پیشنهاد‌های نوشداد کیان مهر (٥٤٤)

خالری. [ ل َ ] ( اِ ) کارهای ملیح. ( ناظم الاطباء ) ( اشتینگاس ) .

خالی. ( اِ ) گلیم بزرگ و منقش و پرزدار که در این زمان قالی گویند. ( ناظم الاطباء ) قالی فارسی است!

خالی. ( اِ ) پوشاک. جامه. لباس. ( ناظم الاطباء )

خاموت = پالهنگ .

خالیگ. ( ص ، اِ ) ناظر و کسی که متوجه سفره و میز بزرگان باشد. ( ناظم الاطباء ) ( اشتینگاس )

خاممینه = یاوه و بیهوده.

خاما. ( اِ ) وزنی است وبر دو قسم است خامای صغیر و آن وزنی باشد معادل دو مثقال ، خامای کبیر و آن وزنی باشد معادل سه مثقال.

خاموته

خامه ریگ

خامه = توده ( دهخدا )

قلمه = خامه. ( دهخدا )

خامه. [ م َ / م ِ ] ( اِ ) قلم. ( برهان قاطع ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( شرفنامه منیری ) ( انجمن آرای ناصری ) ( آنندراج ) ( فرهنگ اوبهی ) ( ناظم الاطباء ) ...

برابر پیشنهای این واژ] ی ساختگی انگلیسی! خانچه. [ چ َ / چ ِ ] ( اِ مصغر ) کاروانسرای. خانه و سرای کوچک را گویند. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( فرهنگ ...

خانی. ( اِ ) حوض . ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء )

خانیچه. [ چ َ / چ ِ ] ( اِ مصغر ) حوض کوچک وچشمه کوچک را گویند. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج )

خاو. ( اِ ) پرز. زغب. کرک. || پرز مخمل. ( از ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .

خاور. [ وَ ] ( اِ ) مورچه است که مور کوچک باشد. ( از آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری

خاوش. [ وُ ] ( اِ ) خیاری است که آنرا بجهت تخم نگاه می دارند. ( از برهان قاطع ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( آنندراج )

خاول. [ وُ ] ( اِ ) مورچه را گویند که از موذیات است. ( برهان قاطع ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( آنندراج )

خایگ. [ ی َ ] ( اِ ) ملخ. ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) فرهنگ شعوری ) ( دهخدا )

خایه دیس. [ ی َ / ی ِ ] ( اِ مرکب ) سماروغ را گویند و آن رستنی باشد سفید و شبیه به تخم مرغ و آن بیشتر در جاهای نمناک روید و مردم درویش و فقیر آنرا پز ...

خباره. [ خ َ رَ / رِ ] ( ص ) چست و چالاک و جلد و هوشیار در کارها. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج )

خبجه. [ خ َ ج َ ] ( اِ ) تمر هندی. خرمای هندی. ( از برهان قاطع ) ( از فرهنگ جهانگری ) ( از آنندراج ) ( از غیاث اللغات ) ( از ناظم الاطباء

جاسوس : نویدپژوه

خبره. [ خ ِ رَ / رِ ] ( اِمص ) سنجش. حساب. ( از ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) ( عمید ) .

خبره نامه. [ خ ِ رِ م َ / م ِ ] ( اِ مرکب ) قطب نما. دایره هندی. ( از ناظم الاطباء ) .

خبکال. [ خ َ / خ ِ ] ( اِ ) نشانه تیر و تفنگ و امثال آنرا گویندکه مانند سوراخی باشد. ( از برهان قاطع ) : چو دیلمان زره پوش شاه ترکانش بتیر و زوبین بر ...

خبوه. [ خ َ وَ / وِ ] ( ص ) محکم. استوار. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( شرفنامه منیری ) . خبوک.

خبیده بادام. [ خ َ دَ / دِ ] ( اِ مرکب ) سنجد. ( از ناظم الاطباء )

خبیزه. [ خ َ زَ / زِ ] ( اِ ) ( ص ) پیچنده. تابنده. || پیچیده. تافته شده. || بروی هم حلقه شده. ( از ناظم الاطباء ) .

خبیس. [ خ َ] ( ص ) ظریف. خوش طبع. ( از آنندراج ) ( غیاث اللغات )

خبیس. [ خ َ] ( ص ) ظریف. خوش طبع. ( از آنندراج ) ( غیاث اللغات )

خبیوه. [ خ َ وَ ] ( اِ ) جمع حساب. || توده ریگ. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) . رجوع به �خبیوره � و �خبیره � شود. || سامان کار. ( از ناظم الاطبا ...

خپ. [ خ َ] ( اِ ) خاموشی. ( برهان قاطع ) . صاحب آنندراج و انجمن آرای ناصری و ناظم الاطباء نیز آنرا خاموشی معنی کرده اند و ناظم الاطباء آنرا صفت آورده ...

خپاره. [ خ َ رَ/ رِ ] ( ص ) چست. چالاک. تیزرو. تیزدست. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ شعوری ) . جلد. تند. سریع در امور

خپاره. [ خ َ رَ/ رِ ] ( ص ) چست. چالاک. تیزرو. تیزدست. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ شعوری ) . جلد. تند. سریع در امور

خپاره. [ خ َ رَ/ رِ ] ( ص ) چست. چالاک. تیزرو. تیزدست. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ شعوری ) . جلد. تند. سریع در امور

خپاک. [ خ َ ] ( اِ ) چاردیواری باشد که شبها گوسفند و خر و گاو را در آن کنند. ( برهان قاطع ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( انجمن آرای ناصری )

خپچه. [ خ َ / خ ِ چ َ / چ ِ ] ( اِ ) شاخه درخت باریک و راست رسته را گویند. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .

خت. [ خ ِ ] ( اِ ) دو. دوندگی. || تابش. جلوه. ( ناظم الاطباء ) .

خت. [ خ ِ ] ( اِ ) دو. دوندگی. || تابش. جلوه. ( ناظم الاطباء ) .

خت. [ خ ِ ] ( اِ ) دو. دوندگی. || تابش. جلوه. ( ناظم الاطباء ) .

ختک. [ خ َ ت َ ] ( اِ ) خرجی و خوراکی که هر روز هر یک از رعایا علی السویه به آدم حاکم و مأمور او می دهند. ( از ناظم الاطباء ) .

ختکه. [ خ ُ ت َ ک َ ] ( اِ ) کوچکترین نوع مرغابی در سواحل بحر خزر است. ( دهخدا ) .

ختنبر. [ خ َ تَم ْ ب َ ] ( ص ) مفلس را گویند که لاف توانگری زند وخود را مالدار وا نماید. ( از برهان قاطع ) ( شرفنامه ٔمنیری ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ...

خجاره. [ خ َ / خ ُ رَ ] ( ص ) اندک. کم. قلیل. ( از برهان قاطع ) ( شرفنامه منیری ) ( آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری ) ( فرهنگ شعوری )

خجاره. [ خ َ / خ ُ رَ ] ( ص ) اندک. کم. قلیل. ( از برهان قاطع ) ( شرفنامه منیری ) ( آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری ) ( فرهنگ شعوری )

خجاو. [ خ ُ ] ( اِ ) آواز وصدای هر چیز را گویند. ( از برهان قاطع ) ( از فرهنگ جهانگیری ) ( آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری )

جک. [ خ َ ج َ ] ( اِ ) نقطه. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری ) . لکه داغ. ( ناظم الاطباء ) . نکته. و کته. ( منتهی الارب )

خجو. [ خ ُ ] ( اِ ) پرنده ای است که آنرا چکاوک خوانند و بعربی قبره گویند. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء )

خچور. [ خ ُ ] ( اِ ) حدود و نواحی. ( دهخدا )

خچور. [ خ ُ ] ( اِ ) حدود و نواحی. ( دهخدا )

خدایی فروش خدائی فروشان. [ خ ُ ف ُ ] ( اِ مرکب ) ریاکاران. ( از ناظم الاطباء ) .

خدات. [ خ ُ ] ( اِ ) آقا. برتر. بزرگتر. مهتر. رئیس. چون وردان خدات ( = وردان نام ناحیه ای است ) . خنک خدات. سامان خدات. بخاراخدات . ( تاریخ بخارا ) ( ...

خداور. [ خ ُ وَ ] ( اِ ) خداوند. || مالک. || آقا. مولا. ( ناظم الاطباء ) .

خداور. [ خ ُ وَ ] ( اِ ) خداوند. || مالک. || آقا. بیک. مولا. ( ناظم الاطباء ) .

خدک. [ خ َ دَ ] ( اِ ) پل خواه از سنگ و گچ و آجر باشد که بر رودخانه بندند و یا از چوب و خاک بر جوی. ( از برهان قاطع ) ( از آنندراج ) ( ازانجمن آرای ن ...

خدک. [ خ ُ دَ ] ( اِ ) حاکم. رئیس. عامل. ( از ناظم الاطباء ) .

خدک. [ خ ُ دَ ] ( اِ ) حاکم. رئیس. عامل. ( از ناظم الاطباء ) .

خدک. [ خ ُ دَ ] ( اِ ) حاکم. رئیس. عامل. ( از ناظم الاطباء ) .

برای کامیون و. . . . . = سوخت بر برای کشتی = سوخت کش برای هواپیما = سوخت رسان

خذرنوه. [ خ َ ذَ ] ( اِ ) عنکبوت کلان. ( از ناظم الاطباء ) ( فرهنگ شعوری )

خراره. [ خ َ رَ / رِ ] ( اِ ) آوازی که بسبب گریه بسیار از گلو برآید. ( از برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء ) .

خرایگ. [ خ َ ی َ ] ( اِ ) زمین نامزروع. || دشت. || جریب. || یخ. || بیخ و ریشه. ( از ناظم الاطباء ) .

خربت. [ خ َ ب َ ] ( اِ مرکب ) قاز و بط بزرگ. ( ناظم الاطباء )

خربشک. [ خ َ ب َ / ب ُ / ب ِ ] ( اِ ) آهنگر. ( از ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) . || نعلبند. ( از ناظم الاطباء )

خرپوزه / خرپور / خربواز = خفاش کلان. ( دهخدا )

خرجسته. [ خ َ ج ِ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) جمهور . ( ناظم الاطباء ) .

خرجسته. [ خ َ ج ِ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) جنگ و خصومت و خرخشه و شلتاق. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( از آنندراج ) . رجوع به �خرخشه � شود. . ( ناظم ...

خرچیک. [ خ َ ] ( اِ ) صحرای وسیع. ( فرهنگ شعوری ) . کلمه دیگر در خرجیک. ( دهخدا )

خرخاش. [ خ َ ] ( اِ ) گفتگو. ( دهخدا )

خرخسه. [ خ َ خ َ س َ / س ِ ] ( اِ ) جانوری را گویند که صیادان بر کنار دام بندند تا جانوران دیگر او را دیده فریب خورند و در دام افتند و در عربی ملواح ...

خردام

خردر. [ خ َ دَ ] ( اِ ) غلیواج را گویند که زغن باشد. ( برهان قاطع ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء )

خُرده

خرده یابی. [ خ ُ دَ / دِ ] ( حامص مرکب ) ریزه یابی. نکته گیری. || عیب جویی. || نقادی. ( دهخدا )

خرده یاب. [ خ ُ دَ / دِ ] ( حامص مرکب ) ریزه یاب. نکته گیر. || عیب جوی. || نقاد.

خرزل. [ خ َ زَ ] ( اِ ) لفت برّی. شلغم صحرائی. ( یادداشت بخط مؤلف )

خُرژ

خرست. [خ َ رَ ] ( اِ ) کوسه. کوسج ، و آن ماهی است. ( از الجماهر بیرونی

خرست. [خ َ رَ ] ( اِ ) کوسه. کوسج ، و آن ماهی است. ( از الجماهر بیرونی ) ( دهخدا )

خرستان. [ خ ُ رِ ] ( اِ ) گنجه. قفسه ای که در آن ظروف و امثال آن می نهند. بوفه ( در نزد فرنگان ) . خرستانه. ( دهخدا )

خرستان. [ خ ُ رِ ] ( اِ ) گنجه. قفسه ای که در آن ظروف و امثال آن می نهند. بوفه ( در نزد فرنگان ) . خرستانه. ( دهخدا )

خرستان. [ خ ُ رِ ] ( اِ ) گنجه. قفسه ای که در آن ظروف و امثال آن می نهند. بوفه ( در نزد فرنگان ) . خرستانه. ( دهخدا )

خرش. [ خ َ رَ ] ( اِ ) خر وحشی. گورخر. ( ناظم الاطباء ) .

خرشف. [ خ َ ش َ ] ( اِ ) لنگر. ( از نزهة القلوب ) .

خرگاه. [ خ َ ] ( اِ مرکب ) جا و محل وسیع. ( ناظم الاطباء ) ( برهان قاطع )

بخش = خره. ( دهخدا )

قسمت = خره. ( دهخدا )

خره. [ خ َ رُه ْ ] ( اِ ) نور باشد مطلقاً اعم از پرتو چراغ و آتش و آفتاب. ( دهخدا ) ( برهان )

خره. [ خ َ رُه ْ ] ( اِ ) نور باشد مطلقاً اعم از پرتو چراغ و آتش و آفتاب. ( دهخدا ) ( برهان )

خره. [ خ ِرَ / رِ ] ( اِ ) نژم. بخار. میغ. ( ازناظم الاطباء )

خروهک. [ خ ُ هََ ] ( اِ ) بُسَّد. مرجان. ( برهان قاطع ) . ( از انجمن آرای ناصری )

خز. [ خ َ ] ( اِ ) بلندی بیرون ران. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری )

خز. [ خ َ ] ( اِ ) بلندی بیرون ران. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری )

خزده. [ خ َ دِ ] ( اِ ) جرم و گناه. ( ناظم الاطباء ) .

خزده. [ خ َ دِ ] ( اِ ) جرم و گناه. ( ناظم الاطباء ) .

خزده. [ خ َ دِ ] ( اِ ) جرم و گناه. ( ناظم الاطباء ) .

خَست : رنگ و لون باشد. ( دهخدا )

خسته. [ خ ُ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) بنوره دیوار و پی آن باشد. ( از برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء ) ( از آنندراج )

خسته خانه. [ خ َ ت َ / ت ِ ن َ / ن ِ ] ( اِ مرکب ) جایی است که پیران ناتوان و بیمار درمان ناپذیر و کودکان بی کس را در آن نگاهداری می کنند. || بیمارست ...

خسته خانه. [ خ َ ت َ / ت ِ ن َ / ن ِ ] ( اِ مرکب ) جایی است که پیران ناتوان و بیمار درمان ناپذیر و کودکان بی کس را در آن نگاهداری می کنند. || بیمارست ...

خسره. [ خ َ رِ ] ( ص ) جنبان. متحرک. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ شعوری )

خسک ها خسک. [ خ ُ ] ( اِ ) وقت و هنگام. ( دهخدا )

خسم. [ خ ِ ] ( اِ ) جراحت. ریش. ( از فرهنگ جهانگیری ) ( از برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء ) ( از آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری )

خسم. [ خ ِ ] ( اِ ) جراحت. ریش. ( از فرهنگ جهانگیری ) ( از برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء ) ( از آنندراج ) ( انجمن آرای ناصری )

خسنده. [ خ َ س َ دَ / دِ ] ( اِ ) هوام و خشنده مانند مگس و پشه و جز آن و این طایفه از جانوران کوچک را که بزبان علمی فرنگ �انسکت � می گویند دارای فقار ...

خش. [ خ َ ] ( اِ ) بیخ. بغل. ابط. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خِشاو

خشت باد. [ خ ِ ] ( اِ مرکب ) بادزن کلان. ( دهخدا )

خشتر. [ خ َ ت َ] ( اِ ) ولایت در زمان هخامنشیان. ( دهخدا )

خشته. [ خ ُ ت َ / ت ِ ] ( ص ) عاریت. امانت گرفته شده. ( دهخدا )

خشکاب. [ خ َ ] ( اِ ) مانع و منعکننده را گویند. ( از برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء ) ( از آنندراج )

خشکانج. [ خ ُ ] ( ص ) خشک اندام. لاغر. نزار. سخت نحیف . ( دهخدا )

خشک پشت. [ خ ُ پ ُ ] ( اِ مرکب ) جانوری است که او راسنگ پشت و لاک پشت نیز می گویند. ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( برهان قاطع )

خشک شنج. [ خ ُ ش َ ] ( ص مرکب ) فالج. بی حس و بی حرکت در عضو. ( یادداشت بخط مؤلف ) .

خشک اندیشی ( دهخدا ذیل خشکی )

خشمگان خشمه. [ خ َ م َ / م ِ ] ( اِ ) اسباب و آلات سفر. ( از ناظم الاطباء ) .

خشمگان خشمه. [ خ َ م َ / م ِ ] ( اِ ) اسباب و آلات سفر. ( از ناظم الاطباء ) .

خشنگ. [ خ َ ش َ ] ( اِ ) داغ سر. || سر کچل. || کچلی. ( برهان قاطع ) . || مردم کچل. ( از برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء ) : خاشاک وار بر سر آب آمد آن ...

خشی. [ خ َ ] ( اِ ) چیزی که سفیدی آن بینهایت باشد یعنی سپید سپید. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خشیجان. [ خ َ ] ( اِ ) ج ِ خشیج یعنی اضداد. ( برهان ) . || مخفف آخشیجان هست که عناصر باشد و آن خاک و آب و هوا و آتش است. ( برهان قاطع ) .

خشیش. [ خ َ ] ( اِ ) غلبه. برتری. فتح. ظفر. ( ناظم الاطباء ) ( از برهان قاطع )

خشینه. [ خ َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) هر چیز سیاه رنگ مایل بکبودی. ( از برهان قاطع ) . چرمه رنگ ( نسخه ای از اسدی ) ، رنگی بود میان کبود و سیاهی ( نسخه ای ...

خط چلیپا. [ خ َطْ طِ چ َ ] ( ترکیب اضافی ، اِ مرکب ) شکلی است از دو خط متقاطع که بزوایای قوایم تقاطع کرده باشد. ( آنندراج )

خفت. [ خ ِ ] ( اِ ) گره. ( لغت نامه ی دهخدا )

خفته روی. [ خ ُ ت َ / ت ِ رَ ] ( حامص مرکب ) عمل در خواب راه رفتن. راه روی در خواب که بر اثر بیماری حاصل میشود. || بیماری ای که بر اثر آن صاحب این بی ...

خفرگان. [ خ َ رَ ] ( اِ ) فرومردن دم در عروق بسبب مرضی یا صدمتی. ( آنندراج ) . |

خفری. [ خ َ ] ( اِ ) قالی ، قالی ستبر . ( دهخدا )

اَهورا = رب ، ارباب و رئیس.

مجسمه = تندیس ، سردیس ، کاردیس ( صحنه ای از نبرد ، کار = جنگ )

خفنج. [ خ ُ ف ُ ] ( اِ ) مجسمه خصوصاً مجسمه مردمان بزرگ. ( ناظم الاطباء ) .

گُزیراد = هیئت معالج ، کادر درمان.

کوتاه شده ی "ته ژه" به معنی جوانه ای که از ریشه یا ته گیاه یا دانه برون بروئید.

خلاش. [ خ َ ] ( اِ ) غلغله. شور. مشغله. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) .

خلاشی. [ خ َ ] ( اِ ) ملاح. کشتی بان. ( ناظم الاطباء ) .

خلالوش. [ خ َ ] ( اِ ) فتنه. آشوب. شور. هنگامه. غوغا. مشغله. غلغله. ( ناظم الاطباء ) ( از برهان قاطع )

خلان. [ خ َ ] ( اِ ) لای و لجن ته حوض. ( ناظم الاطباء ) .

خلاوش. [ خ َ وُ ] ( اِ ) هنگامه. غوغا. شور. مشغله. بانگ. آواز. زمزمه. ( ناظم الاطباء ) . خلاووش

خلاوش. [ خ َ وُ ] ( اِ ) هنگامه. غوغا. شور. مشغله. بانگ. آواز. زمزمه. ( ناظم الاطباء ) . خلاووش

خلب. [ خ ُ ] ( اِ ) سرمه. ( ناظم الاطباء ) .

خلب. [ خ ُ ] ( اِ ) سرمه. ( ناظم الاطباء ) .

خُلِنییه خلن. [ خ ُ ل ِ ] ( ص ) بینی که مخاط و خلم از آن روان باشد. ( ناظم الاطباء ) . کسی را گویند که پیوسته آب غلیظ از بینی او روان باشد. ( برهان ...

خلنج. [ خ َ ل َ ] ( ص ) ( اِمص ) گرفتگی اعضاء را گویند. ( از آنندراج ) .

خلنج. [ خ َ ل َ ] ( ص ) ( اِمص ) گرفتگی اعضاء را گویند. ( از آنندراج ) .

خلنج. [ خ َ ل َ ] ( ص ) ( اِمص ) گرفتگی اعضاء را گویند. ( از آنندراج ) .

خلواش. [ خ َل ْ ] ( اِ ) قسمی نعناع برنگ بنفش مایل بسرخی. ( لغت نامه ی دهخدا )

خلواش. [ خ َل ْ ] ( اِ ) قسمی نعناع برنگ بنفش مایل بسرخی. ( لغت نامه ی دهخدا )

هذیان = خَله ( برهان ) ( دهخدا )

خلیس. [ خ َ] ( ص ، اِ ) بهم آمیخته. دو چیز درهم آمیخته و مختلط. ( دهخدا )

به خم در شدن : مراقبه کردن. ( دهخدا )

به خم در شدن : مراقبه کردن. ( دهخدا )

خم. [ خ ُ ] ( ص ) ساکت. خاموش. ( از ناظم الاطباء ) .

خم. [ خ َ ] ( اِ ) صف ، قطار. ( دهخدا )

خماش. [ خ َ ] ( اِ ) هرچه بکارنیامدنی و دورافکندنی است مانند خار و خلاشه و ریزه های دم مقراض و تیشه و اره. ( ناظم الاطباء ) .

خمل. [ خ َ ] ( اِ ) سورنجان. زعفران دشتی. ( از ناظم الاطباء ) ( از برهان قاطع ) .

خمل. [ خ َ ] ( اِ ) سورنجان. زعفران دشتی. ( از ناظم الاطباء ) ( از برهان قاطع ) .

خمینه. [ خ َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) باران تند و بی وقت و غیرموسوم. ( ناظم الاطباء ) .

خمینه. [ خ َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) باران تند و بی وقت و غیرموسوم. ( ناظم الاطباء ) .

خمینه. [ خ َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) باران تند و بی وقت و غیرموسوم. ( ناظم الاطباء ) .

خمینه. [ خ َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) باران تند و بی وقت و غیرموسوم. ( ناظم الاطباء ) .

خنب. [ خَمْب ْ ] ( اِ ) اطاق. خَنَب. || صفه. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) . خَنَب.

خنبه. [ خ َ ب ِ ] ( اِ ) طاق. || صفه. ( ناظم الاطباء ) .

خنت. [ خ َ ] ( اِ ) برق. روشنائی. خَنَت. ( ناظم الاطباء ) . خَنَت. خنت. [ خ َ ن َ ] ( اِ ) برق. روشنائی. خَنت. . ( ناظم الاطباء ) . خَنت.

باطل = خَنج

خنج. [ خ ُ ] ( اِ ) بوم. جغد. ( ناظم الاطباء ) .

خنجه. [ خ َ ج َ / ج ِ ] ( اِ ) تمر هندی. ( دهخدا ) .

خنجیده. [ خ ُ دَ / دِ ] ( اِ ) پروانه. چراغ پره. شب پره. ( ناظم الاطباء ) .

خندروس. [ خ َ دَ ] ( اِ ) ذرت. ذرت مکه. || گندم مکه. ( ناظم الاطباء ) . خالاون. حنطه رومی. سلت. ( دهخدا )

خنش. [ خ ِ ن ِ ] ( اِ ) خارش تن. ( دهخدا ) :

خنفشار. [ خ َ ف َ ] ( اِ ) نوعی بزرگ از اردک. ( ناظم الاطباء ) . ( دهخدا ) .

خنکار. [ خ ُ ] ( اِ ) پادشاه. شاهنشاه. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا )

خنگ. [ خ َ ] ( اِ ) محرومی. ( ناظم الاطباء ) .

خنگ. [ خ ُ ] ( اِ ) گوشه. زاویه. ( دهخدا )

خنگال. [ خ ِ ] ( اِ ) سوراخ که نشانه تیر باشد . ( برهان قاطع ) . سوراخهای خرد. ( دهخدا )

خنگال. [ خ ِ ] ( اِ ) سوراخ که نشانه تیر باشد . ( برهان قاطع ) . سوراخهای خرد. ( دهخدا )

خنیده. [ خ َ دَ / دِ ] ( ن مف ) مشهور. معروف. شهرت یافته. ( برهان قاطع ) ( دهخدا )

خو. [ خ َ / خُو ] ( اِ ) مطلق کف، خواه کف دست باشد خواه کف پا. ( برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء ) ( یادداشت بخط مؤلف )

خو. [ خ َ / خُو ] ( اِ ) چوب بنائی باشد که بنایان و کتابه نویسان و نقاشان در درون و بیرون عمارت ترتیب دهند و بر بالای آن رفته کار کنند. ( برهان قاطع ...

خوا. [ خ َ ] ( اِ ) گوشت باشد که بعربی لحم گویند. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خوار. [ خوا /خا ] ( ص ) راست. نقیض کج. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ جهانگیری ) . || ( ص ) راست. ضد کج ( دهخدا )

خوار. [ خوا /خا ] ( ص ) راست. نقیض کج. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ جهانگیری ) . || ( ص ) راست. ضد کج ( دهخدا )

خوالی. [ خوا / خا ] ( اِ ) رودخانه آب. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( انجمن آرای ناصری )

خوالی. [ خوا / خا ] ( ص ) زیبا. مهنا. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( از انجمن آرای ناصری ) .

خوالی. [ خوا / خا ] ( اِ ) طعام. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) .

خوامزه. [ خوا / خا م َ زَ / زِ ] ( اِ ) قوت لایموت. ( یادداشت مؤلف ) . خوردنی و قوت به اندازه کفایت روز. ( ناظم الاطباء ) .

سینی = خوانچه

میز = ( اِ ) خوان. ( دهخدا )

واند. [ خوا / خا ] ( ص ) تند. تیز. ( فرهنگ جهانگیری ) ( دهخدا ) .

خواند. [ خوا / خا ] ( اِ ) خداوند را گویند. ( فرهنگ جهانگیری ) . خواجه. ( مجالس النفایس ) . || ( ص ) تند. تیز. ( فرهنگ جهانگیری ) ( دهخدا ) .

خواندِگار = خواننده ، دعوت کننده ، دعا خوان.

خوپخین. ( اِ ) مومیایی و آن کانی و انسانی هر دو می باشد. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خوپله. [ خوَپ ْ / خُپ ْ ل َ / ل ِ ] ( ص ) ابله. نادان. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خوده. [ دَ / دِ ] ( اِ ) طاق. گنبد. ( ناظم الاطباء ) .

خوده. [ دَ / دِ ] ( اِ ) حقیقت. راستی. درستی. . ( ناظم الاطباء ) .

خودیازی. [ خوَدْ/ خُدْ ] ( حامص مرکب ) تمطی. تمدد. تمطط. ( زوزنی ) .

خرج = خور ( دهخدا )

کاخ = خور

شعاع = خور

بوی = خور

سنجاک = سنجیدنی ، سنجش پذیر ، قابل محاسبه.

خورَند

بوشاک = بوشیدنی ، اندیشه ، فکر.

داواک = داویدنی ، مدعا ، ادعا ها.

راناک = راندنی ها ، مرکب ، آنچه بتوان راند.

سازاک = ساختنی ها ، آنچه بتوان ساخت. ( سازیدن آک )

سوزاک = سوخت ، سوختنی ، قابل اشتعال.

گیراک = گرفتنی ها

فروشاک = فروختنی ها ، فروشی ، سزاوار فروش.

دِهاک = دادنی ها ( دِه آک )

نِوازاک = نواختی ها ، ساز ها.

خراک = خریدنی ها ، قابل خریدن. ( خر آک )

شواک = شُدنی ها ، محتملات.

براک = بُردنی ها

جوشاک = چیز ها یا افراد جوشیدنی.

چِشاک = چشیدنی ها ، آنچه سزاوار چشیدن باشد.

پزاک= پختنی ها ، انچه بپزند.

بساواک = لمس شدنی ها ، بساویدنی ها.

نویساک = نوشتنی ها ، آنچه بنویسند.

گوشاگ = شنیدنی ها و آنچه سزاوار شندیدن ( گوشیدن ) است.

بیناک = دیدنی ها و آنچه سزاوار دیدن است.

خوریاد. [ خوَرْ / خُرْ خ ُ ] ( اِ ) ( ص ) قوی. درشت. ( ناظم الاطباء ) .

خوزده. [ دَ / دِ ] ( اِ ) زنبور سیاه. || جعل. ( ناظم الاطباء ) . خبزدو.

خوزم. [ زَ ] ( اِ ) بخار باشد عموماً. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) .

خوزم. [ زَ ] ( اِ ) بخار باشد عموماً. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) .

خوزه. [ زَ / زِ ] ( اِ ) طاق نصرت. ( ناظم الاطباء ) . خوازه. || اطاقی که عروس در آنجا منتظر ورود داماد میشود. ( ناظم الاطباء ) . حجله.

خوچه. [ چ َ / چ ِ ] ( اِ ) تاج خروس. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خوسته. [ خوَس ْ / خُس ْ ت َ / ت ِ ] ( ص ) کنده. برکنده. ( ناظم الاطباء ) ( برهان قاطع ) . || گندیده. بوگرفته. ( ناظم الاطباء ) . || آکنده باشد یعنی د ...

خوسه. [ س َ / س ِ ] ( اِ ) لاس مست. فحل آمده. ( یادداشت مؤلف دهخدا ) . - خوسه شدن ؛ به فحل آمدن . صُروف. ( یادداشت مؤلف )

خوسه. [ س َ / س ِ ] ( اِ ) صورت که در پالیزها برپای کنند گریختن سباع و وحش را. ( یادداشت مؤلف ) . علامت و صورتی که در فالیزها و کشت زارها نصب کنند ت ...

خوشاب. [ خوَ / خ ُ ] ( اِ مرکب ) آبی که در آن انگور و انجیر و آلوبالو و گوجه و زردآلوی پخته باشند و با کمی قند شیرین کرده بنوشند. ( ناظم الاطباء ) . ...

خوش بدهی. [ خوَش ْ / خُش ْ ب ِ دِ ] ( حامص مرکب ) خوب حسابی. خوب پرداختی. مقابل بدبدهی. ( دهخدا )

خوش پرگار. [ خوَش ْ / خُش ْ پ َ ] ( ص مرکب ) خوش قواره. خوش ترکیب. ( آنندراج )

خوگری. [ گ َ ] ( حامص مرکب ) اعتیاد. عادت پیداکردگی. عادت یافتگی. ( دهخدا ) .

خول. [ ] ( اِ ) پرنده ای است کوچکتر از گنجشک و آن بغایت بلندپرواز و تیزپرمی باشد و بعضی چکاوک را گفته اند. ( برهان قاطع )

خولیزه. [ زَ / زِ ] ( اِ ) بط بزرگ. غاز. خولیز. ( ناظم الاطباء ) .

خوه. [ خ َ وَ / وِ] ( اِمص ) خ ( اِ ) خدمتکار. نوکر. ( دهخدا ) ( ناظم الاطباء ) .

خوهن. [ هََ ] ( اِ ) روغنهای نباتی فروش. ( ناظم الاطباء ) . || عصار. || قمع. || قیف. ( ناظم الاطباء ) .

خوهن. [ هََ ] ( اِ ) روغنهای نباتی فروش. ( ناظم الاطباء ) . || عصار. || قمع. || قیف. ( ناظم الاطباء ) .

خِوی = هر قطره ی بسیار ریز. ( دهخدا )

خویدک. [ خُی ْ دَ / خ ُ وَ ی ْ دَ ] ( اِ ) قسمی از خربزه. ( ناظم الاطباء ) . نوعی از خربزه خوب. ( آنندراج ) خربزه ی دراز

خویسه. [ خ َ س َ / س ِ ] ( اِ ) منازعه. مناقشه. مباحثه. ( از آنندراج ) ( از انجمن آرای ناصری ) ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خویسه. [ خ َ س َ / س ِ ] ( اِ ) منازعه. مناقشه. مباحثه. ( از آنندراج ) ( از انجمن آرای ناصری ) ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خویسه. [ خ َ س َ / س ِ ] ( اِ ) منازعه. مناقشه. مباحثه. ( از آنندراج ) ( از انجمن آرای ناصری ) ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خویله. [ خوَی ْ / خُی ْ ل َ / ل ِ ] ( ص ) ابله. ( مهذب الاسماء ) ( صحاح الفرس ) ( برهان قاطع )

خویه. [ ی َ / ی ِ ] ( اِ ) پاروب را گویند و آن بیل مانندی باشد از چوب که بدان کشتی برانند و برف و امثال آن نیز پاک کنند. ( دهخدا ) ( برهان قاطع ) ( ت ...

خهر. [ خ ُ ] ( اِ ) وطن و زمین اصلی. مسکن. مأوا. ( از برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( از آنندراج )

خهله. [ خ َ ل َ / ل ِ ] ( ص ) خهل. خم. ناراست کج. منحنی. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) .

خیاره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) کنگره های اطراف ظروف. دندانه های لب ظرفی برای زینت. ( دهخدا ) .

خیاره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) کنگره های اطراف ظروف. دندانه های لب ظرفی برای زینت. ( دهخدا ) .

خیاور. [ وَ ] ( اِ ) کوشش. جهد. خیاوار. || محنت. خیاوار. ( ناظم الاطباء ) .

خیاور. [ وَ ] ( اِ ) کوشش. جهد. خیاوار. || محنت. خیاوار. ( ناظم الاطباء ) .

خیتال. ( اِ ) عادت. طبیعت. مزاج. ( ناظم الاطباء ) ( برهان قاطع ) ( دهخدا )

خید. ( اِ ) گیاه سبز. ( دهخدا ) ( منتهی الارب ) .

خیرگاه. [ خ َ ] ( اِ مرکب ) اندرون خانه. اندرونی. درون خانه. ( دهخدا ) .

یری. ( اِ ) صفه. ایوان. طاق. رواق. ( ناظم الاطباء ) ( برهان قاطع ) ( فرهنگ جهانگیری )

خیز و میز. [ زُ ] ( اِ مرکب ، از اتباع ) ذوق و شوق و اختلاط و ارتباط. ( آنندراج ) .

خیزی. ( اِ ) رواق. طاق. ( دهخدا )

خیزی. ( اِ ) رواق. طاق. ( دهخدا )

خیسه. [ خ َ س َ / س ِ ] ( اِ ) بیل.

اَرَنه/ رَن = در اوستایی به معنی زمین صاف و گسترده است. چنین زمینی معمولا برای جنگ انتخاب می شده است! ( حتما ما از اونا دزدیدم! 2000 سال پیش! ) رَن ...

خیفر. [ خ َف َ ] ( اِ ) اسباب خانه. اثاث البیت. ( ناظم الاطباء ) .

خیل. ( اِ ) مخاط. لعاب غلیظی که از بینی آدمی برآید. ( برهان قاطع ) ( از ناظم الاطباء )

خیلخانه. [ خ َ / خ ِ ن َ / ن ِ ] ( اِ مرکب ) خاندان. دودمان. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خیلخانه. [ خ َ / خ ِ ن َ / ن ِ ] ( اِ مرکب ) خاندان. دودمان. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء )

خیه. [ خ ِ ی َ ه ْ ] ( اِ ) آوند یا ظرفی چوبین و برای برداشتن خاک باشد. ( آنندراج ) .

خیه. [ خ ِ ی َ ه ْ ] ( اِ ) آوند یا ظرفی چوبین و برای برداشتن خاک باشد. ( آنندراج ) .

خیه. [ خ ِ ی َ ه ْ ] ( اِ ) آوند یا ظرفی چوبین و برای برداشتن خاک باشد. ( آنندراج ) .

دای. ( اِ ) رده دیوار. ( غیاث ) . پایه و اساس بنا. دا. دای. پی. بنیاد. اصل بنا ( دهخدا )

دابره. [ ب ِ رَ / رِ ] ( اِ ) چراگاه. ( دهخدا ) ( یوشع ) ( قاموس کتاب مقدس ) .

دابوغه. [ غ َ ] ( اِ ) هندوانه. دابوقه

دابره. [ ب ِ رَ / رِ ] ( اِ ) چراگاه. ( دهخدا ) ( یوشع ) ( قاموس کتاب مقدس ) .

داچک. [ چ َ ] ( اِ ) گوشواره. ( برهان ) ( جهانگیری )

داچک. [ چ َ ] ( اِ ) گوشواره. ( برهان ) ( جهانگیری )

داخج. [ خ ِ ] ( اِ ) چیزی شبیه به پشم و مایل بسبزی و پرشاخ که بر شاخه درخت جنگلی متکون میشود و بزبان تنکابنی این نام دارد. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ...

داخش. [ خ ِ ] ( اِ ) ناتوانی و کم زوری و بیماری

داخم. [ خ ِ ] ( اِ ) رزق و روزی. ( جهانگیری ) ( برهان ) . رزق. ( اوبهی )

دارات. ( اِ ) کرّ و فَرّ و شأن وشوکت. دار و گیر. ( برهان ) ( انجمن آرا )

دارات. ( اِ ) کرّ و فَرّ و شأن وشوکت. دار و گیر. ( برهان ) ( انجمن آرا )

دارش. [ رِ ] ( اِمص ) نگاه داشتن و محافظت کردن. ( برهان ) .

دارفزین. [ رَ ] ( اِ ) صفه و سکو و دکه ، که در پیش خانه ها بجهت نشستن سازند. ( دهخدا ) . . رجوع به دارابزین ، دارآفرین و داربزین شود. ( انجمن آرا ) .

دارفزین. [ رَ ] ( اِ ) صفه و سکو و دکه ، که در پیش خانه ها بجهت نشستن سازند. ( دهخدا ) . . رجوع به دارابزین ، دارآفرین و داربزین شود. ( انجمن آرا ) .

دارفزین. [ رَ ] ( اِ ) صفه و سکو و دکه ، که در پیش خانه ها بجهت نشستن سازند. ( دهخدا ) . . رجوع به دارابزین ، دارآفرین و داربزین شود. ( انجمن آرا ) .

دارفزین. [ رَ ] ( اِ ) صفه و سکو و دکه ، که در پیش خانه ها بجهت نشستن سازند. ( دهخدا ) . . رجوع به دارابزین ، دارآفرین و داربزین شود. ( انجمن آرا ) .

دارمه. [ م َ / م ِ ] ( اِ ) خارپشت. ( ناظم الاطباء ) .

دارنگ. [ رِ ] ( اِ ) خوانی یا طبقی که گوشت بر آن نهند. ( آنندراج ) .

دارنمک. [ ن َ م َ ] ( اِ مرکب ) داربر. دارکوب. ( ناظم الاطباء ) . رجوع به دارکوب و دارتمک شود.

داروسای. ( نف مرکب ، اِ مرکب ) ساینده دارو. کوبنده دارو || هاونگ. هاون. ظرفی که در آن مواد دارویی را بکوبند و بسایند و بیامیزند.

داره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) ( به معنی دستمزد ماهانه ) وظیفه و راتب. ( برهان ) .

داری. ( اِ ) ناقوس کلیسا. زنگی در کلیسای عیسویان که در هنگام دعوت مردم به عبادات آن را بنوازند. ( ناظم الاطباء ) .

داری. ( اِ ) سرکار. ناظر انبار و ذخیره عمومی. ( ناظم الاطباء ) .

داز. ( اِ ) گچ. دیوار گچ مالیده شده. ( ناظم الاطباء ) .

داز. ( اِ ) گچ. دیوار گچ مالیده شده. ( ناظم الاطباء ) .

داز. ( اِ ) گچ. دیوار گچ مالیده شده. ( ناظم الاطباء ) .

داش. ( اِ ) کوره ای که خشت و خم و کاسه و کوزه و امثال آن در آن بپزند. ( برهان )

داشگر. [ گ َ ] ( ص مرکب ) کلال. ( برهان ) . فخّاری. ( دستوراللغة ) . کوره پز. کوزه گر و کاسه گر.

داشن. [ ش َ ] ( اِ ) دهش و بخشش و انعام باشد. ( برهان ) ( دهخدا ) ( فرهنگ اسدی ) ( معین ) ( عمید ) ( فرهنگ فارسی )

داغمه. [ م َ / م ِ ] ( اِ ) خشکی و آماس پوست خاصه در لبها از اثر حرارت خارجی یا درونی. خشکی و ترنجیدگی پوست لب بر اثر بیماری حاد یا تشنگی.

داک در فارسی نیز به معنی تکیه دادن و پهلو گرفتن به کار برده می شود: داک. ( اِ ) "تکیه گاه" عموماً و چوبی که دیوار و در را بر آن محکم سازند خصوصاً. | ...

داک. ( اِ ) "تکیه گاه" ، تکیه کردن. ( دهخدا ) ( شوشتری ) .

دال. ( اِ ) پرنده شکاری که آنرا عقاب نیز گویند. ( دهخدا ) ( غیاث ) ( برهان ) . ( نفیسی ) ( فرهنگ ایران باستان ) ( فرهنگ فارسی ) ( معین ) ( عمید )

دال. ( اِ ) پرنده شکاری که آنرا عقاب نیز گویند. ( دهخدا ) ( غیاث ) ( برهان ) . ( نفیسی ) ( فرهنگ ایران باستان ) ( فرهنگ فارسی ) ( معین ) ( عمید )

دالابه. [ ب َ /ب ِ ] ( اِ ) شاگردانی که آنان را در قراول میگذارند. ( ناظم الاطباء ) . قراول که عرب طلایع گوید. ( شعوری ) ( لغت نامه ی دهخدا )

دامال. ( اِ ) اسباب و آلات و لوازم خانه که بعربی اثاث البیت گویند. ( دهخدا ) ( شعوری )

دامان. ( اِ ) جنگل. ( لغت نامه ی دهخدا ) ( فرهنگ فارسی ) .

دامنک. [ م َ ن َ ] ( اِ ) مقنعه. ( دهخدا ) ( مهذب الاسماء ) .

دامود. ( اِ ) به معنی عفو و بخشودن گناهی است که بسهو از کسی صادر شده است. ( برهان ) ( آنندراج ) .

خبر = دانست اطلاع = دانستار

دانکو. ( اِ ) حبوب. حبوبات چون نخود و لوبیاو ماش و عدس و باقلا. ( دهخدا ) ( عمید ) ( فرهنگ فارسی ) ( حدود العالم ) ( مهذب الاسماء ) .

دانگانه. [ ن َ ن َ /ن ِ ] ( اِ مرکب ) متاع و کالا. ( دهخدا ) ( لغت محلی شوشتر ) ( برهان ) ( غیاث ) .

نشانه نشان : ( دانش های درمانی ) کاهنده ی نشانه ها ، فرومیراننده ی نشانه ها. مانند آتش نشان

ادعا = داوِمان ، داوییه

داتیک = حقوق

دب. [ دَ ] ( اِ ) نقش و نگار که بر جامه کنند. ( غیاث ) . نگاری که بر جامه ها کنند. ( آنندراج ) .

دب. [ دَ ] ( اِ ) نقش و نگار که بر جامه کنند. ( غیاث ) . نگاری که بر جامه ها کنند. ( آنندراج ) .

دب. [ دَ ] ( اِ ) نگاه داشتن. ( برهان ) ( دهخدا ) ( لغت محلی شوشتر ) . نگاهداشت بود. ( جهانگیری ) . نگهداشت. ( آنندراج ) .

دبا. [ دَ ] ( اِ ) کُرمَلَخ. ملخ که جنبد پیش از بال برآمدن. جراد. ملخ خرد. ملخ بی پر. پورملخ. ملخ پیش از آن که بپرواز آید. ( منتهی الارب ) ( دهخدا )

دباب. [ دُ / دَ ] ( اِ ) نوعی از ریحان است و آنرا سوسنبرگویند و آن گرم و خشک است در سوم فواق را نافع است. ( برهان ) . سیسنبر است و آن بری و بستانی می ...

دباله. [ دَل َ / ل ِ ] ( اِ ) دبال که ترنج باشد. ( برهان ) . ترنج را گویند. ( جهانگیری ) . باتو. ( از برهان )

دبراذ. [ دُ ] ( اِ ) زمج. پرنده ای است شکاری و گویند چون از صید عاجز آید برادرش بر اخذ صید او را اعانت کند. ( دهخدا ) ( المعرب جوالیقی )

دبزی. [ دَ ] ( اِ ) کلفتی. ستبری. هنگفتی. غلظت. گندگی ( دهخدا )

دبز. [ دَ ] ( اِ ) کلفت. ستبر. هنگفت. غلیظ. گنده ( عمید ) ( دهخدا )

دبنگ. [ دَ ب َ ] ( ص ) گیج. ( عمید )

کابین کشتی = دبوسه

دبوسه. [ دَ س َ / س ِ ] ( اِ ) خانه زیر کشتی یا پس کشتی یاانبار کشتی. خانه پس کشتی. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) ( آنندراج )

دپایه. [ دَ ی َ / ی ِ ] ( اِ ) دبستان و مکتب. ( ناظم الاطباء ) ( شعوری ) ( دهخدا )

دثرم. [ دُ رُ ] ( اِ ) آنچه فزون آید از طعام.

دثرم. [ دُ رُ ] ( اِ ) آنچه فزون آید از طعام.

دُجینه = جامد و سخت ، صلب دِجینه = چسپناک

دُج

دَخ = خالص دخینه = خُلاصه

دخینه

خالص = دَخ

حکومت : دَخیو داری ، دَخیوبُدی

دَخیوداری = کشورداری

درازناک. [ دِ ] ( ص مرکب ) طویل. دراز. طولانی ( دهخدا )

درآئیدن= اثر کردن درآیش = تاثیر درایش. [ دَ ی ِ] ( اِمص ) اسم مصدر از درآییدن. تأثیر. اثر کردن. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا )

دربایی

دربندان. [ دَ ب َ ] ( اِ مرکب ) محاصره ( دهخدا ) . شهربند. حصارداری.

دَربه

درپرستیدن = خدمت کردن

درپه. [ دَ پ ِه ْ ] ( ص ) ناپیدا. ناپدید. ( برهان ) . غایب. ناپدیدار. غیرمرئی. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .

ضمایم = درپین ها درپین. [ دَ ] ( اِ ) رقعه. وصله. پینه. ( از برهان ) ( از آنندراج ) ( دهخدا )

درپین. [ دَ ] ( اِ ) نوشته یا نامه ی کوتاه و خلاصه. ( از برهان ) ( از آنندراج )

درچکانیدن. [ دَ چ َ / چ ِ دَ ] ( مص مرکب ) چکانیدن. تزریق. صفت دارویی که به زراقه درچکانند. ( ذخیره خوارزمشاهی ) ( دهخدا ) .

درخانه. [ دَ ن َ / ن ِ ] ( اِ مرکب ) ( اصطلاح دوره قاجاریه ) دارالحکومه. || هر یک از ادارات دولتی. ( دهخدا ) . ( آنندراج ) . ( ناظم الاطباء )

درختستان. [ دِ رَ ت َ / ت ِ ] ( اِ مرکب ) جایی که درخت بسیار کشته اند. جای پر از درخت و انبوه از درخت. ( ناظم الاطباء )

درختناک. [ دِ رَ ] ( ص مرکب ) منسوب به درخت. جای پردرخت. ( ناظم الاطباء )

درختینه سنبه. [ دِ رَ ن َ / ن ِ سُم ْ ب َ / ب ِ ] ( اِ مرکب ) درختنه سنبه. پرنده ای است. ( از برهان ) . دارسنب. دارکوب. رجوع به درختنه سنبه و درخت سن ...

"ران روی"

درخف. [ دُ خ ُ ] ( اِ ) زنبور سیاه. ( برهان ) ( آنندراج ) ( الفاظ الادویه ) .

درد. [ دِ رَ ] ( اِ ) بهق. قوبا. ( ناظم الاطباء ) .

درداب. [ دَ ] ( اِ ) دستنبویه را گویند و آن میوه ای باشد کوچک و مدورو خوشبوی شبیه به خربزه. ( برهان ) . دستنبویه. ( الفاظالادویة ) ( اختیارات بدیعی ) ...

درداب. [ دَ ] ( اِ ) دستنبویه را گویند و آن میوه ای باشد کوچک و مدورو خوشبوی شبیه به خربزه. ( برهان ) . دستنبویه. ( الفاظالادویة ) ( اختیارات بدیعی ) ...

دردوخت. [ دَ ] ( اِ ) شهرت و آوازه. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .

دردی. [ دَ ] ( اِ ) نفیر. بوق. کرنای. ( ناظم الاطباء ) .

دررفت. [ دَرْ، رَ ] ( اِ مرکب ) خرج و هزینه. مقابل درآمد که دخل باشد. ( از ناظم الاطباء ) .

دررفت. [ دَرْ، رَ ] ( اِ مرکب ) خرج و هزینه. مقابل درآمد که دخل باشد. ( از ناظم الاطباء ) .

درز. [ دَ رَ ] ( اِ ) بروت. سبلت. ( ناظم الاطباء ) .

درز. [ دَ رَ ] ( اِ ) بروت. سبلت. ( ناظم الاطباء ) .

درزمان. [ دَ زَ ] ( ق مرکب ) فی الفور. درحال. بزودی. بمجرد. ( ناظم الاطباء ) . فوری. علی الفور. فی الحال. ( دهخدا )

درزن. [ دَ زَ ] ( اِ ) دوازده عدد از چیزی. ( دهخدا ) . در تداول امروز عرب زبانان نیز بهمین معنی بکار رود. دوجین. دوزن.

درزند. [ دَ زَ ] ( اِ ) جای بسیار خون ریزش را گویند، اعم از جنگ گاه و مسلخ. ( برهان ) ( آنندراج ) . جایی که در آن خون بسیار ریخته شود، خواه جنگ باشد ...

درسگاه. [ دَ ] ( اِ مرکب ) درس خانه. ( آنندراج ) ( دهخدا )

درسه. [ دَ س َ / س ِ ] ( اِ ) درسته. بخشیدن. عفو. ( برهان ) ( آنندراج ) . درگذشتن از گناه که به تازیش عفو خوانند. ( شرفنامه منیری )

خشونت = خشنکاری ، خشنگری ، خشنورزی ، خشنینِگی خشن فارسی است!

خَشِن به اوستایی "خِشَن" ( Xsan ) به چِم "زخم کردن ، بُریدن ، آسیب زدن ، کُشتن، شکنجه کردن" است. چِم ( معنی ) این واژه به هیچ روی به زبری و ضمختی ربط ...

پاسایی = پاسندگی ، پاد دهندگی ، نگهبانی.

درغال. [ دَ ] ( ص ) امن و آسوده. ( برهان ) . ایمن و آسوده. ( از آنندراج ) ( انجمن آرا ) . امنیت و آسایش. ( جهانگیری )

درغال. [ دَ ] ( ص ) امن و آسوده. ( برهان ) . ایمن و آسوده. ( از آنندراج ) ( انجمن آرا ) . امنیت و آسایش. ( جهانگیری )

درغست. [ دَ غ َ ] ( ص ) هرزه و نامعقول. ( برهان ) ( آنندراج ) . ابله. بیهوده. ( ناظم الاطباء ) .

درقه. [ دَ ق ِه ْ ] ( اِ ) درخت. ( ناظم الاطباء ) .

درقه. [ دَ ق ِه ْ ] ( اِ ) درخت. ( ناظم الاطباء ) .

درمشت. [ دَ م ُ ] ( ص مرکب ) ( از: در مشت ) ترجمه ضبط است. ( آنندراج ) ( دهخدا ) . در تحت تصرف. در دست. در ید اقتدار. ( ناظم الاطباء ) . - درمشت کر ...

درنه. [ دِ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) تیغ و شمشیر آبدار. ( برهان ) . تیغ. ( جهانگیری ) .

دروا. [ دُرْ ] ( ص ) دروای. درست و تحقیق. ( برهان ) ( اوبهی ) . درست و راست و محقق. ( ناظم الاطباء ) . راست. درست. ( دهخدا ) . : یعقوب این فراست دروا ...

درونه. [ دَ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) ضمیر. باطن . ( دهخدا ) ( آنندراج )

دره. [ دُرْ رَ ] ( اِ ) دلیل و برهان. ( دهخدا ) ( برهان ) .

دره. [ دُرْ رَ ] ( اِ ) دلیل و برهان. ( دهخدا ) ( برهان ) .