ضرب المثل آخوند، خدا بد ندهد، کاربرد و حکایتش چیست؟

لشکرکشی به مازندران و نبرد با دیو سپید. این داستان نشان‌دهنده بی‌تدبیری، بی تجربه و خام بودن، و غرور کی‌کاووس است که بدون در نظر گرفتن شرایط و مشورت با بزرگان، دست به اقدامی خطرناک زد و باعث به هلاکت افتادن و کوری سپاهش شد. همچنین، اوج دلاوری و وفاداری رستم را به تصویر میکشد. وتلاش کی‌کاووس برای رفتن به آسمان، نمادی از بلند پروازی است، پس از تجربه تلخ مازندران، به نظر میرسید کی‌کاووس عبرت گرفته باشد، اما دوباره بلندپروازی‌های او گل کرد. این بار، او اراده کرد که به آسمانها سفر کند تا از نزدیک، جایگاه خدایان را ببیند و شاید بر آنها فرمان براند!

یکی از دوستان را برای ناهار دعوت کرده بودیم. وقت صرف ناهار، هی چند بار با فاصله‌های زمانی کوتاه بلند میشد، زیر پایش را نگاه میکرد و می‌نشست. با تعجب به او گفتیم: مگر جات راحت نیست؟ گفت: جام بد نیست، ولی این قدر فلفل تو غذا ریختی که نگران پتوی شما هستم، هر باری بلند میشوم و زیر پایم را بررسی میکنم که پتوی شما نسوخته باشه!

نقل قول: روزی علامه جعفری سوار تاکسی شده بود. در مسير راه، نفس عميقی کشید و از ته دل گفت: ای خدای من! راننده تاکسی به شوخی اعتراض کنان گفت: آقا! جوری میگی (ای خدای من) که انگار فقط خدای شماست! و ايشان در جواب فوراً دو بيت از سعدی را خواند: 
چنان لطف او شامل هر تن است 
که هر بنده گويد خدای من است 
چنان کار هر کس به هم ساخته 
که گويا به غيری نپرداخته 

ضرب المثل آخوند، خدا بد ندهد، کاربرد و حکایتش چیست؟ این مثل در مورد قدرت تلقین است و وقتی بخواهیم به کسی بگوییم که تحت تاثیر شایعات و افکار عمومی قرار نگیرد از این مثل استفاده میکنیم که حکایتش چنین است:
شاگردان مکتب خانه ای باهم تصمیم گرفتند که درس و مشق را تعطیل کنند. صبح زود که آخوند مکتب دار به مکتب خانه رسید یکی از بچه‌ها پیش رفت وگفت: آخوند، خدا بَد ندهد چرا رنگت پریده؟... دیگری از گود افتادن چشمش گفت و سومی از... خلاصه معلم بیچاره حرف بچه‌ها را پذیرفت و فکر کرد واقعاً حالش خوب نیست و باورش شد که بیمار است. مکتب خانه را تعطیل کرد و بستری شد. توضیح پایانی، آخوند: مُلا، باسواد، معلم، که در مکتبخانه قدیم درس میداده. کاربرد این ضرب المثل کجاست؟ وقتی شخص بزرگتری را میخواهند آگاه کنند و نصیحت کردن آن شخص بزرگ بی ادبی محسوب میشود، از این مثل استفاده میکنند که کسی متوجه نشود، ولی او خودش میفهمد که این مثل کنایه از قدرت تلقین است، و ما مانند آن معلم نباید فریب کودکان را بخورد، چون تقلین‌های مثبت یا منفی دیگران، خواه و ناخواه به سرعت در آدمی تاثیر میگذارد.

لطیفه: میگویند: شخصی خیلی خسیس بود. یک آب معدنی گرفت و به خانه آورد. دید زود تمام میشود. به خانمش گفت: این آب معدنی خیلی غلیظ است، کمی آب قاطی آن کن تا از غلظت آن کم شود.
طنز پرداز در مقام تفريح، سرگرمی، انتقام، كينه توزی، تمسخر، سودجويی و فرصت طلبی نيست؛ بلكه هدف او بررسي جدّی درباره بايدها و نبايدهای تمام شئون زندگی اعم از مسائل فردی، سياسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، عقيدتی، خانوادگی، آداب و رسوم و تحليل موشكافانه آنهاست. 

خدا بد ندهد یه‌جور احوالپرسی  ازقدیم در کشورما  بوده  و معنی تحت اللفظی  داره فکرکنم

چون خداوند منبع خیر و خوب خواستن است و مطمئنا  بد کسی را نمی‌خواهد و چنانچه بدبیاری هم پیش بیاید می‌توان  آنرا بعنوان پیش شرط کمالات حساب کرد پس منظور از این  حرف یعنی حالت چطوره .این تصور بنده است 

ضرب‌المثل «آخوند، خدا بد ندهد» معمولاً به‌صورت طنز و کنایه به کار می‌رود؛ وقتی کسی از وضعی بد، نامناسب یا دردسرآفرین شکایت می‌کند، اما طرف مقابل به‌جای حل مسئله یا همدردی واقعی، فقط یک دعای ظاهری و بی‌اثر می‌کند.

کاربرد

این مثل را در موقعیت‌هایی می‌گویند که:

• کسی پاسخ جدی و مفید نمی‌دهد،
• فقط تعارف یا دعای زبانی می‌کند،
• یا مشکل را کوچک می‌شمارد بدون اینکه کمکی کند.

مثلاً:

• کسی می‌گوید: «کارم خراب شده و بدهکارم.»
• دیگری فقط می‌گوید: «خدا بد ندهد!»

در اینجا گویندهٔ مثل می‌خواهد بگوید: «این حرف هیچ دردی دوا نمی‌کند.»

حکایت مشهور مثل

می‌گویند آخوندی بیمار شد و مردم برای عیادتش آمدند.
هر کس حال او را می‌پرسید، آخوند با ناله از درد و بیماری خود شکایت می‌کرد. اما عیادت‌کنندگان فقط می‌گفتند: «خدا بد ندهد!»

سرانجام آخوند از این پاسخ‌های تکراری و بی‌فایده خسته شد و گفت: «پس اینی که داده چیست؟!»

یعنی: اگر این حالِ بد، «بد» نیست، پس بد دیگر چیست؟

مفهوم پنهان مثل

طنز این ضرب‌المثل در تضاد میان:

• واقعیتِ سخت و دردناک،
• و پاسخِ کلیشه‌ای و بی‌اثر

است.

به همین دلیل هنوز هم در گفتگوهای روزمره، برای طعنه به همدردی‌های سطحی یا حرف‌های بی‌فایده استفاده می‌شود.