لب بر لبی چو چشم خروس ابلهی بود برداشتن به گفته ی بیهوده ی خروس

سلام و درود🙏🌹

امشب مگر به وقت نمي خواند اين خروس؟

عشاق بس نكرده هنوز از كنار و بوس 
پستان يار در خم گيسوي تابدار

چون گوي عاج در خم چوگان آبنوس 
يك شب كه دوست فتنه خفتست زينهار

بيدار باش تا نرود عمر بر فسوس 
تا نشنوي ز مسجد آدينه بانگ صبح

يا از در سراي اتابك غريو كوس 
لب بر لبي چو چشم خروس/ ابلهي بود

برداشتن/ بگفته بيهوده خروس 

غزلی از سعدی

بادرود.. دو مفهوم داره. 

1.وقتی لب بر لب  یار داری، دست نگه داشتن به علت شنیدن صدای خروس،یا مزاحمتی دیگر،  ابلهانه است.

2.آدم عاقل نباید به خاطر حرف‌های بیهوده و  بی‌ارزش یه نادان ساکت بشود یا  از ادامه کارش باز ماند

علت آوردن خروس در این بیت به یک باور و تصویر قدیمی در ادبیات برمی‌گردد.

در گذشته می‌گفتند خروس وقتی می‌خوانَد (قوقولی‌قوقو می‌کند)، گاهی چشم‌هایش را می‌بندد یا بالا می‌گیرد. شاعرها از این حالت یک تصویر ادبی ساخته‌اند و آن را نشانهٔ کار بیهوده یا رفتار نادانانه گرفته‌اند.

سعدی از همین تصویر استفاده می‌کند:

• «چشم خروس» کنایه از کاری بی‌فایده و احمقانه است.
• «گفتهٔ بیهودهٔ خروس» یعنی حرف‌های پوچ و بی‌ارزش.

حالا معنی بیت با این تصویر روشن‌تر می‌شود:

سعدی می‌گوید اگر کسی به خاطر حرف‌های بیهوده و پوچ دیگران سکوت کند و حرف درست خودش را نزند، این کار مثل همان رفتار خروس است؛ یعنی کاری نادانانه و بی‌فایده.

به بیان ساده‌تر:

انسان عاقل نباید به خاطر حرف‌های بی‌ارزش دیگران ساکت شود یا مسیرش را عوض کند.

• لب بر لب برداشتن یعنی سکوت کردن و حرف نزدن.
• چشم خروس در ادبیات قدیم کنایه از کار بیهوده و احمقانه است.
• گفتهٔ بیهودهٔ خروس یعنی حرف بی‌ارزش و بی‌اهمیت.

اگر کسی فقط به خاطر حرف‌های بی‌ارزش و بیهودهٔ دیگران سکوت کند و حرفش را نزند، این کار مثل کار احمقانه‌ای است که به «چشم خروس» تشبیه شده است.

نباید به هر حرف بی‌ارزشی که دیگران می‌زنند اهمیت بدهیم یا به خاطر آن از گفتن حرف درست خودداری کنیم. اگر حرفی درست یا مهم است، نباید به خاطر حرف‌های پوچ دیگران ساکت بمانیم.

در واقع سعدی می‌گوید:

«به خاطر حرف‌های بیهودهٔ آدم‌های نادان، ساکت نشو.»

چشم خروس دانه‌ای سرخ‌رنگه که معتقد بودن خوردنش قدرت جنسی رو افزایش میده. در اشعار استعاره از شراب هم هست به علت رنگ سرخ یاقوتیش.  و کنایه از لب سرخ معشوق.

معنای بیت میشه: وقتی لب بر لب سرخ یار داری (در حال عشقبازی هستی)، دست نگه داشتن به علت شنیدن صدای خروس (کنایه از فرارسیدن صبح یا وقت اذان و نماز) کاری ابلهانه است.