ساکن نمی شود نفسی آب چشم من سیماب طرفه نبود اگر بی سکون شود

در این بیت شاعر بی‌قراری و آشفتگیِ شدید خود را با «آبِ چشم» و «سیماب» (جیوه) مقایسه می‌کند:

> «اشکِ چشمم لحظه‌ای آرام و ساکن نمی‌شود؛

عجیب نیست، چون جیوه نیز ذاتاً آرام و قرار ندارد.»

معنی واژه‌ها

آب چشم: اشک

نفسی: لحظه‌ای، دم‌به‌دم

سیماب: جیوه؛ فلزی که در قدیم به روان و ناآرام بودنش معروف بود.

طرفه نبود: عجیب نیست، جای شگفتی ندارد

بی‌سکون: ناآرام، بی‌قرار

مفهوم کلی بیت

شاعر می‌گوید اشک‌هایش پیوسته جاری‌اند و آرام نمی‌گیرند. سپس برای توضیح این حالت، اشک را به جیوه تشبیه می‌کند؛ همان‌طور که جیوه دائماً در حرکت و لرزش است و ثبات ندارد، اشک عاشق نیز از شدت اندوه و التهاب مدام جاری است.

ظرافت هنری بیت

زیبایی بیت در این است که شاعر:

اشک را به جیوه تشبیه کرده،

و از ویژگی طبیعی جیوه (جنبش دائمی و لغزندگی) برای بیان بی‌قراری روح عاشق استفاده کرده است.

پس بیت فقط دربارهٔ گریه نیست؛ بلکه تصویری از دلِ مضطرب و آرام‌ناپذیر عاشق ارائه می‌دهد.