پرسش خود را بپرسید

آرایه ی "تلمیح "

تاریخ
٢ ماه پیش
بازدید
٧٣

سلام میشه آرایه ی "تلمیح "  رو تو یه مثال بهم توضیح بدید .ممنون 

٣ پاسخ

مرتب سازی بر اساس:

این بیت شهریار را در نظر بگیرید 

" برو ای گدای مسکین در خانه علی زن
که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را

با شنیدن این بیت شهریار  بلافاصله  به یاد داستانی می افتیم که حضرت علی(ع) در موقع رکوع  انگشترش را به فقیری بخشید .  این یعنی تلمیح

تلمیح یعنی با خواندن یک جمله و یا یک بیت و یک آیه  در یک متن ادبی و فصیح به یاد یک  جمله ، حدیث و یا آیه  ، داستان و یا واقعه ای   بیفتیم . 

قرآن از این آرایه بیشترین استفاده را کرده است ولی چون بیشتر ما با قرآن مانوس نیستیم منظور قران را نمی فهمیم .  در آیه زیر دقت کنید: 

وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ

و نماز را بپاداريد و زكات را بپردازيد و همراه با ركوع كنندگان، ركوع نماييد.

آیا این آیه ما را به یاد زکات دادن حضرت علی در حین رکوع نمی اندازد . 

در آیه بعد دقت کنید 

إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ ﴿ مائده ۵۵﴾

ولیِ شما تنها خدا و پيامبر  اوست و كسانی كه ايمان آورده‏ اند همان كسانی كه نماز برپا می ‏دارند و در حال ركوع زكات می‏ دهند.

در آیه قبل اشاره نمی کند رکوع کنندگان چه کسانی هستند . فقط دستور می دهد پشت سر آنها رکوع کنید به عبارتی بهتر از آنها اطاعت کنید چون افرادی که به آنها دستور می دهد با رکوع کنندگان رکوع کنند از ماجرا خبر دارند . 

در ایه بعدی می فرماید :شاید خود را به نفهمی بزنید و حقیقت را کتمان کنید .اگر خود را به نفهمی بزنید من خودم رکوع کنندگان را معرفی می کنم .وَهُمْ رَاكِعُونَ 

قرآن در این آیه به جای  سجده به رکوع اشاره می کند در حالی که سجده زیبا تر از رکوع است .  ولی مسلمانان از یک ماجرا باخبرند .و آن هم این است که پیامبر دستور داده و واجب کرده "  در نماز فقط در رکوع هست که می توان به امام رسید .

٦٠٢,١٨٠
طلایی
٢٦٤
نقره‌ای
١٥,٢٨٠
برنزی
٨,٢٨٢
تاریخ
٢ ماه پیش

تلمیح از لمح   میاید ودر لغت به معنی نظر و نگاه و اشارت پوشیده و دزدیده به چیزی است

و در آرایه ادبی اشارت به داستان یا حدیث و رویدادی دارد مانند

گرش ببینی و دست از ترنج بشناسی& روا بود که ملامت کنی زلیخا را

که اشاره به داستان یوسف و زلیخا دارد

و واژه های (دست ،ترنج،زلیخا) اشارت کننده به داستان هم  به نوعی  تشکیل دهنده آرایه تناسب هستند،

١٠,٤١٥
طلایی
٩
نقره‌ای
٣٤٧
برنزی
١٧٩
تاریخ
٢ ماه پیش

این آرایه هنگامی‌ اتفاق می‌افتد که شاعر یا نویسنده در شعر یا متن خود به داستان و مثلی معروف اشاره می‌کنند یا اصطلاحات رایج علمی‌ را می آورد.

[ گلستان کند آتشی بر خلیل

گروهی بر آتش برد ز آب نیل ]

در این بیت به داستان خاموشی آتش و گلستان شدن خاکستر بر حضرت ابراهیم اشاره دارد، پس تلمیح است.

[ گرش ببینی و دست از ترنج بشناسی

روا بود که ملامت کنی زلیخا را ]

این بیت به داستان حیرت زنان دربار در برابر زیبایی حضرت یوسف اشاره دارد که دست‌های خود را بریدند.

⭕️ ما دو نوع تلمیح داریم ! تلمیح ساده و تلمیح پیچیده

تلمیح ساده

۱ _ در تلمیح ساده، شاعر بدون هیچ نوآوری و تغیری عیناً داستان یا مثل را به موضوع شعر تشبیه می‌کند.

[ چه غم دیوار امت را که دارد چون تو پشتیبان؟

چه باک از موج و بحر آن را که باشد نوح کشتیبان؟ ]

در این بیت به صورت مستقیم به داستان حضرت نوح اشاره دارد.

۲ _ تلمیح پیچیده

در این حالت، شاعر با شم هنری خود، داستان‌ مربوط به محتوی شعر خود را کمی‌پیچیده‌تر می‌کند یا فقط بخشی از آن را استفاده می‌کند یا اینکه با استفاده از دیگر آرایه‌ها، کمی‌ محتوای مستقیم داستان را تغییر می‌دهد .

[ بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت

هم بر چراغدان شما نیز بگذرد ]

این بیت، تلمیح از آیه «کُل شیء ها‌لِکَ الا وَجهَهُ» است و اینطور ترجمه شده است که

هر چیز جز وجه (چهره) خدا نابود می‌شود

و شاعر با استفاده از مفهوم این آیه در شعر خود تلمیح ایجاد کرده است.

٣٦,١٩٨
طلایی
٨
نقره‌ای
٩٥
برنزی
٢٢٤
تاریخ
٢ ماه پیش

پاسخ شما