خط سبز و لب لعلت به چه ماننده کنی؟ من بگویم به لب چشمه ی حیوان ماند

در این بیت از حافظ، «خط سبز» به سبزه یا موی نرم و تازه روییده بر لب و عارض (گونه) معشوق اشاره دارد. در ادبیات کهن فارسی، روییدن خط (سبزه نرم و کوتاه) بر صورتِ جوانان خوش منظر، نشانهای از طراوت، زیبایی و آغاز جوانیِ کامل بود.

توضیح ترکیبها:

· خط سبز: موی نازک و سیاه یا سبز رنگ (در توصیف شاعرانه گاه تیره را سبز میگویند) که بر کناره لب یا گونه میروید.
· لب چشمه ی حیوان: کنایه از چشمه ی آب حیات (چشمه خضر)، که نوشیدن از آن جاودانگی میآورد.

معنی بیت:
«خط سبز [تو] و لب لعلِ [تو] را به چه چیزی شبیه کنم؟ من میگویم به لبِ چشمه ی حیوان میماند.» یعنی خط سبز، چون گیاهان سبز کنار چشمه است، لب لعل هم چون آب زلال حیاتبخشِ آن چشمه — گویی هر که این دو را ببیند، جان جاودان مییابد.

نکته: گاهی «خط سبز» در شعر عرفانی، اشاره به خط استعارهای «لم یزر» (نارویدگی) هم دارد، اما در این بیت حافظ، تشبیه محسوس و زمینی به چشمه خضر (اسطوره جاودانگی) است.