طفل گیا شیر خورد شاخ جوان گو ببال ابر بهاری گریست طرف چمن گو بخند

این بیت از صائب تبریزی، شاعر بزرگ سبک هندی، سروده شده و تصویری بسیار زیبا و جاندار از رویش و شادابی طبیعت در بهار ارائه میدهد.

تفسیر کلی بیت:

شاعر اجزای طبیعت را به انسان تشبیه کرده تا پویایی و هماهنگی عالم را نشان دهد. ابر بهاری می‌گرید (باران می‌بارد)، گیاهِ تازه مانند نوزادی از آن شیر می‌خورد و رشد می‌کند، درخت جوان از روی شادی و غرور قد می‌کشد، و طرف چمن (کناره سبز زمین) می‌خندد (شکوفه و گل می‌دهد). پیام بیت این است که هر چیزی در جای خود متناسب با طبیعتش واکنش نشان می‌دهد، و در بهار همه به شادی و بالندگی می‌رسند.

معنی واژگان:

· طفل گیا: یعنی «نوزاد گیاه». به سبزه یا جوانه‌های تازه و نرمی می‌گویند که تازه از خاک سر کشیده‌اند و مانند نوزاد نیاز به تغذیه و مراقبت دارند.
· طرف چمن: به معنی «کناره و حاشیه چمنزار» یا «گوشه سبز و خرم زمینِ پوشیده از علف».

نقدی بر تحلیل سیاسیِ اشتباه:

این بیت کاملاً طبیعی و ادبی است و ربطی به مسائل سیاسی و تاریخی مانند بحران غلات در زمان شاه عباس صفوی ندارد. خوانش سیاسی در اینجا تحمیلِ معنایی خارج از بافت شعر است. صائب همواره از طبیعت استعاره‌های شاعرانه ساخته، نه گزارشِ تلخِ تاریخی. همچنین انتساب شعر «نیوشنده خطاب» به صائب نادرست است.