تفسیر این بیت چیست؟

این بیت از حافظ، تضادی میان ظاهر و باطن زاهد ریاکار را به تصویر میکشد. معنی بیت: وقتی زاهد (که خود را پارسا و عابد نشان میداد) جمال زیبای معشوق (که در اینجا به «بت» تشبیه شده) را دید، از چله نشینی و ریاضت های روزه دست کشید و با کمر بستن به زنار (نشانهٔ ترسایی یا ترک مسلمانی) از خلوت بیرون آمد.

تفسیر دقیقتر:

· زاهد: کسی که ظاهراً اهل عبادت و پرهیز است.
· کرامات بت: کنایه از حسن و جمال شگفت انگیز معشوق (که عابد را مبهوت کرده).
· عارض: گونه یا روی معشوق.
· چله میان بسته: کنایه از عبادت و ریاضت طولانی (چلهنشینی) که معمولاً با بستن کمر انجام میشد.
· زنار: کمربندی که مسیحیان و زرتشتیان میبستند و نشانهٔ خروج از شریعت اسلام.

پیام بیت: حافظ با طنزی ظریف میگوید زاهدی که سالها خود را ملتزم به زهد و تقوا نشان میداد، با یک نظر به زیبایی معشوق، تمام ظاهرپسندیها را رها کرده و رسماً به ظاهر کفر روی میآورد. نقد حافظ به ریاکاری و فریبکاری زاهدان ظاهرپرست است که ایمان و تقوای واقعی ندارند و بهترین عبادت را عشق و رهایی از خودنمایی میداند.