کلمات زیر را با ذکر مثال معنی کنید
بختیی
ذباله
تبوراک
شغاف
سغراق
مثم
٢ پاسخ
درود و عرض ادب🙏
بختیی: بُختی ئی هست، یعنی یک شتر بُختی، در کتب قدیمی این شتر را بنام شتر بُخت النصری معرفی میکنند، شتری تنومند هست با دو کوهان و موی سرخ و پشمالو، اینکه پشمالو بوده نشان میدهد نژاد شتری سردسیری بود و در خراسان قدیم محل پرورش آنان بوده، این شتر در جنگها استفاده میشده و گویا حکم تانک و نفربر زرهی را داشته، البته این از شعر حکیم قاآنی برداشت میشود که گفته:
هر در وگوهری كه فروريخت در زمان
شد همچوگنج قارون در خاك مضمرا
جادوست گفتئی كه به نيرنگ و جادويی
كرد از بخار خشك روان لؤلؤ ترا
چون بُختيان مست كه كف برلب آورند
توفيد و ريخت كف ز دهانش بر اغبرا
کلام مولوی هم که میگه:
اشتری بد کو بدی حمال کوس
بختیی بد پیش رو همچون خروس
اینجا هم بختی گردن کلفتی، مثل خروس جنگی، بادیگارد و جلودارش بوده.
ذباله: ذُباله فتیله شمع و چراغ معنا شده، و شعله و شعاع نور و روشنایی هم میشود و اینکه مولوی گفته:
این همی گفت و ذباله نور پاک
از لبش می شد پیاپی بر سماک
احتمالاً بای ذباله باید مشدد باشد تا فتیلۀ روشن معنا بدهد.
تبوراک: تنبور، تبوراک، تنبورک، دنبک، تمبک، خانواده سازهای کوبه ای قدیم هستند که وابسته به اندازه و شکلهای خود در همنوازی ها، نت های متفاوت زیر و بم را ایجاد میکنند، در مورد تنبور فردوسی گفته:
يكی جام زرين به كف برنهاد
چو دانست كز می دلش گشت شاد
همانگاه تنبور را برگرفت
سراييدن و ناله اندر گرفت
اما تبوراک همونطور که از کاف تصغیر آن مشخص است کوچک است و صدای خیلی زیری هم دارد:
پیش او چه بود تبوراک تو طفل
که کشد او طبل سلطان بیست کفل
شغاف: عربی هست یعنی پوشاننده، از ریشه شَغَفَ: شیفته و شیدا کرد. در قرآن هم داریم: قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا: همانا شیفته کرده او را محبت و خاطر خواه ساخته است. بخاطر همین به حجاب هم شغاف گفته میشود چون پوشاننده است.
کوه بر خود می شکافد صد شکاف
آفتابی از کسوفش در شغاف
سغراق: در کتاب دهخدا بصورت سَقراق هم آمده به معنی ابریق، کوزه لوله دار، و همچنین ظرف و پیاله شراب.
در گلستان عدم چون بی خودیست
مستی از سغراق لطف ایزدیست
مست گشت او باز از آن سغراق رفت
آن وصیت هاش از ظاهر برفت
مثم: نکوهش کردن، ملامت کردن، نگهبانی، محافظت و معانی دیگر هم دارد.
تو بگویی فال بد چون می زنی
پس تو ناصح را مثم می کنی
شعر زیبای قاآنی را حسن ختام اضافه میکنم:
سرد شد از حكمت ناصح دلم
كآتش من بيند و گويد مجوش
تا به جمال تو گشوديم چشم
از سخن خلق به بستيم گوش
ناصح از آن چهره نپوشيم چشم
گر تو توانی نظر از ما به پوش
همیشه تندرست و در پناه خدا همیشه موفق و کامکار باشید. ان شاالله 🌺🙏
بختیی/
شتر دوکوهانه
اشتری بد کو بدی حمال کوس
بختیی بد پیش رو همچون خروس
ذباله/
شعله
شعاع نور
این همی گفت و ذبالهٔ نور پاک
از لبش می شد پیاپی بر سماک
تبوراک/
دنبک
دایره
پیش او چه بود تبوراک تو طفل
که کشد او طبل سلطان بیست کفل
شغاف/
حجاب
کوه بر خود می شکافد صد شکاف
آفتابی از کسوفش در شغاف
سغراق/
ابریق
کوزه لوله دار
در گلستان عدم چون بی خودیست
مستی از سغراق لطف ایزدیست
مثم/
نکوهش کردن
تو بگویی فال بد چون می زنی
پس تو ناصح را مثم می کنی
درود بر شما
آفرین
درود بر شما
آفرین