این رباعی از خیام به چه نکته ای تاکید میکنه ؟گر می نخوری طعنه مزن مستان را....
این رباعی از خیام به چه نکته ای تاکید میکنه ؟
گر می نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می مینخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را
٢ پاسخ
این رباعی از خیام به نقد ریاکاری و خودفریبی میپردازد. خیام در این شعر به نکتهای مهم اشاره میکند: اینکه نباید خود را برتر از دیگران بدانیم یا دیگران را به دلیل عادتهایشان، مانند نوشیدن می، سرزنش کنیم، زیرا ممکن است خود ما نیز به عادتها یا رفتارهایی گرفتار باشیم که از نظر اخلاقی قابل انتقاد باشند.
مضمون این رباعی را میتوان به شکل زیر خلاصه کرد:
- بیت اول: اگر خودت شراب نمینوشی، کسانی را که مینوشند مسخره یا سرزنش نکن.
- بیت دوم: از دسیسه و حیلهگری دوری کن و به آنها متوسل نشو.
- بیت سوم و چهارم: به این دلیل که خودت شراب نمینوشی، مغرور نشو و فکر نکن که از دیگران برتری. ممکن است خودت عادات یا رفتارهای دیگری داشته باشی که از لحاظ اخلاقی ناپسند باشند، همانطور که صد لقمه غذا میخوری که ممکن است بندهی شهوت و هوس باشند.
در مجموع، خیام در این رباعی بر اهمیت فروتنی، خودآگاهی و پرهیز از قضاوت دیگران تأکید دارد.
این رباعی خیّام لحنی انتقادی و طنزآمیز دارد. معنی واژهها: طعنه مزن= سرزنش نکن/ مستان= میخواران (در ظاهر)، یا اهل شور و بیپروایی/ حیله و دستان= نیرنگ و فریب/ غرّه مشو= مغرور نشو/ می غلام است آن را = شراب در برابر آن ناچیز و تابع است
معنی روان: اگر شراب نمیخوری آدمهای مست را سرزنش نکن. خودت هم دنبال نیرنگ و ریا نباش. به اینکه شراب نمینوشی مغرور نشو چون ممکن است کارهای ناپسند دیگری بکنی که از میخواری بدتر است.
مفهوم عمیقتر: خیّام در اینجا به ریاکاری اخلاقی حمله میکند.
پیام اصلی او:
✅ فقط به ظاهرِ پرهیزکار بودن دل خوش نکن.
✅ ممکن است کسی شراب نخورد اما گرفتار حرص، ظلم، فریب یا گناهانی بدتر باشد.
✅ کسی که دیگران را قضاوت میکند خودش شاید خطاهای بزرگتری داشته باشد.
عبارت «صد لقمه خوری که می غلام است آن را» یعنی: تو شاید صد چیز (مانند حرص، مال حرام، ریا، ظلم…) را میبلعی که در برابر آن، شراب چیزی نیست.
خلاصهٔ پیام رباعی: پیشداوری نکن.
به ظاهر دیندار خودت مغرور نشو.
گناه دیگران را بزرگ و گناه خودت را کوچک نبین.
پاسخ شما
