اگر رستم بخواهد از قدرت خود در تاقدیس دفاع کند، با چه بنبستی روبرو میشود؟
اگر رستم بخواهد از قدرت خود در تاقدیس دفاع کند، با چه بنبستی روبرو میشود؟
تحلیلِ تقابلی و مقایسه منطقِ قدرت در شاهنامه و مثنوی تاقدیس: اگر رستم بخواهد از قدرت خود در تاقدیس دفاع کند، با چه بنبستی روبرو میشود؟
الف) با این واقعیت که در تاقدیس، قدرتِ واقعی نه در شمشیر، بلکه در زهد و تسلیم است.
ب) با این واقعیت که در تاقدیس، هیچ قهرمانی وجود ندارد.
ج) با این واقعیت که تاقدیس فقط دربارهی سیاست است.
د) با این واقعیت که قدرت در تاقدیس تنها برای جنگ است.
٧ پاسخ
پاسخ صحیح گزینه الف است:
«با این واقعیت که در طاقدیس، قدرتِ واقعی نه در شمشیر، بلکه در زهد و تسلیم است.»
تحلیل تقابلی و بنبست رستم در طاقدیس:
1. منطق قدرت در شاهنامه (جهان رستم):
· قدرت بر زور بازو، شمشیر، و پهلوانی استوار است.
· رستم با اسب رخش، گرز گاوسر، و تن نیرومندش مشکلگشاست.
· ارزشها: جنگاوری، نامآوری، ظلمستیزی با زور.
2. منطق قدرت در طاقدیس (جهان عرفان مولوی):
· قدرتِ راستین در «فنا» و «تسلیم محض» در برابر حق است.
· قهرمان طاقدیس «پیر خستهای» نیست که شمشیر بزند، بلکه «دلی سوخته» و «جانِ رها از خود» است.
· ارزشها: فقر، فنا، بیخویشتنی، و «مرگ پیش از مرگ».
3. بنبست اصلی برای رستم:
رستم اگر بخواهد با تکیه بر «قدرت عضلانی و شمشیر» از جایگاهی در طاقدیس دفاع کند، بیگانهای ناجور است. در آن دیار:
· «دستِ خالی» پیران برنده است، نه بازوی ستبر پهلوانان.
· گریه و ناله سلاح است، نه گرز گاوسر.
· عجز و نیاز فاتح است، نه حمله و غلبه.
· رستم در آن فضا ناگزیر است یا تبدیل به «زاهد» شود (که با هویتش ناسازگار است) یا به کاری ناتوان ماند.
نتیجه: این بنبست، تقابل دو نظام ارزشیِ «پهلوانی و حماسی» با «عرفانی و صوفیانه» است. در طاقدیس، شمشیر رستم «مُبْهَر» (خاموش و بیاثر) میایستد و تنها «شمشیری» کارگر است که برندهاش «ذوالفقارِ ترکِ خود» باشد.
ناصرخسرو قبادیانی بیشتر در قصایدش از توصیف طبیعت و عناصر استفاده کرده است. وی بر اغلب علوم عقلی و نقلی زمان خود از قبیل فلسفه و حساب و طب و موسیقی و نجوم و کلام تبحر داشت و در اشعار خویش به کرات از احاطه داشتن خود بر این علوم تأکید کرده است. ناصر خسرو به همراه حافظ و رودکی جزء سه شاعری است که کل قرآن را از برداشته است. وی در آثار خویش، از آیات قرآن برای اثبات عقاید خودش استفاده کرده است.
نمونه ای از شعر ناصرخسرو
برکن زخواب غفلت پورا سر
واندر جهان به چشم خرد بنگر
کار خر است خواب و خور ای نادان
با خر به خواب و خور چه شدی در خور؟
ایزد خرد ز بهر چه داده ستت؟
تا خوش بخسپی و بخوری چون خر؟
بر نه به سر کلاه خرد وانگه
بر کن به شب یکی سوی گردون سر
گوئی که سبز دریا موجی زد
وز قعر برفکند به سر گوهر
تیره شب و ستاره درو، گوئی
در ظلمت است لشکر اسکندر
همانطور که در شعر بالا ملاحظه میکنیم، درمی یابیم که شعر وی بیشتر جنبۀ پند و اندرز دارد، ناصرخسرو بیشتر اشعارش مضامینی تعلیمی و پند و اندرز دارد و بیشتر افکار اسماعیلی در آن موج میزند. به هرحال ناصرخسرو در قرن پنجم با اشعارش که بیشتر جنبۀ اندرز دارد باعث این شد که سبک خراسانی از نظر اندرز نیز به رشد برسد و الگوی شاعران دورههای بعد بشود.
كتابهاى درسی جزو مهم ترين محصولات ادبی ما است و خواهد بود و اگر ما بتوانيم اين كتابها را به شيوه ى درست و آن چنان كه بتواند رشد ادبيات و تكامل ادب پارسی را تضمين كند و نيز بتواند بر خطّ درست فكرى حركت بكند، تنظيم تدوين بكنيم، اینگونه بزرگ ترين خدمت را به زبان و ادبيات پارسی كرده ايم؛ در این مورد و بخش كه رشد ادب فارسی را بتواند زبان ما تضمين كند.
سبک طاهریان و صفاریان: از مهم ترین مختصات و ویژگیهای شعری این دوره عبارت است از:
۱. کمی واژگان عربی: همانطور که گفته شد در دوران طاهریان و صفاریان سعی شد که زبان و ادبیات پارسی باز سازی شود و به همین خاطر یعقوب لیث زبان پارسی را زبان رسمی قلمرو و نظام دیوانی خود قرار داد به همین دلایل باعث شد که در این دوره از واژگان عربی کم استفاده شود.
۲. کاربرد واژگان کهن و قدیمی: که این مورد از مهمترین مختصات زبانی سبک خراسانی است.
۳. کاربرد واژههای نزدیک به زبان پهلوی مثل ابا (با)، ابر (بر)، ایدون (چنین)، ایدر (اینجا) هستند.
مثال:
ور ایدون که پیش تو گویم دروغ
دروغ اندر آمد سر من به یوغ
۴. از نظر قلمرو ادبی، قالب بیشتر شعرها قطعه است و در این نوع اشعار صنایع ادبی به کار نرفته است.
۵. به لحاظ فکری مضمون شعرهای این دوره مدح و پند و اندرز و عشق است. ولی مضمون اشعار بیشتر از نوع ادب تعلیمی دارد.
درود بر شما
گزینه الف مدنظر است
این تفاوت کارکرد رستم بدلیل تفاوت در شخصیت و منش دو نویسنده مختلف است
درود بر شما، بله آفرین دو شیوه متفاوت در خلق دو شاهکار متفاوت احسنت🙏🌹
با درود.
گزینه « الف» صحیح است.
بله آفرین، درود بر شما🙏🌹