کلمه درست را در..... بنویسید
.............. حکمت باز کرده
سخن های . . . . . . ساز کرده
✏ نظامی
بدیعت های_مضاحک
مقالت های_مضاحک
مضاحک های_مقالت
مراتب های_مناسک
٧ پاسخ
درود بر شما🙏🌹
گزینه دوم
يكی شب از شب نوروز خوشتر
چه شب كز روز عيد اندوه كش تر
سماع خرگهی در خرگه شاه
نديمی چند موزون طبع و دلخواه
مقالتهای حكمت باز كرده
سخنهای مضاحك ساز كرده
به گرداگرد خرگاه كيانی
فرو هشته نمدهای الانی
دمه بردر كشيده تيغ فولاد
سر نامحرمان را داده بر باد
درون خرگه از بوی خجسته
بخور عود و عنبر كله بسته
نبيد خوشگوار و عشرت خوش
نهاده منقل زرين پر آتش
زگال ارمنی بر آتش تيز
سياهانی چو زنگی عشرت انگيز
مقالت از ریشه قَول: دارای چند معنی متفاوت که شاید جالب باشد: اولین معنی سخنی که از زبان بیرون میآید. وَقُولُواْ لَهُمْ قَوْلاً مَّعْرُوفًا، به گفتار خوش آنها را خرسند کنید. دوم سخنی که به زبان جاری نشود، یعنی سخنی که در دل میگذرد. وَیَقُولُونَ فِی أَنفُسِهِمْ لَوْلَا یُعَذِّبُنَا اللَّهُ؟ در دل میگویند: چرا خداوند ما را عذاب نمیکند؟ سومین معنایش الهام است. قُلْنَا یَا ذَا الْقَرْنَیْنِ، معنی واقعیش این میشود: این مطلب را به ذوالقرنین الهام کردیم که… چهارمین معنی هم کنایه از عمل است. قَالَتَا أَتَیْنَا طَائِعِینَ، زمین و آسمان گفتند: با رضایت میآییم (یعنی آمدند). و ضمناً از همین ریشه تَقَوُّل: از خود بافتن و نسبت دادن. مثال: أَمْ یَقُولُونَ تَقَوَّلَهُ، آیا کفار قریش میگویند که این قرآن را محمد صلی الله علیه و آله و سلم بافته و به خدا نسبت داده است؟ و باز، قیل: گفتار. وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ قِیلاً، و کیست که گفتار او از خدا راست تر است. در حالت جمعش میشه اَقاویل: جمع اقوال است و اقوال باز جمع قول. یعنی اصطلاحاً بهش میگن جمع الجمع. وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَیْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِیلِ، اگر برخی از گفتهها را به ما نسبت دهد… و باز قائل: اسم فاعل از قول و جمع آن قائلون است. قَالَ قَآئِلٌ مَّنْهُمْ، گوینده ای از آنها گفت … که مربوط به حکایت یوسف و برادرانش است، وَالْقَائِلِینَ لِإِخْوَانِهِمْ، و به برادران خویش میگویند.
اما در مورد واژه مضاحک از ریشه ضحِک: یعنی خنده. وَامْرَأَتُهُ قَآئِمَةٌ فَضَحِکتْ، زوجۀ ابراهیم علیه السلام که ایستاده بوده از بشارت فرزند در سن پیری خنده کرد. و باز ضاحِک: اسم فاعل از ضِحک است: یعنی باز شدن و انبساط صورت و نمایان شدن دندان بواسطه شادی. فَتَبَسَّمَ ضَاحِکا مِنْ قَوْلِهَا، یعنی: پس حضرت سلیمان از گفتار او خندان شد. خنداندن میشه اَضْحَک: به خنده درآورد، یا میخنداند. وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَک وَأَبْکی، و اوست که میخنداند و میگریاند.
پاسخ درست:
✅ مقالتهای مضاحک
بنابراین بیت کامل چنین میشود:
> مقالتهای مضاحک باز کرده
سخنهای بدیعتساز کرده
معنی:
مقالت = گفتار، سخن
مضاحک = خندهآور، شوخطبعانه
بدیعتساز = نوآور و آفرینندهٔ سخنان بدیع
پس گزینهٔ درست:
✔️ مقالتهای_مضاحک (گزینهٔ دوم)