مراد از (مکن ترکی) در بیت زیر از اسکندر نامه نظامی چیست

درود

در این بیت، واژه‌ی «ترکی» معنای امروزی «زبان یا قوم ترک» را ندارد، بلکه در فارسی کلاسیک به معنی جفا کردن، خشونت ورزیدن یا اخم و تغیّر نشان دادن به کار رفته است. پس وقتی نظامی می‌گوید «مکن ترکی»، منظورش این است که معشوق خشمگین یا ترش‌رو نشود.

عبارت «ترک چینی‌نگار» در ادامه، یک کنایه از معشوق زیباروی است؛ کسی که چهره‌اش مانند نگارگری‌های ظریف چینی جلوه دارد. شاعر در واقع به او التماس می‌کند که با وجود زیبایی و لطافت، روی ترش نکند و بی‌مهری نداشته باشد.

مصراع دوم هم همین معنا را روشن‌تر می‌سازد: «بیا ساعتی چین در ابرو میار» یعنی اخم نکن، ابرو در هم مکش.

در نتیجه، ترکیب «مکن ترکی» در اینجا برابر است با اخم مکن، جفا مکن، خشم و سرکشی نشان مده.