زبان عربی واژگان

مشاهده دیدن سرسری و شاید بدون  

دقت اما معاینه  یعنی با چشم   و اعضای دیگر کندوکاو کردن  چیزی  آتا بشناسیش

این جمله از شیخ نسفی ناظر به تفاوت میان «مشاهده» (به معنای دیدن از دور یا نگاه اجمالی) و «معاینه» (به معنای دیدن مستقیم، حاضر و بی‌واسطه) در مقامات عرفانی است:

· مشاهده: گاهی به حالاتی گفته می‌شود که سالک نور الهی را می‌بیند، ولی این حالت پایدار نیست و ممکن است قطع شود (هم‌چون نگاه کردن به خورشید از پشت ابر).
· معاینه: یعنی رسیدن به حقیقت نور حق به‌گونه‌ای که جدایی و فاصله از میان برود و این حالت دائمی و مستمر باشد. در این مرحله، سالک دیگر غایب نمی‌شود و نور الهی همواره برای او حاضر است.

پس مقصود این است که معاینه برتر از مشاهده است، زیرا مشاهده ممکن است زوال‌پذیر باشد، ولی معاینه، دائمی و همراه با شهود بی‌زوال است.

درود و وقت بخیر جناب الهیاری عزیز 

منظور از جمله این است که نظاره‌گر بودن یا تماشا کردن مدت زمان خاصی و کوتاهی دارد، ولی درک، لمس و حس کردن باعث میشه از عمق وجود و هر لحظه امکان رؤیت باشد.