دیدگاه شما درباره پیشنهاد زیر چیست؟
پیشنهاد واژگان تازه برای جهتهای جغرافیایی با ریشه در زبان پارسی
با درود،
در راستای گسترش زبان پارسی و بازآفرینی واژگان علمیِ سازگار با ساختار این زبان کهن، برابرهایی برای جهتهای جغرافیایی بر پایه واژگان کهن پارسی همچون «فرا»، «فرو»، «اختر»، «خاور» و «باختر» پیشنهاد میشود. این واژگان ضمن پیوند با ریشههای زبان، از نظر آوایی نیز با نمونههای جاافتاده چون «خاوران» و «باختران» هماهنگاند و در شکل ادبی نیز از زیبایی برخوردارند.
+ جهتهای اصلی:
فراختر = شمال
فروختر = جنوب
خاور = شرق
باختر = غرب
+ صفتهای نسبی:
فراختری = شمالی
فروختری = جنوبی
خاوری = شرقی
باختری = غربی
+ جهتهای فرعی:
فراختران خاور = شمالشرق
فراختران باختر = شمالغرب
فروختران خاور = جنوبشرق
فروختران باختر = جنوبغرب
+ صفتهای جهتهای فرعی:
فراختران خاوری = شمالشرقی
فراختران باختری = شمالغربی
فروختران خاوری = جنوبشرقی
فروختران باختری = جنوبغربی
+ ناحیه های جغرافیایی؛
فراختران = شمالگان
فروختران = جنوبگان
خاوران = مشرقزمین
باختران = مغربزمین
١ پاسخ
اندیشه ای بسیار خوبی برای گسترش و جا اندازی واژگان پارسی برای واژگان بیگانه ای است که تنیده در گفتار روزمره ایرانیان شده است،
به اندیشه من به جای فراختر از آپاختر برای "شمال" بهره ببریم.
درسته "آپا" و "فرا" هر دو چم "بالا" را میدهند اگرچه "فرا" چم ایزدگونه ای دارد که با "فر" همگونه است، "آپاختر" یا «پایاختر» از «پایا + اختر» ساخته شده است؛ زیرا ستاره قطبی، که از دیرباز نشانه شمال بوده، برای نگرنده زمینی کم و بیش همواره در جای خود پایدار و ثابت دیده میشود و دیگر ستارگان پیرامون آن میگردند. ازاینرو «پایا» میتواند اشارهای به همین ویژگیِ ظاهریِ آن باشد.
میتوانیم به جای توصیف "بالا" بودن به "پایدار" بودن آن اشاره کنیم.
- شمال = آپاختر، پایاختر
- جنوب = نیمروز (اندیشه فروختر بیشتر برای غرب همانند میشود چرا که به غرب خورشید فرو میرود)
- غرب = باختر، خوربران (جایی که خورشید میرود)
- شرق = خاور (جایی که خورشید می آید)
برای سو های دیگر، مانند شمال غربی/شرقی و جنوب غربی/شرقی، چنین پیشنهاد میدهم:
- آپاختر خاوری (ی نسبت)
- آپاختر باختری
- نیمروز باختری/خاوری
اگر جایی نادرستی دیدی خوشنود میشوم برا آشکار سازید و درست آن را بگویید، فراختر را خودم خوشم آمد اندیشه خوبی است اندکی چم "مینوی" میدهد.
پیروز باشید و پایدار بدرود.