سهیدن یا سوهیدن؟
با درود
گویا برای واژه احساس کردن یا حس کردن در پارسی ما دو واژه سهیدن و سوهیدن داریم. اکنون این پرسش پیش می آید کدامیک برای به چم حس کردن که کاهی هم احساس کردن می نویسم، درست می باشد؟ آیا این دو یک واژه اند که گذشت زمان ریخت آنها دگرگون کرده است؟
با سپاس
٢ پاسخ
پاسخ کوتاه این است که «سهیدن» صورت اصیلتر و شناختهشدهتر است و «سوهیدن» اگر هم دیده شود، صورت رایج و معیار در منابع زبانشناسی و فرهنگهای معتبر نیست.
بررسی واژهها
- سهیدن
- در متون فارسی و فرهنگهای زبان فارسی به معنای حس کردن، دریافتن، آگاه شدن، دریافت با حواس آمده است.
- اسم مصدر آن سهش نیز در برخی متون و واژهسازیهای فارسیگرایانه دیده میشود.
- این واژه ریشهای ایرانی دارد و در فارسی میانه و برخی گویشهای ایرانی نیز همخانوادههایی برای آن گزارش شده است.
- سوهیدن
- در فرهنگهای معتبر فارسی معمولاً مدخلی مستقل با این معنا ندارد.
- اگر جایی دیده شود، بیشتر احتمال دارد:
- یک گونهٔ گویشی باشد.
- یا حاصل دگرگونی آوایی در برخی لهجهها یا بازسازیهای غیرمعیار باشد.
- شواهد کافی وجود ندارد که بتوان آن را صورت اصلی یا همارز معیار «سهیدن» دانست.
آیا هر دو یک واژهاند؟
این احتمال از دید زبانشناسی وجود دارد که در برخی گویشها میان ـهـ و ـوهـ دگرگونی آوایی رخ داده باشد، اما بدون شواهد تاریخی و گویشی نمیتوان با اطمینان گفت «سوهیدن» همان «سهیدن» است.
بنابراین، تا جایی که منابع معتبر نشان میدهند:
- ✅ سهیدن: واژهای شناختهشده و قابل استناد.
- ⚠️ سوهیدن: اگر هم کاربردی داشته باشد، صورت معیار و پذیرفتهشدهٔ این فعل محسوب نمیشود.
نتیجه
اگر منظورتان جایگزینی برای «احساس کردن» یا «حس کردن» در فارسی سره است، «سهیدن» انتخاب درستتر و مستندتری است. برای اثبات اصالت یا تقدم «سوهیدن» نسبت به «سهیدن»، به شواهدی از متون کهن یا پژوهشهای گویششناسی نیاز است که در منابع شناختهشده در دست نیست.
سلام
هر دو درسته
سپاس فراوان.