وشت و وشتیدن یا وشت کردن
با درود ،
اگر دوستان با واژه وشت و شتیدن آگاه هستند: گویا وشت به چم رقص است. زمانی این واژه را بکار می بریم کدامیک درستتر است:
آنها با هم وشتیدند.
آنها با هم وشت کردند.
در جایی هم وشتن کردن آمده است: یارم ز در در آمد وشتن کنید
حال کدامیک؟ با سپاس
٣ پاسخ
درود
وشت و وشتن در پارسی کهن درپایه باید همان گشت و گشتن امروزی باشد؛ نمونههای فراوانی داریم که واج /و/ در پارسی میانه به واج /گ/ در پارسی دری و نوین دگردیس شده است مانند ویناه به گناه، ویشتاسپ به گشتاسپ، ول به گل، وُرگ به گرگ، ویستردن به گستردن و...
پس وشتن هم باید ریخت کهن گشتن به چم(معنی) چرخیدن باشد که همان اندریافت یا مفهوم رقصیدن را در خود دارد.
همانگونه که گشتن به ریخت گردیدن هم بکار میرود وشتن نیز میتواند به ریخت وردیدن بکار رود؛ بنابراین [وشت] بن گذشتهی این بُنواژه(مصدر) و [ورد] بن کنونی آن خواهد بود:
آنها وشتند(گشتند)= آنها رقصیدند.
او وردید(گردید)= او رقصید.
ما میوردیم(میگردیم)= ما میرقصیم.
واژهی وشتن در بیت :
یارم ز در درآمد وشتن کنید وشتن
این خانه را ز وشتن گلشن کنید گلشن.
سرودهی قاسم انوار از درویشان و صوفیان سدهی ۸ و ۹ هجری، وشتن را میتوان گونهای رقص درویشی همچو سماع درویشان دانست که به گونه چرخیدن(گردیدن) برگزار میشده است.
اینکه درین بیت بجای وشت کنید یا بوشتید، وشتن کنید را بکار برده باید برای پیروی از وزن سُرایش باشد.
درود بر شما
وَشت / وِشت، (در برخی گویشها و متون کهن) معمولاً به معنی رقصیدن، جنبیدن همراه با شادی و حرکات موزون است.
به گمان من در اینجا (وشتیدند) درستتر است.
-آنها با هم وشتیدند
این صورت از نظر ساختِ فعل، طبیعیترین و درستترین شکل است اگر (وشت) را مثل یک فعل مستقل در نظر بگیریم.
یعنی: وشت ← وشتیدن (مثل رقص ← رقصیدن)
با درود،
اگر «وَشت» را به معنای «رقص» بگیریم، از دید زبانشناختی باید نخست روشن شود که «وَشت» در متون کهن و گویشها چگونه به کار رفته است.
اگر وَشتن خود یک فعل باشد (مانند «رقصیدن»)، آنگاه صورت درست چنین است:
آنها با هم وشتیدند.
او خوب میوَشت.
اما اگر وَشت اسم باشد (مانند «رقص») و فعل مستقل نداشته باشد، آنگاه با فعل کمکی «کردن» میآید:
آنها با هم وشت کردند.
دیشب همه وشت میکردند.
شاهدی که آوردهاید:
> «یارم ز در درآمد، وشتن کنید»
نشان میدهد که در آن متن، «وَشتن» احتمالاً نامِ عمل (رقص) بوده و با «کردن» یا «کردنِ مقدر» به کار رفته است؛ درست مانند «پایکوبی کنید» یا «رقص کنید». در بسیاری از گویشها نیز واژههای مربوط به رقص بیشتر با «کردن» میآیند تا اینکه صرف فعلی مستقل داشته باشند.
بنابراین، اگر در منبعی برای «وَشتن» صرف فعلیِ مستقل ثبت نشده باشد، «وشت کردند» طبیعیتر و مطمئنتر است. اما اگر در همان گویش یا متن نمونههایی مانند «وشتید»، «میوشت»، «وشتند» وجود داشته باشد، آنگاه «وشتیدند» نیز کاملاً درست خواهد بود.
برای داوری قطعی، خوب است بدانیم این واژه را از کدام گویش یا کدام متن گرفتهاید؛ زیرا «وشت» در گویشهای مختلف رفتار دستوری متفاوتی میتواند داشته باشد.
وشتیدن در ادبیات کهن کلمه درستی هست
وشتیدن: رقصیدن
اما وشت کردند، درست به نظر نمیرسه.
ترکیب اسم فعل کردن بعدها رواج پیداکرد.
مانند گریستن - گریه کردن/ پرستیدن - پرستش کردن