هم خانواده های کلمه زیر درست است یا نه

ریشه اصلی و مشترک هر سه کلمه، حروف «ط ل ع» هست.

• ساختار: بر وزن «فاعل» (اسم فاعل) است.
• معنای لغوی: برآینده، طلوع‌کننده، آشکارشونده.
• معنای اصطلاحی: در نجوم قدیم و ادبیات فارسی، به ستاره‌ای گفته می‌شد که در لحظه تولد یک شخص در افق در حال «برآمدن» (طلوع) بود و اعتقاد بر این بود که سرنوشت شخص را رقم می‌زند؛ به همین دلیل امروزه به معنای «بخت و اقبال» استفاده می‌شود.

• ساختار اول (مَطلَع): بر وزن «مَفعَل» (اسم مکان یا زمان) است. به معنای جای برآمدن یا زمان طلوع (مانند مطلع خورشید یا بیت اول یک غزل که جای آغاز و برآمدن شعر است).
• ساختار دوم (مُطَّلِع): اسم فاعل از باب «افتعال» است. به معنای کسی که بر امری آگاهی یافته و بر آن مسلط یا ظاهر شده است (آگاه و باخبر).

• ساختار: بر وزن «مُفاعَلَة» (مصدر باب مفاعله) است.
• معنای لغوی و کاربردی: ریشه «ط ل ع» در این باب به معنای نگریستن دقیق در چیزی برای پی بردن و آگاهی یافتن از راز و درون آن است. وقتی کتابی را مطالعه می‌کنید، در واقع در حال کشف و ظاهر کردن مفاهیم آن برای ذهن خود هستید.

شک شما کاملاً به جاست. جمله «طالع با مطلع و مطالعه هم‌خانواده نیست» و «مطلع و مطالعه هم با یکدیگر هم‌خانواده هستند» هر دو غلط هستند.

در زبان فارسی، کلماتی هم‌خانواده هستند که از یک ریشه ثلاثی مجرد (سه حرفی) ساخته شده باشند. تحلیل این سه کلمه بر اساس ریشه «ط ل ع» به شرح زیر است:

۱. بررسی ریشه کلمات

· مطلع + مطالعه:
 · ریشه: «ط ل ع».
 · ارتباط: هر دو از این ریشه ساخته شده‌اند. «طالِع» هم از همین ریشه است، اما معنای متفاوتی دارد (به بخش بعد مراجعه کنید).
· طالع:
 · این کلمه نیز از ریشه «ط ل ع» می‌آید، اما معنای آن با «طلوع کردن» فاصله گرفته است.

۲. تفاوت معنایی «طالع» با «مطلع/مطالعه»

با وجود ریشه مشترک، این کلمات از نظر معنا متفاوت هستند:

· طالع : در فارسی به معنای بخت، اختر، یا آنچه از آسمان (ستارگان) بر کسی ظاهر می‌شود است. این معنا ریشه در باور به تأثیر موقعیت ستارگان در لحظه تولد دارد.
· مطلع : اسم مکان یا زمان است و به معنای جای طلوع (مثل مطلع خورشید) یا سرآغاز (مثل مطلع شعر) است.
· مطالعه : مصدر باب مفاعله است و به معنای خواندن و نگاه کردن برای آگاه شدن، یعنی طلوع کردن علم بر قلب می‌باشد.

۳. نتیجه‌گیری

بنابراین، در حالی که «طالع» از نظر فنی با «مطلع» و «مطالعه» همریشه است، به دلیل تفاوت کامل معنایی که با آنها پیدا کرده، در زبان فارسی امروز آنها را هم خانواده به حساب نمی‌آوریم.

بهترین گزینه برای پاسخ به سوال تستی شما (بر اساس معنای ظاهری کلمات):

· طالع ← هم خانواده با طلوع، مطلع، اطلاع
· مطالعه ← هم خانواده با مطّلع (اطلاع یابنده)، استطلاع