پیشنهاد مصدر پارسی تازه

بله، به‌عنوان یک برساختهٔ نو برای واژه‌سازی فلسفی می‌توان «مزداشتن» را پیشنهاد کرد، اما یک نکتهٔ زبان‌شناختی مهم را باید جدا کنیم: «مزدا» و «مزداشتن» از نظر ریشه‌شناسی تاریخی لزوماً چنین رابطهٔ فعلی ندارند. اگر این واژه را آگاهانه بر پایهٔ «مزدا = دانا/خردمند» بسازیم، داریم یک معنای تازه و اصطلاحی ایجاد می‌کنیم.

از نظر ساخت، پیشنهاد شما جالب است:

> مزدا → مزداشتن → مزداشت

و می‌توان برای آن معنایی فراتر از «دانستن» در نظر گرفت، مثلاً:

> مزداشتن: برخورداری از آگاهیِ بیدار و خردمندانه؛ آگاه بودن همراه با توجه و هوشیاری.

این تعریف باعث می‌شود «مزداشتن» صرفاً مترادف «دانستن» نباشد.

مثلاً:

> او از پیامد کار خود مزداشت.

یعنی:

> او نسبت به پیامد کار خود آگاهی و هوشیاری داشت.

یا:

> مزداشتنِ آدمی به خویشتن و جهان

یعنی:

> آگاهی و هشیاری انسان نسبت به خود و جهان.

حتی می‌توان میان چند مفهوم تمایز گذاشت

اگر بخواهیم همان دستگاه واژه‌سازی‌ای را که دربارهٔ «ویناختن» و «آبروختن» مطرح کردید ادامه دهیم، می‌توانیم:

دانستن → داشتنِ یک گزاره یا آگاهی

ویناختن → شناختن از راه دیدن/بازشناختن

مزداشتن → آگاهی همراه با خرد و هشیاری

مزداشت → حالت یا کیفیت چنین آگاهی‌ای

را از هم جدا کنیم.

مثلاً تفاوت ظریف این دو:

> «او می‌داند این کار خطرناک است.»

فقط دانستن است.

اما:

> «او نسبت به خطر این کار مزداشت.»

می‌تواند معنای قوی‌تری داشته باشد:

> خطر را می‌شناسد، به آن توجه دارد و در رفتار خود از آن غافل نیست.

این همان چیزی است که شما از «آگاهی و هوشیاری» مدنظر دارید.

فقط اگر قرار باشد این واژه‌ها در نوشتهٔ علمی یا فلسفی به کار بروند، بهتر است در نخستین کاربرد، تعریف اصطلاحی‌شان را روشن کنیم؛ مثلاً:

> مزداشتن: آگاهیِ بیدار و خردمندانه نسبت به چیزی، همراه با التفات به آن.

آن‌وقت «مزداشتن» دیگر صرفاً یک مترادف تازه برای «دانستن» نیست، بلکه یک اصطلاح فلسفی با دامنهٔ معنایی مشخص می‌شود.