فلسفه خود و خودی دکتر اقبال لاهوری
شهود و درون نگری مرحله خود ، در برابر همه ما قرار دارد ، ( اگر کسی منکر شود و دلیل آنرا نداد دیوانه باشد ) در بعضی لحظات ، با احساسی مملو و پر تصمیمی میگیریم و باور میکنیم که این کار حتما میشود این نیرو در ما وجود دارد ، این شهود و درون نگری مفتاحی ست برای دانشجویان ، ولی تجربه گرایان و پیروان اصالت عقل هیچکدام نمیتوانند حقیقت خود ما را عیان سازند !!!!!!
تجربه گرایان و پیروان اصالت عقل خود را به صورت حالتهای روانی محض تصور میکنند که گاه ظاهر میشود گاه زایل،،
و میگویند چنانچه این حالات جدا از یکدیگر قرار داده شوند ، متوجه وحدتی که آنها را در یک کل بهم میپیوندد ، نمی شوند، به قول برکسون هر قدر هم که زیاد باشند حالتها را کنار هم قرار می دهند ، فوقش بر نقاط تماس می افزایند و فاصله بین آنها را مکشوف میکنند ، ولی باز من مثل همیشه از چنگشان میگریزد طوریکه سرانجام در آن جز خیال باطل نمی بینند ،
باز من از چنگشان گریخت و مزقناهم کل ممزق طوریکه در آن جز خیال باطل نمی بینند ،
آنچه که ما را وادار به ادراک میکند چیست ؟
١ پاسخ
درود و وقت بخیر
از نظر ملاصدرا در حکمت متعالیه که جامعترین مکتب فلسفیست.
آنچه ما را وادار به ادراک میکند، «نیازِ وجود به کمال» است. در نگاه ملاصدرا وجود یک امر پویا و در حال حرکت است.
علم (ادراک)، چیزی نیست که از بیرون به روح اضافه شود؛ بلکه علم، خودِ «کمالِ وجود» است. روح در حال حرکت است تا به کمال برسد، و این کمال از طریق ادراک و شناخت حاصل میشود. یعنی روح چون به ذات خود «عطشِ بودن» دارد و میخواهد از مرتبهای پایین به مرتبهای بالاتر برود (حرکت جوهری)، ناگزیر به ادراک و شناخت واداشته میشود. پس، «تکاپوی وجود برای رسیدن به کمال»، محرک اصلی ادراک است.