پرسش خود را بپرسید

نوع دستوری کدام واژه مشتق-مرکب است؟

تاریخ
٢ ماه پیش
بازدید
١٥٢

نوع دستوری کدام واژه مشتق-مرکب است؟
الف) تخم مرغ
ب) دادگستری
ج) ستمگر
د) نوروز

٢١٨,٤٤٨
طلایی
٢٤٧
نقره‌ای
٢,٣٥٣
برنزی
٧,٤٩٧
عکس پرسش

٧ پاسخ

مرتب سازی بر اساس:

گزینه ب)دادگستری

الف)مرکب

ب)مشتق مرکب

پ)مشتق

ت)مرکب

٨٧,٩٦٣
طلایی
٩٨
نقره‌ای
٤٩٦
برنزی
٥١٤
تاریخ
٢ ماه پیش

بله آفرین، درود بر شما، اطلاعات شما قابل تحسین است🙏🌹

ممنون ❤️🙏

-
٢ ماه پیش

طنزپردازِ امور فرهنگی بايد دارای وجهه ای علمی و فرهنگی باشد تا با آگاهی از مشكلاتی همچون آموزش، تربيت، كتاب، مطبوعات، انتشارات، هنر، صدا و سيما، تئاتر و سينما، عقب ماندگی‌های علمی و... با طنز سخنگوی فرهنگيان باشد و حرف دل آنها را باز گويد. 

٢١٨,٤٤٨
طلایی
٢٤٧
نقره‌ای
٢,٣٥٣
برنزی
٧,٤٩٧
تاریخ
١ ماه پیش

بعضی از تحریفات شاهنامه بگونه ای است که گویا ناسخ تلاش کرده شعر را مثلاً به خیال خودش بهتر کند مانند این نمونه 
هنر نیز ز ایرانیانست و بس
ندارند کَرگ ژیان را به کس (ندارند یعنی نبندند)
این شعر فردوسی چون فهمش برای ناسخ سخت بوده آنرا به این صورت تحریف کردند: 
هنر نزد ایرانیان است و بس 
ندادند شیر ژیان را بکس 
اینجا نمیشه گفت اشتباه سهوی بوده و کرگ را شیر نوشتند، کرگ مخفف کرگدن است و در آنزمان از پوستش برای ساخت سپر استفاده میشده، معنی این بیت معادل (گرز باید در خور پهلوانش باشد) است، و میگوید سپر باید خورند پهلوان باشد، بعضی تحریفها هم مثل واژگان کرگ و گرگ هستش، مثلاً در نسخه اصلی میگه:
چو شب گشت بشنید آواز گُرگ
سکندر بپوشید خفتان و تَرگ
که تَرگ به معنی کلاهخود در شعر با ضمه هم خوانده میشود و اشکالی ندارد، متاسفانه گرگ را اینبار برعکس، کرگ تحریف کردند، و بازم متاسفانه دهخدا در فرهنگنامه خود به همین بیت جعلی استناد کرده، امیدوارم تلاش بشه که اصلاحاتی در واژه نامه دهخدا و غیره صورت بگیره.

٢١٨,٤٤٨
طلایی
٢٤٧
نقره‌ای
٢,٣٥٣
برنزی
٧,٤٩٧
تاریخ
١ ماه پیش

دلم اسیر غم است و نشسته ام نگران 
چنین که دیده دلم خون و دیده ام گریان 
کجاست همدم و یاری که گویمش این راز؟ 
به من چه میگذرد روز و شب در این زندان 
چو مَحبَسی است جهانم در این همه وسعت 
اسیر گشته خلایق در این قفس حیران 
خوش آن کسان که شناسند مکر دنیا را 
نبسته دل به سرایی موقّت و ویران 

٢١٨,٤٤٨
طلایی
٢٤٧
نقره‌ای
٢,٣٥٣
برنزی
٧,٤٩٧
تاریخ
١ ماه پیش

یک توضیح ساده و روشن درباره نوع دستوری واژهٔ مشتق و مرکب در زبان فارسی بعنوان راهنمایی:
واژهٔ مشتق (Derived word)
مشتق به واژه‌ای گفته میشه که از ریشه یک کلمه + افزونۀ اشتقاقی (مثل پیشوند یا پسوند) ساخته شده باشه.
ریشه/بن + پیشوند/پسوند
مثال‌
- «نوشت + ه» → نوشته  
- «دان + ش» → دانش  
- «بی + مصرف» → بی‌مصرف  
- «خرد + مند» → خردمند  
- «آب + ی» → آبی
- مشتق همیشه از یک واژهٔ دیگر ساخته میشه.
- در مشتق، ترکیب معنایی نیست؛ یعنی واژهٔ جدید یک معنی مستقل و واحد دارد.

امّا 
واژهٔ مرکب (Compound word)
مرکب به واژه‌ای گفته میشه که از دو یا چند واژهٔ مستقل ساخته شده و با هم یک معنای واحد یا نزدیک به آن میدهند.
ساختارش
اسم + اسم  
اسم + صفت  
اسم + فعل  
صفت + اسم  
قید + صفت  
و...
مثال‌ 
- کتاب + خانه → کتابخانه  
- دست + خط → دست‌خط  
- آب + دار → آب‌دار  
- خوش + رنگ → خوش‌رنگ  
- تند + رو → تندرو  
- خانه + به + دوش → خانه‌به‌دوش
- در مرکب، هریک از اجزا جداگانه معنای مستقل دارند.
- معنای مرکب ممکن است جمع معنای دو جزء باشد یا معنای مستقل تازه‌ای بسازد.

تفاوت مهم مشتق و مرکب
- مشتق یک واژه + افزونهٔ دستوری است.  
- مرکب ترکیب چند واژهٔ کامل است.  
- مشتق نتیجهٔ ساخت واژه، مرکب نتیجهٔ ترکیب واژه‌هاست.
پس واژهٔ مشتق‌مرکب یعنی واژه‌ای که هم مشتق باشد و دارای یک وند؛ مثل -گر، -ی، -انه و … و هم مرکب از بیش از یک واژه/جزء ساخته شده باشه.
گزینه‌ها را نگاه کنیم:
تخم‌مرغ
دو جزء تخم + مرغ → مرکب است، امّا وند ندارد، پس مشتق نیست. مرکبِ ساده است، نه مشتق‌مرکب.
دادگستری
داد (عدالت) + گستر (گستراننده) + ـی (پسوند اسم‌ساز)  
گستر خود از گستردن + ر ساخته شده (مشتق)  
داد + گستر → ترکیب (مرکب)  
- با ـی دوباره مشتق میشود.  
بنابراین هم مشتق است، هم مرکب، مشتق‌مرکب.
ستمگر
ستم + گر (پسوند فاعلی)  
این واژه مشتق از ستم است، امّا مرکب به‌معنای ترکیب دو واژهٔ مستقل نیست؛ بیشتر آن را مشتق ساده (یا مشتقِ غیرمرکب) حساب میکنند.
نوروز
در اصل نو + روز بوده، ولی در کاربرد امروزی به‌عنوان یک واحدِ یک‌پارچه‌ (اسم خاص) به کار میرود و بطور معمول در دستور جدید، آن را یک واژهٔ ساده / بسیط به حساب می‌آورند، نه مشتق و نه مرکبِ فعّال.
پس میشه ب) دادگستری.

٢١٨,٤٤٨
طلایی
٢٤٧
نقره‌ای
٢,٣٥٣
برنزی
٧,٤٩٧
تاریخ
٢ ماه پیش

داد . گستر...گزینه ب

٦٣,٩٢٣
طلایی
٧٣
نقره‌ای
١٦٧
برنزی
٧٣٣
تاریخ
٢ ماه پیش

بله آفرین و درود بر شما بزرگوار🌷🌹🙏

گزینه ب دادگستری  هم توش  مرکب دیده میشه و هم مشتق  امیدوارم درست  بگم🤔

١١٤,٩٢٧
طلایی
١١٨
نقره‌ای
٧٥٦
برنزی
١,٦٨٨
تاریخ
٢ ماه پیش

بله درود بر شما محمد جان، کاملاً صحیح است آفرین🌺🙏

١

پاسخ شما