نوع دستوری کدام واژه مشتق-مرکب است؟
نوع دستوری کدام واژه مشتق-مرکب است؟
الف) تخم مرغ
ب) دادگستری
ج) ستمگر
د) نوروز
٧ پاسخ
گزینه ب)دادگستری
الف)مرکب
ب)مشتق مرکب
پ)مشتق
ت)مرکب
ممنون ❤️🙏
طنزپردازِ امور فرهنگی بايد دارای وجهه ای علمی و فرهنگی باشد تا با آگاهی از مشكلاتی همچون آموزش، تربيت، كتاب، مطبوعات، انتشارات، هنر، صدا و سيما، تئاتر و سينما، عقب ماندگیهای علمی و... با طنز سخنگوی فرهنگيان باشد و حرف دل آنها را باز گويد.
بعضی از تحریفات شاهنامه بگونه ای است که گویا ناسخ تلاش کرده شعر را مثلاً به خیال خودش بهتر کند مانند این نمونه
هنر نیز ز ایرانیانست و بس
ندارند کَرگ ژیان را به کس (ندارند یعنی نبندند)
این شعر فردوسی چون فهمش برای ناسخ سخت بوده آنرا به این صورت تحریف کردند:
هنر نزد ایرانیان است و بس
ندادند شیر ژیان را بکس
اینجا نمیشه گفت اشتباه سهوی بوده و کرگ را شیر نوشتند، کرگ مخفف کرگدن است و در آنزمان از پوستش برای ساخت سپر استفاده میشده، معنی این بیت معادل (گرز باید در خور پهلوانش باشد) است، و میگوید سپر باید خورند پهلوان باشد، بعضی تحریفها هم مثل واژگان کرگ و گرگ هستش، مثلاً در نسخه اصلی میگه:
چو شب گشت بشنید آواز گُرگ
سکندر بپوشید خفتان و تَرگ
که تَرگ به معنی کلاهخود در شعر با ضمه هم خوانده میشود و اشکالی ندارد، متاسفانه گرگ را اینبار برعکس، کرگ تحریف کردند، و بازم متاسفانه دهخدا در فرهنگنامه خود به همین بیت جعلی استناد کرده، امیدوارم تلاش بشه که اصلاحاتی در واژه نامه دهخدا و غیره صورت بگیره.
دلم اسیر غم است و نشسته ام نگران
چنین که دیده دلم خون و دیده ام گریان
کجاست همدم و یاری که گویمش این راز؟
به من چه میگذرد روز و شب در این زندان
چو مَحبَسی است جهانم در این همه وسعت
اسیر گشته خلایق در این قفس حیران
خوش آن کسان که شناسند مکر دنیا را
نبسته دل به سرایی موقّت و ویران
یک توضیح ساده و روشن درباره نوع دستوری واژهٔ مشتق و مرکب در زبان فارسی بعنوان راهنمایی:
واژهٔ مشتق (Derived word)
مشتق به واژهای گفته میشه که از ریشه یک کلمه + افزونۀ اشتقاقی (مثل پیشوند یا پسوند) ساخته شده باشه.
ریشه/بن + پیشوند/پسوند
مثال
- «نوشت + ه» → نوشته
- «دان + ش» → دانش
- «بی + مصرف» → بیمصرف
- «خرد + مند» → خردمند
- «آب + ی» → آبی
- مشتق همیشه از یک واژهٔ دیگر ساخته میشه.
- در مشتق، ترکیب معنایی نیست؛ یعنی واژهٔ جدید یک معنی مستقل و واحد دارد.
امّا
واژهٔ مرکب (Compound word)
مرکب به واژهای گفته میشه که از دو یا چند واژهٔ مستقل ساخته شده و با هم یک معنای واحد یا نزدیک به آن میدهند.
ساختارش
اسم + اسم
اسم + صفت
اسم + فعل
صفت + اسم
قید + صفت
و...
مثال
- کتاب + خانه → کتابخانه
- دست + خط → دستخط
- آب + دار → آبدار
- خوش + رنگ → خوشرنگ
- تند + رو → تندرو
- خانه + به + دوش → خانهبهدوش
- در مرکب، هریک از اجزا جداگانه معنای مستقل دارند.
- معنای مرکب ممکن است جمع معنای دو جزء باشد یا معنای مستقل تازهای بسازد.
تفاوت مهم مشتق و مرکب
- مشتق یک واژه + افزونهٔ دستوری است.
- مرکب ترکیب چند واژهٔ کامل است.
- مشتق نتیجهٔ ساخت واژه، مرکب نتیجهٔ ترکیب واژههاست.
پس واژهٔ مشتقمرکب یعنی واژهای که هم مشتق باشد و دارای یک وند؛ مثل -گر، -ی، -انه و … و هم مرکب از بیش از یک واژه/جزء ساخته شده باشه.
گزینهها را نگاه کنیم:
تخممرغ
دو جزء تخم + مرغ → مرکب است، امّا وند ندارد، پس مشتق نیست. مرکبِ ساده است، نه مشتقمرکب.
دادگستری
داد (عدالت) + گستر (گستراننده) + ـی (پسوند اسمساز)
گستر خود از گستردن + ر ساخته شده (مشتق)
داد + گستر → ترکیب (مرکب)
- با ـی دوباره مشتق میشود.
بنابراین هم مشتق است، هم مرکب، مشتقمرکب.
ستمگر
ستم + گر (پسوند فاعلی)
این واژه مشتق از ستم است، امّا مرکب بهمعنای ترکیب دو واژهٔ مستقل نیست؛ بیشتر آن را مشتق ساده (یا مشتقِ غیرمرکب) حساب میکنند.
نوروز
در اصل نو + روز بوده، ولی در کاربرد امروزی بهعنوان یک واحدِ یکپارچه (اسم خاص) به کار میرود و بطور معمول در دستور جدید، آن را یک واژهٔ ساده / بسیط به حساب میآورند، نه مشتق و نه مرکبِ فعّال.
پس میشه ب) دادگستری.
داد . گستر...گزینه ب
بله آفرین و درود بر شما بزرگوار🌷🌹🙏
گزینه ب دادگستری هم توش مرکب دیده میشه و هم مشتق امیدوارم درست بگم🤔
بله درود بر شما محمد جان، کاملاً صحیح است آفرین🌺🙏
بله آفرین، درود بر شما، اطلاعات شما قابل تحسین است🙏🌹