مراتب احترام در خانواده
به نظر شما ، اگر به فرض وضعیتی پیش آید که پدر و مادر و همسر و فرزند یا فرزندان شما جایی باشند که نیاز به کمک دارند و شما هم فقط وقت دارید یک نفرشان را نجات دهید ! کدام یک را انتخاب میکنید ؟ اول همسر یا فرزند یا مادر یا پدر ؟ از نظر شرعی دستور چیست ؟
٥ پاسخ
پاسخ به این پرسش، در نگاه اول سخت و احساسی به نظر میرسد، اما از نظر فقه اسلامی، قاعدهای روشن و عقلانی برای این موقعیتها وجود دارد.
🏛️ قاعده فقهی «اهم و مهم»
در شرایطی که انجام دو کار واجب (یا دوری از دو کار حرام) با هم تداخل پیدا میکند و شما فقط توان انجام یکی را دارید، فقها از قاعدهٔ «اهم و مهم» استفاده میکنند.
معنی سادهٔ آن: شما باید مهمترین کار را انجام دهید و انجام کارِ «مهم» (اما درجهیکم کماهمیتتر) را موقتاً رها کنید.
🥇 ترتیب اولویت بر اساس منابع فقهی
حالا بیایید این قاعده را در سناریوی شما (نجات جان افراد) و با توجه به استفتائات مشابه پیاده کنیم:
· اولویت اول: مادر
شواهد متعددی در فقه وجود دارد که حق مادر را برجستهتر میداند. برای مثال، در استفتایی از مراجع، زمانی که مرگ مادر و جنین در خطر باشد، نجات جان مادر اولویت دارد. همچنین روایات متعدد، مادر را «مقدم بر پدر» میدانند و احسان به او سه برابر پدر سفارش شده است.
· اولویت دوم: پدر
پدر نیز جایگاه بسیار والایی دارد و احترام و اطاعت از او در رأس امور قرار دارد، اما در تزاحم (مثل نجات جان) به نظر میرسد پایههای مستحکمتری برای اولویت مادر وجود دارد. اطاعت از پدر در صورتی واجب است که باعث اذیت و آزار او (اذیت و آزار والدین حرام است) و یا ترک واجب نشود.
· اولویت سوم: فرزند
نجات جان یک فرزند (حتی اگر شیرخوار باشد) واجب است. با این حال، در منابع به صراحت ذکر شده که حفظ جان مادر در اولویت بالاتری نسبت به نوزاد قرار دارد.
· اولویت چهارم: همسر
در نگاه اول، جایگاه همسر در این «ولایت و اطاعت» تفاوت دارد. اگرچه همسران مقام والایی دارند (حدیث میگوید حتی لقمهای که به دهان همسر میگذاری صدقه است )، اما «اطاعت از همسر» به اندازه والدین واجب نیست؛ بلکه اطاعت زن از شوهر در مسائل خاصی مثل خروج از منزل و تمکین جنسی واجب است. در مسئله نجات جان (که بحث مال و نفقه نیست)، این رابطه حقوقی به اندازه رابطه با والدین اولویت قطعی ندارد.
📝 نتیجهگیری نهایی برای سناریوی شما
اگر مجبور باشید فقط یک نفر را نجات دهید و فرصت نجات دیگری نیست، قاعده این است:
1. اولویت با مادر است (به دلیل ادله قوی و استفتائات که نشان میدهد جان مادر بر جنین اولویت دارد، پس به طریق اولی بر دیگران نیز اولویت خواهد داشت).
2. سپس پدر.
3. سپس فرزند.
4. سپس همسر.
نکته اخلاقی و عملی:
این حکم برای زمانی است که شما صرفاً در مقام «قضاوت» و «انتخاب» قرار دارید. در مقام عمل، نجات هر انسانی (حتی یک بیگانه) واجب کفایی است. اما وقتی نوبت به خانواده و تزاحم میرسد، شریعت مقدس «مادر» را به عنوان «اولویت اول» معرفی میکند.
باید حواس جمع باشه که درینباره گرفتار قیاس نباشیم.
موضوع آیه ای که یاد کردید با آنچه که پرسیدید یکسان نیست درواقع چیزی که پرسیدید را دین عینا برای ما روشنگری نکرده بنابراین شاید این نتیجه گیری از روی قیاس باشد و پاسخ را به بیراهه ببرد.
درود بر حسن جان عزیز🙏🌹 دورت بگردم، قیاس اینگونه قرآن حرام هست، این آیه ترتیب زمانی ورود افراد به بهشت است، نه ترتیب حقوقی، در مورد برگزیدگی هم فرموده وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّیَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ، ولی بازم ربطی به حقوق نداره. امیر جان از نظر شرعی بیان کردند، حالا ممکن است شرایط همین شرعی را هم تغییر بدهد،
مثلاً فرزندی مثل فرزند نوح ناخلف و مورد غضب خدا باشد و نفر آخر باشد، یا زنی مانند زن لوط باشد، چون خدا به نوح گفت پسرت را رها کن، به لوط هم گفت زنت را با خود نبر، پس شرایط میتواند بازم همان ترتیب شرعی را تغییر دهد
درود🪻🌹🙏
معلومه (مادرررر)
سلام ، احسنت ، اول والدین بخصوص مادر بعد . . . .
درود بر حسن آقای گرامی🙏🌹
بعدی وجود ندارد.
اول مادر، دوم مادر و سوم مادر.
چون فقط جناب مادر را دارم که پرستاریش میکنم. ولی شما که از نعمت پدر برخوردار هستید، تا هستند قدرشان را بدانید.
ضمناً اگر پدرم زنده بود بازم انتخابم مادر بود. با وجود اینکه پدرم از بهترینها بود، ولی بی شک بازم انتخاب جناب مادر بود.
سلام ، انشاالله خداوند عزّ و جلّ شما رو برای خانواده تون جمیعا و ایشان را برای شما حفظ کنه ، آمین ، بنده هم پدرم خیلی وقت پیش از این عالم رفته و برای خودم انتخاب اگر پدر و مادر هم بودند اول مادرم بعد پدرم ، بعد همسر و در آخر فرزند ، این نه از نظر منه ، کلام الهی ترتیب رو اینطوری آورده
شرعیش را نمیدونم ولی اونیکه نگاه خواهشانه و التماسآمیزتری داره! چون روح کوچکتر و ضعیفتری داره وگرنه در کل نجات از چی؟ از مرگ؟ مرگ چیست؟ آیا جز زایشی دیگر در گسترهای سترگتر و پندارناپذیر است؟
ابر میبارد من میشوم از یار جدا
چون کنم دل به چنین روز ز دلدار جدا
ابر و باران و من و یار ستاده به وداع
من جدا گریهکنان ابر جدا یار جدا
دیده از بهر تو خونبار شده، ای مردم چشم
مردمی کن مشو از دیدهی خونبار جدا
در شهر نکا در مازندران حدود بیست سال پیش سیل خیلی شدیدی آمد ، و شخصی دیده بود که خانواده خودش و والدینش رو سیل داره با خونه شون می بره ، این بنده خدا اول فرزند خودش و بعد همسرش رو نجات میده و والدینش رو سیل می بره ،
درود🙏🌹
صرفا با شنیدن نمیشود قضاوت کرد، شاید شرایط به گونه ای بوده که یا زن و بچه در دسترس تر بوده اند، و یا شرایطی بوده که نتوانسته درست انتخاب و فکر کند و فقط تلاشش را کرده. . . چون سیل هراس آور هست و همان شوک فکر طرف را هنگ کرده، که اینم طبیعی هست.
هیچ زندگیای ارزشمندتر از دیگری نیست. ارزش جان را با جایگاه و روابط ترتیب اولویت نمیدهند، ار زش جان ها در دو کفه ترازو یکیست. مسئله این نیست که "تصمیم بگیرید" چه کسی را نجات بدهید، چون اصلا در جایگاهش نیستید. دقیقا مثل این است که فردی بخواهد به شخص خاصی از یک گروه اجازه زیستن بپندارد... آن فرد اصلا در جایگاه برتری دادن به زندگی ادمیان نیست.
همانگونه که عرض کردم، مسئله این نیست که چه کسی را انتخاب میکنید. مهم این است که فقط بی هیچ تاملی برای قضاوت جانها، نجات بدهید. آن هم به هر تعداد که در توان دارید.
ولی چنانچه در موقعیتش قرار داشته باشید باور کنید آنچه که قبلاً فکر می کردید که حتما انجام خواهید داد ، کلا یادتون می ره
پاسخ شما
سلام ، بابت پاسخ ممنونم ، طبق آیات قرآن هم به ترتیب ابائهم و ازواجهم و ذریاتهم ،