جهان سست است وبی بنیاد ازاین فرهاد کش فریاد //که کرد افسون ونیرنگش ملول ازجان شیرینم .
آرایه های ادبی به کاررفته در بیت زیر رانام ببرید ؟
جهان سست است وبی بنیاد ازاین فرهادکش فریاد
که کردافسون ونی نگش ملول ازجان شیرینم
٦ پاسخ
باسلام، ضمن احترام به نظر دوستان، فکر کنم گاهی درشناسایی آرایه های ادبی مبالغه کرده و کنکوری برخورد می شود. ازنظرمن نفس ارایه و زیبایی آن در نوع آن است ودر جاهایی که هیچ هیجانی نکند، نمی توان از آن به عنوان ارایه یا حداقل ارایه قوی یاد کرد. ارایه وشعر با شعور سروکار دارد، غالبا همه از شعر لذت می برند چراکه ذات انسان را تصویر می کشد
درمصرع دوم که درپاسخم، بلحاظ اینکه فکر کردم لازم نیست، از جهان بسان موجود و انسانی که با عدم وفای به عهدش که رفیق نیمه راهی را مد نظر دارد، گله و او را سرزنش می کند.
در بیت ارائه شده، چندین آرایه ادبی به کار رفته است که به شرح زیر هستند:
- مجاز: واژههای «جهان سست و بیبنیاد» بهطور غیرمستقیم به بیثباتی و ناپایداری دنیا اشاره دارد.
- تضاد (متناقضنما): در عبارت "ملول ازجان شیرینم"، تضادی میان «شیرینی» و «ملولی» مشاهده میشود که بیانگر احساسات متضاد و پیچیده است.
- تشبیه: در این بیت، بهطور غیرمستقیم، فرهاد به عنوان یک شخصیت افسانهای و اسطورهای که فریاد زده است، با وضعیت فردی که در حال رنج است، تشبیه شده است.
- استعاره: استفاده از عبارت "کش فریاد" برای اشاره به احساسات و دردهای درونی فرهاد، بهطور استعاری است.
- مبالغه: در این بیت، "جهان سست و بیبنیاد" و "ملول ازجان شیرینم" بهنوعی مبالغهآمیز به تصویر کشیده شدهاند، زیرا ویژگیهای دنیا و احساسات فرد در حالت اغراقآمیز بیان شده است.
در بیت ارائه شده، چندین آرایه ادبی به کار رفته است که به شرح زیر هستند:
- مجاز: واژههای «جهان سست و بیبنیاد» بهطور غیرمستقیم به بیثباتی و ناپایداری دنیا اشاره دارد.
- تضاد (متناقضنما): در عبارت "ملول ازجان شیرینم"، تضادی میان «شیرینی» و «ملولی» مشاهده میشود که بیانگر احساسات متضاد و پیچیده است.
- تشبیه: در این بیت، بهطور غیرمستقیم، فرهاد به عنوان یک شخصیت افسانهای و اسطورهای که فریاد زده است، با وضعیت فردی که در حال رنج است، تشبیه شده است.
- استعاره: استفاده از عبارت "کش فریاد" برای اشاره به احساسات و دردهای درونی فرهاد، بهطور استعاری است.
- مبالغه: در این بیت، "جهان سست و بیبنیاد" و "ملول ازجان شیرینم" بهنوعی مبالغهآمیز به تصویر کشیده شدهاند، زیرا ویژگیهای دنیا و احساسات فرد در حالت اغراقآمیز بیان شده است.
ما دراینجا به گونه ای به مساله ی مهندسی واژه دراشعار حافظ برمی خوریم .
وقتی که ازشیزین وفرهاد می گوییم ما ناخودآگاه بیستون را درذهن خود مجسم می کنیم و حافظ وقتی که می گوید //بی بنیاد =بیستون //وچه قدر زیرکانه وشاعرانه اینجا ظاهرشده . !
جان شیرین =
۱ - جان شیرین خودم
۲ - جان شیرین معشوقه ی فرهاد
فرهاد و فریاد =جناس ناقص اختلافی حرف وسط
با سلام:
زود گذر بودن ، مستهلک شدن همه چیز اعم از ذرات، سیستم ها ومفاهیم انتزاعی و ...از حیث عدم انطباق مفهوم(فرهاد عاشق) با عدم مصداق عشق و نگاه به عشق در این دوه حال. تشبیه(کنایه واستعاره توأم، تلمیح و واج آرایی)
بر ساختار وجودی جهان که بسان هر سیتمی، که به علت عدم تناسب با محیط و جا ماندن ویا به روز نشدن، لاجرم باید سرنوشت محتوم معدومیت را بپذیرد، دلالت دارد.
در این بیت، چندین آرایه ادبی به کار رفته است:
- ایهام:
- "فرهادکش" → اشاره به داستان فرهاد و شیرین دارد و همچنین میتواند کنایه از دنیا باشد که افراد را از بین میبرد.
- "افسون" → هم به معنی جادو و فریب است و هم میتواند به افسانه اشاره کند.
- تشبیه:
- "جهان سست است و بیبنیاد" → جهان به چیزی بیثبات و بیدوام تشبیه شده است.
- تلمیح:
- اشاره به داستان فرهاد و شیرین از خسرو و شیرین نظامی (فرهاد به خاطر عشق شیرین جان خود را از دست داد).
- واجآرایی (نغمه حروف):
- تکرار صدای "ش" در "سست"، "بنیاد"، "فرهادکش"، "شیرینم" که موسیقی خاصی به بیت داده است.
- حسن تعلیل:
- "جهان سست است و بیبنیاد از این فرهادکش فریاد" → شاعر علت سست بودن دنیا را "فرهادکش" بودن آن دانسته است.
- کنایه:
- "فرهادکش" → کنایه از بیرحمی دنیا که عاشقان را نابود میکند.
- "ملول از جان شیرینم نشد" → کنایه از بیاعتنایی دنیا نسبت به سختیها و غمهای شاعر.
این بیت سرشار از آرایههای ادبی است که به زیبایی مفهوم تلخ و بیثباتی دنیا را بیان میکند.
باسلام، ضمن احترام به نظر درست شما، فکر کنم شما در شناسایی آرایه های ادبی مبالغه کرده اید. ازنظرمن نفس ارایه و زیبایی آن در نوع آن است ودر جاهایی که هیچ هیجانی نکند، نمی توان از آن به عنوان ارایه یا حداقل ارایه قوی یاد کرد. ارایه وشعر با شعور سروکار دارد، غالبا همه از شعر لذت می برند چراکه ذات انسان را تصویر می کشد.