دلیل عقب ماندگی کشورهای جهان سومی چیست ؟

به صورت کلی و برای همه‌ی کشورهای جهان سومی نمی‌توان به این پرسش پاسخ یکسانی داد.

عموم کشورهای مهم اروپایی و آسیایی در قرن ۱۳ و ۱۴ میلادی در یک سطح پیشرفت قرار داشتند، ولی به مرور از قرن 15 سرعت پیشرفت اروپا بیشتر شد و تا قرن ۱۸ و ۱۹ بیشتر کشورهای اروپایی به مراتب پیشرفته‌تر از کشورهای دیگر در آسیا شدند.

پس پرسش را یک بار میتوان اینطور مطرح کرد:

چرا اروپا از زمانی به بعد با سرعت به مراتب بیشتری پیشرفت کرد؟

برای پاسخ به این پرسش اول باید منظورمان از واژه‌ی پیشرفت را مشخص کنیم. در اینجا منظور از پیشرفت یعنی پیشرفت در علوم و فناوری و پیشرفت در مدیریت و حکمرانی سیاسی و اقتصادی است.

به صورت خلاصه علت پیشرفت سریعتر اروپا در طی قرون 15 تا 17 این موارد است:
1) رواج دانشگاه‌ها که از قرون وسطی (قرن 12 به بعد) در اروپا گسترش یافتند. اگر چه در قرون وسطی صرفاٌ بر علوم دینی و فلسفی و حقوقی متمرکز بودند ولی بعداً بستری شدند برای ارتباط جامع اندیشمندان با هم و رشد و تولید علم. در قرن های بعدی یعنی قرن 17 و 18 گسترش آموزش عمومی و ابتدایی و متوسطه در کشورهای اروپایی موجب به کارگیری هرچه بیشتر استعداد و توانمندی جامعه برای مشارکت در پیشرفتهای علمی و فناوری و صنعتی و همچنین پیشرفت در زمینه های علوم انسانی شد.

2) گسترش دریانوردی و شروع حرکتهای استعماری و تجمیع ثروت در اروپا: به دلیل موقعیت جغزافیایی اروپا، اروپایی ها همواره برای واردات به مسیر زمینی خاورمیانه نیازمند بودند. مسیر زمینی هزینه های انتقال کالا را بالا میبرد. همین انگیزه ای شد برای تمرکز بر دریانوردی و دور زدن مسیر زمینی. کشورهای اروپای غربی با دسترسی به آبهای گرم و توسعۀ کشتی سازی و دریانوردی توانستند طول اقیانوس اطلس را طی کنند، در مسیر به آفریقا، هند و آسیای شرقی دسترسی ارزان و سریعتر پیدا کنند. همین امر موجب کاهش رونق مسیر زمینی ایران-خاورمیانه شد که خودش یکی از علل عقب ماندگی ایران است. در ادامه تجارت به استعمار تبدیل شد و به خصوص کشف دو قارۀ استرالیا و آمریکای شمالی و جنوبی که در آن زمان مثل کشف یک سیارۀ دیگر با بینهایت منابع بود موجب پیشرفت اقتصادی و تجمیع ثروت در اروپا شد.
 

پرسش دیگر این است که چرا کشورهای دیگر عقب ماندند؟ پاسخ به این سؤال برای هر کشوری متفاوت است ولی در بارۀ ایران میتوان به طور کلی به این موارد اشاره کرد:
1) فقدان آکادمی و دانشگاه. تنها آکادمی متمرکز در ایران و خارومیانه حوزه های علمیه بودند که بر فقه و اصول و کلام متمرکز بودند.
2) رواج تصوف و باطنی گرایی در ایران که به طور کلی انگیزه را برای شناخت و تغییر طبیعت از بین میبرد و انسان را به سمت سازگار کردن خود با طبیعت به جای سازگار کردن طبیعت با خود میکشاند.
3) رواج رویکردهای اخباری در دین در دوران صفویه که موجب به حاشیه رفتن فلسفه شد.
4) اما مهمترین عامل دور زده شدن مسیر تجاری ایران توسط اروپاییان بود. جایگزین شدن دریا باعث شد ایران در طی دوران صفویه و قاجاریه از جریان تجارت جهانی آن زمان بیرون بماند و برای قرنها از لحاظ اقتصادی تضعیف شود.

یکی از عواملش اسطوره‌هاییه که برای مردم یه ملت قرار میدن و بهشون القا میشه .  آیا این اسطوره در جهت نیل به پیشرفت کشور هست یا نه؟

  ویژگی‌هایی که باعث میشه یه اسطوره بین مردم یک کشور محبوب بشه و بخاطر اون ویژگیها ستایش بشه ، همون ویژگی‌ها در مردم اون کشور  ریشه دار و نهادینه خواهد شد.

مسئله بعد ارزش گذاری ست .نحوۀ برخورد مردم با زمین ، با میهنشان.  آیا ارزش این است که هرچه بیشتر از امکانات زمین استفاده کنیم و اون رو بیشتر و بیشتر بدوشیم و هر کس هرچه بیشتر داشته باشد بهتر است؟  یا اینکه رویکردمان عشق باشد عشق به همه اجزای کائنات. اگر رویکردمان عشق باشد هر کس به اندازه خودش زمین را جای بهتری برای زندگی کردن می‌کند و به دیگران عشق می‌ورزد.