اختراع تنور نان سنگک، توسط چه کسی بود؟

بر اساس منابع تاریخی، پاسخ صریحی برای نام "اولین مخترع" نان سنگک وجود ندارد و این موضوع همچنان محل بحث است. مشهورترین روایت آن را به شیخ بهایی، دانشمند بزرگ عصر صفوی نسبت می‌دهد، اما شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد قدمت این نان بیشتر از آن چیزی است که در این داستان آمده است.

در ادامه دو نظریه اصلی را بررسی می‌کنیم:

۱. روایت مشهور: طراحی تنور توسط شیخ بهایی

مستندترین داستان به سفارش شاه عباس صفوی برای حل مشکل تغذیه لشکریانش برمی‌گردد .

· مشکل: سربازان در سفرها با آرد شهرهای مختلف (با کیفیت متفاوت) مواجه بودند که چسبندگی لازم را نداشت و نان حاصل از آن از هم می‌پاشید.
· راه‌حل: شاه عباس از شیخ بهایی خواست تا چاره‌ای بیندیشد. او با هوشمندی تنور سنگکی (با کف سنگریزه) را طراحی کرد تا خمیر سست روی آن پهن شود و وا نرود .
· مستندات: این داستان در سالنمای کمیته نانوایان تهران (چاپ ۱۳۲۶ خورشیدی) ثبت شده است .

۲. دیدگاه تاریخی: قدمت قبل از اسلام

بسیاری از پژوهشگران و شاطران قدیمی معتقدند شیخ بهایی "مخترع" نبود، بلکه "طراح تنور امروزی" آن بود. شواهد این نظریه عبارتند از:

· پیشینه در کتب کهن: کهن‌ترین کتابی که از "سنگک" نام برده، فرهنگ "برهان قاطع" (تألیف ۱۰۶۲ هجری قمری) است. این کتاب که نزدیک به ۵۰ سال پس از درگذشت شیخ بهایی نوشته شده، آن را به عنوان نانی شناخته‌شده معرفی می‌کند، نه یک اختراع جدید .
· ریشه عشایری و ساسانی: برخی منابع می‌گویند اصل پخت نان روی سنگ به دوران عشایر برمی‌گردد. همچنین نقل است که پزشک یکی از پادشاهان ساسانی برای معالجه شاه، پخت نان روی ریگ داغ را تجویز کرد .

جمع‌بندی

در پاسخ به پرسش شما که پرسیدید "آفریننده و خالق آن کیست":

· اگر منظورتان کسی است که برای اولین بار ایده پخت خمیر روی سنگ را مطرح کرد، پاسخ دقیقی در دست نیست و ریشه آن به ایران باستان (دوران ساسانی یا پیش از آن) بازمی‌گردد.
· اگر منظورتان طراح تنور مخصوص و شکل امروزی نان سنگک (که مثلثی شکل و پهن است) باشد، این نوآوری به شیخ بهایی نسبت داده می‌شود .

به هر حال، این نبوغ در طراحی باعث شده تنور سنگک پس از قرن‌ها همچنان به همان شکل اولیه خود باقی بماند و محبوبیت خود را حفظ کند.