شکل صحیح تلفظ دمادم
در کتاب گنج سخن جلد یک از ذبیح الله صفا این واژه را دُمادُم ثبت کرده است و در پاورقی هم تکرار کرده و توضیح داده است که به معنای پیاپی و پشت سر هم است .
در لغت نامه دهخدا با فتح تلفظ شده است . اساتید محترم نظر صائب شما مایه خرسندی است . سپاس
٤ پاسخ
درود بر فریدون عزیز🙏🌹
یعنی فقط اساتید باید نظر بدهند؟ ما شاگردان حق نظر نداریم؟
بگذریم.
واژگان پارسی دارای ریشه و قدمت هستند و الله بختکی ساخته نشده اند، دمادم با فتحه است و از ریشه دَم هستش، دُم واکه ای جداست، گرچه کتاب جناب صفا قضیه ای دارد که شما خوب دقت نکرده اید، جناب حافظ شیرازی است، و لهجه شیرازی اُ را بسیار بکار میبرند، مثلاً ما میگوییم پسره.. یا فلکه.. ولی در گویش شیرازی پسرو، فلکو تلفظ میشود، شیرازی های قدیم هنوزم دُمادُم با لهجه محلی خودشان محاوره میکنند، این قضیه در نسل جدید کم رنگ تر شده، البته در بخشهایی از خراسان هم اُ زیاد در گویش خود استفاده میکنند، من را مو میگویند و الخ..
خلاصه کلام اینکه در همایش ها یکی از مسائلی که قیل و قال به پا کرد این بود که بعضی میگفتند اشعار حافظ حتماً باید با لهجه خودش خوانده شود، شما اگر به دیوان بابا طاهر هم اگر دقت کرده باشید به سبک محلی نوشته شده (به صحرا بنگروم صحرا ته وینم) در کتاب گنج سخن جناب صفا، سلیقه به خرج داده و این کار ابتکاری را انجام داده که خیلی هم خوبه، ولی واژه دمادم با فتحه است، و اگر با چند گویش مختلف استفاده بشه، ولی بازم همان مفتوح که در تمام فرهنگنامه های ملی ثبت شده درست است. این توضیح را دادم تا متوجه بشید که قضیه فقط لهجه شیرازی است که خواسته مخاطب را آگاه کند چگونه بوده. سربلند و مانا باشید گلم🙏🌹🪻🌺
سلامی چو بوی خوش آشنایی🙏🌹
سپاسگزارم از لطف و محبت شما فریدون عزیزم، الهی که سربلند و مانا باشید💐
هر دو صورتِ «دَمادَم» و «دُمادُم» در متون دیده شدهاند، اما از نظر رایجِ ادبی و لغوی، صورتِ «دَمادَم» (با فتحه) معیارتر و مشهورتر است.
در لغتنامه دهخدا این واژه به صورت «دَمادَم» آمده و به معنای «پیاپی، پیدرپی، پشتسرهم» ضبط شده است.
در گنج سخن ذبیحالله صفا شکل «دُمادُم» را آورده و ظاهراً آن را صورت مأخوذ از کاربردهای کهن یا لهجهای دانسته است.
از نظر ریشهشناسی هم «دمادم» احتمالاً از تکرارِ «دَم» ساخته شده؛ یعنی «دم به دم» ← پیوسته و پشت سر هم. به همین دلیل تلفظِ «دَمادَم» با ساخت واژه سازگارتر به نظر میرسد.
در شعر کلاسیک نیز غالباً با فتحه خوانده میشود، مثل:
> دمادم از غمِ دل ناله بر فلک میرفت
بنابراین:
اگر قصدِ نوشتار معیار و امروزی دارید: «دَمادَم»
اگر نقلِ دقیقِ متنِ صفا یا برخی متون کهن مدّنظر باشد: «دُمادُم» هم سابقه دارد و نادرست شمرده نمیشود.
درود فراوان
پاسخ شما
سلام. جسارت نباشد شما خود استاد ، قطع به یقین کسانی که در این فرهنگ نامه فعال هستند اهل مطالعه و تحقیق اند و استاد ما ، پاینده باشید. ممنون از پاسخ و وقتی که گذاشتید .