مقایسه فلسفهِ رنج در تاقدیس نراقی و مثنوی معنوی مولوی

علمی: در ۱۵ سال اخیر بیش از ۸۰ فروند هواپیمای تجاری در اثر برخورد با ابرهای آتشفشانی صدمه دیده اند، خاکسترهای آتشفشانی حاصل از یک فوران قادرند تا منطقه وسیعی در اطراف خود را بپوشانند، و این وسعت گاه تا ۳۵۰۰۰ کیلومتر مربع را نیز دربر میگیرد. امّا آیا میدانستید پوشش سطحی ماه اغلب با سنگ‌های آتشفشانی پوشیده شده است؟ و بارزترین ارتفاعات مریخ توسط آتشفشان‌ها ساخته شده است؟

هدايت، صادق (۱۲۸۱ تا ۱۳۳۰ ش) نويسنده، مترجم و محقق. وى از خاندان رضاقلی خان هدايت است. در تهران به دنيا آمد. تحصيلات متوسطه را در دارالفنون و دبيرستان سن لوئی تهران به پايان رساند و در حدود ۱۳۰۷ ش با كاروان دانش آموزان اعزامی به اروپا به بلژيك رفت و در رشته مهندسی راه و ساختمان نام نويسی كرد، اما در آنجا نماند و يك سال بعد با نخستين گروه دانشجويان اعزامی به اروپا براى تحصيل در رشته ى معمارى به فرانسه رفت. وى در اقامت چهار ساله خود در فرانسه بيشتر به سير و گشت گذراند و داستان هاى معروفی در آنجا نوشت، سپس به وطن بازگشت و در ۱۳۱۵ ش به دعوت دكتر شيرازپور پرتو، عضو وزارت امور خارجه كه در آن هنگام نايب كنسول ايران در بمبئی بود، به عنوان متخصص تنظيم ديالوگ فيلم فارسی به هندوستان رفت و زبان پهلوى را آموخت و دو داستان كه در آنجا فراگرفته بود به فرانسه نوشت و به وطن بازگشت. هدايت در اين سفر بيشتر اوقات خود را در موزه‌ها و كتابخانه‌ها میگذراند. وى با بزرگ علوى، مجتبی مينوى و مسعود فرزاد گروهی موسوم به ربعه را كه هدفش ايجاد روحی تازه در ادبيات ايران بود در مقابل اديبان محافظه كار كه آنان را سبعه ناميده بودند، تشكيل داد/ از زندگینامه صادق هدایت.

ای نام تو بهترین سرآغاز 
بی نام تو نامه کی کنم باز 
ای یاد تو مونس روانم 
جز نام تو نیست بر زبانم 
ای کارگشای هر چه هستند 
نام تو کلید هر چه بستند 
ای هیچ خطی نگشته ز اول 
بی حجت نام تو مسجل (ثبت شده)
ای هست کن اساس هستی 
کوته ز درت دراز دستی 
ای خطبه تو تبارک الله 
فیض تو همیشه بارک الله/ نظامی، لیلی و مجنون.

نمیدانم دلم دیوانه کیست 
کجا آواره و در خانه کیست 
نمیدونم دل سر گشته مو 
اسیر نرگس مستانه کیست
باباطاهر عریان همدانی

ابوعلی حسين ابن سينا (۳۷۰ تا ۴۲۸ ق) پزشك، فيلسوف، منطقی و دانشمند. مشهور به ابن سينا يا ابوعلی سينا، در مغرب زمين آويسن يا آويسنا و ملقب به حجةالحق، شيخ الرئيس، شرف الملك و امام الحكما. ابن سينا در افشنه ى بخارا، زادگاه مادرش، متولد شد. پدر وى از ديوانيان دستگاه سامانيان و در تربيت فرزندان خود سخت كوشا بود. پدر ابن سينا، عبداللَّه، شيفته ى تعليمات اسماعيليان بود. ابن سينا، علی رغم اشراف به نظر و عقايد اين گروه، گرايشی به اين فرقه نداشت. در چهارده سالگی در علم بر استاد خود ابوعبداللَّه ناتلی پيشی گرفت، چندان كه مشكلات منطق را بر استاد خود میگشود. در شانزده سالگی جمعی از پزشكان فاضل زيردست او كار میكردند. وی با مداواى بيمارى نوح بن منصور سامانی امير خراسان اجازه يافت كه از كتابخانه ى عالی امير استفاده كند. در هجده سالگی جامع العلوم شد و از اين پس ترقيات وى نتيجه ى اجتهاد شخصی خود وى بود. در بيست و يك سالگی نخستين اثر فلسفی خود را تحت عنوان العروضيه به درخواست ابوالخير عروضی نوشت. پس از درگذشت پدر، به خدمات ديوانی روى آورد. بزودى فكر و تدبير او مورد قدردانی واقع شد. اميران علاوه بر نصايح پزشكی او در سياست نيز خواستار رأى او شدند. چندين بار به وزارت رسيد، و در معرض رشك ديگران قرار گرفت. چندين بار فرار كرد. مدتی زندانی شد. ولی از زندان گريخت. چهارده سال در آرامش در دربار علاءالدوله ديلمی در اصفهان میزيست. بر اثر مسافرتها و شب زنده داريها و بی توجهی به خود به قولنج مبتلا شد و در ضمن لشكركشی علاءالدوله در همدان درگذشت و در همين شهر به خاك سپرده شد. در جشن يادبود هزاره ى او بر مزارش بنايی ساخته شد.

پنج نسخه شاهنامه فردوسی که اولین اش نسخهٔ فلورانس از کهن‌ترین نسخه‌های تحریفی شناخته‌شدهٔ شاهنامه است که در کتابخانهٔ ملی مرکزی فلورانس، ایتالیا نگهداری میشود و یکی از چند نسخه تصحیح متن شاهنامه است و دسترسی مستقیم عمومی ندارد، اما تصاویر/ فاکسیمیله یا نسخه‌های دیجیتالِ پژوهشی گاهی در دسترس‌اند. نسخه دیگر هم نسخهٔ لندن و کمبریج است که در کتابخانهٔ بریتانیا، در لندن نگهداری میشود و در مخزن کتابخانه نگهداری میشود؛ دسترسی پژوهشی ممکن است، و در برخی موارد نسخه‌های دیجیتال یا تصاویر قابل مشاهده‌اند. سومی هم نسخهٔ پاریس است که محل نگهداری آن  کتابخانهٔ ملی فرانسه، در پاریس است و اغلب از طریق آرشیو و گاه نسخه‌های دیجیتال/ کتابخانه‌ای قابل پیگیری است. و چهارمین هم نسخهٔ استانبول است، در نسخ موجود در کتابخانه‌های ترکیه و محل نگهداری آن در بعضی کتابخانه‌های مهم استانبول است و بسته به کتابخانه و قوانین آرشیو، گاه امکان پژوهش یا تصویربرداری وجود دارد. و پنجمین نسخه های کهن موجود در ایران هم در کتابخانه‌های بزرگ موجود است، مثلاً کتابخانهٔ ملی ایران، کتابخانه مجلس، کتابخانه‌های دانشگاهی و گنجینه‌های خصوصی که برخی از این نسخه‌ها بسیار ارزشمندند، و دسترسی به بعضی نسخه‌ها در سامانه‌ های دیجیتال و برای پژوهشگران قابل مشاهده‌اند.

از كشت عمل بس است يك خوشه مرا 
در روی زمين بس است يك گوشه مرا 
تا چند چو كاه گرد خرمن گرديم 
چون مرغ بس است دانه ای توشه مرا 
فروغی بسطامی 

شب‌ها كه به ناز با تو خفتم همه رفت 
دُرها كه به نوك غمزه سفتم همه رفت 
آرام دل و مونس جانم بودی
رفتی و هر آنچه با تو گفتم همه رفت 
مهستی گنجوی