در آفاق گشادهست ولیکن بستهست. تضاد در این بیت به چه معناست ؟؟
در آفاق گشادهست ولیکن بستهست
از سر زلف تو در پای دل ما زنجیر
سعدی
٣ پاسخ
انّا جعلنا ما علی الارض زینةً لها ،و منظور جناب سعدی از زنجیر هایی که از سر لطف پروردگار در پای دل داریم ولی این زینت در آفاق زنجیر نیست ، آیا کوه و دریا و جنگل و ووو زنجیر هستند ؟ مسلما خیر ، ولی طبیعت آنقدر زیباست که مجنون میکند
درود بر ارسلان عزیزم🌹🙏
ابتدا شعر سعدی را مرور میکنیم:
ما در اين شهر غريبيم و در اين ملك فقير
به كمند تو گرفتار و به دام تو اسير
در آفاق گشادست وليكن بستست
از سر زلف تو در پای دل ما زنجير
من نظر بازگرفتن نتوانم همه عمر
از من ای خسرو خوبان تو نظر بازمگير
اگر به نثر شعر را مرور کنیم میگه: خدایا ما در این دنیا غریب و فقیریم، درب آفاق برای ما باز هستش که خوشی کنیم و دنبال لذتهای دنیا برویم، ولی دل ما به عشق تو گرفتار شده، پس دیگه رغبتی به دنیا باقی نمیماند. چون وقتی دلباختگی به معنویات چیره میشه، حنای مادیات دیگه رنگی نداره، این شعر مثل دیگر آثار سعدی تشبیهات لطیفی دارد، اما تضاد.
در مصرع اول دو واژه متضاد (گشادگی، بستگی) را کنار هم قرار داده، و با ولیکن این دو را جدا کرده.
درب آفاق گشاده ست، ولیکن چه فایده؟ دل بسته و زنجیر شده به سر زلف تو. این تضاد وقتی کنار هم قرار میگیره زیبایی خاصی داره که در آثار اکثر شعرا این تکنیک های شعری را میبینیم. ادامه شعر را هم اینجا میگذارم تا یادگار بماند:
گر چه در خيل تو بسيار به از ما باشد
ما تو را در همه عالم نشناسيم نظير
در دلم بود كه جان بر تو فشانم روزی
باز در خاطرم آمد كه متاعيست حقير
اين حديث از سر درديست كه من ميگويم
تا بر آتش ننهی بوی نيايد ز عبير
گر بگويم كه مرا حال پريشانی نيست
رنگ رخسار خبر ميدهد از سر ضمير
عشق پيرانه سر از من عجبت میآيد
چه جوانی تو كه از دست ببردی دل پير
من از اين هر دو كمانخانه ابروی تو چشم
بر نگيرم و گرم چشم بدوزند به تير
عجب از عقل كسانی كه مرا پند دهند
برو ای خواجه كه عاشق نبود پندپذير
سعديا پيكر مطبوع برای نظرست
گر نبينی چه بود فايده چشم بصير
از دیوان سعدی
با اینکه این شعر در قرن هفتم هجری سروده شده، یعنی هفت قرن قبل، ولی هنوز مثل نون سنگک داغی که تازه از تنور بیرون آمده تازه و دلچسب هست، بعضی شعرا دو قرن قبل شعر گفتند و متوجه کلمات شعر نمیشویم، ولی سعدی به سبکی گفته که نه تنها در تمام نقاط ایران، بلکه در کشورهای تاجیکستان و کشمیر، افغانستان و هند و قفقاز و ایروان، و غیره.. هنوزم با عشق اشعار سعدی را حفظ میکنند، واقعاً بزرگان ایران زمین همشون باعث فخر و مباهات هستند. البته این شعر سعدی بر اساس یک حدیث قدسی سروده شده که اگر توضیح بدهم خیلی طولانی میشود، سربلند و مانا باشید🪻🌻🌹🙏
بادرود. منظور اینکه جهان از نظر افقها وسیع است..
اما برای کسی که اهل دریافت و درک نیست، بسته به نظر میآید ..ـ
ودیگراینکه آفرینش گگسترده است ، اماحقیقت برای بعضی بسته است..
منظور ظاهر و باطن آفرینش است ..
اساتید تصحیح فرمایند..