قرآن کریم ترجمه و تفسیر
آیه ۲۷ از سوره اعراف را دقت بفرمایید
یا بنی آدم لایفتننّکم الشیطان کما اخرج ابویکم من الجنة ینزعُ عنهما لباسهما لیریهما سوء تهما ، .......
فعل اخرج ماضی ولی فعل ینزعُ مضارع ست ، از این گونه بکار بردن فعل مضارع در یک جمله که بیان رویدادی در گذشته است در کتاب قرآن خیلی بچشم میخورد ، آیا باید مفهوم اینگونه افعال را به همان گونه که هستند ترجمه کرد یعنی ینزعُ یعنی همین الان هم شیطان لباس پدر و مادر ما را در می آورد که زشتی هایشان را به آنها نشان دهد ؟
١ پاسخ
پرسش بسیار دقیقی مطرح کردید. این تغییر زمان فعل از ماضی (اخْرَجَ) به مضارع (یَنْزِعُ) در یک رویداد کاملاً گذشته، یکی از شگردهای بلاغی شگفتانگیز قرآن است.
پاسخ کوتاه:
نه، «یَنْزِعُ» در این آیه را نباید به «همین الان درمیآورد» ترجمه کرد. بلکه این آوردن فعل مضارع به جای ماضی، برای حاضر و زنده نشان دادن صحنه در ذهن مخاطب است.
توضیح بلاغی (از علم معانی و بیان):
در زبان عربی (و نیز فارسی)، گاهی برای تأثیر بیشتر بر مخاطب، واقعهٔ گذشته را چنان روایت میکنند که گویی همین الآن در حال رخ دادن است. به این فن، «استعمال مضارع به جای ماضی برای حکایت حال گذشته» یا «تنزیل منزلهٔ حاضِر» میگویند.
در این آیه:
· «أَخْرَجَ» (ماضی) → خبر از یک رویداد کاملاً تمامشده (اخراج از بهشت)
· «یَنْزِعُ» (مضارع) → برای نشان دادن چگونگیِ روند اغوا در لحظهٔ وقوع؛ گویی شیطان همین الآن دارد لباس حضرت آدم و حوا را از تنشان بیرون میکشد.
هدف قرآن: انتقال احساس شرم، عریان شدن، فریب آنی و تدریجی، نه صرفاً گزارش خشک تاریخی.
مشابه در خود قرآن:
· در داستان موسی (ع): «فَأَلْقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ» (اعراف/۱۰۷) ← «پرت کرد عصا را، ناگاه آن [مار شد و] میبلعد». با اینکه تلقف در لحظه انجام شد، فعل مضارع برای تجسم صحنه.
نتیجه ترجمهای صحیح:
«شیطان شما را نفریبد، همانگونه که پدر و مادرتان را از بهشت بیرون راند؛ در حالی که لباسشان را از تنشان برمیکَند تا زشتیهای تنشان را به آنان بنمایاند.»
پس «ینزع» را به صورت ماضی استمراری یا حالِ حکایتی ترجمه میکنیم، نه زمان حال واقعی.
خلاصه: این تغییر زمان عمدی و هنرمندانه برای غرق کردن مخاطب در صحنه است، نه اینکه شیطان هنوز لباس آدم و حوا را بکند.
ولی مگه حقیقتا شیطان در حال حاضر هم این اغوا را انجام نمی دهد ؟ در رسانه ها و در جوامع به اصطلاح متمدن که حتی به قول خود قرآن که امر شدیم به انجام آن ،