پیشنهاد‌های علی باقری (٤٠,٧٦٣)

کاه: در پهلوی با همین ریخت به کار می رفته است و هزوارش آن TBNA بوده است. ( ( ز پویندگان هر چه بد تیزرو خورش کردشان سبزه و کاه و جو ) ) ( نامه ی ب ...

سبزه: در پهلوی سبزگ sabzag بوده است . ( ( ز پویندگان هر چه بد تیزرو خورش کردشان سبزه و کاه و جو ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال الدین کز ...

گستردنی: به معنی فرش و قالی در پهلوی وسترتنیگ wistartanīg بوده است . ( ( به کوشش ازو کرد پوشش به رای به گستردنی بد هم او رهنمای ) ) ( نامه ی باست ...

پوشش: در پهلوی پوششن pōšišn بوده است . ( ( به کوشش ازو کرد پوشش به رای به گستردنی بد هم او رهنمای ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال الدین ...

کوشش: در این زبان ، کوخششن kōxšišn بوده است . ( ( به کوشش ازو کرد پوشش به رای به گستردنی بد هم او رهنمای ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال ...

رشتن: با همین ریخت ، در پهلوی بکار برده می شده است . ( ( پس از پشت میش و بره پشم و موی برید و به رشتن نهادند روی ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، ...

پشم: با همین ریخت ، در پهلوی بکار برده می شده اند . ( ( پس از پشت میش و بره پشم و موی برید و به رشتن نهادند روی ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، م ...

در پشم خویش خسبیدن: زندگی آزاد و مستقل داشتن. گرچه در پشم خویشتن خسبند همه در پنبه زار من خسبند هفت پیکر نظامی، تصحیح دکتر ثروتیان، ۱۳۸۷ ، ص۴۶۱.

پای گرد کردن: کنایه ی ایماست از نشستن و از کار و تلاش دست باز داشتن و آسودن . ( ( جهان از بدیها بشویم ، به رای؛ پس آنگه کنم، درکَهی گِردْ پای ) ) ...

کمر بر میان بستن: کنایه ی فعلی ایماست از آغاز بکار کردن . ( ( بیامد به تخت پدر بر نشست به شاهی کمر برمیان بر ببست ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، ...

: دکتر کزازی در مورد واژه ی " تهمورث" می نویسد : ( ( تهمورث در اوستا تَخْمه اروپه بوده است. بخش نخستین نام در پارسی ” تهم“شده است به معنی نیرومند و ی ...

افسون: دکتر کزازی در مورد واژه ی " افسون" می نویسد : ( ( افسون در پهلوی در ریخت اپسون apsōn بکار می رفته است. در بنیاد ، بُن اکنون است از مصدر "افسود ...

پویندگان:به معنی جانوران پوینده و چهارپایان به کار رفته است. ( ( ز پویندگان هر چه مویش نکوست بکشت و ز سرشان برآهیخت پوست ) ) ( نامه ی باستان ، جل ...

چریدن: دکتر کزازی در مورد واژه ی " چریدن" می نویسد : ( ( چریدن در معنی خوردن و بهره بردن به کار رفته است . این معنی هنوز در واژه ی" شبْ چره" ) ) به م ...

چریدن: دکتر کزازی در مورد واژه ی " چریدن" می نویسد : ( ( چریدن در معنی خوردن و بهره بردن به کار رفته است . این معنی هنوز در واژه ی" شبْ چره" ) ) به م ...

سمور: در پهلوی با همین ریخت بکار می رفته است . ( ( چو روباه و قاقم ، چو سنجاب نرم؛ چهارم سموراست ، کِش موی گرم ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، می ...

آهیختن: دکتر کزازی در مورد واژه ی " آهیختن" می نویسد : ( ( آهیختن به معنی بدر کشیدن در پهلوی در ریخت اَهختن ahīxtan و اَهنجیتن بکار می رفته است. ) ) ...

گوسپند: دکتر کزازی در مورد واژه ی " گوسپند" می نویسد : ( ( گوسپندبا همین ریخت در پهلوی بکار می رفته است. ریخت اوستایی آن گَئُوسپَنْتا بوده است ، به م ...

ژیان: دکتر کزازی در مورد واژه ی " ژیان" می نویسد : ( ( ژیان در پارسی در معنی خشمگین و درنده به کار می رود؛ ریخت کهن و ریشه ی این واژه دانسته نیست. می ...

جاه: جاهریخت تازی شده ی " گاه " است که در پهلوی gās بوده است . ( ( بدان ایزدی جاه و فر کیان ز نخچیر گور و گوزن ژیان. ) ) ( نامه ی باستان ، جلد او ...

ورزیدن: در پهلوی با ریخت ورزیتن warzītan بکار می رفته است . ( ( برنجید پس هر کسی نان خویش بورزید و بشناخت سامان خویش. ) ) ( نامه ی باستان ، جلد ا ...

سامان: به معنی مرز و اندازه در پهلوی با همین ریخت کاربرد داشته است . ( ( برنجید پس هر کسی نان خویش بورزید و بشناخت سامان خویش. ) ) ( نامه ی باستا ...

نان: در پهلوی با همین ریخت کار برد داشته است. ریخت سغدی آن نَغن بوده است . ( ( برنجید پس هر کسی نان خویش بورزید و بشناخت سامان خویش. ) ) ( نامه ی ...

تخم: در پهلوی توهم tōhm و توم tom بوده است . ( ( چراگاه مردم بدان برفزود پراگند پس تخم و کِشت و درود. ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال ال ...

چَرا: در پهلوی چرگ čarag بوده است و به معنی رمه بکار می رفته است . ( ( چراگاه مردم بدان برفزود پراگند پس تخم و کِشت و درود. ) ) ( نامه ی باستان ، ...

جوی: در پهلوی با همین ریخت کاربرد داشته است . ( ( به جوی و به رود آب را راه کرد به فرّ کَیی، رنجْ کوتاه کرد. ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر ...

دریاب: دریاب ریختی است کهنتر از دریا و کاربردی است کهن و از ویژگی های سبکی شاهنامه . ( ( چو این کرده شد، چارهٔ آب ساخت ز دریابْها ، رودها را بتاخت. ...

چاره: در پهلوی چارگ čarag بوده است . ( ( چو این کرده شد، چارهٔ آب ساخت ز دریابْها ، رودها را بتاخت. ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال الدی ...

تبر: در پهلوی تبرگ tabrag بوده است . ( ( چو بشناخت ، آهنگری پیشه کرد ؛ گُراز و تبر ، ارّه و تیشه کرد . ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال ا ...

گُراز : دکتر کزازی در مورد واژه ی "گُراز " می نویسد : ( ( گراز گونه ای است از بیل که در کشاورز ی به کار برده می شود . بر پایه ی هنجارهای زبانشناختی ، ...

خارا: دکتر کزازی در مورد واژه ی " خارا" می نویسد : ( ( خارا به معنی سنگ سخت ، گرانیت، است ؛می تواند بود که این واژه از ریشه ای برآمده باشد که همتای س ...

تیشه: دکتر کزازی در مورد واژه ی " تیشه" می نویسد : ( ( تیشه در پهلوی در ریخت تیشگ tišag بکار می رفته است. ـه ( =_َ ) در آن پساوند است ، می تواند بود ...

پیشه: در پهلوی پشگ pēšag بوده است . ( ( چو بشناخت ، آهنگری پیشه کرد ؛ گُراز و تبر ، ارّه و تیشه کرد . ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال ال ...

آهن: دکتر کزازی در مورد واژه ی " آهن" می نویسد : ( ( آهن در پهلوی در ریخت اَسَن āsan بکار می رفته است . ) ) ( ( نخستین یکی گوهر آمد به چنگ ؛ به آت ...

کمر بستن: کنایه ی فعلی ایماست از آماده ی انجام کار شدن و به کار آغازیدن . ( ( به فرمان یزدان پیروزگر به داد و دِهِش تنگ بستم کمر. ) ) ( نامه ی با ...

دهش: در پهلوی دهشن dahišn بوده است . ( ( به فرمان یزدان پیروزگر به داد و دِهِش تنگ بستم کمر. ) ) ( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال الدین کزازی ...

هفت کشور: دکتر کزازی در مورد واژه ی "هفت کشور " می نویسد : ( ( هفت کشور هفت بومی است که در اوستا از آنها سخن رفته است. نام این بوم ها در پهلوی و جای ...

زیگورات چغازنبیل : نیایشگاهی است باستانی که در زمان ایلامی ها و در حدود 1250پ . م ساخته شده است و در 35 کیلومتری شهر باستانی شوش قرار گرفته است . این ...

شاتن : در همه ی دوره های عیلام یک حوزه ی مذهبی به معبد وابسته بود ، در پایتخت کاهنان متعددی بودند و کارکنان زیادی داشتند . در راس این حوزه کاهن اعظم ...

هل تمتی : عیلامی ها خود کشورشان را به الفبای میخی تحت عنوان ”هل – تا – ام – تی ” می نوشتند که می تواند ”هل – تمپت ” هم خوانده شود . در اینجا ” هل ” ب ...

این شوشینک : بنا بر نوشته های به جا مانده از قرن 12 ق . م این شوشینک در دوران ایلام میانه خدای نگهدارنده ی شهر شوش بوده است که زیگورات چغازنبیل به او ...

خط دموتیک : خط رایج مصر باستان در زمان کتابت کتیبه ی روزتا .

مومیائی های طبیعی : - بعضی از مومیایی های خارق العاده به صورت کاملاً تصادفی به وجود آمده اند. - در سال 1991 میلادی ، یک کوهنورد آلمانی بدن منجمد شده ...

طریقه ی مومیایی کردن : هنگامی که یک فرعون می مرد ، مستخدمان بدن او را به معبدی نزدیک آرامگاهش می بردند . ابتدا کاهن حنوط کننده بدن حاکم را به آرامی ر ...

سلاطین اهرام : در پایان دودمان سوم مصر باستان ساختن اهرام آغاز و به تریج گسترش پیدا کرد . اما این معماری در زمان دودمان چهارم مصر به اوج خود رسید . � ...

عرفان و تصوف : در اصل به وجه عرفانی اسلام اطلاق می شود . صوفیان عقیده دارند توانایی نزدیکی به حقیقت مطلق در همه ی انسان ها مشترک است و مخصوص قشر خاصی ...

رسم اتابکی : در نتیجه فتوحات سلاطین سلجوقی در گرجستان تعداد غلامان ترک رو به افزایش نهاد و هر یک از سلاطین و وزرا و عمال دیوانی از این غلامان را در د ...

نبرد ملازگرد : یکی از تاثیر گذار ترین نبردهای تاریخ است زیرا سبب ورود ترکان به آسیای صغیر شد . در زمان آلب ارسلان سلجوقی به داخل قلمرو امپراتوری بیزا ...

پیل سواران ابرهه ( اصحاب فیل ) : دولت حبشه به تحریک دولت روم در سال 526 م سپاهی گران به سوی یمن فرستاد تا ذونواس آخرین پادشاه سلسله ی حمیری ها را شکس ...

بیت المدارس : خانه هایی که آئین یهود در آنجا تدریس می شد و کودکان و نوجوانان در آنها درس دینی فرا می گرفتند . بیت المدارس ، بیت الدراس هم گفته می شد .