پیشنهاد‌های محمود اقبالی (٤,٣٩٣)

جحرب. [ ج ُ رَ ] ( ع ص ) جَحرَب. کوتاه ستبر. ( ناظم الاطباء ) . جحرب. [ ج َ رَ ] ( ع ص ) کوتاه سطبر: فرس جحرب ؛ اسب بزرگ خلقت. ( منتهی الارب ) ( آنن ...

جحربان. [ ج ُ رُ ] ( ع اِ ) دو رگ است در زیر دو تندی نرمه گوش اسب. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . عرقان فی لهزمتی الفرس. ( ذیل اقرب ا ...

جحف. [ ج َ ] ( ع مص ) پوست بردن چیزی را. ( منتهی الارب ) ( از ذیل اقرب الموارد ) ( آنندراج ) . || کاویدن. ( از منتهی الارب ) . || فراهم آوردن. || لگد ...

جحر. [ ج ُ ] ( ع اِ ) سوراخ دده و خزنده. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) . جُحران. سوراخ مار و جز آن. ( مهذب الاسماء ) . سوراخ. ( دهار ) . هر سوراخی ...

جحی. [ ج ُ حا ] ( اِخ ) دجین بن ثابت ، مکنی به ابوالغض و مشهور به جحا است. وی از قبیله فزاره بود ودر اوایل قرن دوم هجری در کوفه میزیست و با ابومسلم خ ...

جحاف. [ ج ِ ] ( ع مص ) زحمت دادن کسی را. || کارزار کردن. ( از اقرب الموارد ) || انبوهی نمودن. || نزدیک شدن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( از ذیل اقرب ...

جحود. [ ج ُ ] ( ع مص ) انکار کردن با علم و دانست. ( از منتهی الارب ) ( قطر المحیط ) ( آنندراج ) ( اقرب الموارد ) . انکار کردن کسی را با دانستن این که ...

جحفل. [ ج َ ف َ ] ( ع ص ، اِ ) لشکر بسیار. ( مهذب الاسماء ) . لشکر عظیم. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) ( ناظم الاطباء ) . ج ، جحافل. ( منتهی الارب ...

( جحفلة ) جحفلة. [ ج َ ف َ ل َ ] ( ع اِ ) بتفوز اسب و استر و خر. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) ( ناظم الاطباء ) . لفج شتر و اسب. لوشه. ( یادداشت م ...

( جحفة ) جحفة. [ ج ُف َ ] ( ع اِ ) آب برگرفته شده از چاه. || باقی مانده آب در چاه بعد از برگرفتن از آن. || اندک ترید در خنور. ( منتهی الارب ) ( ناظم ...

جحف. [ ج َ ] ( ع مص ) پوست بردن چیزی را. ( منتهی الارب ) ( از ذیل اقرب الموارد ) ( آنندراج ) . || کاویدن. ( از منتهی الارب ) . || فراهم آوردن. || لگد ...

جدد. [ ج ُ دَ ] ( ع اِ ) زمین سخت. ( معجم البلدان ) . || ج ِ جُدَّه به معنی خرقه. ( قطر المحیط ) . رجوع به جُدَّه شود. || ج ِ جدید. ( اقرب الموارد ) ...

( جدریة ) جدریة. [ ج َ ری ی َ ] ( ع ص نسبی ، اِ ) خمری است منسوب بجدر و آن قریه ای است بشام. ( مهذب الاسماء ) . در فرهنگهای دیگر جدری به این معنی آمد ...

جدران. [ ج ُ ] ( ع اِ ) ج ِ جدر به معنی دیوار. ( منتهی الارب ) ( قطر المحیط ) ( غیاث اللغات ) . رجوع به جدر شود. ج ِ جدار. ( ترجمان عادل ) . منبع. ...

جدرین. [ ] ( اِخ ) قریه ای است از قریه های جند در یمن. ( از مراصد الاطلاع ) ( معجم البلدان ) . || مؤلف کشاف اصطلاحات الفنون آرد: بضم جیم و فتح و بقو ...

جدر. [ ج َ ] ( اِ ) شترماده چهارساله راگویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . شتر چهارساله. ( فرهنگ اسدی نخجوانی ) : چگونه جدری جدری کجا ز پ ...

جدری. [ ج َ دَ ] ( ص نسبی ) منسوب بقریه جدر. ( ناظم الاطباء ) ( منتهی الارب ) . این نسبت قیاسی است وبرخلاف قیاس جیدری نیز آمده است. ( از تاج العروس ) ...

جدباء. [ ج َ ] ( ع ص ، اِ ) زمین خشک بی نبات. ( اقرب الموارد ) ( آنندراج ) : فلاة جدباء؛ بیابان خشک بی نبات. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اق ...

جدب. [ ج َ ] ( ع مص ) در عربی به معنی عیب کردن باشد. ( برهان ) . عیب کردن. ( اقرب الموارد ) ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) : فی الحدیث جَدب عمرُ ال ...

( جدبة ) جدبة. [ج َ ب َ ] ( ع ص ) دچار خشکسالی : عرض جدبة؛ زمین خشک بی نبات. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) . مؤنث جدب. ( اقرب الموارد ) ( ناظم ال ...

( جدارة ) جدارة. [ ج َ رَ ] ( ع مص ) سزاوار گردیدن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . شایسته بودن شخص به چیزی. ( از قطرالمحیط ) . به چیز ...

( جدعة ) جدعة. [ ج َ دَ ع َ ] ( ع اِ ) باقیمانده بریدگی. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) . آنچه پس از بریدگی عضوی از آن باقی ماند. ( المنجد ) . ما بقی من ...

جدار. [ ج ِ ] ( ع اِ ) دیوار. ( ترجمان عادل بن علی ) . دیواره. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( غیاث اللغات ) ( مهذب الاسماء ) ( ناظم الاطباء ) . لاد. ح ...

جدع. [ ج َ دِ ] ( ع ص ) کودکی است که بد است خورش او. ( شرح قاموس ) . کودکان بدخوراک. ( از قطر المحیط ) ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) . جدع. [ ج َ ...

جدعاء. [ ج َ ] ( ع ص ) تأنیث اجدع. گوش بریده. ( از منتهی الارب ) ( قطر المحیط ) ( از اقرب الموارد ) . ج ، جُدع. ( از قطر المحیط ) . - ناقه جدعاء ؛ ...

جدعون. [ ] ( عبری ، ص ) در عبری ، به معنی چوبین است. ( سفر داوران 6: 11 ) . ( از قاموس کتاب مقدس ) . به معنای خراب است. ( قاموس کتاب مقدس ) . جدعون. ...

جدیلی. [ ج َ ] ( ص نسبی ) منسوب است به جدیله که موضعی است در راه بصره بمکه ومنسوب به آن را جدلی نیز گویند. ( از لباب الانساب ) . جدیلی. [ ج َ ] ( اِ ...

( جدیلة ) جدیلة. [ ج َ ل َ ] ( ع اِ ) خو. ( منتهی الارب ) . شاکلة. ( اقرب الموارد ) . عمل علی جدیلته ، اَی علی شاکلته. ( اقرب الموارد ) . || قبیله. ( ...

جدیل. [ ج َ ] ( ع اِ ) مهار تافته از پوست و رسن چرمین. ( از اقرب الموارد ) ( از منتهی الارب ) . مهاری که از چرم بافند. ( آنندراج ) . || رسن چرمین یا ...

احتیالی. [ اِ ] ( حامص ) حیله انگیزی. و یاء تحتانی در آخر زائد است از قبیل سلامتی و فضولی ، چه احتیال خود مصدر است و احتیاج به یای مصدری ندارد و این ...

احتیاط. [ اِ ] ( ع مص ) حَوط. حَیطه. حَزم. احتیاص. استوارکاری کردن. استوار کردن. به استواری فراگرفتن. ( مجمل اللغة ) . بهوش کاری کردن. ( صُراح ) . دو ...

احتیال. [ اِ ] ( ع مص ) حیله ساختن. کار ساختن. ( تاج المصادر ) . حیلت کردن. ( مؤید الفضلاء ) . حیله انگیختن. ( غیاث ) . چاره گری. چاره. حیله. ( منته ...

احیاء. [ اَح ْ ] ( ع ص ، اِ ) ج ِ حَی . زنده ها. زندگان : و لا تحسبن َّ الذین قُتلوا فی سبیل اﷲ امواتاً بل اَحیاءٌ عند ربهم یُرزقون. ( قرآن 169/3 ) . ...

( احیاناً ) احیاناً. [ اَح ْ نَن ْ ] ( ع ق ) اتفاقاً. گاهگاه : اگر احیاناً چاره این شغل مرا [ احمد حسن ] بباید کرد من شرایط این شغل را درخواهم بتمامی ...

احیا. [ اَح ْ ] ( ع ن تف ) بشرم تر. - امثال : احیا من بکر. احیا من فتاة. احیا من مخدرة. احیا من هدی . اخیلیة درباره توبة ابن الحمیر گوید: فتی ک ...

احزان. [ اَ ] ( ع اِ ) ج ِ حُزن. غمان. هموم. اندهان. اندوهها : بحدیثی که شبی کرد همی پیش ملک عالمی را برهانید ز بند احزان. فرخی. بر جهان چند گونه ن ...

احسن. [ اَ س َ ] ( ع ن تف ) نیکوتر. بهتر. اعلی. احمد. اولی. اصلح. ج ، اَحاسِن : تبارک اﷲ احسن الخالقین. ( قرآن 14/23 ) . در شعر مپیچ و در فن او چون ...

احسنت. [ اَ س َ ] ( ع صوت ، اِ ) کلمه مدح ، بمعنی نیکو کردی. مرحبا! آفرین ! زه ! خَه ! شاباش ! بنام ایزد! شاد باش. علیک عین اﷲ. ( شعوری ) : شاعران را ...

احساء. [ اِ ] ( ع مص ) آشامانیدن اندک اندک : اَحْساه ُ المرق ؛ آشامانید او را شوربا اندک اندک. || بیاشامیدن. ( زوزنی ) ( تاج المصادر ) . احساء. [ اَ ...

واژه احسان. [ اِ ] ( ع مص ) خوبی. نیکی. صنیع. نیکوکاری. بخشش. بِرّ. ید. دست. ازداء. انعام. افضال. نیکی کردن. نیکوئی کردن : به دو سه بوسه رها کن این د ...

( آح ) آح. ( ع اِ ) سپیده خایه. بیاض البیض. سپیده تخم مرغ. اح. [ اَح ح / اُح ح ] ( ع مص ) سرفه کردن. ( منتهی الارب ) . صوتی است که دلالت بر درد و بی ...

ابهاص. [ اِ ] ( ع مص ) منع کردن از. بازداشتن از. منبع. لغت نامه دهخدا

ابهاض. [ اِ ] ( ع مص ) گران شدن. گرانبار کردن ، چنانکه کار کسی را. منبع. لغت نامه دهخدا

ابهاج. [ اِ ] ( ع مص ) شاد کردن. ( مصادر بیهقی ) ( زوزنی ) . شاد و مسرور ساختن. || شادی کردن. شاد شدن. || ابهاج ارضی ؛ صاحب نبات زیبا گردیدن زمینی. | ...

ابهاء. [ اِ ] ( ع مص ) آسوده گردانیدن. ( زوزنی ) ( مصادر بیهقی ) . فارغ گردانیدن. ( مصادر بیهقی ) . || ابهاء خیل ؛ معطل کردن اسبان. فروگذاشتن اسب را ...

ابهال. [ اِ ] ( ع اِ ) بی شبان یا بی پستان بند یا بی مهار و بی نشان گذاشتن اشتر را تا بچرد هر جا که خواهد. ( منتهی الارب ) . || بر مراد خود گذاشتن و ...

ابهات. [ اِ ] ( ع مص ) گندا شدن گوشت. ( تاج المصادر بیهقی ) . گندیدن. گندیده شدن. بوی گرفتن گوشت. منبع. لغت نامه دهخدا

ابهار. [ اِ ] ( ع مص ) شگفت آوردن. || توانگر شدن پس از درویشی. ( از منتهی الارب ) . || سوختن از گرمای نیمروز. || به نیمروز رسیدن. || با زن بهیره نکاح ...

( آبه ) آبه. [ ب َ / ب ِ ] ( اِ ) لیزابه و لعابی که با جنین توأم برآید از شکم مادر. سخد. شاهد. نخط. آبه. [ ب َ / ب ِ ] ( اِ ) در نوشابه و شورآبه و ...