پیشنهاد‌های محمود اقبالی (٤,٢٤١)

جدیت. [ ج ِدْ دی ی َ ] ( ع مص جعلی ، اِمص ) قطعیت. مقابل هزلیت تصمیم قطعی. || کوشش. پشت کار. دنبال کردن. مصدری که با اضافه کردن ئیت به آخر کلمه درست ...

مماشات. [ م ُ ] ( از ع ، اِمص ) با کسی رفتن و همراهی کردن. ( غیاث اللغات ) . || مدارا. ( ناظم الاطباء ) . - مماشات کردن ؛ همراهی کردن در رفتار با ک ...

مدارا. [ م ُ ] ( از ع ، اِمص ) مدارات. رعایت کردن و صلح و آشتی نمودن. ( غیاث اللغات ) . رجوع به مداراة و مدارات شود. || سلوک. ملایمت. آرامی. ( آنندرا ...

مجاهدت. [ م ُ هََ / هَِ دَ ] ( ع اِمص ) مجاهدة. مجاهده. محاربه. قتال با دشمن. جهاد. جنگ در راه خدا. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . مجاهدة. مجاهده : ...

جهاد. [ ج َ ] ( ع اِ ) زمین سخت. ( مهذب الاسماء ) . زمین سخت و هموار و بی گیاه. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) . || بارپیلو. ( منتهی الارب ) . میوه ...

مصمم. [ م ُ ص َم ْ م ِ ] ( ع ص ) تصمیم گیرنده. رجوع به مصمَّم شود . مصمم. [ م ُ ص َم ْ م َ ] ( ع ص ) رجل مصمم ؛ مرد درست عزیمت درستکار. ( منتهی الار ...

حاد. ( اِ ) کلاغ و زاغ. ( فرهنگ شعوری ) . حاد. ( اِخ ) نام یکی از فرزندان یعقوب که از مادر با یوسف جداست. رجوع به مجمل التواریخ والقصص ص 194 و فرهنگ ...

قاطع. [ طِ ] ( ع ص ) برنده. جداکننده. تیز و بران. ( ناظم الاطباء ) : کید قاطع مگو که واصل ماست کید چون گردد آفتاب منیر. خاقانی. - برهان قاطع ؛ حجة ...

شاق. ( اِ ) شکاف بود. || سوراخ بود. ( حاشیه لغت فرس اسدی ) . شاق. ( ع ص ) بمعنی دشوار و با مشقت وسخت و با زحمت. ( ناظم الاطباء ) . رجوع به شاق شود. ...

صعب. [ ص َ ] ( ع ص ) دشوار. ( منتهی الارب ) ( غیاث اللغات ) . عَسِر. عویص. مقابل سهل. مقابل آسان. تند. ناهموار. . ناخوار. دشخوار : هر که همی خواهد از ...

تغافل. [ ت َ ف ُ ] ( ع مص ) غفلت نمودن بی غفلت. ( زوزنی ) . بقصد غافل شدن از چیزی. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ) . ناآگاهی نمو ...

سهل. [ س َ / س َ هَِ ] ( ع ص ) نرم از هر چیزی : رجل سهل الخلق ؛ مرد نرم خوی. ( منتهی الارب ) . مرد نیک خوی. ( دهار ) . سهل. [ س َ ] ( ع اِ ) زاغ. ( ...

مباضعت. [ م ُ ض َ ع َ ] ( ع مص ، اِمص ) ( از مباضعة عربی ) غِشیان. همخوابگی. آرمیدن با زن. جماع. مباعلت. مواقعه. وقاع. مقاربت. ملامسه. مماسه. مجامعت. ...

مباشرت. [ م ُ ش َ رَ ] ( ع مص ، اِمص ) ( از مباشرة عربی ) جماع کردن. ( غیاث ) . مجامعت. ( ناظم الاطباء ) . با کسی نزدیکی کردن. ( زوزنی ، یادداشت به خ ...

خالص. [ ل ِ ] ( ع ص ) ساده. بی آمیغ. ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( منتهی الارب ) . ناب. صِرف. بَحت. مَحض. صافی. بی غش. سارا : دلت همانازنگار معصیت د ...

بحت. [ ب َ ] ( ع ص ، اِ ) ساده و خالص از هر چیز: یقال عربی بحت ؛ ای محض. و شراب بحت ؛ ای صرف. خیر بحت ؛ ای لیس معه غیره ، و مؤنث آن به هاء است و نزد ...

محض. [ م َ ] ( ع ص ) هر چیز خالص. ( غیاث ) . خالص. بی آمیغ. بی غش. بی آلایش. مجرد. صاف. ( ناظم الاطباء ) . ویژه. بحت. صریح. صافی. ( یادداشت مرحوم دهخ ...

اهمال. [ اِ ] ( ع مص ) بخود فروگذاشتن چیزی را. ( ناظم الاطباء ) ( منتهی الارب ) . فروگذاشتن چیزی را بخود. ( از صراح ومنتخب بنقل غیاث اللغات ) ( آنندر ...

( دائرةالمعارف ) دائرةالمعارف. [ ءِ رَ تُل ْ م َ رِ] ( ع اِ مرکب ) آنسیکلوپدی حاوی العلوم. کتابی حاوی مجموع معارف انسانی. فرهنگ فنون و علوم. خلاصه قا ...

( دائرة ) دائرة. [ ءِ رَ ] ( ع ص ) تأنیث دائر. دائره. دایره. رجوع به دائره و دایره شود. || ( اِ ) گردش روزگار. ( ترجمان القرآن جرجانی ) . || سختی. ( ...

مرجع. [ م َ ج َ ] ( ع مص ) مرجِع. رجع. ( اقرب الموارد ) . رجوع به رجع و مرجِع شود. مرجع. [ م َ ج ِ ] ( ع اِ ) زیر کتف. ( منتهی الارب ) . مرجع کتف ؛ ...

درجه. [ دَ رَ ج َ ] ( ع اِ ) درجة. پله. ( ناظم الاطباء ) . نردبان. سلم. مرقات. زینه. پایه. ( یادداشت مرحوم دهخدا ) . و رجوع به درجة شود. || پایگاه و ...

خصومت. [ خ ُ م َ ] ( ع اِمص ) عداوت. دشمنی. منازعة. نبرد. جنگ. ( از ناظم الاطباء ) ( یادداشت مؤلف ) . مُلازَّه لِزاز. ( یادداشت بخط مؤلف ) : این قو ...

مناقشه. [ م ُ ق َ / ق ِ ش َ / ش ِ ] ( از ع ، اِمص ) سختی با کسی در کاری. ( ناظم الاطباء ) . سختگیری. مناقشت. مناقشة : مناقشه ٔشتر در صلاح طلبی چنانکه ...

مجادله. [ م ُ دَ ل َ / دِ ل ِ ] ( ع مص ) خصومت و ستیزگی و منازعه. ( ناظم الاطباء ) . جدال. کشمکش. ستیزه. مخاصمت. خصومت. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ) ...

مناظر. [م َ ظِ ] ( ع اِ ) ج ِ منظر. ( غیاث ) ( اقرب الموارد ) . رجوع به منظر شود. || زمینهای بلند. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( از ...

انتها. [ اِ ت ِ ] ( ع اِمص ) اتمام و ختم. || ( اِ ) پایان و انجام و آخر. ( ناظم الاطباء ) ( از فرهنگ فارسی معین ) . حد و حدود و عاقبت و غایت و نهایت ...

نصاب. [ ن ِ ] ( ع اِ ) آن قدر از مال که زکوة واجب گردد بر وی. ( منتهی الارب ) ( از غیاث اللغات ) ( از آنندراج ) ( ازناظم الاطباء ) . اصل مال چون بدان ...

مقیاس. [ م ِق ْ ] ( ع اِ ) اندازه. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) . مقدار و اندازه. ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ) . || ملاک. معیار : ترا ندهند هر ...

مقدار. [ م ِ ] ( ع اِ ) اندازه. ج ، مقادیر. ( مهذب الاسماء ) ( دهار ) . اندازه چیزی. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( از اقرب الموارد ) . اندازه و قدر. ...

حاجز. [ ج ِ ] ( ع ص ، اِ ) نعت فاعلی از حجز، درآینده میان دو چیز ( منتهی الارب ) . میانجی. میانه. حائل. حاجب. مانع. عائق. دیوار. ( دستوراللغة ) . فصل ...

جلباب. [ ج ِ ] ( ع مص ) جلباب پوشیدن. ( از اقرب الموارد ) رجوع به جلببة شود. جلباب. [ ج ِ ] ( ع اِ ) پیراهن و چادر زنان. || معجر یا چادری که زنان لب ...

قشر. [ ق ِ ] ( ع اِ ) پوست. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) . پوست هر چیزی ، و در عرف ، پوست خشخاش. ( کشاف اصطلاحات الف ...

تسامح. [ ت َ م ُ ] ( ع مص ) با یکدیگرآسان فاگرفتن. ( زوزنی ) . همدیگر آسانی کردن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) . آسان گرفتن. ( غیاث اللغات ) ( آن ...

صحن. [ ص َ ] ( ع اِ ) میان سرای و ساحت آن. قَرعاء. ( منتهی الارب ) . میان سرای. ( مهذب الاسماء ) . صحن خانه. صحن سرای. باعة الدّار. ( منتهی الارب ) . ...

تساهل. [ ت َ هَُ ] ( ع مص ) همدیگر آسان گرفتن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . تسامح. ( زوزنی ) ( متن اللغة ) . تلاین و تسامح. ( اقرب ...

نکبت. [ ن ِ / ن َ ب َ ] ( از ع ، اِمص ، اِ ) آسیب. ( صحاح الفرس ) ( دهار ) . رنج. خستگی. ( غیاث اللغات ) ( ناظم الاطباء ) . زیان. ضرر. آزرم. ( زمخشری ...

( نفعة ) نفعة. [ ن َ ع َ ] ( ع اِ ) واحدنفع. ( از اقرب الموارد ) . رجوع به نفع شود. || چوبدستی. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) . عصا. ( ناظم الاطبا ...

نعف. [ ن َ ] ( ع اِ ) جای بلند همواری که فرود از کوه باشد. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) . || مکان مرتفع. ( اقرب الموارد از اساس ) . || جای بلند از فرو ...

( نعفة ) نعفة. [ ن َ ف َ ] ( ع اِ ) دوال کفش که بر پشت پای از جانب چپ قدم باشد. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . نعفة. [ ن َ ع َ ف َ ] ...

انعطاف. [ اِ ع ِ ] ( ع مص ) دوتا شدن و بازگردیدن و خم شدن. ( منتهی الارب ) ( از ناظم الاطباء ) ( از آنندراج ) . انثناء. ( از اقرب الموارد ) . خم گرفت ...

عدد. [ ع َ دَ ] ( ع اِ ) شمار. || شمار گروه. || سالهای عمر کسی که بشمارند. ( منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ) . || ( مص ) شمار کردن. ( منتهی الارب ) ...

تعداد. [ ت َ ] ( ع مص ) مصدر است بمعنی عد ( شمردن ) . ( از اقرب الموارد ) . شمار کردن. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ) . و رجوع به عَدّ شود. تعداد. [ ت ...

حساب. [ ح ِ ] ( ع مص ، اِ ) شمار. ( مهذب الاسماء ) . شماره. شمردن. ( تاج المصادر بیهقی ) . بشمردن. شمر. شماره کردن. ( دهار ) ( ترجمان عادل ) . با کسی ...

ملاحظه. [ م ُ ح َ ظَ / ح ِ ظِ ] ( ازع ، اِمص ) ملاحظة. دیدن. نگریستن. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . مأخوذ از تازی ، نگاه و نظر. ( ناظم الاطباء ) . ...

( جنبة ) جنبة. [ جَم ْ ب َ] ( ع اِمص ) بیگانگی و غریبی. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) . گوشه نشینی و اجتناب از مردم. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) . ...

لحاظ. [ ل َ ] ( ع اِ ) دنبال چشم متصل به صُدغ. ( منتهی الارب ) . مؤخر عین. یعنی گوشه چشم که سوی گوش بود. و فی الخلاص ، لحاظ بالکسر؛ دنبال چشم. گوشه ...

حد. [ ح َدد ] ( ع مص ) دفع. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) . || منع. بازداشتن از کاری. ( تاج المصادر بیهقی ) ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ) . || ...

مساحت. [ م َ ح َ ] ( ع مص ) مساحة. زمین پیمودن. ( تاج المصادر بیهقی ) . پیمودن زمین. زمین پیمایی. پیمایش. و رجوع به مساحة شود. || ( اِ ) سطح قسمتی مع ...