پیشنهاد‌های ژاسپ (٦,٠٦٠)
هینوار = سیل ، سیلاب. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
هینوار = سیل ، سیلاب. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
هِرزیدن = آمرزیده شدن از گناهان ، بخشوده شدن گناهان. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
جاد = سهم ، قسمت ، بخش. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
جاد = سهم ، قسمت ، بخش. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
زَده = فال نیک ، مُروا ی نیک، شگون خوب. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
جوگ = جُفت ، تِرووِه ، یَم. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مقدس = کَدوش/ کَشوده ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کام زدن = به دنبال کام رفتن ، هوس رانی کردن.
کامشگر = به آرزو رسان ، کام روا ساز. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کاروان = ارتش در حال حرکت ، سپاه گسیل شده. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
غول = مَزَن / کَوْ . ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کیوود
کیوْود = جعبه ، قفس. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کَمبیک = خلاضه ، چکیده. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کَنیروشَن = بانوی نور ، دختر نور. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کَن = دختر ، بانو دوشیزه ، کنیز. ( فارسی میانه )
در انگلیسی کهن یک کار واژه ( فعل ) وجود دارد به نام " Kraeftan " یا " کِرَفتن " به چِم ( معنی ) " ساختن ، بنا کردن، یک مهارت را به اجرا گذاشتن". بسیا ...
کِرو = صنعت گر . ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کِرو = صنعت گر . ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
در فارسی " کَرِش" یا " کَریشَن " به معنی "خلقت ، آفرینش و آفریدن" است. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کَرِش 2 = خلقت ، آفرینش. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کَرِش = شکل ، دیس ، کِرپ، کِلب. شکل خوب ، شکل زیبا. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کَستار = دشمن. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کِهیست = کوچک ترین ، کمترین. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کِهاتَر = کوچک تر ، کم تر. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کَشوده = مقدس، سپنتا . ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کومارِگی = کومارییه ، کوماریفت ، به معنی شاهزادگی است، کشوری که با شاهزاده اداره شود. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کوس = منطقه ، ناحیه. ( پهلویگ ) ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کوس = منطقه ، ناحیه. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کیز = هگان ، همه ، هر کی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کِردگان کِرد = حقیقت ، دلیل ، شاهد. FACT ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کرد ها = شواهد کِرد = حقیقت ، دلیل ، شاهد. FACT ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
برابر Fact در فارسی واژه ی " کِرد " است. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
کِردِگاری= اقتدار ، قدرت، مقتدر بودن. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
لالمین = ابدی ، جاودان ، همیشگی. ( بنگریده به : نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
به فارسی " لَمتِر/ لَمتیر" به معنی چراغ است. ( بنگریده به : نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
به فارسی " لَمتِر/ لَمتیر" به معنی چراغ است. ( بنگریده به : نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
به فارسی " لَمتِر/ لَمتیر" به معنی چراغ است. ولی آشکارا این واژه از آسمون افتاده تو انگلیسی! ( بنگریده به : نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
به فارسی " لَمتِر/ لَمتیر" به معنی چراغ است. ( بنگریده به : نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
لوگی / لوگیک = دنیوی ، وابسته به جهان مادی. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
لوگی / لوگیک = دنیوی. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
لوگ = دنیا ، عالم. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مانه = ذهن. mind ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مَدییان = در میانه ، وسط ، بین. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مَغون = وحشی ، خون ریز و بَدَوی، نا فرهیخته. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مَهر = سرود کوتاه . ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مَنومِد = ذهن. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مَنِش = نیت، قصد. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مَر = عدد ، ساگ . ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مُستوبری = استبداد ، طاغوت و دولت جور و ستم. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مَسِشت = بزرگ ترین ، عالی ترین ، برترین. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مرده خیز = آنکه بتواند مرده را زنده کند، با جادو . . . ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
به فارسی " مُرا " یا "مُرغوا" به معنی سحرگاه ، سپیده دم صبح است. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مُرا = مُرغوا ، صبح ، سپیده دم.
مُروا = شگون ، فال. مُرغوا = سحر ، سپبده دم صبح. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
موش ( Muxsh ) = رهایی ، رستگاری. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
مین = انتقام. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
مین / مِین = انتقام. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
میشه =، همیشه ، همواره ، همه ی زمان ها. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
مژده تاز = قاصد ، پیامبر. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
مُژده تازی = مژده رسانی، خبر رسانی. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
مَزَن = هیولا، دیو. ( یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
مَزَن = هیولا، دیو. ( یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس )
نافه = 1 - خانواده 2 - مرکز ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ناگ/ ناه = معصومیت ، پاکی ، دوری از گناه. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ناگ/ ناه = معصومیت ، پاکی ، دوری از گناه. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ناگ/ ناه = معصومیت ، پاکی ، دوری از گناه. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ناف زنده = جامعه ، قوم و خیش ، خویشاوندان، دایره ی افراد و آشنایان هر کس. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ناواز = سکاندار ناو، خلبان کشتی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نبرده = هرچیز طولانی مانند نبرد، مانند جنگ فرسایشی و آزگار. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِبیگان نِگار = کَشنده ی نقاشی در کتاب ها، مسعول رنگ آمیزیی کتاب ها. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِبیگان نِگار = کَشنده ی نقاشی در کتاب ها، مسعول رنگ آمیزیی کتاب ها. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِچیها = معلم ، آموزگار. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِماز و نِغاز = نماز و دعا خوانی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِگان = گنج، گنجینه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِهاییدن = قطع کردن، بُریدن. ( بنخان : نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نَمْر = متواضع ، فروتن. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نَردیس= به شکل مرد، وابسته به شکل انسان مذکر و نر. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
جهنم = دُشَخوْ / دوزَخ / نَرَح به هریک میتوان - ی افزود.
نَرَح = جهنم، دوزخ. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نَرَحی = جهنمی، دوزخی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نَرویر = مرد، انسان مذکر. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
بدن = نشاو / کَر/ کَرپ/ تن
نَشاوْ= جسم، بدن. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نیژداد = بیداد، خارج از عدالت و قانون. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نیرامشبُد = ارباب لایه . {در بافت دینی برای اربابان هر یک از های زمین} ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نیرامش = لایه . {در بافت دینی} ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِشاگان = درخشان، براق. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
نِزومانی = مهارت ، دقت. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پاپاره = رشوه ، پامزد ی که از روی رشوه باشد. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پاسرَگبُد = رئیس ایت بازرسی، سرنگهبان. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پاسرَگ/پاهرَگ = ایست بازرسی، ایستگاه نگهبانی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پاهرَگ = ایست بازرسی، ایستگاه نگهبانی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
بان = محافظ، پلیس ، مامور ، نگهبان. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پاره = رشوه ، باج ، زیرمیزی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پایگوش = منطقه ، ناحیه. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَدگَس = قیافه، چهره ، صورت، ریخت. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پیدین = گوشتی ، از جنس گوشت، فیزیکی. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَندان = جاده ، راه ، مسیر. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَندوره = عود ( ساز ) ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
فرادَنگ = پیشرفت، پیشروی، پیشبرد. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
در فارسی "فراوَهرین" به معنی وابسته به آخشیج پنجم. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
فرگامِش = میل ، هوس. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
فَرتُمین= نخستین. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
فررُخی
پَررون = فراسوی، به سوی عقب ، پشت ، ماورا. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَروَرا = مغذی، تغذیه کننده. پَروَرزش = تغذیه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَروَرزش = غذا دهی، تغذیه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پرخیز = خدمت، زاورش. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَریسپ = دیوار ، لاد. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پساگِریوْ = معاون ، قائم مقام، جانشین. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پساگِریوْ = معاون ، قائم مقام، جانشین. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَسانیان = پیروان، دنباله رو ها. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَشکوز = هیولای بالدار، شیر دال. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَواهِش = خالص سازی ، تلخیص. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَواهِش = خالص سازی ، تلخیص. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَوازِش = پَواهش، خالص سازی ، تلخیص. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَوا = مقدس ، سپنتا. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَوا = مقدس ، سپنتا. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پون ها پون = خدمت، زاور. ( پهلویگ ) ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پون = خدمت، زاور. ( پهلویگ ) ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پون = خدمت، زاور. ( پهلویگ ) ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پونوَند = شایسته، وظیفه شناس، خویشکاره. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
در فارسی میانه "پود" به معنی قایق بوده است. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پود = قایق ، کشتی. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پَی = عصب پِی = دنبال پیه = چربی پید = گوشت
پید = گوشت، ماهیچه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پِیموغ = لباس ، جامه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پیموزَن= لباس، جامه. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
راب= التماس، تمنا. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
راذ = درک ، هوش. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رار = دَره، گشادگی میان دو کوه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
راشتوَزَن = انقلاب. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رای = ثروت، غنا، دارایی، گنجینه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رای = ثروت، غنا، دارایی، گنجینه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رازمرد: معمار. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس ) راز : عمارت، ساختمان.
رازمرد: معمار. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس ) راز : عمارت، ساختمان.
رازمرد: معمار. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس ) راز : عمارت، ساختمان.
رَبی = ظهر ، نیم روز. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رَبی = ظهر، نیمروز. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رَدَن = جواهر، گوهر، نگین. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
روانی ( RuAni ) = به پهلوی به معنی "معنوی، عرفانی و وابسته به ارواح" است. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
روبِش = حرکت ، جنبش. ( پهلوی ) ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رومب= دهان، کپ. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
" رِستا خیز " درست است نه رَستاخیز
رَزم یوزی = جنگ جویی، جنگ خواهیی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
رَزوَر = قاضی ، دادگر. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ساگ = عدد، شماره. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
سَدْف= موجود، مخلوق. . ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
سارتوا : ساربان ، سرکاروان ، رئیس کاروان. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
سِریگر = ماده، مونث. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
سریشش: ترکیب، مخلوط. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
سیزد = قدرت ، زور. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شاهوار = سلطنتی ، اشرافی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شاهوار = سلطنتی ، اشرافی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شام = شب، شامگاه. ( پهلویگ ) ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شاهیگان = قصر ، کاخ. ( پهلویگ ) ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شهرزار = مملکت، قلمرو. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شهرزار = مملکت، قلمرو. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شهریار = ارباب، خان. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شهریارییه = مملکت ، قلمرو. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شهریارییه = مملکت ، قلمرو. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شوج = مقدس، سپنتا. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شیبه = مسیر ، راه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شوج = مقدس، سپنتا. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
شیفت = شیر ، پیم. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تاسته= فنجان، جام. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تَژَر = کاخ، سکونتگاه، اقامتگاه. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تامین = تاریک، تار، کم نور. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تَند = ضعیف ، بی حال، از حال رفته. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تَرنیس = اورنگ، تخت شاهی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تَرنیس : اورنگ ، تخت شاهی. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
پیشوند " تَس - " = چهار، چهارتایی. تَسپا= چهارپا ، دام. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تَسپای = چهارپا، حیوان ، دام. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تسکِپرپ : مربع چهارگوش. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
تَشکِرپ = مربع، چهارگوش. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
واژ آفرینی: آفرینش به وسیله ی کلام ، کُن فیکون شدن{به معنی لغوی آن}. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
واژَن = کلام، سخن. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ویزی= طلوع آفتاب، سپیده دم. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ویهورا = گیج کننده ، منگ کننده. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ویمِش = سراب ، توهم. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
وَرم = موج. ( # ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس ) )
ویم = صخره ، سنگ. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ویم = سنگ ، آس. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
وینارش = ترتیب ، تنظیم. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
وِندار = دعا، مناجات. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
وِیر = لطمه ، آسیب. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
ویثپور = شاهزاده، شاهپور. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس ) {معنی دقیق تر : پسر ویثبُد }
خََرینش = خرید. بنگرید به خَریدن/ خَرینیدن.
خُمبوی: مایع عطر آگین، عطر. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN ...
خورَن = وعده ی غذایی. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN TEXTS ...
زِگَر = ملودی، تُن، نغمه. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN T ...
زَند = قبیله ، قوم. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN TEXT ...
زَند = قبیله ، قوم. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN TEXTS ...
زَنَگ = نوع ، قسم. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN TEXTS - ...
زُهْر = آزادی ، رهایی. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN TEX ...
زونُس = منطقه ، ناحیه. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN TEXTS ...
زیشَن = وعده ی غذایی. ( از نبیگ # یک نویسه خوان به فارسی میانه وپارتی - مَری بویس ) ( A READER IN MANICHAEAN MIDDLE PERSIAN AND PARTHIAN TEXTS ...
اَرور = کُت، لباس رسمی. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اَرتِوَن = دادخواه ، شاکی ، خواهان و خواهنده. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اَرتَهیه = شکایت قضایی، پیگرد قانونی، هر نوع پرونده ی قضایی. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اَورِه= نسیم ملایم. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اَشتِش = رَسش، رسیدن، آیِش، آمدن. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
آث = دود. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اُروثاد = درخت، دار. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اُروثوَر: شکم. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اِرِزی = بیضه ، خایه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اِرِزو = انگشت. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اِرِزی = بیضه ، خایه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
اِرِذ = قلب ، دل ، زُرد. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
گیم = روح ، هولس. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
گَن = گَون، موی ، گیس. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
گَوْ = دست. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
غِنا = زن ، خانم. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چَر = دختر ازدواج نکرده، دختر مجرد. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چَر = دختر ازدواج نکرده. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چارام = غرامت ، جبرانیه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چیث = مجازات ، تنبیه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چیت = مجازات ، تنبیه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چیت = مجازات ، تنبیه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چینمَن = عزت، ارج، گرامش. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چینمَن = عزت، ارج، گرامش. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
چیستِش = آگاهی ، دانش. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
جِهِش = زنا ، خیانت زناشویی، جنده مرزی. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
جِهِش = زنا ، خیانت زناشویی، جنده مرزی. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
جَفره / جُفره = غار ، سوراخ در کوه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
جَفره = غار. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
جوم ( Joom ) = حیات ، زندگی. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
زَروِه = پیر ، کهنسال. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
زیمَن = پاداش، جایزه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
زَروْ = زمان ، وقت. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
تَچه = جریان ، روانه ی آب و . . . . . ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
تَریمَن = قوی، بسیار زورمند. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
ثِرَن = دهان . ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
دار = تیغ، ریش تراش . ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
دوم ( Doom ) = دومنه، به معنی " ابر و میغ" است. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
مانبُد = کدبانو، خاتون خانه، بانوی خانه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
این واژه در فارسی : پَچْس/ پَکس = جُذام ، خوره. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
پَچْس/ پَکس = جذام ، خوره. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
پَچْس/ پَکس = جذام ، خوره. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
پوسام = دهیم ، تاج، گرزن. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
تی یره. [ ی َ رَ / رِ ] ( اِ ) تیار. تیارا. کلاه خاص پادشاهان مادی و فارسی. ( دهخدا ) .
پوسام = دهیم ، تاج، گرزن. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
پِرِمَن = مخالف، متخاصم. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
پام = محافظ
پام = حفاظت ، مراقبت. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ ) بنگرید به "پادن/ پاییدن"
پاسَنوش = گَرد و غبار. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
فَرایوار = پیش از ظهر، چاشت. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
فِرَش= بیضه ، خایه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
فِرَش= بیضه ، خایه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
فِریم: دوست ، یار. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
بَرِثِری = زن حامله، زن باردار. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
بَشی = خیار، بالنگ. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
بَشی = خیار. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
در فارسی "باثِری/ باذِری" به معنی سختی، مشقت و دشواری و "باثِر" به معنی "دشوار، سخت و شاق" است. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
در فارسی "باثِری/ باذِری" به معنی سختی، مشقت و دشواری و "باثِر" به معنی "دشوار، سخت و شاق" است. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
مَق ( مَگ ) = مجرد، ازدواج نکرده. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
مَق ( مَگ ) = مجرد، ازدواج نکرده. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
مَگ = برهنه ، لُخت. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
وَن = جنگل ، بیشه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
وَرینه : کیسه مخصوص حمل دارو. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
وَرینه = کیسه کوچک مخصوص دارو. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
بَر / بَرو = پستان. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
ویزود : تجارت، مبادله. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
ویسپ نیمان : از همه ی جهت ها. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
سَچ : یتیم، بی پدر و مادر. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
سَچ = یتیم، بی پدر و مادر. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
سَنهِه = سخن ، کلمه، واژه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
سَنهِه = سخن ، کلمه، واژه. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
شاسنا = آموزه ها ، تعالیم. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
سِتریم = خانم ، بانو. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
سِپَرْن = لثه ، آرگ. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
سِپَرْن = لثه ، آرگ. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هَوگ )
هَیت = عموم ، ملع عام. هَیته = عمومی، همگانی، آشکارا. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی - مارتین هَوگ )
خوام = ( با تلفظ خام ) خود ، خویش. ( #سفرنگ زند کهن به پهلوی - مارتین هَوگ )
اتیوپی: کوشیِه / کوشستان ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
تیگره خود : دارای کلاخ نوک تیز، دارای کلاهخود نوک تیز. ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
چرا همه ی پیام های من در این مدخل حذف شده اند؟
مَریک = رعیت ، مردم پست. ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
مَریک = رعیت، مردم پست. ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
مزدا ( ص ) = خردمند، دانا. ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
میث = شر ، بدی ، پلیدی. ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
رَثِه = واگُن ، کابین. ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
بِهو = خوب ، نیکو. ( # فارسی باستان - دستور ، نویسه و واژه نامه - رُلَند کِنت )
ویث = 1 - نژاد 2 - قبیله ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
ویثیه = قبیله ای، مربوط به قبایل . ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
ویث = خاندان ، خاندان اشرافی یا سلطنتی. ( # فارسی باستان - دستور، نویسه ها و واژه نامه - رُلَند کِنت )
ویثه = اشرافی ، از خاندان اشرافی ، سلطنتی ، وابسته به خاندان سلطنتی. ( # فارسی باستان - دستور، نویسه ها و واژه نامه - رُلَند کِنت )
ریخوْ = میراث. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
سَهیگانی = جذابیت، پنسدیدگی. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سَهیگانی = جذابیت. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سَهیگومند = پسندیده، خوش آیند. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سَهیستن : به نظر رسید، پسند آمدن. ( # کتاب هفتم دینکرد )
پیرماستینا. ( اِ ) یعنی جغرات. ( آنندراج ) .
پیره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) پیر. قائم مقام و خلیفه و مرشد. خلیفه و جانشین مشایخ و ارباب طریقت و خانقاه نشین باشد. ( برهان ) . خلیفه مشایخ و ارباب طریقت ...
پیش سینه. [ ن َ / ن ِ ] ( اِ مرکب ) قسمت قدامی پیراهن جدا آهارزده. پارچه آهاردار ضخیمی که جدا بر پیراهن گذارند. قسمتی از پارچه که پیش پیراهن را سازد. ...
پیشیاره. [ ش ْ رَ / رِ ] ( اِ مرکب ) سینی. خوانچه. طبق. مجموعه. خوانچه و طبقی باشد که تنقلات و گل و مانند آن در سکوره ها کرده در محفل آرند. ( منتهی ا ...
پیش / پیشین. ( دهخدا )
پیغوله. [ پ َ /پ ِ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) پیغله. بیغله. بیغوله. کنج و گوشه خانه. ( برهان )
پیغوله. [ پ َ /پ ِ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) پیغله. بیغله. بیغوله. کنج و گوشه خانه. ( برهان )
پیغون ها: پیغون. [ پ َ / پ ِ ] ( اِ ) عهد و شرط. ( برهان ) . پیغان. ( دهخدا )
پیکار کشی ( دهخدا )
پیکانگان. [ پ َ / پ ِ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) آفتاب و سیاراتی که درکانی ممدود آفتاب اند. ( آنندراج )
پیکران. [ پ َ / پ ِ ک َ ] ( اِ ) ج ِ پیکر. صور. || صور فلکیه . ( دهخدا )
لغت نامه دهخدا پیکن. [ پ َ / پ ِ ک َ ] ( اِ ) غربال تنگ چشمه.
پیل آبکش. [ ل ِ ک َ / ک ِ ] ( ترکیب وصفی ، اِ مرکب ) کنایه است از ابر. ( آنندراج ) . ابر سیاه باران بار. ( انجمن آرا )
پیلس. [ ل ُ ] ( اِ مرکب ) عاج. دندان فیل. ( شعوری ) ( دهخدا ) ( برهان )
کیسه = توبره ، پیله
پیمان گسلی. [ پ َ / پ ِ گ ُ س ِ ] ( حامص مرکب ) عمل پیمان گسل. نقض عهد. پیمان شکنی. خلف وعده.
کیل = قیر
سُروشتِگی= اطاعت، فرمانبرداری. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سیش : سیشت ، شیشد ، بیگانه ، دور. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سنوهش = بارش برف ، برف آمدن. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سنوهشمند = برفی ، برفدار. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سوگومند = شاخدار. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سوگ = شاخ. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سِپورِگی = تکمیل. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سَرایش= محافظت. سُرایش= خواندن یا گفتن شعر. سِرایش = اتِکا، تکیه کردن.
سُرووَر = شاخدار. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سُروشتِگی= اطاعت، فرمانبرداری. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سِتَمبگی = ستمگری، ظالمی. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سودگر = سود رسان ، مفید. ( # کتاب هفتم دینکرد )
سُمباوَند= سُم دار. ( # کتاب هفتم دینکرد )
شَبی = کسوف، خورشید گرفتگی. ( # کتاب هفتم دینکرد )
شوی = گرسنگی ، گشنگی. ( # کتاب هفتم دینکرد )
شَکَر = متروک ، متروکه. ( # کتاب هفتم دینکرد - ذیل "شَکر دشت" )
هَمیتریه = شورشی ، وابسته به شورش. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
شیات = هوش ، خرد. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
ویثیه = قبیله ای، مربوط به قبایل . ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
ویث = 1 - نژاد 2 - قبیله ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
وَردَن : شهر دارای برج و بارو، شهر . ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
یَد / یَده = وظیفه ، خویشکاری. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
یَد / یَده = وظیفه ، خویشکاری. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
فرتُم = 1 - اولین ، پیشین. 2 - رهبر ، پیشوا. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
پَرووْیِه = قُدامی ، پیشین. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
پَرَن = سابق، پیشین. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
پَرَووِه = شرقی ، باختری. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
نِپا = ردِ پا. ( # نبیگ زبان فرس باستان - هِبِرت گوشینگ تُلمَن )
نَهِه: بینی ، دماغ. ( # نبیگ زبان فرس باستان - هِبِرت گوشینگ تُلمَن )
بیتیه = ثانویه. ( به زند ) ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
دُوْیتیه : ثانی ، ثانویه، دومین. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
دُوْیتیه : ثانی ، ثانویه، دومین. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
چیتره = نواده، اولاده، فرزند. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
اَرشت بر : نیزه دار. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
بَشت/ بشته = اَبَشته، داد، ارته، قانون. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
بَشت/ بشته = اَبَشته، داد، ارته، قانون. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
بازَرِش = تجارت، بازرگانی. {اَباچَرِش} ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
بازَرِش = تجارت، بازرگانی. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
آیَزانه = معبد، نیایشگاه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
آیَزانه = معبد، نیایشگاه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
اَرَیک = متخاصم، خصومت ورز. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
اربیه = عربستان. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
اَرَبیه = عربستان. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
اَرمِنیه . ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
به پارسیگ "تی تَر" به معنی زود تر، از قبل، از پیش.
آوانه = مسکن، سکونت گاه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
آوانه = مسکن ، سکونتگاه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
اَسبار = اَسپ بار، سوار بر اسپ ، بار شده بر اسپ. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
اَزدا = معلوم. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
پَدییِگان #پیشنهادی از " پَدیه" در "خودپَدیه" به چم "مایملک شخصی، متعلقات" خود. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
خودپَدیه = مایملک شخصی، متعلقات شخصی خود. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
اوشبار = اوشتُربار، بار شده بر شتر، سوار شده بر شتر. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
کاره = 1 - مردم، دسته افراد. 2 - ارتش ، سپاه ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
گَیثا = دارایی شخصی، مایملک خصوصی. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
گاس = گاه، مکان، جای. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
گاس = گاه ، مکان، جای. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
گاث : تخث، اورنگ ، پات. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
ترادریا = آنسوی دریا، سراسر دریا. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
سالیان = یاریان سال= یار ، ثَرد.
ثَرد = سال ، یار. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
دَرگَم = طولانی ، آزگار. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
دَرش = قهار، بسیار ظالم و مستبد. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
دَرشَم = استبداد ، خودکامگی، حکومت ظلم. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
دَرشَم = استبداد ، خودکامگی، حکومت ظلم. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
دشیار = برداشت بد ، برداشت کم. {مجازا بدین معنی} ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
" دُروغییه " ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
نَیبا = زیبا ، قشنگ. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
ناویا = مجموع ناو های جنگی ارتش، ناوگان. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
نِپاد: به دنبال ، در تعقیب. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
پِیکار = عکس ، تصوریر . ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن ) {پیگار؟}
پَدیش = مخالف، بر علیه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
پَث = مسیر ، راه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
پُروِه = سابق ، پیشین. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
پیرآبه = نام رودخانه ی نیل در سنگ نوشته های هخامنشی. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
پیسا ( 2 ) = کلک، قایق بادی، قایق مربعی. ( # واژه نامه ی فُرس باستان – تولمن )
فرماتَر = ارباب ، خواجه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
یان/ یانه= لطف، مرحمت . ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن ) ( #فرهنگ کوچک پهلوی - مک کنزی )
یووْیا = کانال ، کاریز ، جوب آب. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
وَرک = گُرگ. {شکل کهن ولی شایسته ی بازیافت} ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
وَرکان = گُرک. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
وَشن = خواست ، لطف. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
ویث = شاهانه ، مربوط به خاندان سلطنتی، هر چیز سلطنتی {دربار، کاخ، نژاد}. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
ویسا دخیو = همه ی کشور ها ، کل ممالک، همه ی سرزمین ها. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
ویسپازن/ ویسپَزنه = مردمانی از همه جور ، جعمیتی از همه گروه ها و فرهنگ ها، متنوع. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
شیو = به راه افتادن، عازم سفر شدن ، حرکت کردن ، به پیش رفتن. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
شیو = به راه افتادن، عازم سفر شدن ، حرکت کردن ، به پیش رفتن. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
هَینا = ارتش ، سپاه ، لشکر. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
هَدیش = مکان اقامت ، اقامتگاه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
هم اَرِه = هماورد ، دشمن جنگی ، حریف مبارزه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
هم اَرَنه/ همارَنه = نبرد ، مبارزه ، تنازع. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
هَروِه / هَرووِه= کل ، تمام ، همه. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
هَیثیه / هَیشیه = حقیقی ، راستین. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
هَیثیه / هَیشیه = حقیقی ، راستین. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
تاگ = شاخه . ( # نبیگ هفتم دینکرد )
تاگ = شاخه. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
توشت منشی = سکوت پیشگی. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
این واژه عربی نیست! اولیا = بالا، برتر. اولی = بالایی ، برتری. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
اوروسپَر= رَحِم، پوگان، زهدان. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
اوزدیس= بُت، صنم. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
والونی = همراهی. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
وَن = درخت . ( # نبیگ هفتم دینکرد )
وانِستار = شکست، باخت. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
وَر = امتحان ، امتحان الهی. ( نبیگ هفتم دینکرد )
وَرس = مو ، موی {بدن ، سر}. ( بنخان: کتاب هفتم دینکرد )
وَرس = مو ، موی {بدن ، سر}. ( بنخان: کتاب هفتم دینکرد )
ورجکاری= اعجاز ، معجزه کردن. ( کتاب هفتم دینکرد )
پِیه پیه. [ پ َ ی َ / ی ِ ] ( ص ) تابع و پیرو. ( دهخدا ) ( برهان ) .
لغت نامه دهخدا پیهورده. [ وَ دَ / دِ ] ( اِ ) در زبان پهلوی بمعنی پیک است. ( دهخدا )
تابال. ( اِ ) تنه درخت. ( لغت نامه ی دهخدا )
تابوک. ( اِ ) مخارجه عمارت را گویند. ( برهان ) ( فرهنگ جهانگیری ) . بالاخانه کوچک که در بالا واقع شود و آن را مخارجه گویند، بیرون داشت عمارتها. ( شر ...
تابوک. ( اِ ) مخارجه عمارت را گویند. ( برهان ) ( فرهنگ جهانگیری ) . بالاخانه کوچک که در بالا واقع شود و آن را مخارجه گویند، بیرون داشت عمارتها. ( شر ...
آواده = عقبه ، نسل. ( کتاب پنجم دینکرد )
اَخوْی = دنیوی ، مادی ، وابسته به جهان هستی. ( کتاب پنجم دینکرد )
دیرند = به تفصیل. ( کتاب پنجم دینکر )
"دید" = به علاوه ، علاوه بر آن ، دیگر آنکه . ( کتاب پنجم دینکرد )
ایوین / ایوینه = گونه ، نوع، سرده. ( # نبیگ پنجم دینکرد )
ایوین/ ایوینه = گونه ، نوع. ( # کتاب پنجم دینکرد )
اِمبَغ = علی حضرت ، عالیجناب. ( # نبیگ پنجم دینکرد )
به پهلوی "مانا دانش" به چم "شبه علم ، علم کاذب " است. ( # نبیگ پنجم دینکرد )
مَردومند = دارای مردم ، مردمی. ( # نبیگ پنجم دینکرد )
ماوا = سکوت ، خامشی. ( # نبیگ پنجم دینکرد )
مایانش= نوشابه ، نوشیدنی. ( # کتاب پنجم دینکرد )
نیابگی = شایستگی ، لیاقت. ( # دینکرد پنجم دفتر اول )
وَنی، وَنیگری = اسراف. ( کتاب پنجم دینکرد )
واسپورگان : خواص که مخالف عوام اند. ( # نبیگ پنجم دینکرد )
شون = آیین ، رسم ، روش. ( # نبیگ چهارم دینکرد )
تیخ = لیاقت ، برجستگی ، شایستگی. ( # نبیگ چهارم دینکرد )
به پهلویگ " بَس ایوانه" به چم هزارتو و هزار راهه است . ( # نبیگ چهارم دینکرد )
تیس = چیز ، شیء. ( # فرهنگ پهلوی مکنزی )
واحد = تاق / تاگ ( پهلویگ )
پیشوا - - - - > پیشبا ( ی ) - - - - > پیش پای : لغوی به معنی "محافظ جلو" و مجازا به معنی " خط مقدم برای سپاه" است. ( #فرهنگ پهلوی مکنزی )
به فارسی پهلویگ "هیری" ، به فارسی دریگ "خیری". و ربطی به خِیر عربی ندارد. ( #فرهنگ پهلوی مکنزی )
به فارسی پهلویگ "هیری" ، به فارسی دریگ "خیری". ( #فرهنگ پهلوی مکنزی )
کوفی = وحشی ، رام نشده. ( #فرهنگ پهلوی مکنزی )
به فارسی "فراز" مثل : "فرازی از کتاب انجیل. . . "
فَرزی
به فارسی باستان و اوستایی "یوختن / یوزیدن" به چِم ( معنای ) " استفاده کردن ، به کار بردن ، به کار گماردن ، استخدام کردن " آشکارا همان use در انگلیسی ...
شینایی = شینندگی ، ساکن بودن ، توانایی داشتن مسکن.
شاده = شادمان ، خوشحال. ( # فرهنگ زبان ایرانی کهن - فُن بارتولومه )
شادو = شادمان ، همیشه شاد و خوشحال. ( # فرهنگ زبان ایرانی کهن - فُن بارتولومه )
شادا = خوشحال و خنده رو. ( # فرهنگ زبان ایرانی کهن - فُن بارتولومه )
" پنداریه " گمانیه به چم شک است!
دویدن = جاری شدن. ( معنی کهنه ی آن ) . {مانند :خون دوید!} - - - - - > دوام ( به معنی جریان، جاری و ساری بودن ) - - - > دوامیدن ( این فعل قابل استخراج ...
یکشو = یکهو ، به یک باره، ناگهان. هلوی )
( پهلوی )
غوش. ( اِ ) اسب یدک. ( از فرهنگ جهانگیری ) ( برهان قاطع ) .
غوش . ( اِ ) اسب یدک. ( از فرهنگ جهانگیری ) ( برهان قاطع ) .
( آره ) آره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) نوعی از لکنت و آن بحرف �راء� گشتن زبان باشد.
( آره ) آره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) نوعی از لکنت و آن بحرف �راء� گشتن زبان باشد.
وردنه = ورزنه
وَرزنه = وَردنه ، وسیله ی ورز دادن خمیر.
هیتَسپ = گله اسپان. ( #فرهنگ زبان ایرانی کهن - بارتولومه )
هیتَسپ = گله اسپان. ( #فرهنگ زبان ایرانی کهن - بارتولومه )
مَدایی = میزان یا توانایی در مست شوندگی.
پایرَم : مردم، رعایا. ( # فرهنگ مختصر پهلوی مکنزی )
گِریو = گِلیو = خویش ، خود ، روح انسان. ( #فرهنگ کوچک پهلوی مکنزی )
#پیشنهاد شخصی خویشاک مانند پوشاک از پوشیدن. بنگرید به خویشیدن در همین آبادیس.
#پیشنهاد شخصی خویشاک مانند پوشاک از پوشیدن. بنگرید به خویشیدن در همین آبادیس.
#پیشنهاد شخصی "" خویشاک "" مانند پوشاک از پوشیدن. بنگرید به خویشیدن در همین آبادیس.
گِرِفتارمَند = محسوس ، قبل لمس و حس. ( # فرهنگ مختصر پهلوی - مک کنزی )
به پهلویگ : "بَلغم/ پَلگَم" ( # فرهنگ کوچک پهلوی - مک کنزی )
هاون = صبحگاه. ( # فرهنگ کوچک پهلوی - مک کنزی )
گر. [ گ َ ] ( اِ ) این کلمه اوستایی و بمعنی کوه است.
تاتا. ( اِ ) نوعی سوسمار. حربا. بوقلمون خامالاون .
تاتلی. [ ت ِ ] ( اِ ) سفره و دستار خوان را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) . دستار خوان باشد. ( فرهنگ جهانگیری ) . دستر خوان. ساروق
اندرتاختن = نفوذ کردن. ( دهخدا )
تاخیره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) بخت و طالع و سرنوشت را گویند و بمعنی نصیب و قسمت و آنچه بر آن زایند و برآیند هم هست ، چنانکه گویند �تاخیره تو چنین بود� یع ...
تاراس. ( اِ ) زیردست و تابع خود ساختن. رام گردانیدن انسان و حیوان. ( برهان ) ( آنندراج )
تاربام. ( اِمرکب ) صبح نخست ، صبح زود که هنوز هوا تاریک باشد. صبحی که هنوز تاریکی بر روشنی غلبه دارد. تاریک روشن. گرگ و میش. هوای صبح پس از دمیدن سپی ...
تاربام. ( اِمرکب ) صبح نخست ، صبح زود که هنوز هوا تاریک باشد. صبحی که هنوز تاریکی بر روشنی غلبه دارد. تاریک روشن. گرگ و میش. هوای صبح پس از دمیدن سپی ...
ستون خیلی بزرگ = تارنگ
درست تر آن " تاریکنا"
طراوت = ترابت!
به فارسی " قبا"
تاژ. ( اِ ) خیمه. ( لغت فرس اسدی ) ( برهان ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( فرهنگ اوبهی ) ( فرهنگ سروری )
تاش
تافتنی ها تافت. ( اِ ) چاپ و طبع. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .
تافت کردن تافت. ( اِ ) چاپ و طبع. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .
در فارسی " تال" به چم ( معنی ) شنل و ردا است.
وَرجین = معجزه آسا ، مُحیر العقول. ( #فرهنگ مانوی درکین مایسترست )
تال. ( اِ ) طبق فلزی. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( انجمن آرا )
تالسان. [ ل ِ ] ( اِ ) طیلسان. ( ناظم الاطباء ) . معرب آن طالسان است. ( معیار ادی شیر از حاشیه المعرب جوالیقی ) . نوعی پوشش آدمی. ( اصمعی ) . صاحب مع ...
تالانه. [ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) نوعی ازشفتالو بود. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( فرهنگ رشیدی )
تالمن. [ م ِ ] ( اِ ) به لغت زند و پازند جانوری است که آن را روباه خوانند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) . به لغت زند، روباه. ( ناظم الاطباء )
تانول. ( اِ ) زَفَر باشد. ( لغت فرس اسدی چ عباس اقبال ص 330 ) . پیرامون و اطراف دهان را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) ( از فرهنگ جهانگیر ...
تانول. ( اِ ) زَفَر باشد. ( لغت فرس اسدی چ عباس اقبال ص 330 ) . پیرامون و اطراف دهان را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) ( از فرهنگ جهانگیر ...
تاوان داری. ( حامص مرکب ) ضمانت. پذیرفتاری. ضمان. ( دهخدا ) رجوع به تاوان و سایر ترکیبات آن شود.
تاوانیه
تاورمان. [ وَ ] ( ص ) زیر و زبر. ( ناظم الاطباء ) .
تاوسه. [ وَ س َ / س ِ ] ( اِ ) تابسه، چراگاه. ( فرهنگ جهانگیری ) ( فرهنگ نظام ) ( لسان العجم شعوری )
تاول. [ وَ ] ( اِ ) گاو جوان بود که هنوز کار نکرده باشد. ( لغت فرس اسدی ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( شرفنامه منیری ) ( لسان العجم شعوری ) ( فرهنگ نظام ) ( ...
در فارسی نیز " تای" به چم ( معنی ) " نیم ، برابر ، مساوی " است. ( برهان قاطع ) ( دهخدا )
تبد. [ ت ِ ب ِ ] ( اِ ) مویی باشد بغایت نرم که از بن موی بز بشانه برآرند و از آن شال بافند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . تِبِت. ( فرهنگ ن ...
تبد. [ ت ِ ب ِ ] ( اِ ) مویی باشد بغایت نرم که از بن موی بز بشانه برآرند و از آن شال بافند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . تِبِت. ( فرهنگ ن ...
تبرخون. [ ت َ ب َ ] ( اِ ) عناب. ( فرهنگ جهانگیری ) ( از فرهنگ رشیدی )
تبرزه = نمک . ( #لغت نامه ی دهخدا )
تبرزه = بلور ( برای نمک ف نبات و امثالهم ) . ( #لغت نامه ی دهخدا )
تبستغ. [ ت َ ب َ ت ُ ] ( ص ) مردم فصیح و تیززبان راگویند یعنی مردمی که تند و تیز حرف زنند. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( از ناظم الاطباء )
تبستغی تبستغ. [ ت َ ب َ ت ُ ] ( ص ) مردم فصیح و تیززبان راگویند یعنی مردمی که تند و تیز حرف زنند. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( از ناظم الاط ...
تبست. [ ت َ ب ِ ] ( ص ، اِ ) سست وضعیف. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( از ناظم الاطباء ) ( ناظم الاطباء ) .
تبسته. [ ت َ ب َ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) قالیچه یا گلیم ریشه دار و طرازدار. ( ناظم الاطباء ) ( لسان العجم شعوری )
راییدن / راستن = راست کردن ، حکومت کردن، سامان دادن ، تنظیم کردن.
ویراینامه، رایِشنامه بنگرید به "راییدن = اصلاح گردن"
در فارسی " ایرنگ نامه"
تبشی. [ ت َ ] ( اِ ) طبقی است لب برگشته از جنس فلز. ( فرهنگ جهانگیری ) . ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) . ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( فرهنگ رشیدی ) ( فره ...
تبل. [ ت َ ب َ ] ( اِ ) چین و شکنجی بود مانند چین و شکنجی که پوست بادام دارد. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( فرهنگ رشیدی ( انجمن آرا ) ( آنندراج )
تبند. [ ت َ ب َ ] ( اِ ) مکر و حیله. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( لسان العجم شعوری )
تبند. [ ت َ ب َ ] ( اِ ) مکر و حیله. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( لسان العجم شعوری )
تپاس. [ ت َ ] ( اِ ) پارسی ریاضت است و تپاسی یعنی ریاضت کش و رنج و کم خوابی و کم خواری بر خود نهادن و تَپاسْبُد یعنی ریاضت کشنده. ( دهخدا )
تجاره. [ ت َ رَ / رِ ] ( ص ، اِ ) در کتاب زند بمعنی رونده مرقوم است مثل نوند. ( فرهنگ جهانگیری ) . بلغت زند و پازند رونده را گویند. ( برهان ) ( آنندر ...
تپک. [ ت َ پ َ ] ( اِ ) لطف و مهربانی و دوستی. ( دهخدا )
تپو. [ ت َ ] ( اِ ) مخفف لفظ تاپو است که بمعنی خمره گلی است. ( فرهنگ نظام )
تجاره. [ ت َ رَ / رِ ] ( ص ، اِ ) بلغت زند و پازند، مسافر. ( ناظم الاطباء )
تجر. [ ت َ ج َ ] ( اِ ) خانه زمستانی را گویند که در آن تنور و بخاری باشد. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ رشیدی ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( فرهن ...
تجیر. [ ت ِ ] ( اِ ) دیوار کرباسی خانه خانه دار. ( ناظم الاطباء ) . پرده کلفت کرباسی که عموماً در سفربا چادر استعمال میشود. مثال : من در سفر، جلوی چا ...
تخت نشینی. [ ت َ ن ِ ] ( حامص مرکب ) سلطنت و پادشاهی. ( ناظم الاطباء ) .
تخج. [ ] ( اِ ) صاحب منتهی الارب در شرح �ازبئرار� آرد: برخاستن موی بر اندام و تخج برآوردن سگ.
تخگم. [ ت َ گ َ ] ( اِ ) خانه تابستانی. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ شعوری ) ( لغت نامه ی دهخدا ) .
تخگم. [ ت َ گ َ ] ( اِ ) خانه تابستانی. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ شعوری ) ( لغت نامه ی دهخدا ) .
تخله. [ت َ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) نعلین باشد. عصا و نعلین. ( شرفنامه منیری ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( فرهنگ رشیدی ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( ناظ ...
سوسک سرخ = تِذو / تِتو / تِیو تذو. [ ت َ ذَ / ذُو ] ( اِ ) جانوریست سرخ رنگ و پَردار که بیشتر در حمامها و متوضا میباشد و او را بعربی ابن وردان گویند. ...
تر. [ ت َ ] ( اِ ) میخ. وتد. ( دهخدا ) ( ناظم الاطباء ) .
تربزه. [ ت ُ ب ُ زَ / زِ ] ( اِ ) تربز. هندوانه. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ رشیدی ) . میوه شیرین مبردی که بقدر خربزه و نام دیگر ...
تربند. [ ت َ ب َ ] ( اِ ) پارچه ای باشد که آنرا تر کنند و بر زخم کارد و شمشیر و امثال آن بندند. ( برهان ) ( از ناظم الاطباء ) .
تربند. [ ت َ ب َ ] ( اِ ) پارچه ای باشد که آنرا تر کنند و بر زخم کارد و شمشیر و امثال آن بندند. ( برهان ) ( از ناظم الاطباء ) .
ترپک. [ ت َ پ َ ] ( اِ ) کشک سیاه را گویند. ( برهان )
ترخنده. [ ت َ خ َدَ / دِ ] ( اِ ) طعنه و طنز و بیهوده. ( برهان ) ( دهخدا ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) .
ترخنده. [ ت َ خ َدَ / دِ ] ( اِ ) طعنه و طنز و بیهوده. ( برهان ) ( دهخدا ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) .
ترزده. [ ت َ زَ دَ / دِ / ت َ رَ دَ / دِ ] ( اِ ) قباله خانه و باغ باشد. ( برهان ) . قباله و چک. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( فرهنگ رشیدی ) ( از فرهنگ ...
ترس. [ ت ُ ] ( ص ) سخت ومحکم. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( ناظم الاطباء ) .
تُرشابِگان ترشاب [ ت ُ ] به معنی مرکبات است و آن ترنج ، لیمو ، نارنج ، بالنگ ، توسرخ ، نارنگی ، دارابی و فتاوی و. . . باشد. ( دهخدا )
ترشاوه. [ ت ُ / ت ُ رُ وَ / وِ ] ( اِ مرکب ) سماق. ( فرهنگ رشیدی )
ترغان. [ ت ُ ] ( اِ ) باج و خراج. ( ناظم الاطباء ) . باج. ( لسان العجم ایضاً ) .
ترغان. [ ت ُ ] ( اِ ) باج و خراج. ( ناظم الاطباء ) . باج. ( لسان العجم ایضاً ) .
ترقند. [ ت َ ق َ ] ( اِ ) بیهوده و بی معنی. ( ناظم الاطباء )
ترقند. [ ت َ ق َ ] ( اِ ) بیهوده و بی معنی. ( ناظم الاطباء )
ترکز. [ ت َ ک َ ] ( اِ ) مزرعه کاشته و درو شده و شخم و یا چین دویم. زمین شخم شده. ( ناظم الاطباء ) .
ترکند. [ ت َ ک َ ] ( ص ، اِ ) دروغ و تزویر و مکر و حیله و فریب باشد. ( برهان ) ( آنندراج )
ترلیک. [ ت ِ ] ( اِ ) بمعنی ترلک است که قبای آستین کوتاه پیش واز باشد. ( برهان ) . ترلک. ( انجمن آرا ) ( آنندراج )
رطوبت = تَرنا
ترنگ. [ ت ِ رَ ] ( ص ) خوب و خوش و زیبا و نیکو را گویند. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( فرهنگ رشیدی ) .
ترنند. [ ت َ ن َ ] ( اِ ) تموج و موجزدگی و لطمه دریا. ( ناظم الاطباء ) .
تُرنه زدن ترنه. [ ت ُ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) کلنگ. ( آنندراج از مؤید الفضلا ) .
تُرونِگی ترو. [ ت ُ ] ( ص ) شکننده و باریک و دقیق و نازک و تنک. ( ناظم الاطباء )
ترو. [ ت ُ ] ( ص ) شکننده و باریک و دقیق و نازک و تنک. ( ناظم الاطباء )
ترو. [ ت ُ ] ( ص ) شکننده و باریک و دقیق و نازک و تنک. ( ناظم الاطباء )
تروه. [ ت َ رِ وِ] ( اِ ) معبر تنگ و راه دشوارگذار. ( ناظم الاطباء ) .
تروه. [ ت َ رِ وِ] ( اِ ) معبر تنگ و راه دشوارگذار. ( ناظم الاطباء ) .
تروه. [ ت َ رِ وِ] ( اِ ) معبر تنگ و راه دشوارگذار. ( ناظم الاطباء ) .
ترهنده. [ ت َ هََ دَ / دِ ] ( ص ، اِ ) چیزی آراسته و با طراوت را گویند. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( از فرهنگ رشیدی ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج )
کشتی ها در فارسی : تریاکن تر. ( اِ ) کشتی سی پارویی. توتی. ( اِ ) جهاز و کشتی. تغاری. [ ت َ ] ( اِ ) ناو کوچک و ناوچه. چنگ. [ چُ ] کشتی و جهاز بز ...
ترینان. [ ت َ ] ( اِ ) طبق پهن چوبین باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) . طبقی است. ( شرفنامه منیری ) . طبق چوبین. ( ناظم الاطباء ) .
تریوه. [ ت َ وِ ] ( اِ ) راهی بود بر شبه پشته . ( لغت فرس اسدی چ اقبال ص 482 ) . راه پشته پشته ناهموار پست و بلند را گویند. ( برهان ) ( از ناظم الاطب ...
تزد. [ ت َ زَ ] ( اِ ) ملخ سیاه. ( ناظم الاطباء )
در فارسی : اورنگ. [ اَ رَ ] ( اِ ) تخت پادشاهان. پات. ( اِ ) تخت شاهنشاهی. تزر. ( اِ ) کرسی مملکت وتختگاه. گاث. ( اِ ) بمعنی تخت است. جرد. [ ج َ ...
تزره. [ ت َ رِ / رَ ] ( اِ ) محور آهنی سنگ آسیا. ( ناظم الاطباء ) .
تژم. [ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) مه را گویند و آن بخاری باشد ملاصق زمین. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) .
اُجرت = تَژدِه
تژوال. [ ت َژْ ] ( اِ ) برگ گیاه را گویند. ( برهان ) . تزوال. ( ناظم الاطباء )
تشاچه. [ ت َ چ ِ ] ( اِ ) تساچه و تمساح. ( ناظم الاطباء ) .
تشیر. [ ت َ ] ( اِ ) سایه گاهی که در آن کسی راحت کند. ( ناظم الاطباء ) . سایه گاه. ( لسان العجم شعوری ج 1 ورق 277 الف ) . سایه گاهی برای استراحت. ( ا ...
تغاری. [ ت َ ] ( اِ ) ناو کوچک و ناوه. ( ناظم الاطباء ) .
تغاری. [ ت َ ] ( اِ ) ناو کوچک و ناوچه. ( ناظم الاطباء ) .
تغلی. [ ت ُ غ ُ ] ( اِ ) بره یکساله. ( تحفه حکیم مؤمن ) ( یادداشت مرحوم دهخدا )
تفاغ. [ ت َ ] ( اِ ) کاسه سر و جمجمه. ( ناظم الاطباء ) ( از اشتینگاس ) .
تفتیک. [ ت َ ] ( اِ ) پشمی باشد نرم که آنرا از زیر موی بز بشانه برآرند واز آن شال و تکیه نمد و امثال آن سازند. ( برهان ) ( از ناظم الاطباء ) ( آنندرا ...
تفتیک. [ ت َ ] ( اِ ) پشمی باشد نرم که آنرا از زیر موی بز بشانه برآرند واز آن شال و تکیه نمد و امثال آن سازند. ( برهان ) ( از ناظم الاطباء ) ( آنندرا ...
تفشه. [ ت َ ش َ / ش ِ ] ( اِ ) بمعنی طعنه و سرزنش باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) . طعنه و سرزنش و نکوهش. ( ناظم الاطباء ) .
تک. [ ت ِ ] ( اِ ) بمعنی پیش و نزدیک هم آمده است. ( برهان ) . بمعنی پیش باشد. ( فرهنگ جهانگیری ) ( از انجمن آرا ) ( از آنندراج ) . پیش و نزدیک. ( ناظ ...
ترجهاله. [ ت َ ج ِ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) قیف. تکاو. تکاب. تکاه. بتو. راحتی. ترجهاره. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ) .
بتو. [ ب َ ت ُ ] ( اِ ) قیف. ( ناظم الاطباء ) . ترجهاله. ترجهاره. تکاب. تکاو. تکاه. راحتی. ( یادداشت مؤلف )
خوهن. [ هََ ] ( اِ ) قیف. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .
تکمه. [ ت ِ م ِ ] ( اِ ) ابریشم زردوزی و زری اعلا. ( ناظم الاطباء ) .
تکند. [ ت َ / ت ِ ک َ ] ( اِ ) آشیانه مرغان را گویند. . . و جای مرغ خانگی را نیز گویند. ( برهان ) . آشیانه مرغان باشد. ( فرهنگ جهانگیری ) ( از فرهنگ ...
تگاو. [ ت َ ] ( اِ مرکب ) ظرفی که به عربی قیف میگویند. ( دهخدا ) به همه معانی رجوع به تکاو و تگاب شود.
تلبه. [ ت َ ب ِ ] ( اِ ) جامه دان. ( ناظم الاطباء ) .
تلد. [ ت ُ ] ( ص ) هر چیز آماسیده. ( ناظم الاطباء ) .
تلک. [ ت َ ل َ ] ( اِ ) سپر و هدف و نشانه. ( ناظم الاطباء ) .
تلک. [ ت َ ل َ ] ( اِ ) کسی را گویند که سبلتش گنده و پر باشد و در جایی دیگر سبلت برکنده نوشته بودندبه فتح بای ابجد و کاف ، اﷲ اعلم. ( برهان ) . کسی ک ...
تلک. [ ت ِ ل َ ] ( اِ ) جامه پیش واز و آستین کوتاه. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) . جامه پیشواز که ترلک نیز گویند. ( فرهنگ رشیدی )
تلک. [ ت ِ ] ( اِ ) زنجبیل تر و تازه را گویند. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) . زنجبیل تر که به هندی ادرک گویند. ( فرهنگ رشیدی ) . ( شرفنامه منیری ) .
تلک. [ ت ُ ] ( اِ ) غله ای باشد که آن را لوبیا خوانند. ( فرهنگ رشیدی ) ( ناظم الاطباء ) ( شرفنامه منیری )
تلوسه. [ ت ُ / ت َ س َ / س ِ ] ( اِ ) غلاف کارد و شمشیر و امثال آن را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( از فرهنگ جهانگیری ) ( فرهنگ رشیدی ) ( از شرفنامه ...
تمژه. [ ت َ ژَ / ژِ ] ( اِ ) سطح هموار وسیع و بام هموار. ( ناظم الاطباء ) . بالای سقف خانه. ( لسان العجم ) .
تم. [ت َ ] ( اِ ) آفتی است که در چشم پیدا می شود مانند پرده و آن را به عربی غشاوه گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( از انجمن آرا ) ( از فرهنگ رشیدی ) ( ...
تمن = مِه تمن. [ ت َ م َ ] ( اِ ) مه را گویند و آن بخاری باشد تاریک ملاصق بر روی زمین . ( برهان ) ( از آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
تمنه. [ ت ِ ن َ ] ( اِ ) سوزن کلان که بدان چیزهای گنده و ستبر دوزند. ( فرهنگ رشیدی ) .
تَن = میان ، وسط . ( دهخدا )
تَن = به معنی حجم نیز هست. ( دهخدا ) ( التفهیم )
تنبد کردن تنبد. [ تَم ْ ب َ ] ( اِ ) خاموشی و سکوت . ( ناظم الاطباء ) . خاموشی و خموش بودن. ( شرفنامه منیری ) ( دهخدا ) . ماوا کردن ماوا = سکوت، ...
تنبد. [ تَم ْ ب َ ] ( اِ ) خاموشی و سکوت . ( ناظم الاطباء ) . خاموشی و خموش بودن. ( شرفنامه منیری ) ( دهخدا ) .
تنبدکار تنبد. [ تَم ْ ب َ ] ( اِ ) خاموشی و سکوت . ( ناظم الاطباء ) . خاموشی و خموش بودن. ( شرفنامه منیری ) ( دهخدا ) .
تنبل. [ تُم ْ ب ُ / تَم ْ ب ُ ] ( اِ ) حیلت و مکر بود. ( لغت فرس اسدی چ اقبال ص 314 ) . مکرو حیله. ( فرهنگ جهانگیری ) ( فرهنگ رشیدی ) ( انجمن آرا ) ( ...
تنبل. [ تُم ْ ب ُ / تَم ْ ب ُ ] ( اِ ) حیلت و مکر بود. ( لغت فرس اسدی چ اقبال ص 314 ) . مکرو حیله. ( فرهنگ جهانگیری ) ( فرهنگ رشیدی ) ( انجمن آرا ) ( ...
تنبو. [ تَم ْ ] ( اِ ) نوعی از خیمه. ( آنندراج ) ( بهار عجم ) ( از ناظم الاطباء )
تنبیسه. [ تَم ْ س َ / س ِ ] ( اِ ) تنبسه و قالی کوچک و گلیم. ( ناظم الاطباء ) . رجوع به تنبسه شود.
تن پرش. [ تَم ْ پ َ رِ ] ( اِ مرکب ) بمعنی جستن اندام است و بپارسی آن را پیکرجه خوانند و به عربی اختلاج خوانند و این پرش و جستن اگر در روی بود مقدمه ...
تن پرش. [ تَم ْ پ َ رِ ] ( اِ مرکب ) بمعنی جستن اندام است و بپارسی آن را پیکرجه خوانند و به عربی اختلاج خوانند و این پرش و جستن اگر در روی بود مقدمه ...
تنته. [ ت ُ ت ِ ] ( اِ ) زنبور سرخ باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
تنخواه. [ ت َ خوا / خا ] ( اِ مرکب ) پول نقد وزر و مال و دولت. ( ناظم الاطباء ) . سرمایه و پول نقد و مال و ثروت. || مال و متاع. ( فرهنگ فارسی معین ) ...
تنخواه. [ ت َ خوا / خا ] ( اِ مرکب ) پول نقد وزر و مال و دولت. ( ناظم الاطباء ) . سرمایه و پول نقد و مال و ثروت. || مال و متاع. ( فرهنگ فارسی معین ) ...
تنخواه. [ ت َ خوا / خا ] ( اِ مرکب ) پول نقد وزر و مال و دولت. ( ناظم الاطباء ) . سرمایه و پول نقد و مال و ثروت. || مال و متاع. ( فرهنگ فارسی معین ) ...
تندل. [ ت َ دَ ] ( اِ ) تمشک. ( دهخدا )
تنزیب. [ ت َ ] ( اِ ) جامه کوچکی باشد که در زیر قبا پوشند و ترکان ارخالق گویند. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( دهخدا ) .
تنزیب. [ ت َ ] ( اِ ) جامه کوچکی باشد که در زیر قبا پوشند. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( دهخدا ) .
خرانه = هزانه خزین کردن = هزینه کردن. ( #قرآن قدس - رواقی )
گوش = ربا ، سود نامشروع، بیشی. ( #قرآن قدس - رواقی )
کِهیدن / کِهستن = ستم کردن، ظلم کردن. ( #قرآن قدس - رواقی )
کِهیدن / کِهستن = ستم کردن، ظلم کردن. ( #قرآن قدس - رواقی )
تنقطار. [ ت ُ ق ُ/ ق َ ] ( اِ ) شمع باریک و بلندی را گفته اند که از سر شب تا صباح بسوزد. ( برهان ) ( ناظم الاطباء )
تنگ دَرز = لباس چسپان. ( دهخدا )
ثَنگ = تَنگ ، نگار خانه. ( دهخدا )
چغیدن = چگیدن
چَگیدن = چغیدن
تنگ کَرانی
تنگ گیری. [ ت َ ] ( حامص مرکب ) امساک و کم خرجی. ( ناظم الاطباء )
تنگ میدانی. [ ت َ م َ / م ِ] ( حامص مرکب ) کم وسعتی میدان. محدودیت. ( دهخدا )
تنکه : تنگه. [ ت َ گ َ /گ ِ ] ( اِ ) مقداری از زر و پول به اصطلاح هر جایی. ( برهان ) . زر و سیم و مس مسکوک و رایج و پول نقد. تنکه. ( ناظم الاطباء ) .
تنگ یابی = قحطی تنگ سالی = سال قحط
تنوز. [ ت َ ] ( اِ ) چاک و شکاف باشد. ( برهان ) ( فرهنگ رشیدی ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) ( ناظم الاطباء
تنویه: تنوی. [ ت َن ْ ] ( ا ) شاخص. ( دهخدا ) ( ناظم الاطباء ) .
تنها نشینی تنهانشین. [ ت َ ها ن ِ ] ( نف مرکب ) منزوی. که تنها نشیند و با کس مراوده نداشته باشد، خواه به غرور و خودپسندی خواه به اعتزال
تنیزه. [ ت َ زَ / زِ ] ( اِ ) بمعنی طرف و دامن باشد، چنانکه گویند تنیزه کوه ، مراد از آن دامن کوه باشد. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( از فرهنگ رشیدی ) ( ...
توانگی. [ ت ُ ] ( اِ ) دولت و ثروت و مال و ملک. ( ناظم الاطباء ) .
توب. ( اِ ) کثرت و افزونی. ( از ناظم الاطباء ) .
توباره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) بز نر. ( شرفنامه منیری ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج )
توبج. [ ] ( اِ ) گیاه عشقه. ( فهرست مخزن الادویه ) .
توبلی توبل. [ ب َ ] ( اِ ) جزء پیشین از پیشانی. ( ناظم الاطباء ) .
توتک. [ ت َ / تُو ت َ / تو ت َ ] ( اِ ) گنجینه و مخزن. ( برهان ) ( آنندراج ) . انبارخانه و گنجینه و مخزن و صندوق پول و تپنگو. ( ناظم الاطباء ) .
توتو. ( اِ ) مرغ. مرغ خانگی و خروس در زبان اطفال. ( دهخدا )
توج. ( اِ ) میوه ایست که آنرا بِه ْ و بهی گویند. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( فرهنگ رشیدی ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) .
توچال. [ ت َ / تُو ] ( اِ مرکب ) یخچال طبیعی بر قلل کوههای بلند. جائی ازکوهستان که در آن یخ طبیعی از قدیم گرد شده باشد. ( دهخدا )
توزی. ( ص نسبی ، اِ ) قبا و جامه تابستانی بسیار نازک را گویند و آن را از کتان بافند . ( برهان ) ( از ناظم الاطباء ) . ( فرهنگ جهانگیری ) ( از فرهنگ ر ...
توکان توک. ( اِ ) به معنی چشم باشد که به عربی عین خوانند. ( برهان ) . چشم را گویند. ( فرهنگ جهانگیری ) ( از فرهنگ رشیدی ) ( از انجمن آرا ) ( از آنندر ...
تولاج. ( اِ ) همتا و همجنس. ( دهخدا ) ( از ناظم الاطباء ) .
تیر . ( اِ ) تاب و طاقت و امان. ( برهان ) . طاقت. ( فرهنگ جهانگیری ) ( فرهنگ رشیدی ) . طاقت و قدرت. ( غیاث اللغات ) . توش. ( اِ ) طاقت و توانائی با ...
به فارسی " تیر" تیر. ( اِ ) رتبه ، قدر و مرتبه. ( برهان ) ( فرهنگ رشیدی ) ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا )
تیر. ( اِ ) حصه و بهره و حظ و نصیب و قسمت باشد. ( برهان ) ( از فرهنگ جهانگیری ) ( از فرهنگ رشیدی ) ( از اوبهی ) ( ناظم الاطباء ) ( از انجمن آرا ) ( ا ...
تیر = تَنگ. ( دهخدا )
تیرمار. ( اِ مرکب ) نوعی از مار خبیث که مانند تیر از جا جسته نیش زند. ( آنندراج ) . افعی. ( زمخشری ) ( ناظم الاطباء ) . قسمی از مار است و معروف می با ...
تیغآورد. [ وَ ] ( ن مف مرکب ) آورده تیغ. محصول جنگ. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ) . غنیمت جنگی
تیفاف. ( اِ ) کاسنی. ( فرهنگ فارسی معین ) .
تیلیک. ( اِ ) جامه پیش و از آستین کوتاه را گویند. ( برهان ) ( از انجمن آرا ) ( از آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
تیما. ( اِ ) دشت و بیابان را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
تیما. ( اِ ) دشت و بیابان را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
تیمار کار - - - - > تیمار = سیاست ، تدبیر. ( نفیسی ) ( دهخدا )
تیماس. ( اِ ) بیشه و نیستان و جنگل را گویند و به عربی اجم خوانند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) . بیشه. ( صحاح الفرس ) . بیشه و نیستان. ( فرهنگ ...
تیمچه
تیمسار. ( اِ ) کلمه ای است که آن را به عربی حضرت می گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) . در پارسی کلمه ای است برای تعظیم که به عربی آن را حضرت خوانند و آن ...
یعنی = 1 - به چم . . . است. ( لغت نامه ی دهخدا ) 2 - تیو ( برهان قاطع ، تصحیح معین ) 3 - هَت ( فرهنگ پهلوی فره وشی )
تی یره. [ ی َ رَ / رِ ] ( اِ ) تیار. تیارا. کلاه خاص پادشاهان مادی و فارسی. ( دهخدا ) .
جار. ( اِ ) چراغهای بلورین دارای چند شاخه که به سقف آویزان کنند. ( دهخدا )
خیر ( Xir ) = ماده ، شی ، چیز. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
خیر ( Xir ) = ماده ، شی ، چیز. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
خِیم = زخم ، ریش. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
یادانیدن = رساندن. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
یادیدن = رسیدن. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
سَهام = یودِگان. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
یاتا = طلسم ، افسون. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
یاوَر = مناسبت، هنگام. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
یاوَر = زمان ، دفعه ، مناسبت ، موقعیت. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
یوبیدن = زجر کشیدن ، شکوه کردن ، گلایه کردن. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
یوفتن =زجز کشیدن ، شکایت گردن ، گِله کردن. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
زادک = فرزند ، بچه . ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
زاوَر = 1 - قدرت . ( پهلویگ ) - - - - > ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت ) 2 - ارتش. ( پهلویگ ) - - - - > ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت ) ...
زَمبه = نبرد ، مبارزه. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
زَنَگ = نوع ، گونه. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
ذهنیر = آگاه ، خردمند ، هوشمند. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
زَخروب = هنرمند. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
زِندِکاری = نجات ، رستگاری. ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
زیناگین = مسلح . ( #فرهنگ مانوی - دُرکین مایسْتِرسْت )
علف = زیر ( مانویگ )
زِشتن = نفرت ورزیدن. ( پهلوی مانوی ) ( #فرهنگ مانوی - دِزموند دُرکین مایسْتِرسْت )
زیور = گردنبند ، سینه ریس. ( مانویگ ) ( #فرهنگ مانوی - دِزموند دُرکین مایسْتِرسْت )
یاث = جاه ، مقام ، مرتبه.
جاهک. [ هََ ] ( اِ ) جناغ سینه و ترقوه. ( ناظم الاطباء ) .
جبتاج. [ ج َ ] ( اِ ) جامه ای که پادشاهان در نوروز پوشند. ( فرهنگ شعوری ) جب باج. [ ج َ ] ( اِ ) جامه ای که پادشاهان بروز نوروز پوشند. ( برهان ) ( ...
جبدلی. [ ج َ دَ ] ( اِ ) نیمتنه. ژیلت. جلیقه. ( دهخدا ) ( دزی ج 1 ) .
تبهره. [ت َ ب َ رَ / رِ ] ( اِ ) گوشت نرم و نازک. ( برهان ) ( فرهنگ نظام ) ( ناظم الاطباء )
تبی. [ ت ِ ] ( اِ ) جامه درشت و انبوه بافته چون عرقچین و غیره که آن را سوزنی هم گویند. ( از لسان العجم شعوری ج 1 ورق 296ب ) . جامه درشت و کلفت بافته ...
آزوَرزیدن = اتمام خدمت در ازای حکم دادگاه ، سپری کردن محکومیت ، از جُرم خود تبرئه شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
وَرزانه = جامعه . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
وَسیدن = خواستن ، هوس کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پراریثیدن = مُردن ، فوت شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ریثیدن = مُردن . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
رودیدن = مانع شدن ، سد راه شدن ، بازداشتن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اُرود = سد رودخانه ، بند رودخانه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فراُرویسیدن = ترمیم شدن ، به حالت اول برگشتن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اُویسیدن = چرخیدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
نِسِریدن = انباشته شدن ، فراهم شدن ، گردآوری شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
سِریدن = تکیه کردن ، لَم دادن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
زَینوش / زِینوش = کمر بند مخصوص حمل سلاح ، کمر بند نگه دارنده ی شمشیر ، خنجر و . . . . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
زَراثِه =زراده ، زره سینه ، سینه بان رزمی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
منطقه = شُیثَر / شُویثار. ( اَوِستیگ ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هیثیه = حقیقی ، راستی.
هَیثیه = حقیقت ، راستی. ( اوستایی ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَیثیِه = حقیقت ، راستی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَییِه = ویژگی ، خصوصیت. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هام = تابستان ، هامین. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آنوفَرهَرزیدن = انزال جنسی شدن ، فرجستن مایع منی ، گُشنیدن شوس. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَرزیدن = رها کردن ، آزاد کردن ، پخش کردن ، منتشر کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پیراهَرزیدن = فیلتر کردن ، پالوده کردن ، بیختن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
به اوستایی "هیم" به معنی او را است. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَن 2 = پیر ، سالمند ( چه مرد باشد چه زن ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ماث = تپه ، پشته. ( پاژند ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَربودن / بَربَویدن = رخ دادن ، پیش آمدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَربودن / بَربَوْیدن = رخ دادن ، پیش آمدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرتُم = ابرتم ، بالا ترین ، برترین. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَردَواریدن = این سو و آن سو دویدن ، فراگیر شدن ، همه گیر شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
برفراهلیدن = فراهلیدن بر . . . ، انزال جنسی شدن ، بیرون جهیدن مایع منی ، فرجستن شوس. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرگُمیختن = آلوده کردن ، کثیف کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
برمانیدن = درنگ کردن ، صبر کردن ( به ویژه برای پیش از واردن شدن به خانه ) . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
برماندن = درنگ کردن ، صبر کردن ( به ویژه برای پیش از واردن شدن به خانه ) . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرنِبایِستن = تکیه کردن ، بر چیزی ، اتکا کردن به چیزی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرنِباییدن = تکیه کردن بر چیزی ، اتکا کردن به چیزی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرپادن = صبر کردن ، شکیبایی کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرپاییدن = صبر کردن ، شکیفتن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرپوهِلیدن = ابرپوهلیدن ، کفاره دادن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَررَویدن = نزدیک شدن ، نزدیک آمدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَر رَوانیدن = رفتن ، داخل شدن ، وارد شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَروایاندن = اَبَروایانیدن ، به ازدواج در آوردن ، کسی را همسر کسی کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَبَرخواستن = تطمیع کردن ، ترغیب کردن به چیزی. ( در بافت دادوَری ( قانونی ) ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَبَرواره = ثانویه ، دومین. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَبَرزنِش = ضربه ، لطمه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَباریگ = دیگر ، بقیه ، ما بقی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
باز آناییدن = ضعیف تر کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
باز آنیدن = ضعیف تر شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
باز گُمیزِش = اختصاص. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بازگُمیختن = اختصاص دادن . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بازهِلیدن = ترک کردن ، وِل کردن . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
باز ستادن= پس گرفتن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
باز گُزیرِستن = اجتناب کردن ، پرهیختن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَبِستان = حمایت ، پُشتی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَبیدان = مفید ، کاربردی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَهلَوْ = دستکار ، نیکوکار. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَهلاییه = حقیقت ، راستی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ابرپوهلانیدن= برپوهلاندن ، کفاره دادن ، توبه کردن ، جبران کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَبَرخواردن = نوشیدن ، آشامیدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پاژوَرزیدن = توبه کردن ، خود را از گناه پاک کردن ( در بافت مذهبی ) ، مُبرا کردن از جُرم ، تبرئه کردن از مجازات ، Undoing. ( ( # وندیداد - هَرَسُوی ...
اَناستایانیدن = گماشته نکردن ، مسئول نکردن ، قدرت و مشروعیت ندادن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَناوِستَری = اتکا ناپذیری ، بی اعتباری . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اندر آمدن = معرفی کردن ، افزودن ، بسته شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اندر شُستن = چیزی را در ون چیزی ( رودخانه ، آبسنگ ، تشت و. . . ) شستن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَندر دادن = دادن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
جتر. [ ج َ ] ( اِ ) باغ و بوستان. ( آنندراج ) ( دهخدا )
جتره. [ ج ُ رَ /رِ ] ( ص ) به معنی آلوده باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) . ریمند. کثیف. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
جرا. [ ج َ ] ( اِ ) نفقه. اخراجات. معاش گذران. ( ناظم الاطباء ) . وظیفه. اجری. مواجب. مستمری. ( دهخدا )
جراذ. [ ج ُ ] ( اِ ) آهن پولاد. ( دهخدا ) .
جرب. [ ج ُ رَ ] ( اِ ) دراج راگویند. ( آنندراج ) . پرنده ای است صحرایی شبیه به خروس که آن را به عربی دراج گویند. ( برهان )
جرشفت. [ ج َ ش َ ] ( اِ ) به معنی هجو باشد. شعری که در مذمت کسی گفته شود. ( برهان ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) .
جرمه. [ ج َ م َ / م ِ ] ( اِ ) اسب خنگ را گویند یعنی اسبی که موی او سفید باشدو به این معنی با جیم فارسی هم آمده است. ( برهان )
جرنوب. [ ج َ ] ( اِ ) بادنجان کوهی.
جغر. [ ج َ ] ( اِ ) وزغ. ( برهان ) . غوک. قورباغه. ( دهخدا )
جغر. [ ج َ ] ( اِ ) وزغ. ( برهان ) . غوک. قورباغه. ( دهخدا )
جغاله. [ ج َ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) گروهی از مرغان. ( صحاح الفرس ) . جوقی بود از مرغان. ( اسدی ) . فوجی از مرغان. ( برهان ) .
جلو. [ ج َ ] ( اِ ) مطلق سیخ کباب چه اگر از چوب باشد جلو چوب و اگر از آهن باشد جلو آهن خوانند. ( برهان ) .
جلودی جلود. [ ج َ ] ( اِ ) شهر و قصبه. ( ناظم الاطباء ) .
جندره. [ ج َ دَ رَ/ رِ ] ( اِ ) آنرا رخت مال میگویند، و آنچه بدان صوف و شال و جامه های دیگر شکنجه کنند. ( برهان ) . شکنجه جامه بود تا هموار و نسو شود ...
جنس. [ ج َ ن َ ] ( اِ ) طفل که بسیار گرید و بسیار چیزها خواهد و چون دهند باز چیز دیگر طلبد. کودک بی آرام که همیشه گرید. که همیشه بهانه گیرد. ( یادداش ...
جنین. [ ج َ ] ( اِ ) میز کوچک. ( ناظم الاطباء )
( جوآب ) جوآب. [ ج َ /جُو ] ( اِ مرکب ) ( از: جو آب ) آبی که جو در آن جوشانیده به بیماران دهند، و آنرا آش جو نیز گویند. ( غیاث ) ( آنندراج ) . || ماء ...
جوبه. [ ب َ / ب ِ ] ( اِ ) جایی و مقامی را گویند در شهر که اسباب و امتعه و غله و آنچه از اطراف و جوانب از جهت فروختن آورند آنجا فروخته شود. ( برهان ) ...
جوبه. [ ب َ / ب ِ ] ( اِ ) جایی و مقامی را گویند در شهر که اسباب و امتعه و غله و آنچه از اطراف و جوانب از جهت فروختن آورند آنجا فروخته شود. ( برهان ) ...
جوتره. [ ج َ /جُو ت َ رَ / رِ ] ( اِ ) مناره. ( برهان ) ( آنندراج )
لغت نامه دهخدا جوسک. [ ج َ / جُو س َ ] ( اِ ) تکمه و گوی گریبان. ( برهان ) ( انجمن آرای ناصری ) ( آنندراج )
جون. [ ج َ وَ ] ( اِ ) چوبی باشد که در زیر آن غلطکها نصب کنند و بر گردن گاو بندند و بر بالای غله ای که از کاه جدا نشده باشد بگردانند تا غله از کاه جد ...
به فارسی "چادُر پیه"
ربع = چارک / پاس / چاشت.
چاک نای
چالان. ( اِ ) بیجک و فهرست. ( ناظم الاطباء ) بارنامه. نقل و انتقال از جایی به جایی. سیاهه. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .
چانش. [ ن ِ ] ( اِ ) جنگ و کارزار. ( ناظم الاطباء ) .
چپار. [ چ َ ] ( ص ) هر چیز دورنگ باشد عموماً. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء )
چپش. [ چ َ پ ِ ] ( اِ ) بزغاله یکساله را گویند. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) . بز یکساله را گویند. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( جهانگیری ) ( فرهنگ نظام ...
اَنیکامه = دارای میلی دیگر ، دارای خواسته ای جدا. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَرشت = نیزه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَسپِستان = اسطبل ، آغل اسب. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَشکَند = بی عیب ، بی نقص. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَشکَند = بی عیب ، بی نقص. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَشکَند = بی عیب ، بی نقص. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَشکَند = بی عیب ، بی نقص. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَتَوانِگی = محال بودن ، غیر ممکن بودن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آیادانیدن = به یاد آوردن ، موجب تداعی شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَیارمندی = کمک ، یاری ، معاونت. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اَخو = زندگی ، حیات. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آپوستی = آبستنی ، بارداری. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آهوگِش = هتک حرمت ، حرمت شکنی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آهوگانیدن = بی حرمت کردن ، هتک حرمت کردن ، بی عصمت کردن. ( در بافت دینی ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آرویِش = رشد و بالش. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آستارانیدن = به گناه کشاندن ، فسق کردن ، به گناه آلودن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
آستاریدن = گناه کردن ، لغزش کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَر = سود ، فایده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَر = سود ، فایده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بَرِش = رفتار ، منش. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بالای = بالنا ، ارتفاع ، بلندی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بیتُم =دور ترین ، دور دست ترین، آخر. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بیوار ( بر وزن هزار ) ( در اصل به معنی 10 هزار است ولی خود میلیون هم در اصل به معنی میلیون نیست و یعنی هزار ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بودووَرشْت = حمله ی ارادی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بودوزَد = حمله ی ارادی ، ضربه ارادی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بُن = حساب. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بُن = ماده ، چیز. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بُنِگی = مسئولیت. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بُنِگی = مسئولیت. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
بُردار = حمل و نقل. ( برای وسیله های آمد و شدی ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
چانِز = چانیز ، اصلا ، ابدا ، به هیچ وجه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
چانِز ( بر وزن هرگز ) = چانیز ، اصلا ، ابدا ، به هیچ وجه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
چانِز = چانیز ، اصلا ، ابدا ، به هیچ وجه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
چِهرومند = آشکار ، مشخص. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دَهْم = پرهیزگار ، راهنمایی شده ( در بافت دینی ) . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دَشن و هوی = راست و چپ. ( پارسیگ ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دَشن. راست. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دازیدن = سوختن ، داغیدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دارمِه = لاغر ، باریک. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دو زَنگ = دوپا. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دِرَخت هُنَر = سگ آموزش دیده ، سگ تربیت شده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دُژدان= بی توجه ، غافل. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دُشرَوِه = آنچه گذر و عبور از آن سخت باشد ، دشگُذر. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دُشرَوِش = بدرفتار ، کژرفتار. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فقط = ایواز. ( پارسیگ ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ایواز = فقط ، تنها. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فریادِش = کمک ، یاری دهی. ( پارسیگ ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فرابُردن = ارائه کردن ، پیش نهادن، توصیه کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فراگُفتن = باز خوانی ( آیه و . . ) کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فراهِلیدن = رها کردن ، آزاد کردن، از بند رستن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فراسُرودن / فرا سُراییدن = باخوانی کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فراشُدن = امداد رساندن ، کمک کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فراشَویدن = امداد رساندن ، کمک کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فرا شُستن = تمیز کردن ، پاک کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فرا شوییدن = تمیز کردن ، پاک کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فرا یَزیدن = اجرا کردن مراسم ، انجام دادن مراسم. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فرایَشتن = اجرا کردن مراسم ، انجام دادن مراسم. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فرازدن = بسیار بد زخمی کردن ، درست و حسابی مغلوب کردن، ضربه سنگین زدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فرو ایستادن = تکیه کردن ، متکی شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فُرووَردن = ترمیم کردن ، به حالت اول برگرداندن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
فِشی = صاحب ، مالک. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
غَبر کردن = باردار کردن، حامله کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
غَبر = رَحم. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
گَرودمان = بهشت ، پردیس. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
گادار = آمیزش کننده ، گاینده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
گیتیان = مادی ، فیزیکی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
گوستان = طویله ، آغل گاو. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَفتَک = خونریزی قاعدگی ، دشتانی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
همگمیختن = مستقیما آلوده کردن ، بی طهارت کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَمگومی = مخلوط ، آمیزه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَمکوسته = مُتحد ، متفق. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَلک = احمق. هَرگ = وظیفه شناس ، مطیع. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
غَنیدن = کُشتن ، زَنیدن.
هِشتن / هِلیدن = 1 - رها کردن ، ترک کردن. 2 - حذف کردن ، پاک کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هوی= چپ. ( # دینکرد ) ( # وندیداد )
هوشِنوهر= آسان خرسند شونده ، ارضا شونده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هووَخش = طلوع. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
جُدخواستن = میل دیگری داشتن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
کوفی = وحشی ، رام نشده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
مَرس= گردن ، گُرده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
نایدا = قابل ناوبری. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
نوه و نویه = نوه ی پسر و نوه ی دختر ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
نیتم = پایین ترین ، زیر ترین. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
نیا و نیایه = پدر بزرگ و مادربزرگ. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اوبستن / اوبدیدن = افتادن ، سقوط کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اوبَستن / اوبَدیدن = افتادن ، سقوط کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پَدهَریدن = متوقف شدن ، به مانع برخوردن و از حرکت ایستادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
نیهَریدن = پس راندن ، دور کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آزهَریدن = برخاستن ، بالا رفتن ( برای ستارگان و ماه و. . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آهَریدن = برآغالیدن ، برانگیختن ، تحریک و وسوسه ی جنسی کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ویهریدن = برخاستن ، بالا رفتن ( برای ستارگان و ماه و. . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اوهَریدن = برخاستن ، بالا رفتن ( برای ستارگان و ماه و. . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
هَریدن = حرکت کردن . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
چترمان
برای مایعات مانند شراب می توان از واحد فارسی "سیر" به جای استفاده کرد.
شبه نظامی = چَته
" چَچ "
سنجاقک = چیچلاس / مَنلاس
پستان : چُچ / چُچو . ( دهخدا )
نیام = چَخ / چِپاغ
ستیزه = چَخ
چدر
آواز = چَر
چراسیا. [ چ َ ] ( اِ ) جراسیا. ( ناظم الاطباء ) . قراسیا. گیلاس. آلبالو . رجوع به جراسیا شود. ( ناظم الاطباء ) .
چراغپا کردن. [ چ َ / چ ِ ک َ دَ ] ( مص مرکب ) بلند کردن اسب دو دست خود را و ایستادن بر روی دو پا. چراغپایه کردن اسب. میل کشیدن اسب یا استر و امثال آن ...
چراغک / چراغله / چراغینه
چرب قامت. [ چ َ م َ ] ( ص مرکب ) کنایه از بلندقامت و خوش قد باشد. ( برهان ) . چرب بالا. ( آنندراج ) . خوش قد و قامت. ( ناظم الاطباء ) .
چرب قامت. [ چ َ م َ ] ( ص مرکب ) کنایه از بلندقامت و خوش قد باشد. ( برهان ) . چرب بالا. ( آنندراج ) . خوش قد و قامت. ( ناظم الاطباء ) .
وبا = چَر. ( دهخدا )
پوزه بند
پَدام = دهان. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پیدایاندن / پیداگاندن = رونمایی کردن ، آشکار کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پزدانیدن = تعقیب کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پزداندن / پزدانیدن = تعقیب کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پَزوگ = سوسک. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پادیران شوس = خشکیده نطفه . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
برابر آن "پیشه" به معنی هم دست و هم پا به کار می رود. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پیشه = 1 - هنر ، مهارت. 2 - دست ، پا. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
پوردانیدن = جنگیدن ، ستیزیدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
رَزور = جنگل ، بیشه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
در فارسی "ران بان"
ریدک = کودک ، بچه. ( غلام از کجا آمده؟ ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ریش = آسیب ، صدمه ، زیان. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ریشیدن
ریسْت ( اوستایی )
ریسْت= مرده . ( اوستا ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
روشْک
روشْک = عقرب ، کژدم. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
چُردن = فتوا دادن ، حکم دادن. ر. ک چُرگر
چرمه. [ چ َ م َ / م ِ ] ( اِ ) مطلق اسب را گویند عموماً. ( برهان ) . اسب. ( ناظم الاطباء ) . مطلق اسب بهر رنگ و زیور که باشد. چال. ( اِ ) اسپ ، به ...
چره. [ چ ُرْ رَ /رِ ] ( ص ) جره و چست و چالاک و جلد. ( ناظم الاطباء ) .
چرینه. [ چ َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) شکنبه حیوانات نشخواری. || روده. ( ناظم الاطباء ) .
چز. [ چ َ ] ( اِ ) میمون را گویند که حمدونه است. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( ناظم الاطباء )
چستا. [ چ ُ ] ( ص ) لباس خوشنما و خوش نشست. ( ناظم الاطباء ) . جامه باندام. جامه خوشدوخت و خوشقواره. ( دهخدا )
چستا. [ چ َ ] ( اِ ) روده. روده مستقیم که آخرین روده است. ( ناظم الاطباء ) .
چست گویی. [ چ ُ ] ( حامص مرکب ) بدیهه گویی. سخن گفتن زود و بالبداهه اعم از نظم یا نثر. بالبداهه گفتن شعر. ( دهخدا )
چست گویی. [ چ ُ ] ( حامص مرکب ) بدیهه گویی. سخن گفتن زود و بالبداهه اعم از نظم یا نثر. بالبداهه گفتن شعر. ( دهخدا )
چسته. [ چ َ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) بمعنی نغمه و آهنگ باشد. ( برهان ) . نغمه را گویند. ( جهانگیری )
کچل = چَسَنگ
چشفر. [ چ َ / چ ِ ف َ ] ( اِ ) بمعنی چشپر است که نشان پا باشد عموماً. ( برهان ) ( جهانگیری ) ( آنندراج )
چشینه
چلگ = چگل / چغل / چغر
مَشک = چَغَل
چُفت = تنگ، چسپون. ( برای پوشاک )
چفرسته. [ چ َ رَ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) کلبتین و انبر مانندی که جراحان بدان رگها را گیرند. ( ناظم الاطباء ) .
چِکانایی = چکانندگی .
چکری. [ چ ُ ] ( اِ ) ریواس بود. ( فرهنگ اسدی ) .
قله = چگاه
چگرنه
فروچلیدن = فروچریدن
فراچلیدن = فراچریدن
پراچلیدن= پراچریدن
آچلیدن = آچریدن
سالارانیدن = هدایت کردن ، راهنمایی کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
سَرایا = محافظ ، پاسدار. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
شِنومان = ایثار ، فداکاری ، وقف. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
تن زور = قدرت بدنی ، توان جسمانی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
به اوستایی " تن زور"
تَرونه = توله سگ ، بچه سگ. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
شِنوگ = لَبه ، دم تیغ. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
توم به معنی "همزاد، عضو خانواده، هم خانواده " اوستایی است. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
توم = خانواده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
توخشا = زحمت کش ، تلاش گر. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول بُریدن = قطع کردن ، بریدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول دادن = ساختن ، بنا کردن ، پی افکندن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول دیسیدن = بنا کردن ، ساختن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اولدیس= ساختمان ، بنا. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول رساندن = پروَردن ، به بچه آوری رساندن ، به سن تولید مثل رساندن ( برای دام ) . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول رسیدن = رشد کردن ، بالغ شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول سَرایِش = محافظت از بالا {محافظت الهی}. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول سَراییدن : از بالا محافظت شدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
اول ورزانیدن = مُبرا کردن ، رفع اتهام کردن ، تطهیر کردن ( از گناهان ) .
اوروَر = گیاه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
وَخشانیدن = رشد دادن ، بزرگ کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
دفاع = وارانِش. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
واراندن = دفاع کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
واستَر = کاه و به طور کلی علوفه ی دام. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
واستَراندن = تغذیه کردن، خوراندن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
واستر یوش = گله دار ، دارنده ی گله ای از دام. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
واژار = صدا ، آوا. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ویم = شکاف ، درز ، رخنه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ویندِش = کشف ، یافت. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ویندیدن = یافتن ، پیدا کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
گُسینیدن = پاره کردن ، دریدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ویسینیدن = پاره کردن ، دریدن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ویسبُد = رئیس قبیله ( اوستایی ) . ( درفارسی باستان به معنی رئیس خاندان سلطنتی است. ) ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ویشُلوْ = سگِ خانگی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ویشُروْ = سگِ خانگی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
خونومند : خونین ، در حال خون ریزی. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
خوفسیدن = خوسیدن، خفتن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
خواه = خواهر. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
خیهستن = تعقیب کردن ، دنبال کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
خیهِش = تعقیب . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
خیهیدن = دنبال کردن ، تعقیب کردن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
وَستَرا = پوشاک ، لباس ، جامه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
یوژدان = انبر، انبرک. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
یوژداسه = یوژداسیده ، خالص شده ، تطهیر شده. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
یوژداسانیدن = تطهیر کردن ، خالص کردن ، پالودن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
یوژداس = تطهیر ، خلوص. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
زَها =زَهنا ، ژَرفنا ، گودا ، عمق. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
زهر گر = زهر ساز ، مسموم کننده . ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
زیانا = زن جوان ، بانوی جوان. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
زَندبُد = رئیس قبیله . زَند = قبیله ، قوم. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
زمانیک = قدیمی ، کهنه. ( پارسیگ )
آزا = آزنده ، آز ورزنده ، طمع کننده. ( در اوِستا ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
سلام جناب فرتاش گویا برای حذف شدن این مدخل هم من و هم شما باید نظراتمان زیر این واژه را حذف کنیم.
به پارسیگ "سهم های فرکانندگان"
در پارسیگ " فَرکاناد" ر. ک فرکاندن
فَرکانِش ( پارسیگ )
به فارسی "هم فرکان / هم فرکاننده " به معنی هم بنیان گذار است.
نوفرکانیدن =بدعت ایجاد کردن ، رسمی نو پایه نهادن. ( پارسیگ ) #پیشنهادی
اوزَرنَویدن = اوس اَرنَویدن ، گماشتن ، محول کردن ، موظف کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرنَویدن = اختصاص دادن ، اجازه دادن ، موافقت کردن با درخواست ، پذیرفتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فرا اَرنویدن = محول کردن ، گماریدن ، موظف کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرَییدن = چسپیدن . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پَدعَریدن = متوقف شدن ، به مانع برخوردن و از حرکت ایستادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
نیعَریدن = پس راندن ، دور کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
آعَریدن = برآغالیدن ، برانگیختن ، تحریک و وسوسه ی جنسی کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
آزعَریدن = برخاستن ، بالا رفتن ( برای ستارگان و ماه و. . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
اوعَریدن = برخاستن ، بالا رفتن ( برای ستارگان و ماه و. . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
ویعریدن = برخاستن ، بالا رفتن ( برای ستارگان و ماه و. . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
عَریدن = حرکت کردن . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
عَیسیدن : ریاست کردن ، حکم راندن ، قادر بودن ، موظف بودن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
ایسیدن = ریاست کردن ، حکم رانی کردن ، عَیشیدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
عَیشیدن : ریاست کردن ، فرمان راندن ، قادر بودن ، موظف بودن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) برای ایجاد تمایز و پیش گیری از اشتباه با "ع" نوشته ام.
فراَشیدن = راندن ، فراری دادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَشیدن = راندن ، حرکت دادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پیرایشیدن = جوییدن ، به دنبال چیزی گشتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پدایشیدن = مشاهده کردن ، نگریستن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
برایشیدن = درک کردن ، دریافتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ایشیدن = هوس کردن ، آرزو کردن ، خواستن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پیراَوگیدن = دستور دادن ، فرمان دادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آنَوگیدن = آ ن اَوگیدن = گفتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پَداَوگیدن = پاسخ دادن ، جواب دادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ویوگیدن = وی اوگیدن ، اعلام کردن ، مطلع کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَوگیدن = گفتن ، اعلام کردن .
اَوته = سرد. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَوت = سرما ، برودت. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَوت = سرما ، برودت. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَوشیدن ( aoshidan ) = به کسی گفتن ، با کسی صحت کردن ، باکسی حرف زدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَغرو = ناباردار ، حامله نشده. ( در اصل به معنی "غیر سنگین، نا گِران" است ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
غِرو = باردار ، حامله . ( در اصلبه مینه ی سنگین است ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پداَذیدن = پاسخ گفتن ، جواب دادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَذان = بانگ ، صدازنی ، فراخوانی. ( اوستایی ) بنگرید به اذانیدن.
اَذیدن = گفتن ، صدا زدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَذاندن = صدا زدن ، بانگ زدن ، فراخواندن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ذویمَن = ساده لوح ، فریفتنی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَذک = شِنِل ، رَدا . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ایسیجیدن = به خطر افتادن ، در معرض خطر قرار گرفتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فَراَپیدن = رسیدن ، پیشی گرفتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پی اَپیدن = رسیدن به ، ار بین بردن جا ماندگی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَپیدن = 1 - رسیدن ، سبقت گرفتن. 2 - شرکت کردن ، سهیم شدن. 3 - مشاهده کردن ، نگریستن. 4 - سازش کردن ، کنار آمدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پی بوستن = احساس کردن ، پی بردن به احساس. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آوْیِه = خایه ، بیضه، تخم. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پاژینه = معکوس، وارون.
اَپاژی= معکوس. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
افزَدَن = ضربه زدن ، کوبیدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
بَرنِتَیدن = باعث شدن ، ایجاد کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
بَروْانیدن = غلبه کردن بر چیزی ، پیروز شدن بر چیزی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
برایژیدن = هوس کردن ، آرزو کردن.
ایژیدن = خواستن ، میل کردن، آرزو کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
برشَستن = سوار شدن ( برای اسپ و . . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
شِتای = مطالعه ، فروخوانی. همچنین سِتای ( Study ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فَرکاذ وَند = قابل حرکت دادن ، جُنبیدنی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فَرجیامَن = خسته شونده. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَفرجیامَن = خستگی ناپذیر. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
جیام ( درست آن است )
فرداد کوست= به پیش ، در جهت جلو ، فرارون ، فراسوی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَفَرپَداییدن: سازش کردن ، کنار آمدن ، مخالفت نکردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
افشَم = خط ، نوار. ( # اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَفشه = فقدان ، نبود. ( # اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَفشه = فقدان ، از دست دهی. ( # اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَنیدن = نفس کشیدن ، دَمیدن. او اَنیدن ( o - anidan ) = به چیزی دمیدن ، هدایت کردند نفس و دَمِش به سوی چیزی . ( # اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَنومیه =بع بع کننده . ( زاب ) بَس اَنومیه /پس انومیه = بَبَعی ، بره ، گوسفند ، بسیار بع بع کننده. ( # اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَنوسَند= بر خلاف میل و اراده ی شخصی. ( # اوستاخوان - هنس ریشِلت )
انگِریانه: با بدخواهی ، با پلیدی. ( # اوستاخوان - هنس ریشِلت )
در فارسی " آتاییک / آتاویک" به چم ( معنی ) پدری ، وابسته به نسل پدری است! بنگرید به آتا واژه ی فارسی ( و نه ترکی و. . . . ) به چم پدر.
این دهخدا هم هر چی سوادش نمیکشیده می گفته " از معجولات است"
اندر نیمک = به سوی داخل ، به درون ، تو سوی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَنیه اَنیه = به هم دیگر ، دو به دو. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
انیات = نجات ، رهانِش. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَمَه نِزَدن = حمله کُش ، در یورش دشمن کشته شده. حمله = هَله / اوگَت / ایبگت / آما / اَمَه/ اَمَله
پَدآییدن = امتنا کردن ، اجتناب کردن. ( پد آییدن ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَوی اَییدن = 1 - نزدیک شدن. 2 - روی دادن ، اتفاق افتادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
او آییدن ( O - Ayidan ) : دور شدن ، فاصله گرفتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آی آییدن = 1 - رسید به چیزی ، نزدیک شدن به چیزی. 2 - طی کردن مسیر ، پیمودن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
وا آییدن = دور شدن ، رفتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آپآییدن = آپا آییدن ، دور شدن ، رفتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَیوژدا = ناپاک ، کثیف ، ناخالص. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
یوژدا = پاک ، تمیز. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
جیا = تاندون ، زردپی . ( اوِستیک ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَیَویک = قدیمی ، پیر ، کهن. ( اوستا )
آیَو = سن و سال . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَیان = روز. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَیان دراز = به درازای یک روز ، طول روز. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَیان = به معنی روز است همان ایار ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَفکنه = گودال. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَفدَریدن = تکه تکه کردن، ریز ریز کردن ، پاره پوره کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَوانمَن = شکست ناپذیر. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
وانمَن = شکست. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آشپز به معنی پزنده ی آش نیست! درست این واژه " اَش پز" است. اش ( Ash ) اینجا به چم بسیار است. اَشپز / اَشپزنده = به چم کسی است که در چندا ( مقدار ) و ...
اَنیریشته = آسیب ندیده ، صدمه ندیده. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
عروس بازو : دارای دستان و بازوان سپید. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اُرونه = وحشی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
شَیَن = مسکن ، جایگاه ، خانه. ( ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) )
اَوِه / اَوَه = کمک ، امداد. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرْث = کار ، امور روزمره . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَروْایی =سرعت ، شتاب. ( اوستا )
اَروْا = سریع ، چابک. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَروْنا = سرعت ، چابکی ، شتاب. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَروْو = سریع ، چابک. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَروُک = چابک ، سریع. ( اوستا )
اَروْ = سرعت ، چابکی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَنوروَس / اَ - اوروَس = دشمن ، بدخواره. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرِزِه = نبرد ، پیکار. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرشَن = جنس نر ، مرد ، جُره ، گُشن، پیا. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرش مَنِش = حقیقت منش ، درست منش. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَشیداد = حقیقی ، به درستی و راستی آفریده شده. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَسیشته = وعده داده شده ، قول داده شده. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ضعیف = اَسورا
اَسورایی = ضعف ، ناتوانی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
سورایی = قدرت. ( اوستیگ )
سورا = قوی ( اوستا )
اَست / اَسته = خانه ، مانه ، کاشه. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اُست اوژنا = قدرت استخوان ها ، قدرت بدنی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَبیدان = مفید. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) ) اَسِپَن = مفید. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اسب کَرپ = به شکل اسب. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَسُروشا = سرکش ، فرمان اَبردار ، نا مطیع. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
سُروشایی = اطاعت. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
سُروشا = فرمان بردار ، مطیع. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
سُروشتن: اطاعت کردن ، تبعیت کردن ، فرمان بردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پراَزیدن / پَرَزیدن = پس راندن ، دور کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
بَراَزیدن / بَرَزیدن = تعیین کردن کردن ( برای مجازات، پاداش و . . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آناَزیدن / آنَزیدن = اجرا کردن ، اعمال کردن ( برای مجازات و . . . ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَزیدن = راندن ، عقب زدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) " اَ " در آن پیشوندی نیست!
اَزَن = روز ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دِبوم= هذیان دِبنگ = یاوه اندیش ، دیوانه ، متوهم.
کَراندن = گذرای کَریدن ، به معنی خراشاندن.
اَخُفنایی = بی خوابی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ویاخشیدن / ویآشیدن= نظارت کردن ، برنگریستن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) ر. ک آخشیدن
آشتیه = صلح نامه ، معاهده ی صلح ، عهد نامه ی پایان جنگ. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آتری = رنگ خاکستری. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آدانه = سهم ، بخش ، جیره. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دِبوم = هذیان ، یاوه اندیشی. ( اوِستیگ ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دِبوم = هذیان ، یاوه اندیشی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پَدآثیدن = نابود شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پژآثیدن = نابود شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراثیدن : کاملا نابود شدن ، ناسیدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ترآثیدن = نابود شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آثیدن = هلاک شدن ، پریشیدن ، ناسیدن ، نابود شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
به اوستایی " ثِری تیم" ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آبوَند = پُرآب ، حاصلخیز ( برای زمین ) ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
در فارسی "وَنیدن" به معنی "خواستن ، آرزو کردن" است. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
وَنیدن = خواستن ، میل داشتن ، هوس کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آیِه = سن و سال. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آهوسپ = اسب چابک و سریع.
( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آضِنا = مؤثر ، کارا ، موفق ، فایق. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آزیدن = طمع کردن ، خواستن ، حرص داشتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آزوته = چاق ، فربه . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آهیدن = نشتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آهیدن = پذیرفتن ، قبول کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَوَرزایی = بیکاری ، ناوَرزایی ، تنبلی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ارژَده = نقره ، سیم. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ارش واژه = حقیقت کلام، راستین سخن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرش وَچ = حقیقت گو ، راستگو. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرشیه = درست ، راست. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ارشوخته = راستگو ، صادق. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرشه رَتَوْ = قاضی درست ، قاضی حق گیر. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرشِه زی = به درستی زندگی کننده ، با صداقت و راستی زندگی کننده. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرشاوار = حقیقتا ، به درستی ، واقعا. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرشیوند = درست ، راست ( نادروغ ) . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَرشه = درست ، حقیقی. اَرِش = درستی ، حقیقت. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
شی آمدن = پایین آمدن ، نازل شدن. ( پهلویگ ) ( پارسیگ )
خِزه روی کسی شی آمدن : بر کسی بلا نازل شدن ، بر کسی مصیبت باریدن. ( اوستایی ) ( پهلوی ) ( لری ) ( دشتی )
خِزِه = مصیبت ، فاجعه . ( اوستایی )
خِزه بوز / خِزه بوج = رهایی دهنده از اسارت ها ، نجات بخش از مصیبت ها. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
خِزِه شی آمدن = بلا و مصیبت نازل شدن ، نکبت باریدن. ر. ک : خِزه
خِزه = تنگنا ، بلا ، مصیبت ، اسارت و بدبختی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
نِخِزیدن = بستن با طناب ، محکم کردن گره ، در کنار هم قرار دادن چیز ها طوری که چفت شوند. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
خِسِه = گروه ، دسته ، فرقه، حزب. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
خِسِه = گروه ، دسته ، فرقه، حزب. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراخِسیدن :بر گرده ی کسی افتادن ، محول شدن به کسی ، سپرده شدن کاری به کسی ، دادن مسئولیت. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آزخِسیدن = سِخِسیدن ، رسیدن به چیزی ، آمدین به سوی چیزی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
واخِسیدن = رسیدن ، زدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
خِسیدن ( qs ) = رسیدن ، آمدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
خِمَن ( Qnman ) = استمرار ، استقامت ، پایمردی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
در فارسی " آپیستنده" به معنی "یاری دهنده ، معاون ، حامی و کمکیار " است. بنگرید به " آپیستادن"
آپیستادن= برایستادن ، کمک کردن ، یاری دادن ، حمایت کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اوز کات = از بیرون. ( اوستایی )
اولکات = از بالا.
پرا کَشیدن = یاد دادن ، اشاره کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراکاشیدن = آماده کردن ، مهیا کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ویکاشیدن = ساختن، بنا کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کاشیدن = ساختن ، خانه ساختن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ویکَندن = به پایین کشیدن ، تخریب کردن یک ساختمان. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آزکندن = بیرون کشیدن از خاک ، نعش قبر کردن { برای مرده}. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
خانم =خانیم ، کانیم ، کانین، کنیز. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کَنی = بانو ، خانم. ر. ک کنیز ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کِریدن = به یاد سپردن ، در حافظه حک کردن ( بهتر است گذرا به کار رود ) ، اشاره کردن، به یاد آوردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کَریدن = شیار کردن ، شیار کشیدن، خراشیدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فروچَریدن = قدم زدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراچَریدن = ولگشتن ، ولگردی کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پراچریدن = عبور کردن ، گذر کرد. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آچریدن = رفتن ، آمدن ، حرکت کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراکاردیدن = تولید کردن ، آفریدن، ساختن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اَفکاردیدن = به تکه های ریز بریدن ، ریز ریز کردن با کارد. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کاردیدن = بریدن با کارد ، زبح کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کاریِه = عمل کرد ، کارکرد. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
عمل کرد = کاریِه ( اوستا )
کِشورازی= تقنین ملی ، قانون گذاری در سطح کشوری. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
منطقه= "کِشوان" . ر. ک : کِشوَر
کِشوان = منطقه . ر. ک : کشور ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کَشیدن ( Kash ) = آموزش دادن ، نشان دادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
کاییدن = جبران کردن ، پرداختن ، کفاره دادن . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پی کاییدن = چیزی را جبران کردن ، بهای چیزی را پرداختن.
کِرِدوش = کمک ، امداد. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
گَهیزِگان ( ریشه فارسی آن )
به طور کلی به معنی "دارایی" است.
گهیزه ( گَهیثه ) = 1 - دنیا 2 - بشر 3 - اسباب ، اثاث ، کالا و مواد، موجودات ، مال ( به معنی دام ) . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
گَهیزیه = اسباب ، مواد. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراغوزیدن : کسی یا چیزی را از مخفیگاهش بیرون کشیدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
غوزیدن = پنهان کردن ، مهر و موم کردن ، نهمبیدن ، مخفی کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) ) پ. ن: احتمال میدهم غوزه به معنی غلاف و روپوش از همین آ ...
پی گِدیدن/ پی گَدیدن = درخواست چیزی را داشتن ، خواستن . ( ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) )
آزَدن = ناگهانی زدن ، شبیخون زدن ، ناگهانی زدن ، ضربه ی پیش بینی نشده زدن ، بی مقدمه حمله ور شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
نیزَدن = کشتن ، میراندن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پاژگامیدن = چدا شدن ؛ منفک شدن ، از هم گسستن. ( ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) )
آجامیدن = نزدیک شدن ، به کنار آمدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آزگامیدن = 1 - بالا آمدن ، طلوع کردن ، آسیدن. ( برای ستارگان و اجرام آسمانی ) 2 - طغیان کردن ، با شدت جریان اه خود را باز کردن. ( برای رودخانه، به ...
واگامیدن = دوباره آمدن ، در برابر چیزی ایستادن ، مقابله کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پَدگامیدن = مواجهه شدن ، رو به رو شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پی گامیدن = آمدن پس از چیزی ، رسیدن به چیزی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پدجَمیدن = ترازیدن ، متعادل شدن ، تعادل بر قرار کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پدگامیدن = پدجَمیدن
آگامیدن = در جای خود قرار گرفتن ، چِفت شدن ، در جای خود بودن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پرگامیدن = رسیدن ، آغاز شدن رویدادی. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراگامیدن = فرارسیدن ، آمدن موعد، فرا آمدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ویجَمیدن = پخش شدن ، انتشار یافتن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
همجَمیدن = دیدار کردن ، گرد هم آمدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
انجمیدن = انجامیدن ، کامل شدن ، تمام شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
گَوْیدن= 1 - فراهم کردن ، تدارک دیدن ، فراهم کردن. 2 - شتابیدن ، عجله کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
گَریدن = بیدار کردن ، برخیزاندن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
فراگَریدن = بیدار کردن ، برخیزاندن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
غَریدن = گریدن ، ستایش کردن ، تحسین کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آگیرِش = مصادره ، توفقیف. ( اوستایی )
آگرفتن = مصادره کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
گُخازیدن = خمیر کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
خازیدن = سرشتن ، مخلوط کردن ، خمیر کردن، ورز دادن ، مالیدن . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
شَسری =شَثری ، زن ، زنانه ، ماده. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
آزتَندیدن : گسترش یافتن ، پهن شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
پَرتنیدن = جدا شدن ، گسسته شدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
تَنیدن = کش آمدن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ترایار = باقی ماننده از سال ها ، پابرجا در گذر سال ها. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
تَرِفتن / تَرِبیدن = دزدیدن ، سرقت کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
تَرِفتن / تَرِبیدن = دزدیدن ، سرقت کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
تَشیدن = بریدن ، قطع کردن، دو نیم کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
تَوْیش = خشونت ، بی رحمی . ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
اندگیدن / هندگیدن = مصرف کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دَگیدن = سوزاندن تا انتها ، مصرف کردن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دادراز = عدالت دهنده. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دَهیدن = آموزش دادن ، یاد دادن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دَهیست = خردمند ترین ، فرزانه ترین. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
در فارسی "دیست / دیستِه" به معنی دور و با فاصله است. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دُژیته = خطر ، بدبختی ، بیم فاجعه. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دُشوخت = بدگو ، بد دهن. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
دُشدای = کژفهم ، بداندیش ، بدخواه. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
در فارسی "دُروْ" به معنی "کوتوله" کار می رفته است. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
ثِریمه : تغذیه. ( #اوستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
سیجوَند = پرخطر. ( #اوستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
دِویسیدن = تِبیشیدن ، تنفر ورزیدن. ( #اوستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پوسیست : پوسیده ترین ، گندیده ترین ، بدبو ترین. ( اوستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پی ستاییدن : تکرار کردن.
پَدزَدن = دفاع کردن . ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پَدواک = 1 - پاسخ ، جواب. 2 - آنکه حاضر جواب باشد. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پد ایستادن = مقاومت کردن ، ممانعت کردن. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
موختن : پوشیدن ، به ویژه برای کفش ( موزه ) . ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
شِموختن = پوشیدن ، به کار بُردن . ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
آسِتودن = آموزش دادن ، یاد دادن. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
آسِتاییدن / آسِتودن = آموزش دادن ، یاد دادن. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پی ستاییدن / پی ستودن = تکرار کردن ، دوباره گفتن. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پی ستاییدن / پی ستودن = تکرار کردن ، دوباره گفتن. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
در فارسی "پِریدن" به معنی "مقایسه کردن ، هم سنجی کردن" است. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت ) #نظر_ شخصی : بنا بر این درست ترین ترگویه فارسی می ...
در فارسی "پِریدن" به معنی" همتا کردن ، جفت کردن ، دو به دو کنار هم قرار دادن " است. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پِریدن = 1 - مقایسه کردن ، همسنجی کردن. 2 - همتا کردن ، جفت کردن ، دو به دو کنار هم قرار دادن. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پَراک = کنار زده شده ، پرت شده ، در حاشیه. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پَدبَردیدن = کوشیدن در مخالفت با چیزی ، تلاش در ممانعت از چیزی. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
بَردیدن = جنگیدن ، پیکار کردن. ر. ک: نبرد. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پَرشا = گوش. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پَرِشتن =بحث کردن ، گفت و گو کردن. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت ذیل پرشته )
پَس بَستار = محل بستن حیوان در طویله به چوب ، میخ طویله که حیوان به آن بندند. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پَسکات = 1 - سپس ، بعد از آن. ( برای زمان ) 2 - از پُشت ، از پس، از عقب. ( برای مکان و جهت یابی ) ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پَشوَند = شک دار ، مشکوک ، پرگُمان. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
به فارسی "پاذ" با ریخت های دیگر "پَذ / پَیذ" به معنی گام و قدم است. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پاذ = قدم ، گام. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پاسار = محافظت ، پاسداشت. ر. ک پاس ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پاساروَند = محافظت شونده ، پاس داشته شده. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پُرزیر = با هوش ، بسیار زیرک. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پُرداد = زیادی ، تعداد ، میزان. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پُربشازا = بسیار مقوی ، بسیار شفا دهنده. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
پُرمَند = شلوغ ، پرازدحام. ( # اوِستاخوان نوشته هنس ریشِلت )
فرآیِش و سَرآیِش =آغاز و پایان. Avesta reader: texts, notes, glossary and index By Hans Reichelt
فَرِستَری = پیش روی ، گسترش به جلو. Avesta reader: texts, notes, glossary and index By Hans Reichelt
دایا و کاکا = خواهر و برادر
پَردَختن : کوشیدن ، تلاش کردن ، زحمت کشیدن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بانایی = محافظت ، مراقبت. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بانا = محافظ ، مراقب. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
پدیاریدن = مقاومت کردن ، واکنش نشان دادن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
پَربود = اجتناب ، پرهیز. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
پَربودن = اجتناب کردن ، پرهیز کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
نگیزیدن : مواجهه کردن ، در معرض گذاشتن ، بی دفاع کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
مادیشت = مادر بزرگ مادری. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
مانِشت = منزل ، مسکن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
مانشمند = ساکن ، سُکنا گزیده. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
ماند = ماندک، شکست ، لغزش ، گناه. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
مَرزیستن = مرزیدن ، گاییدن ، سپوختن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
هَین/ هَینه : ارتش ، سپاه ، لشکر. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ ) ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
هَییاریدن : کمک کردن . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
هَس = شراب ، می. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
هاریفتن : آمیزش کردن ، نزدیکی کردن ، مقاربت جنسی کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
هاریفتار = مقاربت جنسی ، آمیزش جنسی. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
هَنگاردن = 1 - تعیین کردن ، مشخص کردن. 2 - محاسبه کرده ، شماردن. 3 - در نظر گرفتن ، لحاظ کردن . ( #فرهنگ پهلویک - سموئل جکسون )
همبای = شریک مالی ( پهلوی )
هاچیدن = تبدیل کرده ، مبدل ساختن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل جکسون )
هاچِش = تبدیل. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل جکسون )
گوبُد = اَرگبُد ، دِژبُد ، فرمانروای قلعه. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل جکسون )
گو ( Gu ) = قلعه ، دژ . ( پهلوی )
گَد = گُرز جنگی. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل جکسون )
فرپَد = جلوی پا ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
فراشم = صبح دم ، پگاه . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
سیستن/ سینیدن : خرد کردن ، شکستن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
سیستن/ سینیدن : خرد کردن ، شکستن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
فرانِگاریدن : ترانویسی کردن ، از یک الفبا به الفای دیگر در آوردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
ایوْبار = یک بار ، یک دفعه. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
ایوَر زیدن : ( در بافت نظامی ) فراخوان دادن ارتش به سربازان ، گرد آوری سربازان برای بازبینی وضعیت آنها ، حضور و غیاب کردن از سربازان. ( #فرهنگ پهل ...
ایوَریه = حقیقت ، درستی. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
این مکان و این زمان
دَرینش = پاره پوره سازی ، چاک دهی، عمل دریدن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
دِرای ( پهلوی )
دیدِگار = مشاهده کننده ، بیننده.
دَشنَک = بال راست سپاه. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
داشین = هدیه ، کادو. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
دَنب = ساحل ، کرانه رودخانه. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
دالْم / دالْمَن = لاشخور ، کرکس. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
دِهیه / دِهِشیه = هدیه و عطا. ( پهلوی ) آیا "هدیه" همان "دهیه" است؟
برزاور = بُرزناوَر ، بلند و مرتفع.
بِلین = لحظه ، دوره ، بازه ی زمانی. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بریحانیدن = مقدر کردن ، سرنوشت را تعیین کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بِریحانِش = مُقدر سازی ، تعین سرنوشت. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بِریح ( Brih ) = سرنوشت ، تقدیم. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بِراهمیدن = گریه کردن ، ناله سردادن ، شیون زدن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بِرَهماک = جامه و لباس شاهانه و فاخر. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بوزاک = نجات یافته ، بقا یافته ، بازمانده. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بوستن = احساس کردن، احساس داشتن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
بَغوبَخت = مشیت الهی . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
غیر مسلح = اَزین ، بی زین ، انازین. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَزد = اطلاعات. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَزباییدن : فراخواندن ، احضار کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَزبایش = احضار ، فراخوانی . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَیَستن = خواستن ، هوس کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
این واژه پارسی است و "ع" در آن بهتر است نوشته نشود! ولی عیار از اَییاریدن در پهلویگ می آید به معنی "خطر کردن ؛ ماجراجویی کردن ، جرئت کردن"
اَییاریدن : جرئت کردن ، دست به خطر زدن، ماجراجویی کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
آیوختن = رفتن با ارابه ، راندن ارابه و گاری و. . . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
آیوزیدن = نیت کردن ، قصد کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَینَفتن = رسیدن . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
قربانی : یَزاک. ر. ک یزیدن / یشتن.
اَیارتیدن / یاردیدن = شکنجه کردن ، عذاب دادن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَخویشکارگی = بی مسئولیتی ، عدم انجام وظیفه. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَفدیشتن : 1 - راهنمایی کردن هدایت کردن، 2 - حکم دادن ، دستور دادن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَوَس = حالا ، اکنون. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَوَس = حالا ، اکنون. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَشتَکیه = ماموریت. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
ارتَکیه و آشتَکیه = جنگ و صلح. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
آرییِستان = سرزیمن آریایی ها ، ایران ، آریانا. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اروَندیه = شجاعت ، رشادت ، افتخار نظامی. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
ارتیک افروزی = جنگ افروزی ، جنگ به پا کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
آروک = 1 - مطلق " نور" ، 2 - روزنه ی نور ، دریچه و منفذ نور. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَرودشی = زاده نشده ، به دنیا نیامده. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
آرمیشت : فلج ، معلول. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
اَرَسی = نوزادی ، شیرخوارگی. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
آرَک = جهت ، سوی . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَپوردن : توقیف کردن ، به زور گرفتن ، بازداشتن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَفورِش / اپورِش = خلقت ، آفرینش. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَفورِش / اپورِش = خلقت ، آفرینش. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
بی پِد = بی پدر . ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَپیک = خالص ، مقدس. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَپیر = بسیار ، خیلی. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَبَراد = کسی که بدون برادر است ، انکه برادرش را از دست داده است. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَفژیریدن = ستایش کردن ، نیایش کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَپایِشیک = خوش قیافه ، دارای بدن متناسب و زیبا. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَبر بَرشیه = صعود ، بالا بری. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبِرگ )
اَپِیدا = نامرئی ، ناپیدا. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ )
جَمیدن : گامیدن ، رفتن، دیدار کردن. ( # اوستاخوانی ویلیام جکسون )
هَت = موجود زنده ، جاندار ، جانور. ( # اوستاخوانی ویلیام جکسون )
هَت = موجود زنده ، جاندار ، جانور. ( # اوستاخوانی ویلیام جکسون )
آزَندیدن : درک کردن ، فهمیدن. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
اَبَرداد = برتری ، تفوق ، چیرگی. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
زُر = گردش ، چرخش ، پیچش. ( پهلویگ ) زُر دادن : پیچ دادن، چرخاندن.
کَرشا = مَدار ، دایره ، حلقه ، دور. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
کَرِشتن = شخم زدن ، رن کردن زمین. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
مِهپاشنه : کفش پاشنه بلند. ( اوِستیگ )
کِهپاشنه : پاشنه کوتاه ، کفش دارای پاشنه ی کوچک. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
کرپ خوار : لاشه خوار ، مرده خوار. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
شایار / خشایار = حاکم ، فرمانروا. ( شای ار است نه شاه یار ، ربطی به یار ندارد. ) ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
گونا = ( گون نا ) = میزان رنگ ، حجم رنگ. ( اوِستیگ ) ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
جیا = زندگی ، حیات ، جان. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
ویشاریدن =لبریز شدن ، پر شدن و سپس شاریدن. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
کَریدن = حرکت کردن ، رفتن. {همان چَریدن} ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
جَسیدن = گَمیدن ، آمدن ، دویدن. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
تیزه = لَبه.
تروینیدن
در فارسی "سِتال" به چم ( معنی ) سرقت و دزدی. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
تایو = دزد ، سارق. کوتاه شده ی ستایو ، از ریشه ستا / ستال ( در انگلیسی Steal ) ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
توتوک = پارچه. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
ثِریتیه = ثالث ، سوم ، سومین. ( #اوستا خوانی ویلیام جکسون )
دَهیوبُد = حاکم ، فرمانروا. ( # اوستا خوانی ویلیام جکسون )
دیمَن = چشم. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دَشین = راست ، سمت راست که مخالف چپ است. ( # اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دادیه = قانونی ، مُجاز. ( #اوستاخوانی ویلیم جکسون )
داهیومینه / داهیومین = ملی ، وابسته به کشور. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
داهیومینه / داهیومین = ملی ، وابسته به کشور. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دوییدن / دوستن دوییدن ( آوایش Dooidan ) = صحبت کردن حرف زدن. ( #اوستا خوانی ویلیام جکسون )
دوییدن / دُستن دوییدن ( آوایش Dooidan ) = صحبت کردن حرف زدن. ( #اوستا خوانی ویلیام جکسون )
دُشدام : بدآفرین ، شر آفرین ، آفریننده ی پلیدی. ( # اوستا خوانی ویلیام جکسون )
دورا = جای دور ، {Distant} دورنا = دور{ن}ا ، مسافت. ( Distance ) ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دوراسو : دور دست ها ، مناطق دور. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دوروش : دور - اوش : آنچه مرگ را دور نگه دارد ، انچه از مزگ جلو گیری کند. ( در بافت مذهبی و پزشکی ) ترگمان زیر واژه ای : دور مرگ ( #اوستاخوانی ویل ...
دویسَر / دویپَر = چشم . ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دَشتَره = گراز ، خوک وحشی نر. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دِروم = تجاوز ، حمله. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دَریجو : فقیر ، بی پول . ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دَرجو : فقیر ، بی پول . ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
دَرواداد : سلامتی ، درستی ، استحکام. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
ناسیدن : در برخی متون همان " نَسیدن" به معنی مردن ، زایل شدن ، به فنا رفتن.
نَزدتُم : نزدیک ترین.
نزد تر = کنار تر ، نزدیک تر. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
نزدیه : کناری ، نزدیک. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
نزدیست : نزدیک ترین . ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
نیژتُم : بیرونی ترین ، خارجی ترین. ( اوِستیگ )
نیژِست: بیرونی ترین ، خارجی ترین.
نیژ تر = بیرون تر ، خارج تر. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
مانیه = مربوط به خانه ، اثاث خانه ، وسایل خانه. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
پَرای: پیرای ، اطراف ، پیرامون ، دور. ، محیط. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
پیراگَه = چرخه ، دُروه. ( به اوِستیگ ) ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
پای واژه = وِرد محافظ ، دعای محافظت کننده. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
پایو = نگهبان ، بپا، محافظ. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
پُرو = پُر شده ، اشباع شده. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
فَرفَرا = جلو ، پیش رو ، فراسوی. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
فَرواک = اعلام ، بازگویی ، از بر خوانی چیزی. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
فَررَویدن = پیش رفتن ، پیشرفت کردن. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
فَررَوِش = پیشرفت . ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
فَرایه = اضافه ، فرط و افراط ، زیادگی. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
بشازه : روش درمانی. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
بِشازیه = شفا ، ترمیم ، بهبودی. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
بُرازنا = بُرازا ، بلندا ، ارتفاع. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
بُرازیست : مرتفع ترین ، بلند ترین. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
بامینه = نورانی ، از جنس نور. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
اوژبازو : بازو اوژِه، قوی بازو ، پرتوان بازو. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
بُرزایی: قدبلندی ، حالت داشتن قامت بلند. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
بُرزا = قدبلند ، بلند بالا. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
سَوک / سَوکه = سعادت و رستگاری. ( در بافت دینی ) ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
ساسته : فرمان داده شده ، حامل فرمان {شاهی}. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
ساستن : فرمان دادن ، ظلم کردن ، دیکته کردن کردن. ( اَوِستیگ ) ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
هوکِرِپته = خوش پیکر ، هوتن. ( #اوستاخوانی ویلیام جکسون )
نیک تاش = خوش اندام ، نیک تراش ، خوش بُرِش
اَنگوشا = مشابه ، همانند
والدین = پَدوماد ( پهلوی )
چلچل. [ چ ِ چ ِ ] ( ص ) خال خال. گل باقلی. قورباغه ای. با خالهای سپید و سیاه یا کبود و سیاه چون هندوانه چلچل یا مرغ چلچل و غیره. ابلق ، که گلهای درشت ...
چلشته خور. [ چ ِ ل ِ ت َ / ت ِ خ ُ ] ( نف مرکب ) شخصی که از کسی منتفع شده و به همین توقع همیشه پیرامون او می گردد. ( ناظم الاطباء )
چلغوز. [ چ َ ] ( اِ ) در تداول عامه ، فضله مرغ خانگی و کبوتر و نظایر اینها
چلک. [ چ ُ ل َ ] ( اِ ) کلافه رانیز گویند، خواه کلافه ریسمان و خواه کلافه ابریشم باشد. ( برهان ) . ( از انجمن آرا ) ( از آنندراج ) . ( ناظم الاطباء ) ...
ملاقه = چُلک / چمچه
مجانی = مُفت / رایِگان / شایِگان /چَلمَله
چلنچو. [ چ َ ل َ ] ( ص ) ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) . چرکین و آنکه خود را چرکین نگه دارد. ( ناظم الاطباء )
شایعه = هو / چُو / چِل
چله. [ چ ِل ْ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) ریسمان. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( ناظم الاطباء ) . تار جولایان که در مقابل پود است.
بشکه = چلیک
دوره = چَم / بِلین
به پارسی "چَم" به چِم ( معنی ) لباس و جامه ی تابستانی است. ( دهخدا ) ( برهان ) ( نفیسی )
سینه درد = چَم درد
قلدر= چُماقو
پیاله = چَمانه
حیوان = چُمانه چمانه. [ چ ُ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) به معنی مطلق حیوان باشد. ( برهان ) ( جهانگیری ) ( ناظم الاطباء )
چمانی. [ چ َ ] ( ص نسبی ) ساقی را گویند. ( برهان ) ( جهانگیری ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( شرفنامه منیری ) ( ناظم الاطباء )
سُم : چمچم. [ چ ُ چ ُ ] ( اِ ) سم اسب و استر و خر و گاو و امثال آن را گویند. ( برهان )
چه حاجت که کرسی هفت آسمان نهی زیر پای آلب ارسلان؟
در پارسی "گاگ" / "گاگول" به چم دیوانه و خِنگ است.
چمر. [ چ َ م َ ] ( ص ) آشکارا. ظاهر. هویدا. واضح. ( ناظم الاطباء ) .
چمنا. [ چ ِ ] ( اِ ) استر را گویند و بعربی بغل خوانند. ( برهان ) ( آنندراج ) . استر. قاطر. بغل. ( ناظم الاطباء )
چمند. [ چ َ م َ ] ( ص ) اسب کندرفتار و کاهل را گویند. ( برهان ) . اسب جمام کندرفتار. ( از انجمن آرا ) ( از آنندراج )
چمناک. [ چ َ ] ( اِ ) پای افزار و کفش را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) . کفش و پاافزار. ( ناظم الاطباء ) . چمتاک. چمتک. چمشاک. چمشک. چمنک. و رجوع به چ ...
چاموش. ( اِ ) نوعی از کفش و پای افزار باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . . کفش. پاپوش. پوزار. اورسی.
چمین. [ چ َ ] ( اِ ) مخفف چامین است که شاش و بول را گویند. ( برهان )
چنا ، این واژه کوتا شده، درست آن "چیناک" است به معنی چیدنی. اما "چینا" به معنی چیننده است.
چناغ. [ چ َ / چ ُ ] ( اِ ) ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) . نوعی از ماهی دریایی که اره ماهی نیز گویند. ( ناظم الاطباء )
چناگ. [ چ ُ ] ( اِ ) هر نوع قفس. || قفس ماکیان. ( ناظم الاطباء ) . لانه مرغ. ( دهخدا )
چناهن. [ چ َ هََ ] ( صوت ) کلمه تحسین به معنی چنانهن. ( ناظم الاطباء ) ( از برهان ) . به معنی زه و احسن و آفرین.
چناهن. [ چ َ هََ ] ( صوت ) کلمه تحسین به معنی چنانهن. ( ناظم الاطباء ) ( از برهان ) . به معنی زه و احسن و آفرین.
چنب. [ چ َ ن َ ] ( اِ ) به معنی سنت است که مقابل فرض یعنی واجب باشد. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) . بمعنی سنت و کاربه و نافله که مقابل فرض و واجب است. ( ...
چنبری = حلقوی
چندره. [ چ ِ دَ رَ ] ( اِ ) کهنه و ژنده و پاره. ( دهخدا )
به پارسی "کرمین ، کرمینه"
چنغوت. [ چ َ ] ( اِ ) پشم و پنبه باشد که در نهالی و لحاف و بالش و امثال آن کنند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء )
به اوستایی "شَت" هوشَت = برش نیکو ، خوب بریده شده. ( فرهنگ اوستای بهرامی )
به پارسی "هُوش" ، به اوستایی "هوشیتی" به معنی خانه است.
بسیار ازرشمند و قیمتی ( اوستایی )
آیثَمَن / آیثَمَنِه به اوستایی به معنی "ارزشمند و قیمتی" است.
دُشمن و هَخمن : دشمن و دوست. ( اوستا )
نَسَوْ = جنازه ، مُرده. ( اوستایی )
هووَزان= خوش تاز ، مناسب سواری، در خور راندن. #فرهنگ اوستای بهرامی
هِوَنت. به چم ملیله دوزی شده است. ( اوستایی )
به پارسی " وَر" به واگوییی ( تلفظ ) فارسی امرزوی "وِر / بِر" ور کردن / بر کردن = پوشیدن لباس. ( دهخدا )
چورپور. ( اِ ) به معنی چور است. ( جهانگیری ) . بمعنی چور باشد که تذرو است و او را خروس صحرائی گویند. ( برهان ) ( از آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
چوز ربا / چوزا. ( اِ ) پرنده ای است که آن را غلیواج گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء تولیگان. ( اِ ) زغن و غلیواج. ( ناظم الاطباء )
چوکک. [ ک َ ] ( اِ ) جانورکی است که در ویرانه ها آشیانه کند و آن را بوم نیز گویند. ( جهانگیری ) . جغد را گویند
چهاربخت. [ چ َ/ چ ِ ب ُ ] ( اِ مرکب ) صلیب. خاج. ( دهخدا ) .
به اوستایی "کُروْ" مانند: کُروْ گوش = دارای گوش های خال خالی کُروْ دم = دارای دم خال خالی #فرهنگ اوستای بهرامی
کور= به اوستایی "کَوی / کَوَن"
کوریس: گردن بند ، سینه ریس ، زره ای که سینه و شانه و اطراف گردن را می پوشاند. ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
کِرِس = لاغر و دراز ، نازک و باریک. ( #فرهنگ اوستای بهرامی ) چرب نزار. [ چ َ ن ِ /ن َ ] ( اِ مرکب ) لاغر و بی چربی. ( ناظم الاطباء ) . دارمه = لا ...
کِرَنه = زیرشلواری ( اوستایی )
به اوستایی واژه "کِرَشو / کِرَهو" به چم "انبوه جمعیت ، شلوغی ، گردهم آیی مردم" است. # ( فرهنگ اوستای بهرامی )
به اوستایی "کابا / کاوا / کَوَ" به چم "جادوگری ، هنر سیاه" است. #فرهنگ اوستای بهرامی
به اوستایی "کرکس" به چم لاشه خوار است! ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
به اوستایی " کَهرپون / کَهرپو /کهرب" به چم "خرچنگ و چنگار" است. ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
"سینه ریس" درست آن است!
وَرداک ( متغیر ) های آماری به پارسی: ( همان طور که می دانید برابر Variable باید مانند خود آن با پسوند های Passive ساز ، ساخته شودن مانند "آک" یا "اید ...
نرمنشی = 1 - گندآوری ، جنگ آوری 2 - زن بارگی ، چهار خایگی ( دهخدا ذیل چهار خایه )
در فارسی "مادر" گاهی مانند Matter به معنی عنصر و ماده به کار می رفته است. چهار مادران : چهار عنصر اصلی ، چهار آخشیج. ( دهخدا )
چهره شدن. [ چ ِ رَ / رِ ش ُ دَ ] ( مص مرکب ) مقابل شدن. ( غیاث اللغات ) ( از آنندراج ) . روبرو شدن. مواجه شدن. روبارو شدن. رودررو قرار گرفتن. ( دهخدا ...
چهره گردیدن. [ چ ِ رَ / رِ گ َ دی دَ ] ( مص مرکب ) مقابل شدن. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ) . روبرو شدن. مواجه شدن. مقابل شدن. رودررو قرار گرفتن. راست ...
چهره نویسی
چهکره. [ ] ( اِ ) انبار و جای نگهداری چوب و چیزهای دیگر باشد . ( دهخدا ) ( مجمل التورایخ گلستانه ) تونگاه. [ ت َ وَ گ َ / گ ِ ] ( اِ ) تونگه ، انبا ...
چُیا . ( اِ ) تل و تپه و پشته. ( دهخدا )
چیانیدن. ذبح کردن. ( دهخدا ) ( نفیسی )
چیچاب. ( اِ صوت ) ماچ و صدای لبها در هنگام بوسیدن. ( ناظم الاطباء ) .
باز چیدن
پیهن. [ هََ ] ( اِ ) جانوری که بر پشت وی سیخهاست. خارپشت. بیهن. خارپشت بزرگ تیرانداز. اُسغر. ( دهخدا ) چیزو. ( اِ ) خارپشت بزرگ. ( از برهان ) ( از ...
چیک. ( اِ ) زنجره. ( یادداشت مؤلف دهخدا ) .
چیلانگر. [ گ َ ] ( ص مرکب ) کسی که چیلان یعنی آلات و ادوات آهنی سازد. چیلان ساز. آنکه افزار آهنین کوچک سازد. ( دهخدا )
چیلان. ( اِ ) عناب را گویند. ( جهانگیری ) ( برهان ) ( انجمن آرا )
چیلک. [ ل ُ ] ( اِ ) ریسمانهائی است که از برگ خرما و جز آن بافته میشود.
چیله. [ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) ریزه های هیمه. خاشاک. هیزم. هیزم ریزه. هیمه خرد. ( دهخدا ) جیبا. ( اِ ) بر وزن زیبا، هیمه و هیزم را گویند و به این معنی ...
همریشه ی آن در پارسی " اَخش " به چم "چشم" است.
سارت = کاروان ( تجاری ، زیارتی و. . . ) سارتوا = رئیس کاروان ( به پهلوی ترفانی )
سارت = کاروان ( تجاری ، زیارتی و. . . ) سارتوا = رئیس کاروان ( به پهلوی ترفانی )
سیوه = یتیم ، بی پدر و مادر ( به پهلوی ترفانی )
سیوه = یتیم ، بی پدر و مادر ( به پهلوی ترفانی )
وینداد = کشف ، یافت. ( ترفانی ) ن. ک: ویدن / ویدانیتن
#نظر شخصی " وَس" در پهلوی و اوستایی به معنی "خواستن و آرزو کردن" بوده است. همچنین ما در ترفانی واژه های "وَسایه" و "وَسیه" را داشته ایم. که بسیار ما ...
تاوایی = قدرت، نیرومندی. ( پهلوی ترفانی )
تاوا / تاواگ = نیرومند ، قوی ، توانا ( پهلوی ترفانی )
شهران = قلمرو و اقلیم . ( ترفانی )
نیسا = تابان ، درخشان ، روشن. ( ترفانی )
به پارسی "نامینیشَن" یه شکل امروزی آن "نامانِش" بنگرید به نامیدن ( فارسی دریگ ) ، نامینیتن ( فارسی پهلویگ )
به پارسی " اَنامانیده " بنگرید به اَنام به معنی " بی نام " یا نامانیدن = نام نهادن. ( پهلویگ ) یا نامیدن ( دهخدا )
خاسپ. ( اِ ) سیب را گویند. ( آنندراج ) ( برهان قاطع ) ( فرهنگ جهانگیری )
سبز = سُدابی
اوروَر = گیاه . ( # نبیگ هفتم دینکرد ) سدیر. [ س َ ] ( اِ ) گیاه. ( دهخدا ) ( منتهی الارب ) .
دُودیگر = ثانویه سِدیگر= ثالثیه
کُرات
سر افتادن. [ س َ اُ دَ ] ( مص مرکب ) از حد متجاوز بودن. ( آنندراج ) ( غیاث ) . || کنایه از غالب و افزون آمدن. ( آنندراج )
شُلوغ = سراَندرسَری
سرم. [ س َ ] ( اِ ) کنگر و آن رستنیی بود که برگش خاردار است و آن را پزند و با ماست خورند و بعربی حرشف خوانند. ( برهان ) ( از آنندراج )
سرمدی. [ س َ م َ ] ( ص نسبی ) دائم و جاودان و ابدی و ربانی و الهی. ( ناظم الاطباء ) . ما لا اول له و لا آخر. ( تعریفات ) . ازلی و ابدی
سرمش. [ س ِ م ِ] ( اِ ) زردآلوی خشک. ( انجمن آرا ) ( شرفنامه منیری ) ( آنندراج ) . ( برهان ) . خوبانی. ( الفاظ الادویه )
سره گری. [ س َ رَ / رِ گ َ ] ( حامص مرکب ) انتقاد. ( فرهنگ فارسی ) ( دهخدا )
سریخه. [ س َ خ َ / خ ِ ] ( اِ ) مرغ سقا را گویند و آن پرنده ای است که در فک اسفل او یعنی در زیر منقار زیرین او پوستی بمانند مشگیجه آویخته است. ( برها ...
سریرگاه. [ س َ ] ( اِمرکب ) پایتخت : و همواره دارالملک و سریرگاه ملوک فرس بوده است. ( فارسنامه ابن البلخی ص 3 ) .
سریشتن. [ س ِ ت َ ] ( مص ) سرشتن. تخمیر کردن. خمیر کردن. ( دهخدا )
سِریشایی = توانایی ترکیب شدن. بنگرید به "سِریشیدن"
سِریشِش = ترکیب بنگرید به "سِریشیدن"
سرشتار= ترکیب
سریغ. [ س َ ] ( اِ ) خوشه انگور پردانه. و بعضی گویند خوشه انگوری باشد که هنوز دانه هایش درست نشده باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) . خوشه انگور باشد پربار ...
سرین. [ س َ ] ( اِ مرکب ) چیزی است که هنگام خواب و راحت بجهت نرمی سر و گردن در زیر سر نهند و سر بر آن گمارند و آن را از پشم و پنبه آگنده باشند و چون ...
سزیتونتن. [ س َ ت َ ] ( هزوارش ، مص ) �سزیتنیتن � پهلوی �رفتن � . ( حاشیه برهان قاطع چ معین ) . به لغت زند به معنی رفتن است که در مقابل آمدن باشد. ( ...
کُند و چابک
کوشا و ناکوشا
چُستینِگی = کیفیت سریع و چابکی.
سُستینِگی = کیفیت سُستی و کُندی.
سغانه. [ س َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) زیرزمین و سردابه. ( برهان ) ( آنندراج ) .
سغبه. [ س ُ ب َ ] ( ص ) چیزی چرب و روغنی. ( برهان ) ( آنندراج ) . چیزی چرب. ( غیاث ) . || فریفته و بازی داده شده. ( برهان ) ( آنندراج ) ( غیاث )
سغد. [ س ُ ] ( اِ ) زمین نشیب که آب باران در آن جمع شود. ( برهان ) ( غیاث ) .
سُفتار = نحوه ی سوراخ کردن.
سُفتِش = حفر ، سوراخ کردن. بنگرید به سُفتیدن
سلک. [ س ِ ل َ ] ( اِ ) حبوبات از قبیل : عدس و نخود و ماش و لوبیا و جز آن. ( ناظم الاطباء ) .
سمر. [ س َ م َ ] ( ع اِ ) افسانه و قصه شب. ( دهخدا ) ( برهان ) .
پایرَم= عامه ی مردم ، مردم عادی. ( #دینکرد )
پایمار = حکم ، رای ، جزاء ( #دینکرد )
پَدتوهی = مقاومت ، پرطاقتی، استحکام. ( #دینکرد )
پَدتوه = بردبار ، پرطاقت ، مقاوم. ( #دینکرد ) ر. ک ستوه
پَدتایِش = مقاومت. ( #دینکرد )
پَدتودَن = مقاوت کردن ، دوام آوردن ، تاب آوردن. ( #دینکرد )
پَدتاییدن= مقاومت کردن.
پَسازِش= تدارک، آماده سازی. ( #دینکرد )
پَسازِگی = درخور بودگی ؛، مناسب بودگی. ( #دینکرد )
پَساختگی = آمادگی ، امتحان خود را پس دادگی. ( #دینکرد )
پسندیدن= تایید کردن. ( #دینکرد )
پَرگودِگی = رهایی از. . . ، جدایی از. . . ، تهی بودگی از. . . ( #دینکرد )
پَرگوده= خالی ، تهی از. . . ، رها. ( # دینکرد )
پَناهِگی = مصونیت. ( #دینکرد )
پَند = مسیر ، راه. ( #دینکرد )
پاهلوم چینی = انتخاب بهترین ها . ( #دینکرد )
پاهلوم = بهترین ، اعلاترین ، پیش ترین ، برترین. ( # دینکرد )
پِیکار خواهی = درخواست مناظره و مجادله دادن. ( #دینکرد )
پِیکارِش = مجادله ، تقابل ، مناظره. ( #دینکرد )
پَدیخ = بهره مند ، کامیاب. ( #دینکرد )
پَدیخی = بهره مندی ، کامیابی. ( #دینکرد )
مادَیان = اصل و اساس ، طرح. ( #دینکرد )
نِخوارِش = شتاب ، عجله . ( #دینکرد )
نِوییِش = خبر دادن ، اعلام خبر. ( #دینکرد )
نیابِه = منسب ، درخور ، سزاوار. ( #دینکرد )
نامچِشتی = خصوصی ، مخصوص. ( #دینکرد )
نامچشت
نام آراستن = خوش نام شدن ، شهرت نیک یافتن. ( #دینکرد )
مُستیگر= ظالم. ( #دینکرد )
مُستِگار = ظالم. ( #دینکرد )
میزِه = مطبوع ، دلخواه. ( #دینکرد )
میزَک = مطبوع ، دلپذیز. ( #دینکرد )
مِهسود = کلان سود ، سود و منفعت زیاد. ( #دینکرد )
مِهگاه = جایگاه بزرگ ، جایگاه والا. ( #دینکرد )
مِهکار = کار بزرگ ، امر مهم. ( #دینکرد )
مِهگاهی = داشتن جایگاه بلند، بزرگ مرتبگی. ( #دینکرد )
مایِشگَری= افراط در آمیزش جنسی ، شهوت رانی. ( #کتاب چهارم دینکرد )
مَستو = مست و مدهوش. ( #دینکرد )
مارِشمندی = درک داشتن ، شعور داشتن ، خوداگاهی. ( #دینکرد )
ماردن / مار = 1 - درک کردن 2 - حس کردن ( #دینکرد ) ، ( # فرهنگ پهلوی )
مارِش = درک ، شعور . ( #دینکرد )
تعداد= مَرِه ( #دینکرد )
مالوم = پزشک ، طبیعی دان. ( #دینکرد )
مالوم = پزشک ، طبیعی دان. ( #دینکرد )
مادِه وَریه = اساس ، اصل. ( #دینکرد )
ماده وَری = بنابر ضرورت. ( #دینکرد )
کیشوَر= کیش دار ، دین دار.
کِروگی = صنعت. ( #دینکرد ) ( #فرهنگ پهلوی )
کاربَرِشی = اثر ، تاثیر. ( #دینکرد )
کَردسِپاس = سپاس گزار. ( #دینکرد )
کم سِزِگی = کم لیاقتی. ( #دینکرد )
باریک و بلند
سمیک. [ س َ ] ( ص ) بلند. ( آنندراج ) .
پیلون. [ ل َ وَ ] ( اِ ) نوعی از حریر لطیف که از آن اقمشه نفیس کنند. ( شعوری ) ( دهخدا ) . سمینه. [ س َ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) پارچه باریک رقیق و تنک. ...
سناو. [ س َ ] ( اِ ) مطلق سونش اعم از طلا و نقره و سونش مس و برنج و امثال آن. ( برهان ) ( آنندراج ) . سونش طلا و نقره و برنج و مس و جز آن. ( ناظم الا ...
سُنبا = سُنبنده ر. ک سنبیدن
سندر. [ س ُ دَ ] ( ص ) خوش صورت صاحب جمال. ( جهانگیری ) .
سنسه. [ س ُ س َ / س ِ ] ( اِ ) انگور سیاه. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
رطب = سنکل
سنگاب. [ س َ ] ( اِ مرکب ) ظرف بسیار بزرگ که تواند چند خروار آب گیرد از یک پاره سنگ تراشیده که در مسجدها برای آشامیدن یا وضو دارند. ( یادداشت مؤلف
سویشم. [ س َ ش ِ ] ( اِ ) سنگ سبز. عقیق. ( ناظم الاطباء ) ( شعوری ج 2 ص 71 ) .
سهستن. [ س َ هَِ ت َ ] ( مص ) ترسیدن و رمیدن. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) .
سی. [ س َ ] ( اِ ) سنگ را گویند . ( آنندراج ) ( برهان ) ( جهانگیری ) . اَسمَنه / اَسم = سنگ. ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
سیال. [ س َ ] ( اِ ) یاسمین را گویند و آن سفید و زرد میباشد. ( برهان ) ( آنندراج )
در فارسی "سیدِر" سیدر. ( اِ ) قسمی شراب است از سیب و امرود. ( دهخدا ) .
سیرو. ( اِ ) خارپشت وخارپشت بزرگ تیرانداز. ( ناظم الاطباء ) ( اشتینگاس ) .
سیرنگ
سیستار = جهش ، پرش
سیلانه. [ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) عناب و آن میوه ای است مانند سنجد و در دواها بکار برند. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج )
فسیله
سیله
سین. ( اِ ) آهوی کوچک. ( دهخدا )
سیه سار. [ی َه ْ ] ( اِ مرکب ) نهنگ که جانوری است مشهور و معروف در دریا. ( برهان ) ( آنندراج ) ( فرهنگ رشیدی )
جُدتَری = مخالفت ، تضاد. ( #دینکرد )
جُدتر = در غیر این صورت. . ، غیر از. . . ( #دینکرد )
جُدتَنی = جداآفریدگی ، تکی ، انفرادی. ( #دینکرد )
جُدسَرده = آن که از نوعی دیگری است ، از گروهی دیگر ( کنایه از بی ایمان ) ( #دینکرد )
جُدریسته= گمراه منحرف. ( #دینکرد )
جُدپیکاری = مناظره ، بحث و جدل. ( #دینکرد )
جُدپِیکار = مناظره کننده ، جدل کننده، مدعی . ( #دینکرد )
جُدنِهاده = اساس غیر مینویی ، نهاد مادی. ( #دینکرد )
جُدجُد = منفردا ، تک تک ، به صورت مجزا و منفک. ( #دینکرد )
جُدیِکی = ضدیت با وحدت ، تقابل با یگانگی و وحدت. ( #دینکرد )
جَددَبیری = متناقض نویسی ، ضد و نقیض نویسی. ( #دینکرد )
جُد دَبیرییه = نوشته ی متناقض ، یادداشت ضد و نقیض. ( #دینکرد )
جوما = توامان ، هردو ، همراه با. ( #دینکرد )
جُد دَهِش = خلقت متقابل. ( #دینکرد )
جَدویهیری = تغییر . ( #دینکرد ) احتمالا همان جُدگوهری باشد.
جَدهیری = بخت و اقبال معمولی. ( #دینکرد )
جار = اکنون ، حالا. ( #دینکرد ) جار = فرصت ، مناسبت ، واقعه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
جَدِه = فال ، بخت و اقبال. ( #دینکرد )
هوهَنگِردانیدن= به نهایت رساندن. ( #دینکرد )
هودَهِه = آفرینش نیک ، خلقت نیکو . ( #دینکرد )
قحطی = هِختِگی ، اَتَری ( #دینکرد )
هِختِگی= قحطی ، خشکسالی. ( #دینکرد )
انجافتن / انجام = 1 - اجرا کردن 2 - کامل کردن ، تکمیل کردن 3 - انجام دادن ( #دینکرد )
لحاف = شادیچه
to age = به فارسی "شافتن" . ( #دهخدا ) ( #ناظم الاطباء )
هَنگردِگی = تکمیل ، کمال یافتگی. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هَنگِرده= تکمیل شده ، کامل شده . ( # کتاب چهارم دینکرد )
هَنگِردی = کمال. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هَنگردگان = کمال یافتگان ، انسان های کامل ، متفکران. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هَنگرد = کامل. ( #دینکرد )
هَنگَد = تمام کامل. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هندازش / هندسش = طرح ، شکل، نقشه. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هنداختن = 1 - تخصیص دادن 2 - طرح ریزی کردن 3 - تخمین زدن 4 - داوری کردن 5 - از بین بردن. ( # کتاب چهارم دینکرد )
همبدی = رقابت . ( # کتاب چهارم دینکرد )
همبَد = رقیب ، حریف . ( # کتاب چهارم دینکرد )
= دوستان
هَماهی = دوست. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هم وازیه = گرایش ، تمایل. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هم وازی = هماهنگی. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هم سپاه = هم رای ، هم عقیده. ( # کتاب چهارم دینکرد )
هم ایستاریک = متناقض. ( #دینکرد )
هم پروندی = محدوده. ( #دینکرد )
هم بونِش = زوال ، فنا ، نیستی. ( #دینکرد )
هم بُوِش = ترکیب. ( #دینکرد )
هَمبَست = متوازن. ( #دینکرد )
هاد= 1 - اکنون 2 - بدانید 3 - هان 4 - پس ( #کتاب چهارم دینکرد )
گُردِگی = تجهیزات. ( #دینکرد )
گُمیزه = ناپاکی ، آلودگی. ( #دینکرد )
گُمان ویزار = از بین برنده ی شک و تردید. ( # کتاب چهارم دینکرد )
گِریو = خویش تن ، نفس. ( #دینکرد )
گشوسرود خِرَد = خرد اکتسابی . ( #دینکرد )
گُشوسرود = اکتساب. ( دینکرد )
دقیق= نِزومان / گوکانیک
گوکانیک = دقیق. ( #دینکرد )
گران منشی = دارای اندیشه والا بودن. ( #دینکرد )
فَریزوانِش = انجام وظیفه ، عمل به وظیفه. ( #دینکرد )
فَریزوان کنشی = ملزم به اقدام بودن ، مامور و معذور بودن ، کنشی که از روی انجام وظیفه باشد. ( #دینکرد )
فَریزوان = وظیفه. ( #دینکرد )
پرسش به آلمانی = به پهلوی "فِرَشِن / فَرشَن"
فرانیدن = 1 - ترقی کردن ، پیشرفت کردن 2 - پیش بردن ، هدایت کردن. ( #دینکرد )
فراز نایِش= هدایت ، پیش بری. ( #دینکرد )
فراخ چار = اسباب فرج ، وسیله ی ایجاد گشایش. ( #دینکرد )
فرنافتار = رواج ، فراگستری.
فرنامش = پیشرفت ، دوری. ( #دینکرد )
فرنافتن / فرنام - = 1 - پیش بردن 2 - دور کردن 3 - رهبری کردن، هدایت کردن 4 - رواج دادن ، فراگستردن ( #کتاب چهارم دینکرد )
فرادَهِش ( به پهلوی ) = به معنی افزایش است. ( #کتاب چهارم دینکرد )
ایوازی = لحن ، نحوه ی گفتار. ( #دینکرد )
ایرَختار = توبیخ ، نکوهش و سرکوفت.
ایرَنجِش = سرزنش ، ملامت.
ایرَنجایی = سرزنش گری.
ایرَختن / ایرَنجیدن = سرزنش و ملامت کردن ، نکوهش کردن ، ناسزا گفتن. ( #کتاب چهارم دینکرد )
ایرَختن / ایرنج = سرزنش و ملامت کردن ، نکوهش کردن ، ناسزا گفتن. ( #کتاب چهارم دینکرد )
ایر = آزاده، متواضع و فروتن. ( #کتاب چهارم دینکرد )
اُمیداندن = امیدوار کردن . ( #کتاب چهارم دینکرد )
یگانه جُدداری= تقابل با وحدت و یگانگی. ( #کتاب چهارم دینکرد )
یک کردن = متحد کردن ، یکی کردن. ( #دینکرد )
یِک بُوِش = وجود یگانه. ( #دینکرد )
شامان. ( اِ ) اندازه و پیمانه. ( ناظم الاطباء ) ( اشتینگاس ) .
اُستَفسایی = فالگیری ، جادو یا پیشگویی با استخوان ها. افساییدن استخوان
شانه بینی. [ ن َ / ن ِ ] ( حامص مرکب ) عمل شانه بین. فالگیری با شانه ی جانوران. رجوع به شانه بین شود. ترجمه با گرته برداری= آرم اَفسایی
کت بینی. [ ک َ ] ( حامص مرکب ) عمل کت بین. فالگیری با شانه بز وگوسفند و مانند آن. رجوع به کت بین شود.
ایبگَت= حمله ، یورش. ( #دینکرد )
دُشویزار = عملکرد بد. ( #دینکرد )
دِروبوشت = دژ ، قلغه مستحکم. ( #دینکرد )
دُشارمی = عزیر ، محبوب. ( #دینکرد )
درایستار = گویستار ، سخن رانش.
درایستن / درای = گفتن ، صحبت کردن. ( #دینکرد )
دوییه = ثانویه ، دیگری. ( #دینکرد )
دِهبیده / دَهیبِد = فرمانروا ، حاکم . ( #دینکرد )
دِهبیده / دَهیبِد = فرمانروا ، حاکم . ( #دینکرد )
دادِستانمند = قانون مند ( #دینکرد )
چیزی = هویت، ماهیت. ( #دینکرد )
چیمِگی = ماهیت ، چگونگی. ( #کتاب چهارم دینکرد )
گولیدن. [ دَ ] ( مص ) عوعو کردن سگ. ( آنندراج از اشتنگاس ) ( ناظم الاطباء ) .
به پارسی "داروگ"
ترک کردن = واهشتن / ویتاشتن / بتاییدن / گوازیدن / افژودن
تصادف کردن = گَنِستَن / برخودن / همخوردن
پر کردن = گلودن
جمع کردن = انباشتن / غزیدن
براَندودن = مسدود کردن.
به پارسی "پَرَست" و در اصل به معنی "خدمت گزار نیایشگاه" است. معنی دیگر پرستیدن "خدمت کردن" است. بنگرید به واژه ی "پرستنده" به معنی خدمتکار و ندیمه. ...
چاشایی = چاشندگی ، آموزایی ، آموزندگی.
بُردشنوهری ( Burdishnoohrih ) = سپاسگذاری. ( #دینکرد )
بُردشنوهر ( Burdishnoohr ) = سپاسگذار. ( #دینکرد )
بَونده منشی = کامل اندیشی. ( #دینکرد )
قرابت= بُنخویشی ( به پهلوی )
بُنخویشی = قرابت و نزدیکی. ( #دینکرد )
بُندام = 1 - آفریده ، مخلوم 2 - خلقت ، آفرینش ( #دینکرد )
بُنیست = اصل ، اساس و بنیان. ( #دینکرد )
بُنداشتن = خزانه داری کردن، مدیریت امور مالی.
بُنداشت = خزانه ، گنجینه. ( #دینکرد )
بُنداشتی = خزانه داری ، گنجینه داری. ( #دینکرد )
بوانیداری = وجود ، هستی. ( #دینکرد )
بَوانیدار = موجود ، هستیمند.
بُریده راهی = سرگشتگی ، سرگردانی. ( #دینکرد )
بریهانیدار = تعییُن ، معیین کننده. ( #دینکرد )
بِریهانیدن = آفریدن ، مقدر کردن ، ساختن. ( #نبیگ چهارم دینکرد )
احساس کردن = بوئیدن ، سوهیدن
احساس = بوی / سوه
بیشتن/ بِشتن = آزُردن ، زجر دادن ، رنجاندن. ( #دینکرد )
بِشتن = آزُردن ، زجر دادن ، رنجاندن. ( #دینکرد )
بشازانِش = معالجه ، درمان.
بشازانیدار = درمان ، درمانگر. ( #دینکرد )
بشازانیدن = درمان کردن ، شفا دادن. ( #دینکرد )
اَزَدار = بی آسیبی ، مصونیت. ( #دینکرد ) زَدار = لطمه
اَخویشی = عدم تملک ، رد مالکیت. ( #دینکرد )
اَخوکامِگی = دنیا پرستی . ( #دینکرد )
اَخو = دنیا ، جهان . ( فرهنگ پهلوی ) ( دینکرد )
ویزیرش = اجتناب اَویزیرشی = اجتناب ناپذیری. ( #دینکرد )
ویزیرِش = اجتناب اَویزیرش = مواجهه اَویزیرشی = اجتناب ناپذیری. ( #دینکرد )
اَویشتابیدن = ظلم کردن. ( #دینکرد )
اَویشتاب = ظلم و ستم. ( #دینکرد )
شاویدن = شَویدن ، شُدن
Nephology = سِنودشناسی
جاکوندن = آوردن . ( پازند )
پزیوندن = دادن
Ovology = خاگ شناسی
زوهَر = آب مقدس ( اوستا )
سِتیک پستان = دارای پستان های نوک تیز ، برافراشته. ( اوستا )
به فارسی "سوله" و وامواژه نیست! همخانواده با سولاخ و سوراخ . ( منبع #فرهنگ متون پهلوی ، ارده ویراف )
نِشیم = مَسند ، محل جلوس. ( #فرهنگ متون پهلوی ، ارده ویراف ) بنگرید به = نِشیمنگاه
وَجُستن = تفتیش کردن. ( #فرهنگ متون پهلوی ، ارده ویراف )
نفس = خود ( اوستایی ) - - - > نَفشمان = تعلق شخصی ، متعلق به خود ، از آنِ خویش اوستا= تنِ نفشمان ، نشمان تَنو = بدن خود شخص #فرهنگ واژگان در متون ...
نیبام = زیبا ، قشنگ. ( سنگ نوشته های امپراتوران هخامنشی به فارسی باستان ، سوکومار سِن )
دُشیار = سال بد ، خشکسالی. ( سنگ نوشته های امپراتوران هخامنشی به فارسی باستان ، سوکومار سِن )
دَرگَم = طولانی ، مدید. ( نبیگ : سنگ نوشته های امپراتوران هخامنشی به فارسی باستان ، سوکومار سِن )
دَرگَم = طولانی، مدید، آزِگار. ( # واژه نامه ی فُرس باستان - تولمن )
آگرفتن = مصادره کردن ، به زور گرفتن ، غصب کردن. ( سنگ نوشته های امپراتوران هخامنشی به فارسی باستان ، سوکومار سِن )
ثِرَن / هِرَن / تِرَن = دهان، کَپ. ( #فرهنگ زند - پهلوی کهنه : جاماسپی )
خِم = سرزمین ، خشکی. ( #فرهنگ زند - پهلوی کهنه : جاماسپی )
"هید" در پهلوی به آرِشِ "با هم / هم" است. ( #فرهنگ زند - پهلوی کهنه : جاماسپی )
هوویرام = خوش قیافه ، خوشریخت. ( #فرهنگ زند - پهلوی کهنه : جاماسپی )
ویسپوردن = له کردن، خرد کردن، فروفشردن به پای. ( #مکنزی )
اوسپوردن = لگدمال کردن ، پایمال کردن ، با پا به پایین فشاردن ، فروخَستن. ( #مکنزی )
سِپوردن = لِه کردن ، لگدمال کردن. ( #مکنزی )
Myth = میت - - - - > پهلوی: میتوخت Legend = افسانه Saga =سَروا - - - - - - - > پهلوی : داستان Epic =هَسواژه - - - - - - > اوستایی : هثوچ= حماسه ...
Myth = میت - - - - > پهلوی: میتوخت Legend = افسانه Saga =سَروا - - - - - - - > پهلوی : داستان Epic =هَسواژه - - - - - - > اوستایی : هثوچ= حماسه ...
Myth = میت - - - - > پهلوی: میتوخت Legend = افسانه Saga =سَروا - - - - - - - > پهلوی : داستان Epic =هَسواژه - - - - - - > اوستایی : هثوچ= حماسه ...
Myth = میت - - - - > پهلوی: میتوخت Legend = افسانه Saga =سَروا - - - - - - - > پهلوی : داستان Epic =هَسواژه - - - - - - > اوستایی : هثوچ= حماسه ...
Wineology = میم شناسی Oenology = باده شناسی
Wineology = میم شناسی Oenology = باده شناسی
فَرجَفت = پایان . ( # اندرزنامه ی اوشنر دانا )
خُفتاردرمانگر
Oneirology= اوناشناسی ( اونا - - - > اونانیدن ) Somnology =ساتشناسی ( سات = خواب ) Hypnology = هُفناشناسی ( هُفنادن ، خفنادن ؛ خفتن )
Oneirology= اوناشناسی ( اونا - - - > اونانیدن ) Somnology =ساتشناسی ( سات = خواب ) Hypnology = هُفناشناسی ( هُفنادن ، خفنادن ؛ خفتن )
Oneirology= اوناشناسی ( اونا - - - > اونانیدن ) Somnology =ساتشناسی ( سات = خواب ) Hypnology = هُفناشناسی ( هُفنادن ، خفنادن ؛ خفتن ) رویا براب ...
اَوَردِشی = بی تغییر ، بی تناقض. ( #دینکرد )
اَتَری = خشکسالی ، اَتریاری ، قحطی. ( #دینکرد )
اَسودایی = بی ثمری ، بی سودی. ( #دینکرد )
قائم = 1 - اَستانیدار. ( #دینکرد ) 2 - سهی. [ س َ ] ( ص ) راست و هر چیز راست. ( برهان ) ( دهخدا ) .
اَپاری ( Apparih ) = دوری ، فقدان. ( #دینکرد )
اَپوهِشتنی = اپوهشی، تباه نشدنی ، نابود نشدنی ، نامیرا. ( #دینکرد )
اَپَهریز / اَپَرهیز = بی دفاع. ( # دینکرد )
اَپادِشای = بی اقتدار ، بی قدرت ( #دینکرد )
اَنهَنگرایشی : غیر قابل عیبجویی. ( #دینکرد ) اَن اول منفی ساز است ( ن آوایی به پیشوند اَ افزوده شده ) ، هن دوم منفی نمی کند ، بلکه پیشوند هن است.
اَناَنبسان = بی رقیب ، بی مخالف ، بلامنازع . ( #دینکرد )
اندروایگانی = جوی ، آسمانی
اندرآمدن = دربافتار دینی به چمار "نازل شدن ( مانسر ( وحی ) و. . . . ) " است. ( دینکرد )
اَناشِنایی = نادانی ، جهل. ( #دینکرد )
آناست = تباه ، خراب. ( #دینکرد ) آ=اَ ؟؟؟؟؟
آناست = تباه ، خراب. ( #دینکرد )
آنافدار = پرهیزگر ، تارِک دنیا. ( #دینکرد )
آنابا = پرهیز گر
آنافتار = پرهیز
آنابِش= اجتناب ، پرهیز
آنافت = دروی گزینی ، پرهیز.
آناب = دوری ، پرهیز ، مُمانعت. ( #دینکرد )
اَمَر = بی مَر ، بیشمار
آهویک = ناقض ، مُخِل. ( #دینکرد )
آهویکی = قض ، خِلَل. ( #دینکرد )
اَفسانیستن = 1 - نابود کردن 2 - نابود شدن ( #دینکرد )
آفوریدن = خلق کردن ، ساختن. ( #دینکرد )
آفَراه = 1 - آموزش ، تعلیم 2 - عقیده ، باور 3 - اصل و اساس ( #دینکرد )
اَدَستوَری = بی اختیاری ( #دینکرد )
اَفَرگود = بی گمان ، بی تردید. ( #دینکرد )
برکت = افزونی / ابزونی ( #دینکرد )
افیوختن / ابیوختن = پیوستن ، پیوند زده شدن. ( #دینکرد )
اَفِسپُردن = تفویض کردن ، واسپاری کردن ، امانت دادن. ( #دینکرد )
اَبِرمَدَن = عطا کردن ، ارزانی شدن ، ارزانی داشتن. ( #کتاب چهارم دینکرد )
چِبودی = ماهیت ( #دینکرد )
چِبودی = ماهیت ( #دینکرد )
بُوینه = بُوِشینه ، موجود ، هستیمند.
بُوِشینِگان = موجودات ، جانوران. ( #دینکرد )
دَهم منشی = منش مومنانه ، کنش و نگرش از روی ایمان. ( #دنیکرد سوم )
هماگداد = مجمع القوانین. ( #دینکرد )
هماگداد = مجمع القوانین. ( #دینکرد )
ترازِش = اعتدال ، میانه روی. ( #دینکرد )
اعتدال = تَرازِش ( # دینکرد سوم )
سطح = اَبَر ( #دینکرد )
بُرزِش = تکریم
اَبُرزش = بی اعتنایی ( #دینکرد )
ایوازه / ایوازیک = خاص و خصوصی، منحصر به فرد، تکینه. ( #دینکرد )
ویژِسته = خاص ( #دینکرد )
سهمانمند = محدود ، ( درای سهم و قسمت )
سامانمند = منظم ، نظم دار
به پهلوی :یوتاکیِ آسرونی از ساستاری ( # کتاب سوم دینکرد )
اَهوان = رذائل ( #دینکرد )
طرح = دراندازه ، زَموده
هَستندگی = وجود ، وجود داشت. ( #دینکرد )
هَنگدی ( Hangadih ) = پُرداشتگی ، غنا ، استغنا ، احساس دارا بودن. ( #کتاب سوم دینکرد )
اَبَر رِسیدن = سرایت کردن ، منتقل شدن ( برای بیماری و . . . . ) ( #دینکرد )
سینوس ( در ریاضی / مزداهیک ) = چوبیزه #کتاب سوم دینکرد
نِشاسته = عمود . ( #دینکرد )
بِریهانیدن = استنباط کردن . ( # کتاب سوم دینکرد )
وَشتِگی = تحریف ( #دینکرد )
بِشیدار = رنج و سختی. ( #دینکرد )
اَویناه = معصوم و بی گناه. ( # دینکرد )
اَویناه = معصوم و بی گناه. ( # دینکرد )
اَویناهی = معصومیت و بی گناهی. ( # دینکرد )
اَرَواگی = بی رواجی ، ایستایی و رکود. ( #دینکرد )
آگاراندن / آگارانیدن = برانداختن ، منسوخ کردن. ( #دینکرد )
شاهَک نِشینی ( #دینکرد )
فسق = گناه گِرُوی
فراگُقتن = ادعا کردن ، داوش کردن. ( # دینکرد )
فراگُفت = ادعا ، داوی. ( # دینکرد )
واژگان برای نماشتن به دست: کَنگ = سرشانه تا انگشتان. آرم = مابین آرنج و دوش یعنی بازو . اَرَش= از آرنج تا سر انگشتان.
شاه فوت. ( اِ مرکب ) هشتک. سوت. صفیر. ( یادداشت مؤلف ) .
شَهوا = گرانمایه و نفیس ، شاهوا ، شاهوار ، .
شاهنگ. [ هََ ] ( اِ مرکب ) ملکه زنبور عسل. ( فرهنگ فارسی معین ) ( لغت نامه دهخدا ) .
شاهول. ( اِ ) شاغول. هر آلتی که حرکت و نوسانی دارد. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .
شاهه = بادگیر
شاهیدگی = بزرگی
شاهِش = بزرگی
خدا = شای ، بغ ، اَهورا
شایگان و رایگان= کم بها و مفت
شب باش. [ ش َ ] ( اِ مرکب ) منزل و جایگاه شب و محل آسایش در شب. ( ناظم الاطباء ) .
شب باش. [ ش َ ] ( اِ مرکب ) منزل و جایگاه شب و محل آسایش در شب. ( ناظم الاطباء ) . درنگ سرای سرای درنگ. [ س َ ی ِ دِ رَ ] ( ترکیب اضافی ، اِ مرکب ) ...
شبر. [ ش َ ب َ ] ( اِ ) شعله آتش را گویند. ( برهان ) ( دهخدا ) .
شبرید. [ ش َ ] ( اِ ) بستری که از طناب و یا نوار میسازند و در کشتی به روی آن استراحت میکنند. ( ناظم الاطباء ) .
شبسَده / شب یوزه / شب یازه ، شب بازه
شپلاندگی = اتصال ، پیوست شدگی
شَپلاندِگی= اتصال ، پیوستگی
شِپنیدن
شپوختار = لطمه ، صدمه و زیان.
شِپیختار = پراکندگی ، پاشیدگی.
کِنار = شَتر
شتربال. [ ش ُ ت ُ ] ( اِ مرکب ) شترباد. شتر دوکوهان. ( ناظم الاطباء ) . و رجوع به شترباد شود.
شلخته = شِتِره
لافیس
لَغ = تخم لغ یا تخم مرغ لغ؛ فاسدشده و گندیده. لق. ( آنندراج ) ( فرهنگ جعفری )
لَشک = چیزی شبیه برف که در زمستان ببارد و زمین را سپید کند. ( #فرهنگ جعفری )
لانایی = ارتعاش ، کیفیت لانندگی، جُنبندگی
لتنبانی =ولع ( درباره ی غذا ) ، حرص و پرخوری . ( #فرهنگ جعفری )
لاکچه = تتماج ( #جعفری )
لفچه : گوشت بی استخوان. ( برهان ) ( جعفری ) ( دهخدا )
گیله = سبدمخصوص لباس. لوده = سبدمخصوص میوه. چلالی =سبد مخصوص نخ ، پنبه و پارچه.
لایِنی = جامه پشمین که وقت کار پوشند. ( #فرهنگ جعفری )
لایِنی = جامه پشمین که وقت کار پوشند. ( #فرهنگ جعفری )
لَکایی = به رنگ گل سرخ. ( # فرهنگ جعفری )
مایند. ( یَ ) . ( اِسم ) گناهی بود که چون کسی کردنی و گفتنی را نکند و نگوید "مایند اوراست". ( #فرهنگ جعفری )
خنورِ خانه = لوازم خانه ، لوازم زندگی. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بژر جوی = ستیزگران ، پیکارنده ، جنگ جوی. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
گُندآوری = حمیت. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
حمیت = گُندآوری. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
حرباسا / جرباسا = مهربان و دل رحم. ( آوانویسی و روش واگویی آن گنگ است ) . ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
تَبِش = حرارت و گرما. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
تاغر = کُنار ، سدر. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
پژول پستان = دارای سینه های برجسته. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
پتول = غم و اندوه بزرگ. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بوزه = ساق پای . ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بِنیروا = توانا ، نیرومند. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بهتر آمدن = پیروز شدن. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بدتر آمدن = شکست خوردن. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
فاوایی = 1 - شرمساری. 2 - ستیز و شقاق. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
ناسیدن = تحریف کردن ، القا کردن ( به نادرستی ) . ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
وابستراندن = بستری کردن. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی ) بیک، ایشان در مینه کردن گویا دچار ایرنگ شده اند.
بشاراندن = جوشاندن ، شاراندن ( برای چشمه و . . . ) . ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بساختن = مقدر کردن . ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بِزیدن / زیدن = خروش برآوردن. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
برموسیدن = فروتنی کردن. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
برموسیدن = فروتن و خاشع . ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
باویده = بنا کرده ، برافراشته. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بالانیدن = پدیدار کردن ، به وجود آوردن. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
بادوان = آستین جامه ، گریبان پیراهن. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
نطفه = آب دوسنده . ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
شینِش = اسکان ، جایگزینی ، خانه کردن. نام ستاک از کارواژه ی شیدن.
افشودن = 1 - انداختن . 2 - ول کردن و رها کردن. 3 - چشم پوشی کردن ، منصرف شدن. ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
فرشودن = به درازا گستراندن ( برای پارچه ، سفره و فرش و. . . . ) . ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
ویشودن = به پهنا گستراندن. ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
شوذه = گرسنه. ( اوستان )
شوذ = احساس گرسنگی ( اوستان )
شودن / شوتن = 1 - شُدن 2 - فرستادن ، گسیل داشتن - - - - - > to Shoot 3 - آمدن ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
شِمنه = نشانه ، علامت. ( #فرهنگ اوستای بهرامی )
مَگناوَر = بسیار بزرگ ، دارای بزرگی زیاد
دِرازناوَر = طویل ، دارای طول و درازای بسیار
مَسناوَر = بسیار بزرگ ، دارای بزرگی زیاد
مَهناوَر = بسیار بزرگ ، دارای بزرگی زیاد
در پهلوی "بَوَنده مِنِشی" ترگمان زیرواژه ای ( تحت اللفظی ) - - - - > بوندِگرایی
هم ایستادن = رقابت کردن ، مبارزه کردن
هماهیه ( Hamaahigiha ) = رفیق ، دوست ، یار
هم موختن = آموختن ، یاد گرفتن
اندیشتار = تفکر ، سگالش
اندیشدار = متفکر
انجافتار = اجرا ، تکمیل.
انجافدار = مجری ، تکمیل کننده
دِهِش = عطا ، پرداخت ، تسلیم دَهِش = آفرینش ، خلقت
جُنبا = جُنبنده ، رونده
برآزمودار / برآزموتار = تجربه
آزموتار = تجربه آزمودار = تجربه کننده
نِبود = کاستی و کم بود . ( #دینکرد ) نَبود = عدم . نیستی
نَیایی= هدایت کنندگی ، رسانایی ، نَیَندِگی ر. ک نیدن
نَیِش= هدایت ، راهنمایی بنگرید به کارواژه " نیدن / نَی - "
آخرالزمان = سرزمان ( #کتاب چهارم دینکرد )
سَزیدِگار = شایسته بنگرید به "سزیدن"
ویجویش = تحقیق و تفحص ، تفتیش و وارسی
ویچیرستار = قضاوت بنگردی به "ویچیرستن"
شخ. [ ش َ ] ( اِ ) کوه باشد که به عربی جبل خوانند. ( برهان ) : جرمر. [ ] ( اِ ) کوه و اعراب آن را زیر گویند. ( مهذب الاسماء نسخه خطی ) .
منجمد = شَخته
شَخروز = شاتوت
شذیاریدن. شخم زدن. ( دهخدا )
شُرپون
شِرداغ ( از حاشیه آنندراج )
شرفنجی
شرفنگ
پادشا = شَریتا
شَریتوندن = گشودن ، فتح کردن
ترشح کردن = شَریدن
مجرم = شُزو ( دهخدا ) ( نفیسی )
شستک. [ ش َ ت َ ] ( اِ مصغر ) ( اصطلاح عامیانه ) آلت چرمین که مأبونان برای دفع حکه بکار برند. ( غیاث اللغات ) . مرکب از شست به معنی ابهام و �کاف � ن ...
رحم = پوگان ، زهدان ، شسن ، تون
شش چوب. [ ش ِ ] ( اِ مرکب ) نوعی مستراح موقت که در اردوها از چوب سازند. مستراحهای چوبین قابل حمل در اردوها. ( دهخدا ) .
شُفا
خسیس = شُفت
پِلک= شُفره
شفشف. [ ش َ ش َ ] ( اِ ) ریشه درخت. ( ناظم الاطباء ) . بیخ درخت را نیز گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) .
پوسیده = شَفَک/ سَرِب
دیدن = شُفودن
مِنی ( نطفه ) = پُشتاب ، پشتابه ، آب پشت ، گُشناب، گشنابه، مرد روغن ، سوشَر / شودَر مردآبه / پشتابه ( فرهنگنامه قرانی یاحقی ) بهتر است بوشاب را ...
آمَتار = آیِش ، آمدن
آمدرار= آینده ، رسنده
فراخناوَر= بسیار فراخ
ژرفناوَر = بسیار ژرف ، دارای ژرفنا و عمق
تعلقات = خویشینه ها ( پهلوی )
به پارسی پهلوی "خُتودَت"
خویشکارِه
خویشایی = تملک ، مالکیت ر بنگرید: خویشانیدن
#پیشنهادی یک مشکل اساسی در این پسوند این است که هم اسم مصدر می ساز و هم اسم فاعل: پیشنهاد برای حل این مشکل: از آنجا که معمولا پیش از این پسوند حرف ...
نیغ= 1 - عمیق ، ژرف 2 - دقت ، توجه ( فرهنگ سعدی قریب ) "واژه کهن و فارسی است!" هم خانواده با "نیغو" "نیخیا"
قرار ( به معنی آرامش و سکون ) = سَمه/ سَم
غیبه = دایره ی جامه بود یعنی گریبان جامه.
فوژه / فوزه = سنگر ، پناهگاه از کارواژه ی فوژیدن ( تفسیر کهن پارسی قرآن )
فوژیدن= بوختن ، پناه دادن ، نجات دادن
بوختار= 1 - نجات 2 - نجات دهنده
جان بوز = نجات دهنده ی جان
نجات دهنده ی روح
چاشتار = آموزش ، تعلیم
همان "کَپ" در فارسی به معنی فضای خالی دهان است.
#نظر شخصی احتمال میدم واژه اساس با واژه فارسی" آسال" به چمار "اصل و اساس و شالوده" هم خانواده یا دگردیس هم باشند. ( لغت فرس )
مسکن = آشارش/ آشالش ( هم خانواده با شالوده ) ( واژه نامه بندهش )
آشالش = سکونت
آشال ( هم خانواده با شالوده ) = مسکن ( واژه نامه بندهش )
مبنی = آشال ( هم خانواده با شالوده ) ( واژه نامه بندهش )
در برخی متنها گاهی منظور از پنجیدن همان فنجیدن است.
گینایی = بینایی
گینایی = بینایی
گوگل به چم "گاو ها" است. " گَل" که در واژه ی گله هم دیده شده پسوند جمع است. این پسوند به شکل های " - اَل" ، " - یَل" و " - اییَل" نیز دیده می شود. ...
گوگل به چم "گاو ها" است. " گَل" که در واژه ی گله هم دیده شده پسوند جمع است. این پسوند به شکل های " - اَل" ، " - یَل" و " - اییَل" نیز دیده می شود. ...
گوگل به چم "گاو ها" است. " گَل" که در واژه ی گله هم دیده شده پسوند جمع است. این پسوند به شکل های " - اَل" ، " - یَل" و " - اییَل" نیز دیده می شود. ...
گوگل به چم "گاو ها" است. " گَل" که در واژه ی گله هم دیده شده پسوند جمع است. این پسوند به شکل های " - اَل" ، " - یَل" و " - اییَل" نیز دیده می شود. ...
خواندار = خوانش ( خواند آر ) ، قرائت
"بریافت" در زبان شناسی
Specificity در زبان شناسی
بُرزیده = رفیع ، بلند ، برافراشته. ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
باویدن : بناکردن ، ساختن #قرآن موزه پارس
بازیدن = تکیه دادن . ( قرآن موزه پارس )
بازیده : تکیه داده شده، لم داده. ( قرآن موزه پارس )
منافق= دوتوی منافقان = دوتویان #قرآن موزه پارس
بشخیدن= شعله ور بودن
بزایی= دشمنی ، تخاصم ، کینوَری
بزا = متخاصم ، دشمنی کننده
بزستن / بزیدن = بغض داشتن ، کینه ورزیدن ، دشمنی داشتن. ( قرآن قدس )
بزِش= دشمنی ، کینه ، بغض بنگرید به : بزیدن
بزستن / بزیدن = بغض داشتن ، کینه ورزیدن ، دشمنی داشتن. ( قرآن قدس )
بَجاشتن = بجاردن ، آماده کردن ، مهیا کردن.
نِگشتن = فرو خوردن ، فرو بردن ، بلعیدن. ( قرآن قدس )
شیشیدن= با زبان بیرون آمده نفس نفس زدن . له له زدن ( قرآن قدس )
معترف = خواستوا ( قرآن قدس )
بشردن = منع کردن ، بازداشتن ، ممنوع کردن ، تحریم کردن #قرآن قدس
اَکاریدن
برشافیدن = خطاکردن
ورمسکیدن؟؟؟؟ کسی میداند؟
هسکیدن = خیره مانده ، دیدن بدون توجه کردن ، دیدن بدون ادراک و شناخت. ( قرآن فرس )
گویزیدن = کویزیدن ، گُنجیدن #قرآن قدس
فروکلاندن : تکاندن ، برافشاندن #قرآن قدس
فانیدگی = پاشیدگی ، افشاندگی
فانایی = افشانندگی ، فانندگی ر. ک فاندن
فانِش = افشاندن ، پاشِش
فانا = افشاننده فاندن
فاندن : پاشیدن ، پراکندن. وی شلوار وا کرد و میختن ( شاشیدن ) آغاز کرد و "می فاند" تا همه جامه ایشان پلید گشت و آن خود. ( #قرآن قدس )
فرخمیدن : بافتن ، سرهم کردن ، برساختن #قرآن قدس
دَوِستار = دَوِش ، دویدن ، دو ، شتاب
پُشتاب = آبِ پُشت
نیروا= قوی نیروایی= قدرت از ترجمان القرآن جرجانی
نیروا= قوی نیروایی= قدرت از ترجمان القرآن جرجانی
براَفزاییدن = اضافه کردن
اندرشَوی
گُندِش = اکتساب ، کشف ر. ک گندادن
گُندادن
رهانِستار = نجات ، رهایی
نجات = رهانِستار ، رَهِستار نجات = اَنجات ، انیات. ( ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت ) )
رهانِستن = آزاد کردن ، رها کردن از ترجمه قرآن در" لسان التنزیل"
مَنبلی
پُرآمرغ رک: آمرغ
وَشرَک
کنگیزه ، وارن
وردوکه. [ وَ ک َ / ک ِ ] ( اِ ) جهاز عروسان بود که به خانه ی شوی آورند. ( فرهنگ جعفری )
ورنامه. [ وَ م َ / م ِ ] ( اِ مرکب ) . عنوان. ( برهان ) . آنچه بر سر کتابتها نویسند که به شرف مطالعه فلان برسد. ( برهان )
همخوندی هم خوند. [ هََ خوَ / خُن ْ ] ( ص مرکب ) نقطه مقابل. نقیض. ضد. ( برهان ) .
هامیان. ( اِ ) کیسه ای باشد که زر در آن کنند و بر کمر بندند. ( فرهنگ نظام ) ( فرهنگ رشیدی ) ( جهانگیری ) ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( ناظم الاطباء ) چ ...
هیون. [ هََ ] ( اِ ) به معنی شتر باشد مطلقاً و به عربی بعیر خوانند و بعضی گویند هیون شتر جمازه است و بعضی شتر بزرگ را گویند و هرجانور بزرگ را نیز گفت ...
هکوی. [ هََ ک ْ / هََ ] ( ص ) تردد ( انجمن آرا ) . ( برهان )
یشک. [ ی َ ] ( اِ ) دندان بزرگ بود از آن ِ ددان. ( لغت فرس اسدی ) .
از ریشه اوستایی: ویز/ ویس به چم " اسکان داشتن ، اقامت کردن" ، در اوستایی جوان : ویسه به چم" خانه" و ویزایتی به چم "وارد شدن ، داخل شدن" #پوکورنی
بنگرید به: "همیستن"
هَمیستن = به زمین انداختن ، پایین کشیدن ، زمین زدن ، به پایین پرتاب کردن. #پوکورنی
بَریست = برترین #پوکورنی
وَتیدن ( اوستایی ) = شناختن، شناسایی کردن ، فهمیدن ، درک کردن ، اندردانستن #التایرانی - Vat
شُکُردن
متلاطم = شکن گیر
شکور
شگا. [ ش َ / ش ُ ] ( اِ ) جعبه. کیش. ( ناظم الاطباء ) . ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) به عربی جعبه خوانند. ( برهان ) و به تازی جعبه گویند. ( فرهنگ جهانگی ...
به فارسی " دواَستَری / دُشاَختَری"
شگونیا. [ ش َ ] ( ص ) فالگر. فالگیر. غیبگو. ( ناظم الاطباء )
شِگونه
شله. [ ش َ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) کشتن قاتل را گویند در عوض مقتول و به عربی قصاص خوانند. ( برهان ) ( از ناظم الاطباء ) ( از آنندراج ) . - شله کردن ؛ قص ...
به اوستایی واژه "اوزتُم / اوزتُمِه" به چم ( معنی ) "بیرونی ترین ، افراطی ترین ، دور ترین سرحد" و برابر اکسترمم است. به فارسی امروزی "آزتُم" می شود. ب ...
نِویختن = به پایین پرتاب کردن ، به بیرون پرت کردن ( اوستایی ) #از_ پوکورنی
ریشه اوستایی "وَر" ( Var ) به چم "یقین" است. و از باوریدن می توان به "باور" ، و "آور= درستی و صحت" و از آنها هم به " وَریدن" رسید. بنگرید به نبیگ ...
#نظر شخصی احتمال می دهم از واژه ی اوستایی "اورادِه/ اورواتَ" به چم "تعیین کردن ، اعلام کردن، فرمان دادن" آمده باشد.
شمپورگر. [ ش َ گ َ ] ( ص مرکب ) آنکه بزور وادارمیکند کسی را برای کردن کاری. ( ناظم الاطباء ) . بمعنی قاسر است که فاعل قسر باشد و معنی قسر کسی را به ز ...
"شَمپور" شمپورگر. [ ش َ گ َ ] ( ص مرکب ) آنکه بزور وادارمیکند کسی را برای کردن کاری. ( ناظم الاطباء ) . بمعنی قاسر است که فاعل قسر باشد و معنی قسر ک ...
شَمایی = شَمندگی
شناسان. [ ش ِ ] ( اِمص ) تعریف. ( دهخدا ) ( ناظم الاطباء ) .
میثوانه = به صورت جفتی ، با هم . ( اوستایی ) از نبیگ #ریشه های هندواروپایی پکورنی
میثوَر = به اوستایی "جفت دار، جُفت شده" از نبیگ #ریشه های هندواروپایی پکورنی
خشوفتن / خشوبیدن ( اوستایی ) = به هیجان آمدن. #فرهنگ ریشه های هندواورپایی پوکورنی
خُشوبیدن = خشوفتن ، هیجان زده شدن.
خُشوب = هیجان ، به وجد آمدگی
کال از ریشه هندواروپایی "کال" به چم "سخت ، دارنده ی پوست سخت" است. در دیگر زبان ها: هندی باستان : calus لاتین : calum ایرلندی : Calath, Calad اسلاوی ...
دکترین = به اوستایی "ساسنا" بنگرید نبیگ " فرهنگ ریشه های هندواروپایی پُکورنی"
مزخرف = جفنگ ، غاب ،
آور. [ وَ ] ( اِ ) یقین. راست. ( صحاح الفرس ) . صحیح. ( فرهنگ اسدی ، خطی )
جدر. [ ج َ ] ( اِ ) شترماده چهارساله راگویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء )
ماغ= مرغ آبی ( لغت فرس )
سِتاغ = اسب تازی بود. ( لغت فرس )
وَیل ( اِ ) . پیروزی ، موفقیت. ( لغت فرس )
به پارسی "فَرِست"
اَواکه = صامت ، بی صدا
سایپا = به چم "جای جوش دادن توپال ( فلز ) " است. آیوسایپا / آهوسایپا = جایی که آهنگران آهن را در آن جوش دهند. #آلتایرانی
خُشوستن = ( فارسی میانه ) گداختن ، ذوب کردن #آلتایرانی
آیوخُشوسته : آهنِ خشوسته ، آهن گداخته ، آهن مذاب. #آلتایرانی
آهوخود = آهن خود ، کلاه خود ساخته شده از آهن. #آلتایرانی
زَستا : در فارسی میانه به چم "چنگال" است. #آلتایرانی
خوارانا = در فارسی میانه به چم "فک" و "آرواره" درهان است. همچنین "پَدِش خوارانا" #آلتایرانی
در فارسی میانه "جیا" به چم تاندون بوده است. #آلتایرانی
اَندا = کور ، نابینا ( آلتایرایی )
اَنآب = بی آب ، زمین خشک ، صحرا
اَنابه ( فارسی میانه ) = بی آب ، خشک شده ( برای خودنی ها: گوشت و . . . ) ، مخلوط نشده ( برای آشامیدنی ها: می و باده و . . . ) #آلتایرانی
آشت = صلح ، Peace
اَنآشتا = غیر صلح ، حالت جنگ
اَنآشت = غیر صلح دوست ، غیر صلح خواه، دشمن
به پارسی "آناَرته"
آناشیته / اَنَشیته = غیر مسکونی ، غیر قابل سکونت ( پارسی میانه ) #آلتایرانی
اَناَشوان = دین ستیز ، ناباور #آلتایرانی
اَناَزدیا / آنازدیا = لاغر ، غیر فربه
اَزدیا = فربه ، چاق #آلتایرانی
آنازاده = هنوز زاده نشده #آلتایرانی
اَنُسپوریک = ناکامل ، ناقص #التایرانی
سِپوریک = کامل ، تکمیل شده
اَنآریایی = غیر آریایی #آلتایرانی
اَناَرته / اَنَرته= بی قانون ، ضد قانون ، دشمن قانون ( در بافتار دینی ) #آلتایرانی
اَنامُرزایی = بی رحمی ، نابخشندگی ، سنگدلی #آلتایرانی
آنامُرزنده = بی رحم ، نابخشنده ، سنگدل #آلتایرانی
آنامُرزا = بی رحم ، نابخشنده ، سنگدل #آلتایرانی
آنامَنه = وفادار به ایده های دیگری، پیرو اراده دیگران #آلتایرانی
اَناَندرین / اَنَندَرین = غیر درونی ، بیرونی ، نا درونی
#التایرانی
اَنَغرِه = بی آغاز
" اَزلی" به پارسی = اَنَغرَه ، اَسَری ، اَسَلی #التایرانی
اراده = اَهوا ( فارسی میانه ) #التایرانی
اراده = اَهوا ( فارسی میانه ) #التایرانی
از معانی دیگر اَفشه = فِشه ، به معنی آسیب و ضرر و فقدان است. #َاَلتایرانی
اَدوَن ( Advan ) در فارسی باستان به معنی "راه و مسیر " بوده است. در یشت نیز فراوان به کار رفته. #التایرانی
اَدوَن ( Advan ) در فارسی به معنی "راه و مسیر " بوده است. در یشت نیز فراوان به کار رفته. ( # فرهنگ زبان ایرانی کهن - بارتولومه ) پَند = مسیر، راه. ...
"اِید" این واژه در فارسی باستان وجود داشته است، برای نمونه هم خانواده آن اِیدو ( بر وزن ترسو و. . . ) به معنی "مفید و کمک کننده" است. برای توصیف چارپ ...
اَغَو = جریان آب ، کاریز #آلتایرانی
اَجَسته = نا خواسته ، دعوت نشده ، ناخوشآمد
اَخوشنودی = نارضایتی
اَگوشته = گوش خراش ، آنچه برای گوش ناخوش آیند است. ر. ک = گوشتن
گوشته = شنیدنی ، آنچه گوش دهند ر. ک گوشتن
گوشتن = گوش دادن #آلتایرانی
اَیاوَند = سرشار از شَر و فتنه
اَکودا =شَر آفرین ، مایه شر #آلتایرانی
اَکاشته = کاشته نشده ، گیاه وحشی و خود روی
اَکناره = اَکرانه
اَکرانه = بی کران ، بی پایان
اَکاو = قیچی ، هرچیزی مانند قیچی ( فارسی باستان ) #آلتایرانی
آکا در فارسی باستان = شرور ، بدذات ، اهریمنی آک = شر
اَوشو = مرگ آور ، مهلک ، کُشنده #التایرانی
اَوشِوَند : اَوشه وند ، فانی، میرا ، مُردنی #التایرانی
فانی = اَوشِوَند
اَوشِه = فنا ، سقوط ، مرگ #التایرانی
اوژِست = قوی ترین
اَوژِش = قدرت
اَوژِوَند = قدرتمند ، اوژه وند
ریس "به گمانم" به واژه ی اَ ایس ( Aes ) که در فارسی باستان به معنی "ارباب ، سرور" بوده است مربوط است و از آن گرفته شده. #التایرانی
ایوپا = تَک پا #التایرانی
ایوداده = منحصر به فرد ، تک در دَهِش ( خلقت )
ایوگامه = تک گام ، یک قدمی ، در یک قدمی #التاایرانی
ایو زَن : تک ضربه ای که مرگ بیانجامد. کشتن با یک ضربه . به پهلوی " تَک زَدار " #التایرانی
ساسبند = آویزَن : به معنی وسیله ی معلق نگه دارنده، آویزنده.
شوب. شوینده. ( ناظم الاطباء )
به فارسی "مَگناده /مَگناته" ، "مَهناد"، یا کوتاه شده ی آن "مَهنا / مَسنا". . . . مانند پَهنا ، فراخنا و. .
یادانیدن = اَیادانیدن ( به پهلوی ) ، به یاد آوردن ، به خاطر آوردن. همچنین اَیاتینیتن
یاداندن = یادانیدن
زَفا / زَفاک = ابر باران ده. ( به پهلوی ) ( برهان )
زاکیه : اولاد و زاده ها ( پهلوی )
زنگ = ساق پا ( پهلوی )
ویتماس = راز ( سر ، راز به معنی بد آن ) Secret
فَرَستَردن = فراگستردن ، به پیش گسترش یافتن ، به پهلوی فراویستردن #التایرانی
فراموختن = در آوردن ( جامه یا کفش ) #التایرانی
" دَرَجه" همان" دِراجَه" در فارسی باستان است. و با درازا و درازی هم خانواده است. برای نمونه "فَربازو دِراجَه" به معنی "به اندازه درازای جلوی بازو" ا ...
فربازو = جلو بازو ( #آلتایرانی )
فرپا ( فرپاد ) = قسمت جلویی پای انسان ، به ویژه ناحیه ی از مچ پا تا انگشتان پا. ( #التایرانی )
فراب ( فر آب ) = پَهنه ی آبی ( فرهنگ واژگان آلتایرانی )
فَردیوا = طولانی ، مُزمن ، دراز ( براری زمان ) - #فرهنگ واژگان آلتایرانی
فرادخشکانیدار = فرادرسدار ، معلم ، آموزگار
فرادَرسدار = آموزگار ، معلم ( پهلوی )
بز ماده = خَربوچ / تیشتَر
قابل اعتماد = خوست ( پهلوی ) با تلفظ Xoost
قابل اعتماد = خوست ( پهلوی ) با تلفظ Xoost
اندر دانی = فهم ، دانش
شولمن. [ م َ ] ( هزوارش ، اِ ) به لغت زند و پازند بمعنی دوزخ باشد که در برابر بهشت است. ( برهان ) ( از انجمن آرا ) ( از آنندراج ) .
شومارمند. [ م َ ] ( هزوارش ، اِ ) ( ص ) گریه کننده به لغت زند و پازند. ( برهان ) . گریان و زاری کنان. ( ناظم الاطباء ) .
شومن. [ م َ / م ِ ] ( هزوارش ، اِ ) به زبان زند و پازند بمعنی پیشانی باشد . ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) .
شومیزیدن. [ دَ ] ( مص ) شیار و زراعت کردن زمین. ( انجمن آرا ) ( رشیدی ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان )
قنداق = شونی
شوهین. ( اِ ) اسفناج. ( ناظم الاطباء ) .
شوی. [ ش ِ ] ( اِ ) دهلیز و دالان خرد و کوچک. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) . به جای تونل می توان گفت. shevi
شهاد/ شَفود/ شُغور
شهررانده. [ ش َ دَ / دِ ] ( ن مف مرکب ) از شهر رانده. تبعیدشده. کسی که او را نفی بلد کرده باشند. میهن رانده ، زانیج رانده
شَهنِژاد = Royality
شَهنِژادان/ شاه گوهران
شی. ( اِ ) زاویه. ( ناظم الاطباء ) .
باشایی = وجود
شیت کردن. [ ک َ دَ ] ( مص مرکب ) متفرق کردن اجزاء چیزی از یکدیگر . ( دهخدا ) .
شیدانه. [ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) عناب. ( ناظم الاطباء ) .
شیده. [ دَ / دِ ] ( اِ ) اسب. ( ناظم الاطباء ) . ستاغ. [ س ِ ] ( اِ ) مطلق اسب را گویند اعم از آنکه کره باشد یا غیر کره. ( برهان )
شیرمرغ. [ م ُ ] ( اِ مرکب ) مرغ عیسی را گویند که شب پره باشد چه گویند او می زاید وبچه خود را شیر می دهد. ( برهان ) ( آنندراج ) . شپوز. [ ش َپ ْ پو ...
فتنه = غاک/ بلیت ( #قرآن موزه ی پارس رواقی )
غال : خانه
گِند = گره ( طناب و نخ و. . . ) ، گِنَر
Gulp = قلپ ، غلپ ، گلپ ، غلپ غلپ خوردن
لشتن. [ ل َ ت َ ] ( مص ) تماشا و تفرج کردن. ( از برهان ) ( از آنندراج ) .
ترخون = غرمانوش
پُرداشتن = رواج داشتن. ( آننداراج )
متاسفانه ، منبع را نمی توانم پیدا کنم دوست گرامی ، در یادداشت هایم هم نیست، گویا چند ماه پیش آن را نوشته ام. ممنون که پرسیدید ، برای احتیاط معنی نوشت ...
کاس = فرد سفید و دارای موی زرد از اهالی قوم کاسی ها
ملامت = غُرفِش
مَگابازو = مَها بازو ، دارای بازو های بزرگ
احتیاط = وَرومَندی
جُزینه = مستثنی همخانواده با : به جز ، جدا از ، جُدَز
جُدتر = دیگر
نامتجانس = جُدرَسته ، جُدگون
مقدس = اَهرَو
موج = نره آب ، کوهه آب
پی افتادن = فهمیدن ، کشف کردن
وحشی= سور ، سورنده ، رمنده ، دد، اُرونه ، تُوسَن
سوریدن = گریختن ، رمیدن
شامل شدن = اندربودن
زِناندن = زینینیدن ، مراقبت کردن
ویزوستن = پَژوهیدن
گُشوفتن = برهم زدن ، ویران کردن
ویشکیدن = بخش کردن ، جدا کردن
ویشادن = تکاندن ، فروریختن
ویسانش = جدایی
بیر = رعد ( پهلویگ ) بیر= مرد. ( اوِستیگ )
ویمندیک = محدود
باژ گرفتن باژ = دعای پیش از خوراک
مرجانی = بُسدین
به پهلوی "واسپ" و بعدا "واپز" و "وابز" : به چم زنبور
اول آمدن = برآمدن ، برخاستن
به فارسی "اِستَفت / سِفت"
تحریک = سارانِش ، آغالانش ، گیزانِش ، میوانِش
معدود = ساگمند
عدد = ساگ / مَر
جسد = ریستَگ
پزداندن = 1 - ترساندن 2 - تعقیب کردن
سِرَواندن = سِرَوانیدن، آزرواندن ، انتشار دادن
غفده. [ غ َ دَ / دِ ] ( اِ ) هرچیز سخت. ( از فرهنگ شعوری ج 2 ورق 185 ب ) . ( دهخدا ) ( فرهنگ ناظم الاطباء ) .
پیشنهای= "خوودی" همخانواده با کلاهخود جنگی
ذاتی = اسنو مانند ، اسنوخرد = خرد ذاتی اکتسابی = دشسروت مانند ، دشسروت خرد = خرد اکتسابی
مبداء = بُنِشت ، بُنشته ، بُنشتک
مُشبک = غَلوَکَن
Homoscedasticity = همپراکئدگی Heteroscedasticity = جُدپراکندگی
همپراکندگی
همپراکن
پخشایش همپراکن
دانوک = نام حشره ای که ظاهرش به مانند مورچه بالدار است و نیشی دردناک دارد است.
غاقل = غُنوز
غوالنگ. [ غ َ ل َ ] ( اِ ) زردآلوی خشک شده. ( از فرهنگ شعوری ج 2 ورق 182 الف ) ( اشتینگاس ) .
غوته. [ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) سر به آب فروبردن و فرورفتن در آب ، و غوطه معرب آن است. ( برهان قاطع ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج )
احمق = غُوله، غتفره، لاده، شاست، سُست ریش
غویه. [ ی َ / ی ِ ] ( اِ ) لوله خمیده که بدان مایعی را از ظرفی به ظرف دیگر ریزند و به فرانسه سیفون گویند. ( ناظم الاطباء ) .
فاژایی = فاژندگی ، حالت خمیازه کِشیدن
اِزگیل = فَتَر ، کونوَش
تَخت و فَخت = پهن و مسطح
نادیده گرفتن = فراپوشیدن
مرتفع = فرازه
انتخاب کردن = زیدن ، گُزیدن، فراکردن ، چیدن ،
کِشایی = کِشندگی ، کشسانی کُشایی = میرانندگی ، کُشندگی
فرگرفتن = تصرف کردن.
مشورت کردن = سوباردن ، اوسکاردن ، همپرسیدن
اطلاع دادن = فرانهادن
اخراج کردن = فراهنجاندن
کافور = فربودم
فرخال. [ ف َ ] ( ص ) همان فرخاک است. ( آنندراج ) . به معنی فرخاک که مویی باشدبی حرکت و بی شکن و فروهشته. ( از برهان )
رقصیدن = رخسیدن ، وشتیدن ، فرخیدن
حکیم = فرساد ، وَد
فرسلون. [ ف َس ِ ] ( اِ ) سنگی است که آن را طلق می گویند و آن همچوآینه شفاف و روشن است. ( برهان )
جزء = وَرشیم
پیچیدگی = گوریدگی ، فرغودگی
فرفور. [ ف ُ ] ( اِ ) کشک سیاه باشد که به ترکی قراقروت خوانند. ( برهان ) لَیولَنگ= قره قروت ( دهخدا ) ( جعفری )
حکومت = فرمان فرمایی /رایناهی/ راینایی / رایناکی
گ. [ ف َ رَ ] ( اِ ) فاق و زبانه و آن در اصطلاح نجاران نرولاس باشد که از چوب کنند و تخته ای را در تخته ای بدان صورت درنشانند.
فرودست. [ ف ُ دَ ] ( اِ مرکب ) خوانندگی و گویندگی را گویند که چند کس آوازها را با هم یکی کنند. ( برهان ) .
کُنشتار = کُنشت ، کردار
غایب = فروگشته
فرهون. [ ف َ ] ( اِ ) اداره. ( ناظم الاطباء ) .
دیستار = شکل ، دیس
فریز کردن. [ ف َ / ف ِ ک َ دَ ] ( مص مرکب ) ستردن موی بدن و سر . بیرین کردن و چیدن کرک و پشم.
کاستار = کاهش
فَزایِستار = افزایش
فُسونایی = افسونگری ، دلبری
لغت نامه دهخدا فسیبانیدن. [ ف َ دَ ] ( مص ) یدک کشیدن اسب. ( ناظم الاطباء ) .
فنک. [ ف َ ن َ ] ( اِ ) گونه ای روباه .
فِراق = فُنور
ابتکار = فیال
شغل = فیار / کِش ( اوستایی )
فیسا. ( اِ ) طاوس باشد، و آن پرنده ای است در هندوستان. ( برهان ) .
کاس. ( اِ ) خوک. ( لغت فرس اسدی ) . بمعنی خوک نر که جفت خوک باشد . ( برهان ) .
کاستین = دروغین
کافلو. ( اِ ) پیراهن. شوی. [ ش َ ] ( اِ ) پیراهن . ( برهان )
بلاهت = کانایی
کاوایی= کاوَندگی
کاوا = کاونده
کباره. [ ک َ رَ / رِ ] ( اِ ) کبار. کوار. سبدی را گویند که میوه و امثال آن در آن کنند و بر چاروا بار نمایند و از جایی به جایی برند. ( برهان )
کبودزنی. [ ک َ زَ ] ( حامص مرکب ) خال کوبی.
کبیتا / کبیته. [ ک ُ ب َ ت َ ] ( اِ ) حلوای مغزی. ( از برهان ) . حلوائی است که از مغز بادام و پسته و گردکان و کنجد و امثال آن پزند. ( آنندراج ) .
کبیچه. [ ک َ چ َ / چ ِ ] ( اِ ) قشو و پشت خار و ابزاری باندام پنجه دست که بدان پشت ستور خارند. ( ناظم الاطباء ) . و رجوع به کبیجه شود.
کُپ = ظرف می یا سرکه. کاله = ظرف خاکستر.
کتا. [ ک َ ] ( هزوارش ، اِ ) به زبان زند و پازند کتابت و فرمان و نامه را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) .
کتام. [ ک َ ] ( اِ ) تالار باشد و آن عمارتی است که از چوب و تخته سازند. ( برهان ) . تالاری که از چوب و تخته سازند و آن را در تبرستان ناپار گویند. ( آ ...
کتخ. [ ک َ ت ِ ] ( اِ ) ( برهان ) . چاشنی باشد ممزوج از ترشی و شیرینی که در آشها بریزند و آن را به ترکی قاتق گویند. ( فرهنگ جهانگیری ) .
کُتُرُم = مقیم ، ساکن کترم کردن. [ ک ُ ت ُ رُ ک َ دَ ] ساکن کردن. در جایی وادار به ماندن کردن.
کتروندن /کترونتن. [ ک َ ن ِ ت َ ] ( هزاروش ، مص ) به لغت ژند و پاژند بمعنی ماندن و به جایی نرفتن باشد. ( برهان ) . ماندن. اقامت کردن. آسودن. ( ناظم ا ...
کتس. [ ک َ ت َ ] ( ص ) به لغت ژند و پاژند بمعنی کوچک و خرد باشد و عربان صغیر گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) .
کجی. [ ک ُ ] ( اِ ) مهره ای است به رنگ کبود که بر کلاه شیرخوارگان آویزند دفع مضرت چشم زخم را. نوعی مهره کبود که از سرپوش و کلاه کودکان آویزند دفع چشم ...
حلقه ( انگشتری ) = کَچه حلقه = نرگ
کده. [ ک ُ دَ / دِ ] ( اِ ) ملازه را گویند و آن تکمه مانندی باشد در انتهای کام. ( برهان ) . ملاز. لهات. ( صحاح الفرس ) . کام. زبان کوچکه.
غرفه = کُربه
کردگر. [ ک َ گ َ ] عامل. ( ناظم الاطباء ) ( فهرست شاهنامه ولف ) ( ناظم الاطباء ) .
کرکام. [ ک َ ] ( اِ ) مراد و مقصد. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
کرکر. [ ک َ ک َ / ک ِ ک ِ ] ( اِ ) درخت کاج را نیز گویند و به عربی صنوبر خوانند.
کرینوندن. [ ک َ ن ِ د َ ] ( هزوارش ، مص ) کرینونتن، به لغت زند و پازند به معنی خواندن باشد.
لیاقت = کزایش ، فَرزامی ، سِزامَندی
کزن. [ ک َ زَ ] ( اِ ) مجمعی را گویند که در ایام عاشورا مردم بسیار در آن جمع شوند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
کژ. [ ک ُ ] ( اِ ) بیخ درخت باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
صندوق = تَپَنگو ، کِسبَت، مِجری توتک. [ ت َ / تُو ت َ / تو ت َ ] ( اِ ) گنجینه و مخزن. ( برهان ) ( آنندراج ) . انبارخانه و گنجینه و مخزن و صندوق پول ...
صندق = تَپَنگو ، کِسبَت
کسپرج. [ ک َ پ َ رَ ] ( اِ ) مروارید ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء )
"جناب سابقی " درباره ی پیشوند "اتار به معنی Hetero" نویسنده آن کتاب به نظر می رسد، ایرنگ ( اشتباه ) نکرده باشند. گویا همان یوتر / یوت / جود در واژه ه ...
صاحب = خَدیو / هَدیو / بُد / بَد
امور = کفین ها
رمز = کَک
محله = کَلا
سینی = طبق ، کلاجود، چپین
فتنه گر = کلاکار
کلبا. [ ک َ ] ( هزوارش اِ ) به لغت زند و پازند بمعنی سگ باشد و به تازی کلب خوانند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
روستا = کُلی ، دِه
کلما. [ ک َ ] ( هزوارش ، اِ ) به لغت زند وپازند درخت انگور را گویند. ( برهان ) .
ماده هُنایه
کلیاس. [ ک ِل ْ ] ( اِ ) مستراحی که بر بالای بام سازند و کاریز آن بر زمین باشد. ( فرهنگ فارسی معین )
کلیک. [ ک ِ ] ( ص ) ( اِ ) بمعنی انگشت کوچک بود که به عربی خنصر گویند. ( برهان ) . انگشت کهین. کالوچ. انگشت خردک. انگشتک. کریشک . ( آنندراج ) . ( فره ...
اَفسِفارِش = اَپسِپارِش ، تسلیم ، سپردگی ، واگذاری
آپَسیهانِش = تخریب ، خرابی
کنار. [ ک َ ] ( اِ ) در اصطلاح صوفیه دریافتن اسرار توحید و دوام و مراقبه را گویند.
کنجک. [ ک ُ ج َ] ( ص ) هر چیز غریب و تازه و نو را گفته اند که دیدن آن مردم را خوش آید و به عربی طرفه گویند. ( برهان ) . بسیار بدیع که آدمی را از دیدن ...
کنجه. [ ک َ ج َ / ج ِ ] ( ص ) فیل بزرگ جثه. ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) . کِنْج. کَنْجَر.
آپَسَهیدن = نابود کردن
سفره = کَندوری شیدان. ( اِ ) خوان طعام ونعمت را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
سلوک = کُنِشت ، کُنشتار
رعد = کِنور / تُندر
کنیا. [ ک َ ] ( اِ ) . لغت زند و پازند، میان خالی و کاواک ( برهان ) ( آنندراج ) .
کنیس. [ ] ( اِ ) جامه زربفت.
تلخابیه ، تلخاب زدگی
تیزاب زدگی ؛ تیزابیه
اجتناب = اَنایش / اَپرود / گالِش /ویریزش / پَربود / بازگُزیرِش
اَپاریک = باقی مانده ، بقیه ( پهلوی )
آپاکانیدن = همراه ساختن ، پیروی خود کردن
آپاکیدن = پیروی کردن
اَنوِندیت = غیر قابل حصول ، نادسترس
بالغ = اوپای ( پهلوی ) نابالغ = اَنوپای
تناقض = اَنبِسانی
ثبات = آموتَکی
طرف = آلَک ( پهلوی )
آکارایی = خنثی و بی اثر بودن
تقدس = اَهرایه ( پهلوی )
قدیس = اَهرای ( به پهلوی )
" اَفراس " = یا اپراست ، به معنی استعلام است. ( پهلوی ) نمیدانم چرا در ریشه شناسی این واژه عقب تر از 600 سال پیش و زبان لاتین نمی روند و می ترسند ری ...
جنس و قسم = اَدوِنِه ( پهلوی )
به پهلوی " اَدَر" به چم زیر است.
آبِشیدن = بی رنج بودن ، آسودن ، راحت بودن
بشیدن = رنج کشیدن
کوته. [ ت ِ ] ( اِ ) مجموع بچه های یک حیوان در یک شکم ، در یک زه .
اُفتایی =اُفتندگی ، سقوط
کوزی. ( اِ ) بمعنی آبگیر و تالاب و استخر باشد ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء
کوژبرتا. [ کُژْ ب َ ] ( هزوارش ، اِ ) به زبان زند و پازند رستنیی باشد که آن را گشنیز خوانند و به عربی کزبره گویند.
کوغادگی. [ دَ / دِ ] ( حامص ) بیکاری.
کوکما. ( هزوارش ، اِ ) به لغت زند و پازند یکی از نامهای آفتاب است. ( برهان ) ( آنندراج ) . به لغت زند و پازند آفتاب و خورشید. ( ناظم الاطباء )
منقل = کولَخ
کولم. [ ک َ ل َ ] ( اِ ) فلفل سیاه را می گویند و آن معروف است. ( برهان ) ( آنندراج ) . فلفل سیاه. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ فارسی معین ) . با طبری �گو ...
وانایی = پیروزمندی
معاند = تُوسَن
کَلکیدن = جنبیدن ، لرزیدن ، لق خوردن
کوه گرفتگی. [ گ ِ رِ ت َ / ت ِ ] ( حامص مرکب ) حالت تهوع و دوار سر که بعض مردم را در ارتفاعات دست دهد. تهوع در ارتفاعهای بسیار. سرگیجه و غثیان که بعض ...
کوهنگ. [ هََ ] ( اِ ) به معنی خیز کردن وبرجستن باشد. ( برهان ) . به معنی جستن به فتح جیم ، مرادف خیزیدن است. ( آنندراج ) . برجستن. ( فرهنگ رشیدی ) ( ...
کوهه. [ هََ / هَِ ] ( اِ ) زین باشد عموماً. ( فرهنگ جهانگیری ) . زین اسب را گویند عموماً. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ فارسی معین ) .
کهری. [ ک َ ] ( اِ ) بدل. عوض
کهن کیسه. [ ک ُ هََ / هَُ س َ / س ِ ] ( ص مرکب آنکه دارای دولت دیرینه باشد. مقابل نوکیسه. ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) .
کهنی. [ ک ِ ] ( اِ ) خانه زمستانی. ( فرهنگ رشیدی ) ( فرهنگ جهانگیری ) ( از برهان ) ( از آنندراج ) .
شاهنشاه = کیازند
کیانی = طبیعی
کیایش
کید. [ ک َ /ک ِ ] ( اِ ) چیزی را گویند که بدان طلا و نقره و امثال آن را به هم وصل کنند، و آن را به عربی لحیم خوانند. ( برهان ) کبدا. [ ک َ ] ( اِ ) ...
کیزون. [ کیزْ وَ ] ( اِ ) پسته وحشی.
لذت = کیفتار ر. ک کیفتن / کیبیدن
مردمک چشم = کِیک / کاک
کیهج. [ ک َ / ک ِ هََ ] ( اِ ) نوع بزرگ از توت فرنگی. کیهچ. ( ناظم الاطباء ) ( از اشتینگاس ) . چیالک. [ ل َ ] ( اِ ) توت فرنگی. چیلک. شاکله. چلم. ( ...
کیهوییدن. [ دَ ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند و پازند یعنی روییدن و برآمدن و سبز شدن. ( برهان ) ( آنندراج ) . برآمدن و سبز شدن. ( ناظم الاطباء ) . رجوع ...
اورنگ. [ اَ رَ ] ( اِ ) تخت پادشاهان. پات. ( اِ ) تخت شاهنشاهی. تزر. ( اِ ) کرسی مملکت وتختگاه. گاث. ( اِ ) بمعنی تخت است. جرد. [ ج َ ] ( اِ ) تخ ...
مَس گاس = والا مقام ، بلند مرتبه
گامایی = گامندگی ، روندگی ر. ک گامیدن
گاوِد. [وِ ] ( اِ ) به لغت زند و پازند گاو کوهی. ( برهان ) .
دوشایی = شیر دهی ، توانایی دوشیده شدن
ورزگاو ( گاو شخم زن ) - - - - > ورزاو - - - - > ورزا
ورزایی = ورزیدگی ، ورزندگی
وَرزا = ورزنده
حرکت = گاوهش ، جنبش ،
گاهنگان. [ هَِ ] ( اِ ) کاهکشان و آن چیزی باشد سفید که شبها در آسمان نماید به عربی مجره خوانند.
گزافه = گُثرُم / گُترُم
دلق. [ دَ ] ( اِ ) جامه کهنه. گداد. [گ ُ ] ( اِ ) دلق و جامه کهنه و پارینه. ( آنندراج ) .
گداش. [ گ َ ] ( اِ ) شاخ حیوانات و شاخ آهو و غزال. ( آنندراج ) سرون. [ س َ / س ُ ] ( اِ ) شاخ هر حیوان. ( غیاث ) . شاخ است اعم از شاخ گاو و گوسپند ...
گذارا. [ گ ُ ] ( اِ ) معبر و گذرگاه و معبر کشتی. ( ناظم الاطباء ) . فرخور. [ ف َ خوَرْ / خُرْ /خو ] ( اِ ) گذرگاه آب. ( برهان )
گوه = عن ، تاپه. [ پ ْپ َ / پ ِ ] ( اِ ) سرگین گاو. سرگین آبدار و نرم گاو. تپه. پشکل. [ پ ِ ک ِ ] ( اِ ) سرگین گوسفند و آهو و اسب و خر و استر و اشت ...
فردی ( برای عدد ) = تاکی فردی ( برای انسان ) = تَکین
داگ / تاگ = به پهلوی " روز " است
گراته. [ گ ِ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) موانع و مشکلات پیاپی غیرمنتظر در پیشرفت کار.
عزت = گِرامایی
گِرامایی = گرامی بودن ، عزت
( گران آواز ) گران آواز. [ گ ِ ] ( ص مرکب ) کسی که آواز کلفت و بم دارد. درشت آواز. مراد خشونت و غلظتی است که در صوت پدید آید، طبیعی یا عرضی.
گُرانایی = گُرانندگی
گرانایی = گرانندگی
تمایل = گرایستار
تمایل = گرایستار ، شیوینِگی ( شیوینه )
گربز. [ گ ُ ب ُ ] ( ص ) در اصل گرگ وبز بود، یعنی گرگی خود را به لباس بز جلوه دهد. ( از برهان ) ( آنندراج ) ( غیاث ) ( فرهنگ رشیدی )
زورایی = زورندگی ، قدرت
گَزایی = صدمه رسانی
بَنجا = صمیمی
کیبایی = کیبندگی
هُنایه = ماثر ، ماثره ، هناینده ماننده: نمایه = نماینده
هُنودار = تاثیر
هُنایی= هُنودگی
هُنایایی = هُنایندگی
گرد ساق = دارای ساق پرگوشت
گردسینه = دارای سینه ی پرگوشت
گرد رو. [ گ ِ دِ ] ( ترکیب اضافی ، اِ مرکب ) اطراف و دور رو. ( از برهان ) ( از آنندراج )
گردک سرای. [ گ ِ دَ س َ ] ( اِ مرکب ) جایی که برای نوعروس و داماد سازند و به عربی حجله گویند.
دوران = گِردگَرد، گردگردان ، غَرباسنگ
مدور = گِردگَرد
گردگردان. [ گ ِ گ َ ] ( نف مرکب ) حرکت کننده دورانی. چرخان. دوار
گردگریبان. [ گ ِ گ ِ ] ( اِ مرکب ) پیراهن و یک تهی باشد و آن را به عربی سربال خوانند.
دونر = گِردناج
مفهوم = دریابه ، اِشنابه ، اُزوارده
اِشنابیدن = اِشنافتن
کشیک = گردوار. [ گ ِرْدْ ] ( اِ ) پاس شب
گرزدمن. [ گ َ رَ دَ م ِ ] ( هزوارش ، اِ ) به لغت زند و پازند بمعنی دشمن و غنیم باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) . هزوارش ، گرزدمن ، گروژدمن ، کرزدیمن
گُرزا = گُرزنده ، معالج
گُرزایی = گُرزندگی ، معالجه
تشنا = میزان تشنگی
گُرِسنا= میزان گشنگی
گرم جه. [ گ َ ج ِه ْ ] ( نف مرکب ) چشمه ای که آب گرم از آن فوران کند. جائی که آب گرم از آن بجهد.
کوسک. [ ک َ وِ ] ( اِ ) باقلا را گویند و به عربی جرجیر خوانند. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) ( فهرست مخزن الادویه ) . گرمک. [ گ َ م َ ] ( اِ ...
عجله = گرمند
خراب = گِرِنگ وَنی = خراب. ( نبیگ هفتم دینکرد )
گری. [ گ َ ] ( اِ ) هر پیمانه را گویند خواه جریب که پیمانه زمین است و خواه گز که زمین و جامه و امثال آن بدان پیمایند و گز کنند و خواه کیله که پیمانه ...
گریب. [ گ َ / گ ِ ] ( اِ ) معرب آن جریب است و آن مقدار مسافتی است که با دو گاو بتوان زراعت کرد. فَدان.
گریج. [ گ ُ ] ( اِ ) پاره ای که آن را از چیزی بریده باشند مثل قاچ خربزه و هندوانه و امثال آن و تکه قماش و کرباس شکله. [ ش ِ / ش َ ل ِ ] ( اِ ) برش. ...
گُریزا
گریزه. [ گ ُ زَ / زِ ] ( اِ ) قاچاق.
دستواره = دستبند
پاواره= خلخال
گریواره. [ گ ِ ری رَ / رِ ] جواهرات لایق گردن.
گزاد. [ گ َ ] ( اِ ) جامه کهنه . ( آنندراج ) . گراد. [ گ ِ ] ( اِ ) جامه کهنه. ( برهان ) . ژنده. [ ژَ / ژِ دَ / دِ ] ( ص ، اِ ) جامه دریده وکهن گشت ...
گزار. [ گ َ ] ( اِ ) نقش باریک و کم رنگ نقاشان و مصوران را نیز میگویند که اول میکشند بجهت اندام و اسلوب و بعد از آن رنگ آمیزی کرده پرداز میدهند. ( بر ...
گُزارایی = گُزارندگی
گزایستن. [ گ ُ ی ِ ت َ ] درآمدن و داخل شدن. ( ناظم الاطباء ) .
گزایا = گزایان
گزایایی = گزندگی
سپید = گزرنگ
گزک. [ گ ِ زِ ] ( اِ ) سیر و تماشا. ( آنندراج ) .
گزلک. [ گ ِ ل ِ ] ( اِ ) کارد کوچک دسته دراز را گویند. گازود. ( اِ ) گازود و کارد که بدان جامه و چرم و مانند آن برند. بُرینه . ( اِ ) کارد باشد.
معالج = گزیرگر
سودا ( یکی از خلط ها ) = برسیا ( نظام الاطبا ) . گُش سیاه.
گشادبازی. [ گ ُ ] ( حامص مرکب ) عمل گشادباز. خرج کردن بی جا و بسیار. اسراف در خرج. خرج کردن به گزاف.
گشادنامه. [ گ ُ م َ / م ِ ] ( اِ مرکب ) فرمان پادشاهان را گویند و آنرابعربی منشور خوانند. ( برهان ) ( جهانگیری ) ( فرهنگ رشیدی ) . فرمان و حکم و منشو ...
گشاک. [ گ ُ ] ( اِ ) بازوی درازخانه را گویند و آن از سر دوش است تا آرنج . ( برهان ) ( آنندراج ) . بازوی دراز یعنی از سر دوش تا آرنج. ( ناظم الاطباء ) ...
گِشتال گشت. [ گ ِ ] ( اِ ) همه. همگی. کلاً : گرفتند گردان بکین ساختن جهان از یلان گشت پرداختن.
اندرگشتن: 1 - گشته شدن 2 - روبرتافتن
فحل = گُشنخواه ، وَرده ( پهلویگ ) رفع فحل = کَل خوردن /کل دیدن /کل دادن
گُشنِش = انزال ، جهش مایع جنسی
گُشنایی = آمیزندگی ، سپوزایی ، مَرزایی ، گایایی
گُشنا = گُشننده ، آمیزنده
نوشتاره
عمل = رفتاره
کلام = گفتاره/ چُنگ
گفتان = حشرات پرنده
گلاگل. [ گ َ گ َ ] ( اِ مرکب ) شکم سخت پیش آمده. آبستن نزدیک به وضع حمل. ( یادداشت بخط مؤلف ) .
گُلانِش = پاشش
سیاه = گلاه
تریاکن تر. ( اِ ) کشتی سی پارویی. توتی. ( اِ ) جهاز و کشتی. تغاری. [ ت َ ] ( اِ ) ناو کوچک و ناوچه. چنگ. [ چُ ] کشتی و جهاز بزرگ. گلبت. [ گ َ ب َ ...
برآزمایی = تجربه
برآزمایشی = تجربی
براندودن = مسدود کردن به وسیله ی پُرکردن
گل خله
گُلدُم
گلغر. [ گ ُغ َ ] ( اِ ) پشم نرمی باشد که از بن موی بز به شانه برآرند و از آن شال بافند. آن موی را کرک و کلک و تبت و تبد، نیز گویند
گلغیچه. [ گ ُ چ َ / چ ِ ] ( اِ ) گلغچه. ( حاشیه برهان قاطع چ معین ) . بمعنی گلغچه است که جنبانیدن انگشتان باشد در زیر بغل تا بخنده آیند. ( برهان ) . ...
گلفهشنگ. [ گ ُ ف َ ش َ ] ( اِ ) آبی که در فروریختن از جای بلندی یخ بسته باشد مانند یخ زیر ناودان. ( برهان ) ( آنندراج ) . آنرا دنگداله نیز گویند.
گلگل = نوعی لیمو بسیار ترش
گلوج. [ گ َ ] ( اِ ) نانی که در آتش یا خاکستر تنور افتاده و سوخته باشد.
گُلوده = پُر شده ر. ک "گُلودن"
گلوژ. [ گ ِ ] ( اِ ) فندق و معرب آن جلوز است. شکوله. [ ش ُ ] ( اِ ) فندق سخت پرمغز.
گلوشه. [ گ َ ش َ / ش ِ ] ( اِ ) زخم.
گلوند. [ گ َل ْ وَ ] ( اِ ) مرسله را گویند یعنی هر چیز که بطریق تحفه و هدیه بجایی فرستند. || چیزی باشد که آنرا مانند گلوبند از جوز و انجیر سازند و بج ...
گماشه
گمانه. [ گ ُ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) مسبار. آلتی که با آن عمق را تعیین میکنند. ( فرهنگستان ) .
سنجینه = سنجه
گنگ. [ گ ُ ] ( اِ ) لوله ای که به جهت راه آب از سفال سازند ودر زیر زمین به هم وصل کنند. ( برهان
گنگبار. [ گ َ ] ( اِ مرکب ) مجمع الجزایر
گنگل. [ گ َ گ َ ] ( اِ ) هزل و ظرافت و مزاح و مسخرگی. ( از برهان ) . ( رشیدی )
گواب. [ گ َ ] ( اِ مرکب ) حدقه چشم. ( آنندراج ) . خانه چشم. ( ناظم الاطباء ) . چشملان. [ چ َ / چ ِ م َ] ( اِ ) مردمک چشم. || حدقه. ( ناظم الاطباء ) ...
گواسه. [ گ ُ س َ / س ِ ] ( اِ ) صفت و گونه. ( انجمن آرا ) ( آنندراج )
گواشمه. [ گ َ م َ / م ِ ] ( اِ ) دامنی را گویند. و آن مقنعه و روپاکی باشد که زنان بر سر اندازند. ( برهان ) . مقنعه باشد که زنان بر سر اندازند. ( جهان ...
گوبشا. [ ب َ ] ( هزوارش ، اِ ) به زبان زند و پازند انگبین را خوانند، و به عربی عسل خوانند. ( برهان ) . هزوارش گوبشیا ، پهلوی انگمن ( انگبین ) �یونکر ...
گوبیا. ( هزوارش ، اِ ) بر وزن لوبیا، به لغت زند و پازند زبان را گویند، و به عربی لسان خوانند. ( برهان ) . گوبیا ( زبان ) �بندهشن چ یوستی ص 222�. در پ ...
گوتیز / گونیز . [ گ َ / گُو ] پیمانه .
گورابه. [ ب َ / ب ِ ] ( اِ ) گنبدی را گویندکه بر سر قبرها سازند. ( برهان )
گورش = نام ستاک از گوریدن
گورایی = گورندگی ، آشوب
گورا = گورنده
هزارپا = گوخزه ، گوشخیزک ، گوشوَرَک ، گوش سُنب ، گوش خزک ، گوش رُوَک
کورن. [ رَ ] ( اِ ) رمه. گله. ( از ناظم الاطباء ) ( از اشتینگاس ) . گوگَل / گوباره = گله ی گاو پَه: گله، رمه. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
گول. [ گ َ / گُو ] ( اِ ) پشمینه ای است با مویهای آویخته و آن را درویشان پوشند، و به عربی دلق گویند. ( برهان قاطع ) ( سروری ) ( سراج اللغات ) ( رشیدی ...
گونا. ( اِ ) به لغت زند و پازند بره و بچه گوسفند.
گونا. ( اِ ) به لغت زند و پازند بره و بچه گوسفند.
پیادانِش
پیادانشمند
پیادانشیک
پیادانش
لرگ/ لاک/ سُکوره / تار
درود ، جای دیگری نوشته بودید ، پاسخ گفتم.
گیم = چشته ای از گوشت یا کرم که بر سر قلاب کنند گرفتن ماهی را. ( یادداشت مؤلف ) . آنچه از خوردنی یا کرم و یا گوشت که برای فریفتن ماهی بر سر قلاب ماه ...
لار
لامان. ( هزوارش ، اِ ) به زبان زند و پازند نان را گویند و به عربی خبز خوانند. ( برهان ) . مصحف لحمان ؛ هزوارش نان و نیز به معنی غذا. ( دهارله )
پیچیده تن = دارای بدن ورزیده و ماهیچه های برجسته
لانیدن
لاویدن. [ دَ ] ( مص ) گرفتن. اخذ. جایزه گرفتن. ستدن
سرعت = تُندنا ، فِرزی ، اَروْنا ، چاب ، شتاب
لبیاب. [ ل ِب ْ ] ( اِ ) رودخانه و نهر عظیم را گویند.
لغزندگی
لوت و لندر. [ ت ُ ل ُ دُ ] ( ص مرکب ، از اتباع ) بالتمام عور. بالتمام عریان. کاملاً برهنه.
لوشاره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) لور. ( جهانگیری ) . زمینی را گویند که آن را سیلاب کنده باشد. ( برهان ) . لورکند. سیلاب کند. آبراه.
لوکچه. [ چ َ / چ ِ ] ( اِ ) میوه کُنار. میوه سدر.
لوکه. [ ک َ / ک ِ ] ( اِ ) مطلق آرد را گویند.
لولاک. [ ل َ / لُو ] ( اِ ) انجیر قرمز است . گولر. [ ل َ ] ( اِ ) انجیر آدم. درخت انجیر دشتی. جمیز. [ ج َ ] ( اِ ) نوعی از انجیر است و برگ آن به بر ...
لیلو. ( اِ ) تالاب و استخر و آبگیر را گویند. ( برهان ) .
لیلیا. [ ل َی ْ / ل ِی ْ ] ( هزوارش ، اِ ) به لغت زند و پازند به معنی شب است که عربان لیل گویند. ( برهان ) .
لیم. ( اِ ) گونه ای از سپستان که در چاه بهار غرس شده است و این نام آنجا بدین درخت دهند . ( گااُبا ) .
لیمه. [ ] ( اِ ) چرک. ( آنندراج ) . - لیمه گوش ؛ چرک گوش. ( آنندراج ) .
لیولنگ ( لی - ولنگ ) لی - ولنگ. [ وْ ل َ / ل َ یو ل َ ] ( اِ ) برف. ( جهانگیری ) . برف و آن چیزی باشد سفید که در زمستانها مانند پنبه حلاجی کرده از آ ...
ماتورنگ
ریگ افسایی
مُرده افسایی
مارپیکر
نزدیک به آن در پارسی "مارتَن"، که بدون جنسیت است.
مازار. ( اِ ) عطار و گیاه فروش را گویند. ( برهان ) . ( ناظم الاطباء ) .
مازاری، بوفروشی
مازیاره. [ رَ / رِ ] ( اِ ) ( برهان ) ( از آنندراج ) . مازیاری. مازیانه. طعام شیرین و مربا. ( ناظم الاطباء ) . گلقند. [ گ ُ ق َ ] ( اِ مرکب ) مربای ...
ریچار. ( اِ ) ریچال. ( فرهنگ جهانگیری ) . طعامی است که از جغرات پزند به هر رنگ که خواهند. ( شرفنامه منیری ) . مربا. ( ناظم الاطباء ) ( ازبرهان ) . مر ...
حلزون=ماسلین /شُنج
مخلوط = ماسور ، آمیزه ، شیویده
انعقاد ( شیر ، خون و. . . ) =ماسش
ماکر. [ ک ِ ] ( اِ ) به معنی پس فردا باشد که برادر کوچک فردا است. ( برهان ) ( آنندراج ) . پس فردا و روز پس از فردا. ( ناظم الاطباء ) . هزوارش ، مگر ، ...
مامه
مَنه = مقدار نوشیدنی که مصرف شود. همخانواده به مانه و پیمانه
شباهت = مانِستار ، مانانی ، مانندی ، مانندایی ، مانایی
مانانی = شباهت
مَلاک =مانبُد مَلاکین = مانبُدان
نوعی نان محلی در جنوب که با ریختن لایه نازکلی از خمیز تُنُک بر روی تاوه مدور به صورت پادساعت گرد پخته میشود.
جوداهایی = جُدایایی ، جداهندگی ، یوتاکایی
جُداهیدن = جدا کردن یوتاکیدن
یوتاکا = یوتاکنده ، مجزا کننده
یوتاکایی = یوتاکندگی
همانندایی = همانند بودن
مشابهت =همانندایی ، همانندی شباهت = مانندایی ، مانندی
همانندایی = همانندی ، شباهت
نکیزش = عرضه کردن ، مواجهه کردن ، افشا کردن اَویریزِش = مواجهه شدن، اجتناب نکردن
مانمن. [ م ِ ] ( اِ ) به لغت زند و پازند جامی باشد که بدان شراب و آب و امثال آن خورند. ( برهان ) ( آنندراج ) . ب. ( ناظم الاطباء ) . پهلوی ، یام ( جا ...
دیگر برابر ها برای رنگین کمان = مانندآب/ نوس/ آژفنداک / سَرویسه / سریر / رخش / توسه / توبه / تُرسه / تَبراز
مانَندایی = مانندگی ، مشابهت
خبر = مانو
مانی. ( ص ) به معنی نادر باشد که از ندرت است که بی همتا و بی مثل و یکه و تنها باشد. ( برهان )
مانید. ( اِ ) چون جرم است ، چون کاری یا سخنی کردنی و گفتنی نکند یا نگوید گویند مانید او را، یعنی بماند. ( لغت فرس اسدی چ اقبال 110 ) . به معنی جرم و ...
ماه. ( اِ ) مدین ، به زبان پهلوی شهرو مملکت را گویند که عربان مدینه خوانند. مأخوذ از فارسی ، شهر و مدینه. ( ناظم الاطباء )
ماهر. [ هَِ ] ( اِ ) به لغت زند و پازند به معنی فردا باشد که به عربی غد گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( از ناظم الاطباء ) . هزوارش ، ماهر . پهلوی ، فر ...
قبیله = مَبهَن / زَند
متک. [ م َ ] ( اِ ) ترنج را گویند و آن میوه ای است که پوست آن را مربا سازند. ( برهان ) ( آنندراج )
جغرات. [ ج ُ ] ( اِ ) به لغت سمرقند ماست را گویند و معرب آن سقرات است. ( برهان ) صغراط. چغرات. ( مقدمة الادب ) "با مال مردم پُز ندهیم!"
متل. [ م َ ت َ ] ( اِ ) قصه های کوچک خوش آینده و حکایتهای خرافی. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . داستانهای غیرواقعی که بیشتر قهرمان های آن جانوران ، ...
1 - متنی. [ م ُ ] ( اِ ) نعناع است. ( تحفه حکیم مؤمن ) ( فهرست مخزن الادویه ) . 2 - متنجوشه. [ م ُ ت َ ش َ ] ( اِ ) پودنه و نعناع. ( آنندراج ) ( نا ...
مجرگ. [ م َ ج َ ] ( اِ ) ( لغت فرس اسدی چ اقبال ص 278 ) . به معنی بیگار باشد یعنی مردم را به زور و ستم و بی اجرت و مزدوری کار فرمودن. ( برهان ) . کار ...
مَجِست = معروف ترین ، بزرگ ترین ، مَهست ، والا ترین
مچولک. [ م َ ل َ ] ( اِ ) در تداول عامه خوردنی کم که برای سرگرمی نه سیر شدن به دفعات و بتدریج و کم کم خورند.
مخائیدن. [ م َ دَ ] ( مص ) به معنی پوشیدن و ناپدید کردن است.
واژگان برای بیان دما ( آب و. . . ) = 1 - گرم 2 - ولرم. [ وِ ل َ ] ( ص ) گرم مایل به معتدل ، نیمه گرم. 3 - مخته. [ م ُ ت َ / ت ِ ] ( ص ) نه سرد و نه ...
مدمموندن. [م َ م َ مو ن ِ د َ ] ( هزوارش ، مص ) ، به لغت ژند و پاژند به معنی ترسیدن و واهمه کردن و رمیدن باشد. ( برهان قاطع ) .
دُنیا = مِرا /اَخوْ/ اخوان / جهان/ لوگ
قیماق اصلا ترکی نیست که بخواد ریشه ای این باشه!
جوشیدن = ( درباره ی انسان ها ) به معنی ارتباط گرفتن نیز هست. مانند واژگان زیر: مردم جوش = مردم آمیز دیرجوش = کسی که دیر صمیمی شود جوشش = تمایل به ...
جامعه سیز = هازه گَزا / مردم گزا
مردنگی. [ م َ دَ ] ( اِ ) ( دهخدا ) . فانوس شیشه ای که بالا و پائین آن باز است و شمعو چراغ را داخل آن گذارند تا از باد محفوظ بماند. چرونده. [ چ َرْ ...
مَرزا = مَرزنده ، نزدیکی کننده
مَرزایی = مَزَندِگی
مَرزِش= آمیزش جنسی ، سِپوزِش
مَروستار = خوگیری ، عادت ، اعتیاد
مَروسایی = مروسندگی ، علاج گری
مریدن. [ م َ دَ ] ( مص ) یخ بستن و منجمد شدن و فسردن. ( دهخدا ) ( ناظم الاطباء ) .
لغت نامه دهخدا هسبند. [ هََ ب َ ] ( ن مف مرکب ) مخفف هست بند. حسبند. عاشق. سخت شیفته. در تداول ، هسبند کسی شدن ؛ سخت عاشق و شیفته او گردیدن. سخت مفتو ...
مِسیدن
مَشتنا = غلظت مَشت = غلیظ
مالشگر / مُشتمالچی
مشروندن. [م َ ن َ ت َ ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند و پازند به معنی چیدن باشد و مشرونمی یعنی می چینم و مشرونید یعنی بچینید. ( برهان ) ( آنندراج ) . چی ...
مشکویه. [ م ُ کو ی َ / ی ِ ] ( اِ ) بمعنی مشکوی است که حرمسرای سلاطین باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) . همان مشکو است. ( فرهنگ رشیدی ) . || ( اِخ ) نام ن ...
مَغنا = مغاکنا ، ژرفنا ، عمق
معطل کردن = مَغزیدن ، مولیدن
منجک. [ م َ ج َ ] ( اِ ) آن بود که مشعبدان بدوقلم و چیزها برجهانند . ( لغت فرس اسدی چ اقبال ص 272 ) . یکی از جمله شعبده هایی است که شعبده بازان کنند ...
آبناف = چشمه آب
به پارسی "آبسنگ"= سنگ بزرگ کاویده که در ان آب برای شنا ( حمام ) نگهداری میشد.
غواص = آبوَرز ( پازند ) ، غوته باز
آزاد کامگی = اختیار ، مختار بودن
هوجیراندان = آژیراندن ( پازند )
اَستوانیندن = اعتراف گرفتن ، خستوانیدن اُستوانیدن = استحکام بخشیدن، معتبر کردن
اَسنوده = غریزی ، فطری
آسنیدن = شستن
اگزما = اَغره
اَگُمیز = آمیخته نشده
اَنَیدن = راهنمایی کردن
توبیخ = اَوِن ( به پازند )
آهوگیدن = معیوب ساختن ( پازند )
اَبرهام = طبیعت ، خصلت و خوی
ابد = اَپَت ( به پازند )
اَپوردن = دزدیدن ، فروبردن ، اوباردن ، خوردن با عجله
اَتُخشایی = بی فعالیتی ، بی حرکتی ، رکود
اُخه = وجدانا ، قلبا ( به پازند )
اَدوشینِش = نا دوستی ، رنجش
ارتاک = سریع ، تیز پای ( پازند )
اَراست = ناراست
اَرتجگ = برق ( پازند )
اَرتیک = جنگ
اَرتیگری = جنگ جویی ، پیکارخواهی
اَرزیر = قلع ، مفرغ ( پازند )
اَرزیر = قلع ، مفرغ ( پازند )
اَرشیدار = بی خطر
اَرغ = رنج ، کار کار و کوشش اجباری
معلول ، علیل = آرمیشت معلولین = آرمیشتان
اُروَر = گیاه
اُروَند دادستان = سریع القضاوت ، قاضی چابک ، تیزداو
اُروَند خواهشی = عجولی
اُروَند کُنشی = سریع العملی ، چابک کنشی
آزبایش / اُزبایش = درخواست ، التماس ، نیایش ، کمک خواهی
اَزد = دانسته ، معروف ، شناخته
آزگرفتن / اُزگرفتن = برگرفتن، جدا کردن ، بیرون بردن ( پازند )
اُسانیدن = پایین آوردن ، دور کردن
آسانش = تسهیل اُسانش / اوسانش = سقوط ، پایین آمدن ، نابودی
اَسپستان
اسپندار ، فاروسی
کامل = اُسپور / سُپور / مُک / هَنگرد ( #دینکرد ) ناقص = اَنُسپور / اَن اُسپور
اَستیته = پایدار ، محکم ، باثبات ، با دوام
اُستیگ = محرم اسرار ، قابل اعتماد
قفل = اِسکَندان
اَسگُذار = اَسپ گذار ، چاپار ، پیک
اَشایه = نظم ، تقدیر و مشیت الهی
اَرتایه = نظم و قانون ( پازند )
اَغی = بلکه ، که ( پازند )
به پارسی "اَفجِه" = آبجِه ، جایی که آب از آن بیرون می جهد.
اَپراست / افراست = اگهی ، پرسش ، استعلام
اپرازش = ارزیابی ( به پازند )
استعلام = افراس
افراس = اگهی ، استعلام
فَرِست = اولین ، نخستین ، فرترین
اَبَرتوم = برترین ، بالاترین
بالِست = بالاترین نقطه ، قله ، اوج بالست = رشد
پِلارده : پُل آورده ، پَرت آورده ، پرت و پلا ، هزیان
اَفشَماند = ادعا ، داو
#پیشنهادی : دِهمانه = دوز دِه = دادن ، پسوند" مانه" به معنی اندازه روی هم رفته = اندازه ی دادن دیگر واژه هایی که با این پسوند از قبل داریم : پتمان ...
افشِمانه= پیمانه ، اندازه افشاندن
اَکار = بیکار ، ناکار ، از کار افتاده
اَکام = از روی بی میلی اکام روشی =از روی بی میلی رفتن اکام تچشی = از روی بی میلی کاری را کردن
اَکدَش = آمیزش میان مردمان ، آمیختن ، اجتماعی شدن
اَکامگی = ناکامی
اَموَستن = 1 - به هم پیوستن ( هموستن ) 2 - جمع کردن ، برچیدن
اَنابای = 1 - ناشایست ، ناروا 2 - بیمار
اَناستی = آن اَستی، اَنَستی ، نابودی ، غیبت ، نیستی اَناستی = فراوانی
نامحدود = اَنغَره / اَنغَران / اَنارام/ انیران
اَناویدن = جابه جا کردن ، جدا کردن
اَنایِش = اَن آیش ، اجتناب
انباز = هر نوع شریک ( جنسی ، کاری و. . . )
انبامیک = مردمان زمانه و هم عصر ، گروه مردمان ، مخاطبین یک سخنرانی
اَنباهیدن = فرو ریختن ، ویران شدن ، ویران کردن ، از بین بردن
اندراج عربی نیست! همریشه با اندر است و درمنابق قدیمی مانند زبان پازند هم یافت می شود
مداخله = اَندَراج / اَندَرشَوِش
اَندَرد = بی درد
اَندر ماه = هلال ماه نیماه = ماه نیمه کامل پُرماه = ماه کامل ، بدر
اَندروَدَردن = بیرون آمدن ، خارج شدن ( کنایه از خارج شدن جان و مردن! ) ( پازند )
اَندروَرزیدن = مشغول بودن ، در حال انجام کار بودن، اشتغال داشتن
اشتغال = اندروَرزِش ( به پازند )
اندیمان = جلو ، پیش ( پازند )
اَنسپاس = ناسپاس
انشهری = ناشهری ، بیگانه ، غیر بومی
جُدشهری = نا همشهری ، اهل شهری دیگری
اَوانه = اونو ، آن طرف ، آن سو اونویشیش = اینهاش! اینجاست! ( به پازند )
دیراَبَررَوِش = رسم و آیین کهن
اَبَررَوِش = رسم و آیین
اَفسَهیدن = خراب شدن ، تباه شدن ، کم شدن
گرامر = بیاکَرِن ( پازند ) : دستور زبان
بی ناختار = بدون اختلافت ، بدون تفاوت و فرق
بی مُست = بی گلایه ، خشنود
اَیاردن = تحریک کردن ، جوشاندن ، عصبانی کردن ( پازند )
اَیاشتن = اَیاردن
آیاسش = حافظه ، یاد ، ویر ، به خاطر سپاری
اَجامه = بی جامه ، لخت ، بی لباس
ایستایی = مقاومت ( به پازند )
ثروت = ایشت / هیر / هِر
مزرعه = باسره
بالاد = آسیب ، اذیت ، صدمه و زیان . ( پازند )
بالائیدن = بالانیدن ، بالا بردن ( پازند )
بَخسیدن = حلاجی کردن ، بخیه زدن ( پازند )
بَدیگان = خویشان، دوستان ، همسالان ، همگنان
سد ( آب ) = بَرغ / وَلگ/ بندروغ / چَل
وَرویِش = طرفداری ، مُریدی
تاشیدار= آفریدگار
تاشتار = خلقت و سرشت
بَزم آور = ساندویچ
بَسوَرزی = پرکاری
بسکار = کارآزموده ، پرتجربه
بغانی = الهی
بغونی = خدایی ، بغ بودگی
بُنِست = بُن ترین ، ریشه ای ترین ، اساسی ترین
قالی به پازند : "بوب" تبسته. [ ت َ ب َ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) قالیچه یا گلیم ریشه دار و طرازدار. ( ناظم الاطباء ) ( لسان العجم شعوری )
وَرِشتن = زخم زدن ، زخمی کردن
زَرِشتن = کشتن ، قتل کردن
بود و نمود = علت و معلول
بودَستار = وجود ، بودگی ر. ک = بودستن
بودَستن = بودن
بِشمار = آزار رساننده ، رنج آور ر. ک بِش
بِشیدن / بیشیدن = رنجاندن ، آسیب زدن بِش = درد ، رنج ، آزار
پاغُره
پایچَم = ترجمه ، زیرنویس
پایامِش = سرانجام رسی ، پایان دهی
پتاکی = یقین ، آشکارگی ، پیدایی
پتاکیدن = پیدا کردن ، آشکار کردن
پدمانیدن = میانه ورزی ، اعتدال ورزی در کار ها
دشمن متخاصم = پتیارمند دوست متحد = هیارمند
برایستادن = موافقت کردن ، پدایستادن = مخالفت کردن ، ( به پازند )
پدنگریدن = دیده بانی دادن ، با مواظبت نگاه کردن ،
پُررواج
متخصص = پُردان ، کاردان ، آگاهبُد
پُرشناس = کارشناس ، متخصص ، مجرب
پُرمرگ = مرگ آور ،
پرمرگی = همه گیری ، سرایت بیماری
پرهاختن = تربیت کردن
حلقه = پَره / چنبر / انگَله / جَرگ
پزامندگی = پختگی ، بلوغ ، با تجربه بودن
پزدئیدن = 1 - تنبیه کردن، 2 - اخراج کردن ، تبعید کردن
پژدیس / پژتاب = تصوری که روی آب یا آینه تشکیل می شده است. ( پازند )
پَساندن = پخش کردن ، افشاندن
پَسکوندن = قالب زدن، به شکل در آوردن
پَشو = چهارپایان اهلی ، دام ( پازند )
پَشینیدن = زنجیر کردن ، دست بند زدن، بازداشت کردن
وِناهِش = گناه و جرم
پوهِش / پُهِش = گناه و جرم
چربی = پِیتوِه / پِسید / پی هو / په چوم. ( اِ ) چربی و پیه و شحم. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا )
پیش غدا = پیش باره / پیش پاره از " باردن / پاردن "به معنی خوردن ، بلعیدن
پیش خرد = خرد فطری در برابر پس خرد = خرد اکتسابی
پِیکوبی = دعوا ، نزاع
تاشک = مایه ماست
تُچاوِه = نژاد ، تخم و ترکه ، اصل و بنیاد
تُخشایی = کوشایی
سند = ترزده
در پهلوی اما واژه ی "جادگو" برای وکیل استفاده میشده نه قاضی ( کادیک )
تَروَنِش = غلبه
تَروَنیدن = غلبه کردن ، شکست دادن ، چیهریستن
تِریست یار = سیصد سال
تَزِش= جریان {آب و . . . . }
تَزَند = جریان ، روانِگی ( پازند )
تسوم = چهارم ( به پازند )
تِمک = تمیک ، تاریک
تمیک = تاریک
هوای شرجی = تَمیس
تَند = ضعیف ، نزار ، پژمرده ، رنگ پریده
توان هیر = قدرت مالی
توجِش = کفاره و جبران
توزِش = انتقام
جَو ( اتمسفر ) = تواش ( Twash ) ( به پازند ) ، تواشَه ( به اوستایی ) اَندَروای = اندَروا ، فضا ، جو ، اتمسفر
توماک = تاریکی ، سیاهی
تیزابگی
تیگ = سلاح ( به پازند )
وکیل = جادگو ( به پازند ) ، کارران ، کاران
جاد گو = وکیل ( پازند )
گان = روح ( پازند )
جودبِش = بی درد ، بی رنج، اَبِش
جودسرده = نا هم جنس ، نامتجانس ، دگرگون
چهار بار خواندن ذکر
چاروق همان چاروغ است! هرچی ق داشت سریع نیا وردار برا خودتون!
چپاول از از چَپو می آید ولی چپو ترکی نیست! هم در پازند هست ، هم پهلوی ، و در دری یهو پیدا نشده است!
لقمه= چِشته ، لَپ، گَراس لوشانه= لقمۀ چرب و شیرین. ( #عمید ) ( جعفری )
چِکمیزی یا چکمیزک. [ چ َزَ ] ( اِ مرکب ) چکه چکه میزیدن و شاشیدن و آن مرضی است که بول آدمی قطره قطره چکدو آن را بعربی تقطیر البول گویند. ( انجمن آر ...
چَمه / چَمیک = علت و معنی
چَمیک = علت و دلیل
چَمُشتن = ادرار کردن ، دستشویی رفتن
چَمنای = علت ، معنی
چَندیدار = لرزش ، تکان، جنبش
چوخایی = تلاش ، کوشش ر. ک چوخیدن
چوخا = کوشنده ر. ک چوخیدن
فصل ( سال ) = چَهره
چیرتوم = چیره ترین ، غالب ترین
چیرتوم = غالب ترین ، چیره ترین ، نیرومند ترین
چَهِش / چَهِشَن = سوگ ، عزا ، ماتم
خشاراندن = خشک کردن ، آب لباس را چکاندن
ویزاردن = توضیح دادن
خوارین = تغذیه
خیر = هیر ، هِر ، هِریه ، مال ، دارایی و ثروت ( پازند )
مملکت = دَهیوم /دَهیو / دَخیو
اَندَرزبُد
دَرَگ نبیگ = باب کتاب
دُژیاری = سال ید ، سال قحطی ، خشک سالی
#پیشنهادی ""دَوآس"" تردمیل به معنی آسیاب است. آس در آسیاب به سنگ مخصوص آسیاب کردن گفته می شده و از آن واژگان زیر را در فارسی داریم: آسیاب = آس آب = ...
دُشابه = زشت روی ، بدنام و بی آبرو
دُشبُرداری = ناشکیبایی ، عدم تحمل و صبر
جنین = دَشتَگ
دامک / دامه = سرشت و طینت ( پازند ) دُشدامه / دُشدام = بد سرشت ، بد ذات
دُشدادی = نظم و قانون بد
دُشمانایی = ناهمانندی
دُشویچار = تشخیص اشتباه
بیته = دوباره ، ثانوی ، بار دوم ( اوِستایی )
دُشبَرِش = بدخواه ، بدرفتار
دُشاگاه = غافل ، نا آگاه
خارج ( از کشور ) = اُزدهیک دَهیک = کشور ، دهستان لرد. [ ل َ ] ( اِ ) خارج. بیرون. مقابل درون. مقابل داخل
دیر زیوشی = عُمر دراز
دیسومند = تنومند ، خوش اندام
طوفان = دیوباد
رامِستار = صلح ، رامَنی ، آشتی
رامَنیدن = آشتی دادن ، خوش بودن
رِسایش = 1 - بلوغ ، کمال 2 - کفایت
تمبیدن. [ ت ُ دَ ] ( مص ) افتادن. خراب شدن. ( دهخدا ) . پیشوند اَ = منفی ساز اتُم= ( PIE ) خراب نشدنی ر. ک واژه نامه پازند
حوله = روپاک / رومال / آبچین
روذیدن = 1 - نمو یافتن ، روئیدن ، بزرگ شدن 2 - توسعه یافتن ، بهتر شدن
روذِش = توسعه
روزاک = جرقه ویروزاک = رعد و برق
روزِنیدن = جرقه زدن ، روشن کردن
ریچیدن = 1 - ترک کردن 2 - ریزیدن
بَرزاد = اصالت ، ریشه و تبار
اصل و نسب = زاد و بود
زاد و ولد = زاد و رود
زارمند: غمگین ، اندوه مند ، بیشمند ( پازند )
زامَنیدن = 1 - فرستادن 2 - بسیج کردن
زاوَرِش = خدمت
زبایش = استغاثه
زباییدن = ( پازند ) ستایش کردن ، دعا خواندن
زِپاک = اشتباه ، نادرست
دهان = زفر ، کَپ ، سَک، رومب ( به پهلوی ) جاوه. [ وَ / وِ ] ( اِ ) اندرون دهان. ( برهان ) ( آنندراج ) . تان. ( اِ ) دهان باشد. ( فرهنگ جهانگیری ) ...
کبیسه = اَوَرداد / وَهیزک
زجه = زُنجه ( اوستایی / پازند / پهلوی ) Zonj ، از کارواژه ی زُنجیدن به معنی گریستن ، مویه و ناله کردن
جندبُد / زندبُد= شهربُد ، حاکم شهر
زَندِش = تفسیر ، شرح و بیان ( به پازند )
زوارش = یاری ، خدمت ، پرستاری
"اوی اَشو" = حضرت
اندر رسیدن = متحمل شدن
زیناروَر = مجهز ، مسلح
معادل = زیوار
زیواد! - = زنده باد! عمرش دراز باد!
زیوِستار = زندگی
اُشتانومند = هستیمند ، زنده ، جاندار
زیوِشمند = زنده ، جاندار
پیچیده بر = برجسته بر ، داررای سینه های ماهیچه ای
ستفت تگ = تند رو ، بسیار تازنده ستفت = سخت ، محکم ، خشن ، ظالم ، قوی
اَپُسی = بی پسری ، بی فرزندی ، نازایی
سِتور = فرزند خوانده سِتوریه / ستوری = قیومیت ، فرزند خواندگی
ستومی = 1 - گیجی ، بهت زدگی ، حیرت 2 - چُرت 3 - دلتنگی
سِتیم = کبودی و خون مردگی زیر پوست
سَزدن = سَختن
سُنبِش = سوارخ
سنگور = بطری نوشیدنی
سودِش = ( به پهلوی ) بهره و سود دهی
تدارکات چی = سور ویرایی ، کارساز
گُوِشنی = دفعه ، بار ، رین
خرگوش = سَهوگ
سیاو = لباس
قرنیه = "سیاهَک "
سیراتی = سیری ، سیرمونی
سیزایی = ستمکاری ، استبداد
سیزا = ظالم و ستمگر ر. ک = سیزیدن
سیزیدن = ( به پازند ) یعنی: 1 - ظلم و ستم کردن ، قدرت نمایی کردن 2 - شکنجه کردن
هُنایشگر = اثر گذار
هنایشگیز = متاثر
هنونه = اثر
هُنایند = اثر
شایک ( Shaik ) = نیرومند ، قوی
شفق = شَپَک / شَبک
در فارسی شَق مصحف" شَخ "به معنی سفت و محکم است.
شکستار = غلبه و چیرگی ، فرآیند شکست دادن
شنایِش = رضایت
شنایانش = ارضاء ، کامروایی
شنائیدن = راضی کردن
نای = شیپور سورنای = شیپور جشن و سرور شهنای = شیپور مخصوص ورود شاه کَرنای = شیپور جنگ سوگنای = نای مخصوص سوگواری
شیباک = مار افعی ، مار شیبا
شیده من. [ گ َ م َ ] ( هزوارش ، اِ ) هزوارش گدمن ، پهلوی خره ، فره . ( حاشیه برهان قاطع چ معین ) . بلغت ژند و پاژند بمعنی نور باشد که روشنایی معنوی ...
لاکپشت = شیلوفه / کاسِه یَپ ( اوستایی ) / چَلچَله / کاسه پشت
غرچه غرچگی = حماقت توام با پیری
غِلِغ = 1 - سرشت ، نقطه ضعف ، خوی طبیعت 2 - گِره محکم
فرکان = مبداء
فَرکانِش
فرکاناندن = تاسیس کردن ، بنیان نهادن ، احداث کردن
فَرکاوَن
اَبُردفرمانی = نا فرمانی
بُردفرمانی = پیروی و اطاعت
فرمان اَبردار = نافرمان ، کسی که فرمان بردار نباشد.
اَبُردن = نبُردن
فرمانبُد = فرمانده
اقتدار = هوفرمانی / هوفرمانیه
فَرشو = مضر ، زیان بخش
تجدید = فَراشم ( farashm )
فَرشَن = مسعله ، پرسش ، معما
فَرتوم = نخستین
فَروَستار = شمول ، محتوی
فَروَندایی = شمول ، فروندگی ، شامل بودن
فَروانیدن = 1 - مرتعش کردن 2 - جاری کردن ، لبریز کردن
فَرویدن = 1 - موج زدن ، مرتعش شدن 2 - باریدن
فرایَر = پیش از ظهر
فَرِه وَرِشت = بسیار انجام دهنده ، بسیار کار کننده
فَرِه مَت = پرُاندیش ، زیاد فکر کننده
فَره اوخت = پُرحرف
فَرِهیست = بیشترین
به پهلوی "فِرِستِشی" = فرستاده ، فرستادن ، نماینده گماری برای رایزنی به پازند =" بی یَسبانی" = ماموریت سیاسی ، نمایندگی حکومت در بیرون مرز گُسی / گ ...
صُلح = آشتَک/ رامَنی / آشت
فَشک = زنجیر
فشنجیدن = 1 - خراب شدن، پوسیدن ، فاسد شدن 3 - پخش کردن ، پاشیدن
فار = چراغ دریایی ، چراغ هدایت کشتی
دیرفَتایی = دیر پایی ، مقاومت زیاد
فتایش = پایداری ، قوام
فاچین = نسخه ، کُپی ، رونوشت
فرا انداختن = مطرح کردن ، طرح کردن ، سخن به میان آوردن از چیزی
فرا ایستادن = پایدار بودن ، استوار بودن
فراپذیرفتن = به محضر خویش راه دادن ، به حضور پذیرفتن
فراسیدن = لرزیدن در هنگام تب ، تشنج کردن در هنگام تب
فراگشتن= 1 - متحول شدن 2 - بازگشتن 3 - تجزیه شدن
فرادَرش ( faradarsh ) = تولید
فَرایی = نزدیکی ، پیش آمد ، کیفیت فرا رسیدنی بودن ( جشن و مناسبت و. . . )
فرپیسه = فربه ، پرگوشت
فرپای = قسمت جلویی پا
فرجامش = اختتام ، پایان
اوی مَجِست = علاحضرت ، عالیجناب
فرساختن = تکمیل کردن ، به کمال رساندن
فِرِستِش = ارسال
فرگان = مبدا و اصل
مقدمه = فَرواک
فَروام = مهاجرت ، کوچ
فروامیدن = راهی شدن ، شروع به حرکت کردن ، عازم سفر شدن
فرووَشتن = عقب نشیی کردن ، کناره گیری کردن ، برگشتن
فره گان = پایه ، بنیان ، اساس
فره هومت = دارانده ی اندیشه نیک
فره هوخت = گوینده ی گفتار نیک
فَرِه هورشت = پیشی گیرنده در نیکوکاری
فَریال = بالا خانه ( پهلوی )
فِساختن = بازسازی کردن
فُشوش کردار = فزون کردار ، آبادی دهنده ، ارتقا دهنده
شدت = فَورَت ( به پازند ) فَورَت خشم = شدت خشم
فَزونِش = زیاد شدن ، افزایش
گَد = سیاره ، اختر ( پهلوی )
گَدَغ
گَردانِستن = گرداندن ، چرخاندن
گَردانِستار = مدیریت
معاوضه کردن = ویهریدن / گُوهریدن
گُویچار / گوویچار = تصریح ، توضیح
کات = چکه ی آب ، قطره ی آبی که از چیزی چکد.
کاز = مغازه ، غرفه ی فروش که رویش سایه بان داشته باشد
شقیقه = کُدُمبه
کَدَک = شوخی ، طنز
حمام = کروخ
کُربُزی = فتنه ، مکر و حیله ی پنهان
کَربونه = مارمولک ، کَلبوک
کرپ خور = لاشه خور ، مرده خور
قطعه زمین = کرده ی زمین
عبا = به فارسی "کُرد / کورد"
کَرَزم = فرمانده ی جنگی ، جنگ سالار
مزد کار خیر ، مزد نیکوکاری
کَرفه منش = نیک منش
کَرفه کام = نیک خواه
کُست / کُستک = مرز و کناره
همریشه با واژه ی "کُست / کُستَک" ب ه معنی "مَرز و لبه ی چیزی"
کَفیز = مساحت زمین
کَمَک = قیف ، قمغ
کوته سور = کم اشتها
چُریدن = چُر کردن ، به پایین ریختن هم خانواده با چُورآب / چورآبه
کوژ سرون / کوژ سُنج = درای سرین و نشیمنگاه برآمده
کوژ سینه = دارای سینه های برآمده
کومند = ساکن ، مسکن دار
کومند = ساکن ، دارای جای و مکان
کیمار = خار ، تیغ
قوطی = کی وُت / کوت ( به پازند و پهلوی ) به مهنی ظرف و جعبه است! ترکی؟ ها ها ها ( فقط قدمت وجود حرف "ق" در فارسی از قدمت خیلی از زبان ها بیشتر است )
کین منِش
به پارسی "اوی مَجِست"
وایه دل = حسرت به دل ، عقده ای
گاتن = سرود خواندن
چِهرا = متشکل ، دارای هیبت و شکل
چهرانا = چهره گر ، شکل دهنده
همچهراندن = همانند کردن
گبراگ = قبراق ، هشیار ، مسلح ، آماده و گبر ( زره ) پوشیده برای جنگ
گِتا = جهان ، گیتی
گُرازِش = کنایه از رفتار ، تمایل ، گرایش
عالی رتبه = بلند پایه / گران سایه / گران پایه / فرازین پایه/ مس یاث / ولاجاه گران سایه. [ گ ِ ی َ / ی ِ ] ( ص مرکب ) کنایه از مردمی عالیرتبه و صاحب ...
تایاندن = همانند ساختن ، همتا ساختن
گِراهانِش = شبیه سازی
گِراهه = شباهت
گِراهِش = شباهت
گراهیدن = شبیه بودن
گُرگرفتن = آتش گرفتن گِرگرفتن = محاصره کردن
گَردتا = گردنده ، گردون ، چرخنده
به پارسی علاوه بر تاج "گرزن" / "گرزین" = تاج جواهر نشان شاهی
گرماگر = وسیله گرم کننده اتاق در معابد زرتشتی
گروان= گریوانه ، رحم
گریوانه / گریو = زهدان ، پوگان ، رحم
گرویش = تمایل ، ایمان اسم از گروییدن ر. ک = گروسیدن
گیریپیدن / گیریخیدن = گریه کردن ، گریستن ، اشک ریختن.
گیریپیدن / گیریخیدن = گریه کردن ، گریستن ، اشک ریختن.
گناردن = مرتب کردن ، ترتیب دادن ، نظم دادن
گُنارش = ترتیب
گوساله = گودر ، گوکِه
گوکاردن = شهادت دادن
گیتاک = موجود در گیتی ، مادی، فیزیکی ، جسمانی
لانا = مرتعش ، لانیدن = تکان دادن
پالتو = لباده / لباچه / جُبه
لوک = شتر نر
مادوَر = مهم ، اساسی
باپیر و ماپیر = پدربزرگ و مادربزرگ
مامَس و بامَس = مادربزرگ و پدربزرگ
به پارسی "مَجِستیک / مجستین" مَجِست = مج ست = بزرگ ترین ، معروف ترین
مَدَن = رسیدن ، آمدن ، فرارسیدن
مردم بُدی / مردم پَدی = مردم سالاری ، حکومت مردم
مَسِش = بزرگ داشت ، تکریم
مِشتن = شاشیدن
در پهلوی "مودَر /موتَر" ( Mutar ) = به معنی ادرار بوده است! واضحه که بن سه حرفی عربی از آن گرفته شده
میت منش = بد منش ، کژ منش
میت گویش = بد گویی
میت کنش = بد کنش
در پارسی ( پازند ) = میت
ناشایی = نابودگری ، مرگ آوری
ناشا = نیست کننده ، نابود کننده
ناف بش = آزارنده ی خانواده ، برادر آزار ، خواهر آزار ، فرزند آزار ، مادرآ زار
نایادی = فراموشی
نسار = شُمال
نَسانیدن = تخریب کردن
نَسانِش = تخریب
نِس = عمیق ، ژرف نستوم = عمیق ترین جا
نِست = عمیق ، ژرف نِستوم = عمیق ترین جا
نهفتار = اختفاء ، پوشیدگی ، نهفتگی
نیا رَس = ارث ، آنچه از نیا رسد
نی وَستن = انجام دادن
نی دواریدن = فرار کردن
نیشامی = پگاه ، فجر
انحراف = کژِش / کیبیدِگی / پژوَردِش
نِگانیدن = نهان کردن ، مخفی کردن ، دفن کردن
نیم ژه = مژه بر هم نهادن و رضایت دادن
نیوه = خط ، نوشتار
وادیدن = 1 - راهنمایی کردن 2 - عروسی کردن همریشه با Wedding
وایودگانی = عروسی ، زناشویی
بِدردن / وَدَردن = بدر کردن ، گذراندن ، سپری کردن
وَدیرنده = درگذرنده ، متوفی
وَدیرش = رحلت ، مرگ
وَرهومند = بی اعتماد ، مشکوک
وینیردن = 1 - انجام دادن 2 - برگزار کردن 3 - برپا کردن
بَهارش = گردش ، تحول
وهمه =1 - ترس ( پارسی است ) ، 2 - گشادی ، فراخی 3 - دعا ، نیایش ، ستایش
بیزارش = بیزار شدن ، متنفر شدن ، برائت ، اعلام برائت
ویاریدن = بیدار کردن ، صدا زدن بدین منظور ، هشیار کردن
هازِش = اجتماع ، تجمع
هَپَره = چرک ، ریم ، زخم
هَخ = هَخا ، دوست ، رفیق
هَستوَر = موجود ، حیوان ، جاندار هستیگر = خالق
آگوشیدن = در آغوش گرفتن اَنگوشیدن = شبیه بودن ، به مشابهت انداختن ، همانند بودن
هوابه = خوش روی ، زیبا ، آبرومند
هوپد = پدر خوب
هوپُس = پسر خوب
پدر و مادر
پُس = پِسر مانند : هوپُس = فرزند خلف ، پسر خوب
هوتاش = خوش بُرش ، خوش اندام
هوتک = هو تک = خوب دونده ، تیزپای ، سریع السیر ر. ک : تکاپوی
هوژست = نیک بار آمده ، با تجربه ، ماهر و زبردست
هوسپوری = کمال ، بی عیب و نقصی ، درستی
هوسیدن = 1 - خشک شدن ، خشکیدن 2 - ترسیدن 3 - ضعیف شدن
یار = سال
یشتِگار = عبادت کننده
به پارسی "یوتر" = دیگر ، متفاوت یوتر = یوت تر ، شکلی گسترش یافته از پیشوند جود / یوت است.
یُدکردن = جدا کردن
جُد بینشی = حالت داشتن عقیده و بینشی جدا و متفاوت
یوت بستری = خیانت زناشویی
جدا بستری
یودگی = جدایی
یوجیدن = یوغیدن ، به هم بستن
یوسه/ چاخشوک
سارایی = خلوص و بی آلایشی
گُمیختگی = اختلاط ، درهم بودگی
گوند / جُند = سرباز ، پهلوان
گوندک = سپاه ، دسته سربازان
گوشن / گُشن = جوان ، نر ، مذکر
گوشنی / گُشنی = نری ، مردی
پَدگاه = بلا فاصله ، در دم
غَنِش = زَنِش ( ر. ک : زدن )
هَچیشه / هَچیشیک = نتیجه و ثمره
هَچیشه / هَچیشیک = نتیجه
هَدیش = کاخ
اَلِک کنی= کار الکی ، کار بیهوده
الک کاری / هَلَک کارش = رفتار دیوانه وار ، انجام کار های بیهوده
گفتار بیهوده
اَلِک = دیوانه ، کم عقل ، بی نوا
هَماگ انجمن = انجمن کُل ، انجمن بزرگ
هماگ ایستش = دوام همیشگی ، استمرار دایم ، جاودانه بودن
هماگ رویش = روندگی و پیشرفت همیشگی
هم آبایستی = هم میلی ، نیاز مشترک داشتن
هَمبَک = مُربا
ناهمبَرشی = عدم تطابق ، نامشابهتی ، ناهمخوانی
همبَرِش = مشابهت ، مطابقت ، موافقت
هَمبَندِش = 1 - اتصال 2 - ترکیب 3 - تشکل
همگُسانی / همبسانی = تناقض
هَمگُسان / همویسان / همبَسان = متضاد ، نقیض ، متناقض
همبستار = الحاق ، به هم بستگی
همبَدَست / همبَتَست = مصادف ، مُقارن
همبَوانیدن = همزیستی کردن ، همزیستی و سازش به جود آوردن ، در کنار هم زندگی کردن.
همبای = رفیق ، شریک ، هم نیاز
آنهَمبَتی = موافقت ، نامخالفی
همبَتی = مخالفت
همبرات بِش = دوست آزار ، رفیق رنجان
همبراتی / همبراتیه = رفاقت ، برادری
همچَمشی = شریک بودن در قدم زدن ، همگامی
هم دم / همدَمونیه = هم خانه ، هم اتاقی
هم دوارِش = ملاقات ( معمولا ملاقات کردن با نیت بد ، مانند دسیسه چینی )
هم دوده = هم تبار ، فامیل
هم دَرَنجِش = مکالمه ، هم صحبتی
هم دوسیدن / هم دوشیدن = هم دیگر را دوست داشتن ، عشق متقابل
همدوش = همسر
هَمانیدن = ( پهلوی ) متحد کردن ، ترکیب کردن ، یکی کردن
همستارانیدن / همستارینیتن = 1 - رقابت کردن 2 - ضدیت کردن 3 - مخالفت کردن
هَمیست = کلیه ، همه ، تمام ( یک چیز )
کُلیه ( تمامی ) = هَمیست
هم کرپی / هم کرپیه = مقاربت جنسی
هم ناف = هم خانواده
هموک = معادل
همرسیدن = ملاقات کردن
همواژه = هم صحبت
مجاورت = همویمندی ، هم مرزی
هَن ( Han ) = دیگر ، دیگری ، بقیه ، به غیر از . . . ( پهلوی )
انباسیدن = 1 - حمایت کردن 2 - حفاظت کردن
انباده = نسل و تبار
انبَخسیدن = پنهان کردن
انبختن = هنبختن ، تخصیص دادن
اجرا کردن = انگرداندن / انجاماندن / انجافتن
حاضر = اندمان حال حاضر = کنون اندمان
اَنگَردانیدن / هنگرتانیدن = 1 - انجام دادن ، اجرا کردن 2 - تمام کردن ، جمع کردن
هنگ اُفت = چیزی که باعث ریختن ثروث شود. هنگ = هنگت = ثروت اوفت =افتادن = کنایه از خرج کردن
هَنگَت / هنگتیه = ثروت
انگانیدن / هنگانیتن = وادار کردن ، ترغیب کردن
هَنگیر / هنگیرت = خلاصه
هَس = مانند
هات = فصل و بخش کتاب
هِر = ( پهلوی ) دارایی ، مال همریشه با هِریه به معنی ثروت
بَهر = عمق توی بهر رفتن = در عمق چیزی وارد شدن
هِلایی = هِلندگی
هِلانش = واگذاری
هِشتار = رهایی ، ترک
چَپ = هوی ( پهلوی )
هواَپَر= مهربان
هوبوی = عطر ، خوش بوی
هوبوختن = به نیکی رستگار شدن
زُشت / زوشت = برهنه
زُشتار = برهنگی
هوکاریدن = تسلی دادن ، تسلیت دادن ، آرام کردن
تسلی = هوکارِش
مِنیدار = اندیشه
هومهر = خوش مهر
خوب پاییدن
پایش دقیق
هورام = خُرّم
هوسانیدن = پژمیراندن ، پژمرده کردن
ایزیدن = قربانی کردن ، پرستیدن
ایزِش = قربانی کردن
کَدیه = موقتی بودن
کامانا = کاماننده
کامانایی = کامانندگی
کامانش = ارضاء ، کامروایی
کَمار = به معنی سر است. ( نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
حداکثر = بیشیست
حداقل = کَمیست
کامِستار = تمایل
کَواره = هر نوع ظرف و کوزه سفالی
اوت = به معنی "وَ" ( And ) است. مثال = کار اوت داتیستان = کار "و" وظایف قانونی
کَراوِه = شیشه ای بزرگ برای نگه داری شراب و باده
کفر ، کَپَر . . . . کَرَپ = بی دین ، به افرادی که مخالف آیین زرتشتی بوده اند گفته می شده! کرپیه= کُفر
کارانش = راه اندازی
کَریدن = پاره کردن، بُریدن. {همان کاردیدن}
اوخویش کردن = بخویش کردن ، مال خود کردن ، به تملک خود در آوردن
فرکُنش = انتخاب و انتصاب
بیکردن = بیرون کردن
اندر کردن = اجرا کردن و لباس پوشیدن هم معنی می دهد.
کَسیدن = نگریستن
کده مَسای = به بزرگی یک خانه
هویت = کُدامی / کُتامیه
انتقام گرفتن = کینانیدن ( پهلوی = کینینیتن )
کینا = کیننده ، منتقم ، کینه توز
کینایی = انتقام گیرندگی
کینانِش = انتقام
کینانیدن = انتقام گرفتن ، کینه توختن
کِرانش = 1 - بُرش 2 - آفرینش
کِرته / کیرتک = معما
معما = کِرته ، پَردَک، چُرمَک
اَکِشت ( Akesht ) / بَندور = زمین لم یزرع / کتیم. [ک َ ] ( اِ ) زمین بی ثمر. ( ناظم الاطباء ) .
کوئیه = کجایی ، موقعیت ، مکان
کوم = کوتاه شده ی "که من"
کُناک = کرده ها ، اعمال ، آنچه کرده شود
کوراسَک = کتاب و دفتر
کوست =جهت ، سمت و سوی
یوتکوست = در جهت مخالف
جُدکوست = در جهت مخالف
همکوست = همپهلو ، چسپیده به هم
همکوست = هم جهت
کوت = ( پهلوی ) ثروت و دارایی
ماساژور = به پهلوی مالیدار / مالشگر ماساژور = مشتمالگر
مانه = خانه ، محل ماندن
تایا = شبیه همر یشه با همتا
تایایی = شباهت
مَریگر = خائن ف خیانت کار
مَریّه = به پهلوی یعنی خیانت
مردان اوج = نیروی مردانه
پَهروم = بهترین ، برترین
مازَنِش = تامین و برقراری ر. ک : مازدن
مازَدَن / مارزَدَن = 1 - تهیه کردن 2 - ساختن 3 - برقرار کردن
مَسانش = تکبیر ، بزرگ کردن ، بزرگ داشت
مَسانیدن= بزرگ داشتن ، تجلیل
به پارسی "مَسین" ، واژه ی مس به معنی بزرگ بوده و زمانی یکی از پرکاربردترین واژه های فارسی بوده است تا جایی که به صورت پیشوند هم به کار می رفته است. ب ...
مَسیکانش = بزرگداشت ر. ک : پسوند مَس=بزرگ
مِهوژی = مِه اوژی ، پُرزوری ، بسیار قوی بودن ، برتر بودن در زور و بازو ، چیرگی در جنگ
مِنایی/ مَنایی= اندیشمندی ، تعقل ر. ک : منیدن
مِنیدن = فکر کردن ، اندیشیدن
مِنا / مَنا = متفکر ، فکرکننده ، مننده ر. ک : منیدن
پیمان = میتروک میتروک دروغ ( دروج ) = پیمان شکن ، دروغگو در عهد و پیمان
پِکیدن = پُر شدن ، گرفته شدن ، مسدود شدن پکیدن گوش = کر شدن ، پکیده جوی = جوی آبی که جریان آن مسدود شده باشد.
مورنجیدن = میراندن ، ویران کردن ، تباه کردن
نهازیکان = جُدی ، برجُدی و صورت فلکی آن
نیرفسیدن ، نیرفسِش ، نِرفسُش = در پهلوی به معین کاهش و نقص بوده است! مثلا وقتی از حجم ماه کامل هر شب کم می شده ، به زبان نیاکانمان " نِرفسیده" می شده ...
ناسانش = تخریب
ناسش = ویرانی
ناسایی = ناسندگی ، زایل کنندگی ، تباه گری
ناسا = ناسنده ، زایل کننده ، تباه کننده
نِماسپ = نماد برج نهم ( آذر ) که پیش از ماهی ( ماه دی ) آید.
نِندَرین = داخلی
نِچیدن = روی هم چیدن ، تل انبار کردن
نِهَختن = مانع شدن ، حل. گیری کردن ، افسار کشیدن
نیکزیدن= نیکژیدن ، توضیح دادن
چُنگایی = تکلم ، قدرت حرف زدن
چُنگا = سخن گو
نِکوسیدن = بیرون کشیدن
پیسا = نقاش ، پیسنده همریشه با نوشتن
پیسایی = نگارگری ، نقاشی ، پیسندگی
نیرفسش = نقصان ، کاستی
مَدا = مدنده ، مست کننده
مَدایی = مستی
نیشه / نیشک = مرئی ، قابل روئیت ر. ک : نیشیدن
نیشِش = مشاهده
نیشایی = نیشندگی ، بینش
نیشا = نیشنده ، مشاهده گر
قعر = نیتَک
هوشاختن = هوشازیدن
هوشایی = هوشندگی ، تعقل و فراست
یوسایی = یوسندگی ر. ک. یوسیدن
یوسا = یوسنده
مِلاریس یا صدف استوانه ای ملاریس= نوعی صدف بومی خلیج فارس است.
سِپِسو / سپستان = نام درختی گرمسیری با میوه ای به همین نام.
بِنَک = نام درختی گرمسیری با میوه ای به همین نام.
کُلخُنگ =نام درختی گرمسیری با میوه ای به همین نام.
گِز = نام درختی گرمسیری
کُهور : یا کُور به انگلیسی=Prosopis ( نام علمی: Ziziphus spina - christi ) یک درخت بومی مناطق خشک و نیمه خشک جنوب ایران و خاورمیانه است.
"وعده" و "وعید" عربی نیستند! ریشه آنها Vaed در فارسی می باشد!
نِویدانا = نویداننده
نِویدا = نویدنده ، نوید دهنده
نِویدِش = خبر رسانی ، دعوت
نیارایایی = نیارندگی
نیاریدن = منحل شدن ، پراکنده شدن ، از هم گسیختن ، فاسد شدن
اوپیش = از پیش ، از جلو
او پَس = از پس ، از عقب
اوبریش = محتوی ، حاوی
اوچیرشی / اوچیریشنیک = متشخص ، برجسته ، مشخص
اوباده / اوباتک = نواده ، نسل ، زاده
اوفتش = سقوط
اوگارا = مدافع ، بیرون اندازنده
اوغارا = مدافع ، دفع کننده
اوغاردن = دفع کردن
اوجش = فرازش ، ارتقا ر. ک اوجیدن / اوجیتن
اووینیدن/ اووِنیدن = نابود کردن
روش ( Roosh ) / وَخشیا = حکم و فرمان / پایمار
چسپانایی = چسپانندگی
خوابانایی= خوابانندگی
رنجانایی= رنجانندگی
رنجانا = رنجاننده
خندانایی = خندانندگی
خندایا= خنداننده
رویانا= رویاننده
رویانایی = رویانندگی
سوزانایی = سوزانندگی
سوزانا = سوزاننده
خورانا = خوراننده
خورانایی = خورانندگی
میرانا = میراننده
میرانایی = میرانندگی
گُسارایی = گُسارندگی
ویسارا = ویسارنده
ویسارایی = ویسارندگی
نگرایی = نگرندگی
نگرا= نگرنده
بیشازا = بشازا
بخشایی = بخشندگی
باورانا = باورنده
باورانایی = باورندگی
ایستانا = ایستنده
ایستانایی = ایستندگی
زابایی = صلاحیت ، سزاواری
بَنجایی = صمیمیت
شتابایی = شتابندگی
لیپَک
پَرون ( پَ رون ) = سوی پُشت ، طرف عقب
پدساختن / پساختن = استحکامات ساختن ، محکم کردن ، آماده کردن برای جنگ
ویساختن = نابود کردن
پادافرازانیدن = مجازات کردن
پداییدن = مقاومت کردن، دوام آوردن ؛ پدودن
پَدراندن = جلوگیری کردن ، مانع شدن ، دفاع کردن ، مخالفت کردن
پَدِستن = تهدید کردن
پَدِست = تهدید
پدیراندن / پتیرانتن = به تعویق انداختن ، تاخیر کردن
پدیست = مخالف و معکوس ، دشمن
پَدیشخوار = دوری. ( فرهنگ پهلوی ) تَبرَک = دوری پهن. ( دهخدا ) لنگری = بشقاب بزرگ. ( ناظم الاطباء )
پدکَفتن = نزاع کردن ، زد و خورد کردن
پدکارایی= تخاصم ورزی ، دشمنی
پدکاریدن = مبارزه کردن ، مجادله کردن
پدکوفتن = تصادف کردن ؛ برخورد کردن
پدکوشا = دشمن ، مخالف و حریف
پدکوشش = تخاصم ، دشمنی و ضدیت
پدکوشیدن = تخاصم ورزیدن ، دشمنی کردن ، ضدیت کردن
پدموزیدن = پدموختن ، پوشیدن
پدموزش = پوشش
آسایایی = مرفه بودن ، آسودگی و رفاه
پدایا = مقاوم
پدایایی / پتایایی = مقاومت
پَدیاری = دشمنی ، رقابت
پیستن = آرایش کردن ، منقش کردن ، نگاردن ، زیبا کردن
پدایستن
بوجایی = نجات ، نجات بخشی ، بُختگاری
بوجا = بوجنده ، ناجی ، نجات بخش
بوزایی = بُختگاری ، نجات بخشی ، بوزَندگی
بوزا = ناجی ، بُختِگار ، نجات دهنده
پُربوزش = آمرزیدگی کامل
پُربوزیدن = کاملا رستگار شدن
پوردار = مخالفت ر. ک پوردن
رانَکیدن = راندن ، وادار به کوچ کردن ، اخراج کردن ، تبعید کردن
رسم = به پهلوی " رَستَک" = روش و قاعد و عادت
رَشتار = رنگ و لعاب زدگی ، ترکیب رنگ ها
رَتِشتار = اَرتِشدار
ریشتار = جراحت
رواگانیدن / رواکینیتن = جاری ساختن ، روا کردن ، رواج دادن ، به راه انداختن ، روان کردن
رواگیه = رواج و شیوع
رواگایی / رواکایی = رواج و ترویج
واژه ی سهم هم در معنی ترس و هم در معنی بهره و قسمت فارسی است! هم خانواده های آن: سهمانومند = محدود سهمانیک = محدود سهمان = حد و مرز سهمانومندیه / سهم ...
سیجش = نابودی / خطر
سیز/ سیژ = خطر
سِنَهِش / سنهیشن = حساسیت ، احساس گری
سِنَهومند = حساس ، دارای حس ، تاثیر پذیر
سِنَهِشیک = حسی ، محسوس ، قابل حس شدن
سِنَهیدن = احساس کردن
سِنَهر = برف Snow
سِنَه = حس ، حس گر ( پهلوی )
سِنِه = سلاح ، آلت ( پهلوی )
سنودان = طوفان سِنود = ابر
به پهلوی = سِپاش / اِسپاش
واسِپوزیدن = رد کردن ، طرد کردن ، دفع کردن
سِپورایی = تکمیل
سِپوریدن ( سپورهیتن ) = کامل شدن ، تمام شدن ، تکمیل کردن
سِرُوایی = شُهرت
سروا = 1 - سِرَوا = حدیث 2 - سِرُوا ( سرو ا ) = معروف ، مشهور
گروه = سِرِشَک ، کُرَنگ ، کُرنگه، گَل ، رَم
سِرووِنیدن = مشهور شدن ، شهرت یافتن
ستانایی = ستانندگی
سِتَردن = بیهوش شدن ، غش کردن ، به زمین افتادن
سِتی = هستی
به پهلوی "سِتوریه" = قیومیت ، سرپرستی مال و اموالی که به خود انسان تعلق ندارد.
سودانیدن / سوتینیتن = سود رساندن ، مفید واقعع شدن ، موجب سود کسی شدن
سودیدن = سودبردن ، منفعت بردن ( به پهلوی )
نوع و قسم = در پهلوی "شون"
شویا = شوینده
شویایی = شویندگی
تچانا = تچاننده ، جاری کننده ، روانه گر ، حرکت دهنده
تچانایی = تچانندگی ، روانی ، جریان ، حرکت
تاشایی = تاشندگی ، تولید ، خلق
تاشا = مولد ، خلاق
اوزدَهِش = خارج شدگی ، بیرون زدگی ، برآمدگی
وَنیه = فتح و پیروزی در جنگ ر. ک وانیدن
وَرچان = ماهر
وایش = دم ، وزش
وازینیدن = هدایت کردن
ویتیماس = سر ، راز ، شگفتی
زاییستن / زاستن = Generate زایا = Generative زایش = generation ویزایستن / وزاستن = Degenerate ویزایا = Degenerative
زایستن = زاستن
ویزایایی = تباهی ، مخالف زایایی
ویجُستن / ویجوستن = تفتیش کردن
تفتیش= ویجویش
وِستا = تیر انداز ر . ک . وِستن
فرچوانایی = اجبار
فرچوانانیدن = مجبور کردن
فرچوانیدن = اجباری کردن
تنجایی = فشردگی
پتایا = مقاوم
پتایایی / پدایایی = مقاومت
تاوایی = مقاومت تاوا = مقاوم تاوستن / تاویدن = مقاومت کردن
بسایی = بسندگی ، کفایت
شایایی = لیاقت ، صلاحیت، سزاواری
یازا = یازنده ، اراده گر
یازایی = اراده
یابایی = ادراک ، یابش
سوهایی = احساس
سوها = سوهنده ، سُهشگر
آسانایی = آسانندگی ، تسهیل
زرمایایی = زرمندگی ، طراحی
زرمایا = زرمنده ، طراح
لیزایی = کیفیت لیختن ، درهم آمیزندگی
سنجایی = سنجندگی ، قدرت سنجش
گاسا = گاسنده ، گمان کننده
گاسایی = احتمال
سنجا = سنجنده
وَژایی = سنجشگری ، سنجش
وینارایی = وینارندگی ، تمرین
وَژا = وژنده ، اندازه گر
وینارا = وینارنده ، تمرین کننده
هیوایی = هیوندگی ، تغییر
هیوا = هیونده ، تغییر کننده ، تغییر دهنده
تما = تمنده
تمایی = تمندگی ، لکنت
بشازایی = درمانگری ، بشازندگی
بشازا = بشازنده ، درمان کننده اوستایی = Baeshaza
پندارایی = پنداشت
پنداردن = پنداشتن
بوشایی = بوشندگی ، تفکر
بوشا = اندیشنده ، فکر کننده
سگالا = سگالنده ، اسکارنده ، اندیشنده
سگالایی = اندیشمندی
سوبارایی = سوبارندگی ، مشورت
سوبارا = سوبارنده ، مشاور ، مشرت دهنده
دیسا = دیسنده ، شکل دهنده
رنجایی= رنجندگی، رنجیدگی
رنجا = رنجنده
سایایی = سایندگی
برآیایی = برآیندگی ، پدیدار گشتگی ، ظاهر شوندگی
برآیا = برآینده ، پدیدار شونده ، بالا رونده
خیزا = خیزنده ، بلند شونده
زینایی = زینندگی ، تصمیم گیری
زینا = زیننده ، تصمیم گیرنده ، انتخاب کننده
اشنابا = اشنابنده ، ادراک کننده
اشنابایی = اشنابندگی ، فهمندگی ، درک کنندگی
مایا = ماینده ، سنجنده ، سنجش گر
افرازا = افرازنده
رایه = راینده ، نظم دهنده ، مرتب کننده
رایا= رایه ، مرتب کننده ، نظم بخش
ترازایی = ترازندگی
ترازا = ترازنده ، وزن کننده ، سنجنده
وینایی = وینندگی ، پیروزی
وینا = ویننده ، پیروز
تراز
یک گونه گیاه بیابانی با گل های ریز آبی ، برای درمان خارش های پوستی استفاده می شده.
پس گردا = پس گردنده
واکِشا = غاصب ، زورگیر
واکِشایی = غصب ، به زور گرفتن ، درست درازی کردن
برکشا = برکشنده ، بالا برنده
درکِشا = درکشنده ، جذب کننده ، خورنده و نوشنده
همخورایی = انطباق
مندور. [ م َ ] ( اِ ) مگس و ذباب. ( ناظم الاطباء ) . مژمژ. [ م ِ م ِ ] ( اِ ) مگسی که چون بر گوشت نشیند آن را بدبوی کند و در آن کرم افتد. ( ناظم ال ...
کِلِنگه = شاخه
رُوایی = روندگی ، رونده بودن ، تحرک
بُرایی = صراحت ، بی پردگی
بُرا = صریح ، رک و بی پرده
پردازا = پردازنده
پردازایی = پردازندگی
واخورایی= واخورا بودن ، طرد کنندگی
اندرخورایی = لیاقت
فراخورایی = تناسب ، متناسب بودن
بازخورا = بازخورد دهنده ، انعکاس گر
برخورایی = تصادف
برخورا = مماس ، متصادف
درخورایی = متناسب بودن ، کیفیت درخور بودن ، سزاواری
خورایی = خورندگی ، خورا بودن
انواع منجنیک:
واسرشت
فُک = منیر. [ م ُ ] ( اِ ) فُک ، خرس آبی. خرس دریایی. خوک دریایی. ( دهخدا ) ( از دزی ج 1 ص 7 ) .
موانبه. [ م ُ اَم ْ ب َ / ب ِ ] ( اِ مرکب ) انبه. انبج. منجو. مانجو. نغزک.
مورامون. ( اِ ) گزر بر. ( اختیارات بدیعی ) . گزر صحرایی. ( ناظم الاطباء ) . گزر زردک صحرایی را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) . گزر دشتی. ( یادداشت مؤ ...
روزمه ( روچ مه ) - - - > مهروز ( مهروچ ) - - - - > موروخ - - - > مورخ ( امروزه نیز مورخ به جای تاریخ استفاده می شود ، مثلا به مورخ 13 رجب ) - - - > س ...
موزدوندن. [ م َ ن ِد َ ] ( هزوارش ، مص ) به لغت ژند و پاژند به معنی فروختن باشد که در مقابل خریدن است.
مول دادن = فرصت دادن ، وقت دادن مول بده = وقت بده! بزار درنگ کنم! مُول = درنگ ، امان ، فرصت . از ستاک "مولیدن" ( لغت فُرس )
بار = فرزند ، نوزاد بروبچ ، خای و بار کردن مرغ = تخم گذاری و بچه دار شدن مرغ باردار بارگیری زن = مول کردن
مولو = شپش ر. ک مولنجه
برآزماییدن = تجربه کردن ، امتحان کردن
برآزمایش= تجربه ، امتحان
تجربه = آزمودار
پزیونه شناسی
نبض = تپانه / جَس ( فقط برای رگ و بدن )
دارو های "پادخفرنج" مانع از دیدن کابوس ( خفرنج ) می شوند.
مونه. [ ن َ / ن ِ ] ( اِ ) مزاج و خاصیت طبیعی چون گرمی آتش و تری آب. ( ناظم الاطباء ) ( لغت فرس اسدی نسخه خطی نخجوانی ) . خاصه طبیعی بود. ( تحفه حکیم ...
مَویتوندن/ موی تونتن. [ م َ ن ِ ت َ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند، شمردن. ( ناظم الاطباء ) . ( برهان ) ( آنندراج ) ( حاشیه برهان چ معین ) .
مویندی. [ مو ی َ ] ( حامص مرکب ) هنر و صنعت و دستکاری. ( ناظم الاطباء ) . به معنی هنرمندی و صنعتگری باشد. ( برهان ) ( از انجمن آرا ) ( از فرهنگ جهانگ ...
مه. [ م َ ] ( اِ ) تل ریگ. ( برهان ) ( دهخدا ) . تل ریگ و توده ریگ. ( ناظم الاطباء ) برنگ = تل برنگهای ریگ = تل های ریگ ( قرآن قدس )
پیشنهادی: فَرزاسالاری = فرمان دهی و سروری فرزانانان بر اساس خرد ، ر. ک فرزان برایستاسالاری = برابر سازی شده به روش گرته برداری از ریشه "ایستادن " ( ٍ ...
مَهناو = ناو بزرگ ، کشتی بزرگ
قمر = مَهیر
میان بُوی
میانجا. ( اِ مرکب ) مرکز. وسط. || کنایه است از مرکز زمین. ( لغت نامه ی دهخدا ) ( فرهنگ فارسی ) مَدُم. ( اِ ) مرکز ، میانترین نقطه. ( اوستاخوانی - و ...
مرکز = میانج / میانه / کیان / چَمانه
به پارسی "وَردا ی میاندار"
میان دریا. [ دَرْ ] ( اِخ ) مدیترانه. ( فرهنگ ایران باستان ص 152 ) ( دهخدا ) . رجوع به مدیترانه شود.
تخلخل = کاواکی ، میان کاواکی متخلخل = میان کاواک. ( ص مرکب ) پوک. اجوف. مجوف. میان تهی. میان خالی. توخالی. ( یادداشت مؤلف ) : هشم ؛ شکستن نان خشک و ...
گُسارا = گُسارنده
میرداد. ( اِ مرکب ) رئیس و پیشوا و رئیس قضاوت و عدالت. ( ناظم الاطباء ) . رئیس عدلیه ( یادداشت مؤلف ) ( دهخدا ) رَزوَر = قاضی ، دادگر. ( # نویسه خ ...
اَنز = به معنی "و" است. مانند سینزده = سه انز ده = 3 10
بُردار = به معنی تحمل نیز هست. نابرداری = بی تحملی نابردار = ناشکیبا
بندا= بند آ = مانع
بندایی= ممانعت
نابسی. [ ب َ ] ( اِ ) عدم. مقابل وجود. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
شَوا = شو آ = شونده
هستا = هست ا = موجود
ناباشایی
به پارسی = ایرَنگ
نارسایی
رکود بازار = ناروانی ( دهخدا ) ( ناظم الاطباء )
نازو = ماه. قمر. ( ناظم الاطباء ) .
همسازی = موافقت ناسازی = مخالفت
ناسفتنی. [ س ُت َ ] ( ص لیاقت ) غیرقابل سفتن. که قابل سفتن و سوراخ کردن نیست. که نتوانش سفت. که آن را سفتن نتوان. مقابل سفتنی. رجوع به سفتنی شود.
پیشنهادی : "ویداز " بر وزن آواز Audio vs Video
ناسوری. ( اِ ) حلقوم. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) حلقوم. حلق. ( ناظم الاطباء
امرود. [ اَ ] ( اِ ) گلابی. ( فرهنگ فارسی معین ) ( دهخدا ) پیل امرود. [ اَ ] ( اِ ) قسمی گلابی بزرگ. ( دهخدا ) لکل. [ ل ِ ک َ ] ( اِ ) میوه ای اس ...
نگاشت = طرح و نقشه
خَنجیستن = محاصره کردن
با تلفظ کُرچاندن کُلچاندن / کلوچاندن / کلوچیدن
بُلوری = کنایه از گلو ی انسان
ناهویدائی. [ هَُ وَ / وِ ] ( حامص مرکب ) استتار. عدم وضوح. ظاهر و آشکارا نبودن. واضح و لائح نبودن.
پژکمیدن
مراقبت کردن = زیناوندیدن / هوداشتن / زِناندن
اشتباه = زَسپان / واهَر
یوتر = دیگر
خاصیت = یَتَک / گَتِش / گُزینی / هَییِه
یوتاکیدن
مجزا = یوتاک
ویسپ = کل ، همه
ویس = ناحیه / کوس
ویشستی = اکثریت ویشست = اکثر
ثابت = ستنیک
سپورهیدن = کامل کردن
هجوم بردن ، حمله کردن = پدرودن / پتروتن ، دِوارِدن ، دوارِستن
پَتیستن = تهدید کردن پَتیست = تهدید
نیرفسیدن
یوسیدن = خواستن ، طلب کردن
هیاکیدن = دیوانه شدن
نثم
مدام = نراک
تلخند نرم خند نوشخند شکرخند شیرین خند نیم خند گلخند ریزخند بادخند بدخند خیره خند خوشخند
نسکا. [ ن َ ] ( اِ ) زمین. ارض. ( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) . توس. ( اِ ) زمین صلب و سخت. ( ناظم الاطباء ) . تگ. [ ت َ ] ( اِ ) ب ...
نسهاندن. [ ن َ ن ِ د َ ] ( هزوارش ، مص ) هزوارش پختن است. ( حاشیه برهان قاطع چ معین ) . به زبان زند و پازند به معنی پختن باشد که نقیض خام بودن است و ...
نشا. [ ن ِ ] ( اِ ) شامل. ( برهان قاطع ) ( از برهان جامع ) . محتوی. ( حاشیه برهان از برهان جامع )
نشا. [ ن ِ ] ( اِ ) شامل. ( برهان قاطع ) ( از برهان جامع ) . محتوی. ( حاشیه برهان از برهان جامع )
شانس = 1 - فَرگ ( فرهنگ پهلوی ) . 2 - نَشمَن. ( ناظم الاطباء ) . 3 - جَسته. ( پهلوی ) ( دینکرد ) 4 - بخت. ( دهخدا ) 5 - جَدِه. ( #دینکرد )
نشین. [ ن ِ ] ( اِ ) قطب را گویند و آن نقطه ای است از فلک. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) . قطب ، نقطه ٔبی حرکت زمین. ( فرهنگ خطی ) . قطب ش ...
نغروچ. [ ن ُ ] ( اِ ) چوبی که خمیر نان را بدان پهن سازند و به عربی مدمک خوانند. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) ( از منتهی الارب ) ( از جهان ...
جخیدن = دویدن شکل حال ریشه جخ گذشته جس
ایویدن = متحد کردن ، یکی کردن
نکوندن. [ ن َ ن ِ د َ ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند و پازند به معنی کُشتن باشد. ( از برهان قاطع ) ( آنندراج ) . مصحف نکسونتن ، به معنی کشتن است . ( از ...
واچِلکیدن = چلکیده و له شدن بر از فشار چیزی
نگد. [ ن َ گ َ ] ( ص ) در تداول عوام ، شخص سرد و نچسب و گران جان. کسی که در برخورد با مردم آنها را از خود می رنجاند. ( فرهنگ فارسی معین از فرهنگ عامی ...
سوسنبر = نعنا
نوت. ( اِ ) در تداول ، اسکناس. پول کاغذی. رجوع به اسکناس شود
سیل = نوجبه / هین / لاخیز هینوار = سیل ، سیلاب. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
مُد = نونده. [ ن ُ وَ دَ / دِ ] ( ص ) هر چیز تازه پیدا شده و تازه به عرصه آمده.
نهانداشت. [ ن ِ / ن َ ] کتمه. ( منتهی الارب ) . کتم. کتمان.
مشکل
واپرداختن/ پردَختن
واخ
وادیدن. [ دی دَ ] ( مص مرکب ) دوباره دیدن. ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) . باز نگریستن. ( ناظم الاطباء ) . تجدید نظر کردن. ( یادداشتهای مؤلف ) .
وارتگاه. [ رَ ] ( اِ ) بامداد. صبح. ( ناظم الاطباء ) ( شعوری ) ( اشتینگاس ) .
واژیان. ( اِ ) خاصان و بزرگان و خاصگان . ( برهان ) ( آنندراج ) .
تمژه. [ ت َ ژَ / ژِ ] ( اِ ) سطح هموار وسیع و بام هموار. ( ناظم الاطباء ) . بالای سقف خانه. ( لسان العجم ) . والاد. ( اِ ) سقف. ( برهان قاطع ) ( آن ...
وانکوندن. [ ن ِ ن ِ د َ ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند و پازند به معنی گرفتن باشد. ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) .
دَرسگاه ، درسخانه ( درس فارسی است! )
پیشنهاد برابر فارسی : پَزیونه dose به معنی دادن است و برابر ترین واژه در فارسی برای آن "داده" است ، اما داده برای ترجمه ی Data قبلا مصرف شده! و نبای ...
وپرش. [ وَ رِ ] ( اِ ) رنگ و لون. ( برهان ) . رنگ. ( ناظم الاطباء ) . چرته. [ چ َت َ / ت ِ ] ( اِ ) بمعنی رنگ و لون باشد. ( برهان ) . چرده. ( انجمن ...
وپس. [ وَ پ َ ] ( اِ ) مانند و مثل و مشابه. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) .
وخر. [ وَ خ َ ] ( اِ ) جا و مقام و مکان. ( برهان ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ) . سِتانه = مکان ، جا، زار ، لاخ. ( همریشه با آستانه و ...
این سازکار دفاعیه! وقتی میبینی یه زبان خیلی خوبه برو خوبی هاشو مال خودت کن و سعی کن جایگاه ذلیل خودتو با جایگاه با شکوه اون عوض کنی! هرگز ، هرگز این ...
ورزم. [ وَ رَ ] ( اِ ) آتش باشد. ( ناظم الاطباء ) ( انجمن آرا ) ( برهان ) ( آنندراج )
ورسیج. [ وَ ] ( اِ ) سقف خانه که آن را آسمانه نیز گویند. ( ناظم الاطباء ) . آسمانه و سقف خانه و بعضی آستانه و زمین خانه را نیز گفته اند و شواهدی که آ ...
ورکتا. [ وَ ک َ ] ( هزوارش ، اِ ) بر وزن کربلا به لغت زند و پازند استخوان را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
وزرانتن. [ وَ ن ِ ت َ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند و پازند [ ژند و پاژند ]به معنی رفتن باشد که در مقابل آمدن است.
شاهزاده = وسپور
وشتموندن. [ وَ ت َ ن ِ د َ ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند و پازند به معنی خوردن و آشامیدن باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
با تجربه و ماهر = وشکرده ، کلانکار ، کرده کار
ر. ک وشکولیدن
جنس نر درفارسی برای میشینه ها ( میش سانان ) : Ovis = راک ، جنس نر قوچ Ram = قُوِه / کُوِه، میش نر Billy goat = پازن ، بز نر اهلی Male Mountain Goat = ...
جنس نر درفارسی برای میشینه ها ( میش سانان ) : Ovis = راک ، جنس نر قوچ Ram = قُوِه / کُوِه، میش نر Billy goat = پازن ، بز نر اهلی Male Mountain Goat = ...
جنس نر درفارسی برای میشینه ها ( میش سانان ) : Ovis = راک ، جنس نر قوچ است. Ram = کُوِه /غُرم/نرمیش، میش نر باشد. Billy goat = پازن ، به بز نر اهلی ...
وشممونتن. [ وَ م َ مو ن ِ ت َ ] ( هزوارش ، مص ) بلغت زند و پازند به معنی شنیدن وگوش کردن باشد. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
فارسی است. از Zrada در اوستایی به معنی زره
وَشینه
وغست
گوک. [ گ َ وَ] خندق کوچک. ( آنندراج ) ( غیاث ) . وغیج. [ وَ ] ( اِ ) خندق ژرف. ( ناظم الاطباء ) . وارغ. [ رِ / رُ ] ( اِ ) خندقی که در جلو دشمن بند ...
مِل = به معنی "دشت" نیز هست.
صبر = هال
شیطان = هُرماس
هزاک = شخصی که زود فریفته شود و بازی خورد
نامل = کوتاه شده ی " ناهمدل"
بررسته ران = پیچیده ران
در فارسی واژه ی آلِست به معنی مقعد که در گذشته آرِست بوده همریشه آن است.
هَشو = مغز استخوان
پراسیدن = پلاسیدن
هوچی گری ، هوچی گرایی هوچی. [ هََ / هُو] ( ص مرکب ) آنکه عوام را اغوا کند در ظاهر برای منافع آنان و در باطن برای سود خود. ( یادداشت مؤلف ) .
هیرک. [ رَ ] ( اِ ) بچه شتر را هیرک میگویند، بچه بز بزغاله باشد وبعضی گفته اند که همچنانکه بچه گوسفند را بره می خوانند. ( برهان ) ( آنندراج ) .
هیزه. [ زَ / زِ ] ( اِ ) پشت گردن.
یازند. [ زَ ] ( اِ ) شکل و هیأت. ( برهان ) ( آنندراج ) . فتن. [ ف َ ت َ ] ( اِ ) شکل و شمایل. ( برهان ) .
منجمد = یخور
یشک. [ ی َ ] ( اِ ) دندان بزرگ بود از آن ِ ددان. ( لغت فرس اسدی ) . چهار دندان بزرگ پیشین بهایم و سباع. ( یادداشت مؤلف ) . ناب و دندان بزرگ جانوران ...
پیواژیدن = پیواریدن
قارچ = هُکال / پِیغُر / تُرفاس
پیش ایستاندن
پیش ایستاندن = مواجهه کردن
بیا به معنی آینده هم هست ، یعنی آنکه می آید : مثل مهمونی بیا = کسی که زیاد مهمانی رود.
پیچیده بازو = دارای بازو های قوی و ماهیچه ای
پیان = عصب
پهنانه : نوعی از میمون بواسطه آنکه رویش پهن است. ( انجمن آرا ) . بهنانه. ( برهان ) : اگر ابروش چین آرد سزد گر روی من بیند که رخسارم پر از چینست چون ر ...
عُذر = پوزنج
در هر زبانی واکه ها معنا را دگرگون میکنند! این حرف اصلا نداشتن آن را توجیه نمی کند! این خط واقعا مناسب برای فارسی نیست! اما چون یه عده نگرانند پیوندش ...
پنگی. [ پ ِ ] ( اِ ) فنجانی است که مقدار قسمت آب را مشخص کند. ( حاشیه منتهی الارب در کلمه سمادیر ) ( منتهی الارب )
تورم = پندام / مُغُندگی
در فارسی " پُند " = برآمدگی روی شاخه درخت که مبدل به جوانه شود و آن را برای پیوند می برند .
نصف = دویوده
خمس = پنجیوده پسوند یوده را زنده کنیم!
ربع= چَتوَره / چهار یوده پسوند یوده را می توانیم به کار گیریم.
ثلث = ثریش وَد /سه یک / سه یوده پسوند یوده را زنده کنیم!
توکل = پَناوِه
مُنشی = پِناغ
پَناد شناسی
دهنا = ده نا = مقدارِ دادن ( آب ، شیر و. . . ) ، واحد دادن
پَلیدن = دزدکی رفتن ، دزدکی وارد شدن
تابلو = پَلمِه / سِلَم
کُلیه ( اندام ) = پُلک / وَک
پشوریدن. [ پ ُ دَ ] ( مص ) نفرین کردن. لعن کردن.
پِشک انداختن
مطالبه گری = خواهانی
پُرسایی = پرسندگی
خاهان
یریز = یک ریز ، مُدام ، یکسر ، پشت سر هم
پَجُردار = مراقبت
پژخیزیدن / پچخیزیدن = غلتیدن
مربع = پِچاز
ژُبون = ربا
صافی = پالاوَن / پالا
در فارسی: پالاری. ( ص نسبی ، اِ مرکب ) شه تیر و ستون بزرگ. ( آنندراج ) .
پاساد
پارفت
پاچالدار
پانیدن = پائیدن
پانا =اسم فاعل از فعل "پانیدن" به معنی ثابت ، ایستا
پاورَنجَن / پاآورنجن / پاواره
فرد و زوج ، یک یا دو تاک و توکی از آنها مانده = یک یا دوتا مانده ، اندکی از آنها پیدا می شود.
تملک = جاسونِش جاسونتن / جاسوندن = در تملک داشتن ؛ صاحب بودن
تایه سازی ، گراهه سازی ، تایانِش ، گِراهانِش ، هَمانانِش، همدیسانِش ، اَنگوشانِش
ترومیدن = وَرزیدن ترومیده = ورزیده
دِی پَس = تصویر. پیکره = عکس، تصویر. ( دهخدا ) نقش = تصویر. ( دهخدا )
پُشت دادن
آزاد شدن = رستن / رهیدن / شُفُردن
شولیدن = مردد شدن ، تردید داشتن
شولیدن = مردد شدن ، تردید داشتن
پاره کردن = کژاریدن / فتریدن / فتردن / فتاریدن / فتالیدن
نِستن = خواستن کوتاه شده ی کیمونِستن
غصب = مَجیدن / وامجیدن
منظم = ترهنده / باچَم نامنظم = ناترهنده / بی چَم
ناریدن = قد کشیدن
ناهوا. [ هََ ] ( ص مرکب ) نابرابرشده. بی مقابل. بی معادل. ( از ناظم الاطباء ) .
نرمودن. [ ن َ دَ ] ( مص ) باد دادن. || حرکت کردن. نوسان نمودن. جنبان شدن. آمدوشد کردن در هوا. باد خوردن. ( ناظم الاطباء ) .
اتخاذ = لاوِش لاویدن = گرفتن ، اخذ کردن
تعمیم دادن = ویشاندن ، گستراندن تعمیم یافتن = ویشیدن ، گستریدن
هارونیدن. [ دَ ] ( مص ) فروماندن و حیران شدن باشد، چه هارون به معنی فروماندگی و حیرت هم آمده است. ( برهان ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) .
اسکله = فرزه
فِرِسناف = شب نوروز
دپارتمان = فرشیم
جنباندن = لاندن
هورت = بی پروا و بی فکر
مقصود = وایا / گَر/ سَررِشته
با سلام کاربر "م. ا" "گنش" می تواند شکل قدیمی تر "جنس" در فارسی باشد.
غذا = رنجال / واسان/ خورِشینه / لوت
ریویدن. [ ری دَ ] ( مص ) آزاد شدن. خلاص شدن. مرخص شدن. معاف شدن. ( ناظم الاطباء ) . || معزول گشتن. ( ناظم الاطباء ) .
ریواندن = مرخص کردن
وامروسیدن = معالجه کردن ، درمان کردن.
فال = کهانه
مداد = بَرَنگ
Survivor= بازمانده ، survival = بازمانایی To survive = بازماندن
Survivor= بازمانده ، survival = بازمانایی To survive = بازماندن
بازمانایی = بقا
Meme =" فِن" بر وزن ژِن
تُراندن / واتُراندن = چیزی را به زمین کشیدن
هَختن = پیروی کردن
بُنگشت
نَمبیدن / نُمبیدن = نمناک شدن ، تر شدن ، خیس شدن ، نم دار شدن
مقاومت کردن = تاوستن / پتودن / پدودن/ وایستادن / فراایستادن/ پدزَدن
پژوهیه = اگر Study به تحقیق یا پژوهش اشاره داشته باشد نه درس خواندن. برای درس خواند می توان از "فروخوانش/ فروخواندن" به معنی خواندن با دقت زیاد استف ...
پژوهیه = مطالعه ، تحقیق ، Study
آندای = طمع و آرزو #نظام_الاطباء
به فارسی "شربنیل" می گفته اند.
غوره = غوریده ، برانگیخته شده برای نزاع ، جنگ طلب ، مردم پست و اوباش از دید فرهنگ
غورا = فردی که جنگ افروزی می کند یا مردم را به شورش تحریک کند. اسم فاعل از فعل غوریدن
خرتوم = فرنج
پزاویدن = پزیدن ، پختن
سَنجَنِه = ترازو ، هر وسیله ی سنجش
ترجمه ی knowledge به دانش یکی از بزرگ ترین اشتباهات مترجم ایرانی بوده! جوری که سال ها سردرگمی به ویژه در علوم انسانی به وجود آورده، اگر نباید Science ...
زاییچ = زادگاه و وطن زای ( زاییدن ) ایچ ( ریشه ) زائیچ و خهر آمد وطن گور است و مدفن مرغزن پندار بد شید اهرمن آه و فسوس آوخ بود عنصر الممالک
ناچخ
هیدَخ = اسب جنگی نریان / گُشنَسپ = اسب نر
نعش = جسد نشوه = سرخوش نشوگی درست است نه نعشه گی ریشه ی نعشه ، عیش نیست!
لاد بر این / بنا بر این
میر ( مُردن / مرگ و میر ) راث ( تعلق / ارث = فارسی است ) = میراث میرات = متعلقات یک مرده
برنشاستن / ابرنشاستن = نصب کردن
ویزورد = واقعی
پسازش = ویرایش ، اصلاح ر. ک پساختن / پسازیدن
ویسوفتن = ویران کردن
فرایادیدن = کمک کردن ، یاری کردن
ویدادن = پیدا کردن ، یافتن
آباگِنیدن = همراهی کردن
نیابَگ / نیبَگ = متناسب ، درخور نِبیگ = کتاب ، خط ، نوشته
نیابَگ / نیبَگ = متناسب ، درخور
نِویاندن / نویستن / نوانیدن / نیودیدن = خبر دادن
اُوست / اُوستا / اُستا = معتبر ، استوار ، قابل اعتماد
اُستایی = استواری ، پایداری
نِویستن/ نِویاندن = خبر دادن ، اعلام کردن ، دعوت کردن
کوهیدن = صحبت کردن ، گفتن ، فریاد زدن
نقالی = گیوَری
کژپیمان
فروبستن = عقد کردن ، منعقد کردن ، انعقاد کردن
ریاست = فرنشینی
میهن نیز از ریشه ی میه به معنی ماندن و اقامت کردن است نه مَه به معنی بزرگ از این ریشه واژه ی "میهمان" را داریم
پسوند فارسی "ایست" به معنی ترین، که امروزه در انگلیسی نیز به کار برده می شود مانند BEST به صورت "اِست" هم تلفظ میشود. پس تلفظ مهِستان ( مه اِست آن ) ...
حتی = فایَد
سروا = افسانه
لیت/لوت = لخت و برهنه
شیلیدن ، همان شَهلیدن است.
ناجی = بُختِگار ، بوجا ، بوزا ، زِندِکار
شیانیدن = جبران کردن
هایستن = تایید کردن
ژیرایی = فعالیت
فرنایش
بدرکشی = استخراج بدرکشیدن = استخراج کردن
هادن / هیدن = قرار دادن
هیدَن / هادن = قرار دادن
آسندیدن= موافقت کردن
آزانیدن = تولید کردن ، ساختن
To shift = کیبیدن / الشیدن
بُزهیدن/ بوزهیدن = مقابله کردن
بوزهش / بُزهِش= مقابله
مارگ = طعنه ، زخم زبان ، نیش و کنایه ، شکوه و گلایه در لفافه
دژیدن / دزیدن = افراشتن استحکامات برای جنگ ، آماده ی جنگ شدن
برگیدن / برجیدن = خوش آمد گفتن
فریوریدن = اعتبار دادن
فریوریدن = اعتبار دادن
فریوریدن = اعتبار دادن
موود = جاوَر
پتیرانیدن = به تعویق انداختن ، تاخیر کردن ، به تاخیر واداشتن پتیران = تاخیر ، تعویق
پتیرانیدن = به تعویق انداختن ، تاخیر کردن ، به تاخیر واداشتن پتیران = تاخیر ، تعویق
زورمیدن = تقویت کردن
شخص = دیسه
زاسته = مخلوق ، موجود
ماییدن = اندازه گرفتن همریشه با پیمایش و آزمایش
میویدن = حرکت کردن
یاسیدن= خواستن ، خواهان بودن یاسه = خواسته ، آرزو
ارث از اریشه ی راث و هم ریشه با اریث / ارثی و ارست است و عربی شده
تَنستن = تنیدن
برگیدن / برجیدن = خوش آمد گفتن
بِشزیدن / وِشزیدن/ بشازیدن / وشازیدن = درمان کردن
مَندیدن = به خاطر سپردن، حفظ کردن
برماندن = به ارث رسیدن
بُنگذاردن = بنگذاشتن ، باقی گذاشتن
بُنگذاشتن = باقی گذاشتن
برنگریستن = برنگریدن ، نظارت کردن ، سرپرستی کردن
برنگریدن / برنگریستن = نظارت کردن
برنگریدن = نظارت کردن ، سرپرستی کردن ، رسیدگی کردن
هَگَل / هُکال = قارچ
هَگَل / هُکال = قارچ
آبانیدن
آبانیدن = تحسین کردن
شفق ( قطبی ) = آبزهره
شفق = آبزهره
توانا ، با قدت ، زورمند
استراحت کردن = آراخیدن
آرازش / آرازه = صدقه ، خیرات
آرُست = قدرت ، توانایی ، لیاقت
مقابل = آزا
آژ= 1 - آسودگی و آرامش 2 - خردمندی 3 - پرهیزگاری
آشِیج = نقیض ، مخالف و غیر.
آفته = 1 - مفهوم 2 - مقدر
آفرینایی = خلاقیت آفرینا = خلاق
آویزگَن = مسری ، سرایت کننده.
آویندن = 1 - امید داشتن ، چشم داشت داشتن. 2 - خوابیدن ، غنودن
آهِیز= 1 - برای امر به توقف استفاده می شود ، بایست! 2 - آهسته
آیانی = شایستگی
اَب به زند و پازند به معنی "پدر" است.
تراجهش
اَپاره = 1 - منبسط ، مسطح 2 - ساده و بسیط
اپدر = ایدر ، اینک و اینجا
اپرخیده
به فارسی"" اَتک/ آتک""
زیتون = اُتُم ، زَیت
اِجَند = مطیع و فرمان بردار
غیر ارادی = آخواستی / ناخواسته
رسیدن
اَخیریدن = بیرون کشیدن {شمشیر از نیام}
اَدگر = قیاس ، حدس و اندازه ( نظام الاطباء )
اَدَند = چگونه ، چطور اَدَندی = چگونگی ، کیفیت
چه قدر
اَدنی = خطا ، غلط
واژه ی همریشه با آن در فارسی: ادوای. [ اَدْ ] ( هزوارش ، اِ ) به لغت زند و پازند به معنی آواز باشد و به عربی صدا گویند . ( برهان قاطع ) .
اَدید = نتیجه
به زند و پازند "رشک و حسادت"
ارکیا = رودخانه
اَرکیاشناسی = مطالعه ی علمی رود ها
اژدر شکار
اِسپرِش = 1 - کمال 2 - میدان
اَسپه = کره اسب که زیر 2 سال داشته باشد.
استروندن = بستن ، مسدود کردن
بیضه = آستینه
اِسکانه = ماهیچه ی پا
اُسکوخ = 1 - خریداری 2 - تفریق 3 - جدایی
اشتیم
مرکب ( به معنی ترکیبی ) = لغت نامه دهخدا اشکیود. [ اَش ْک ْ ] ( ص ) مرکب را گویند که در مقابل مفرد است. ( برهان ) ( هفت اقلیم ) ( انجمن آرای ناصری ) ...
اغره. [ اُ رَ ] ( اِ ) آماسی که در گردن آدمی به هم رسد و بفرانسه گواتر گویند. ( ناظم الاطباء ) . ریشی باشد که بر گردن و شکم پدید آید و آن را بعربی نک ...
پیان = عصب پیانی = عصبی پیانژه = نورون
اکبیا. [ اَ ] ( هزوارش ، اِ ) به لغت زند و پازند پی که عصب باشد. ( از هفت قلزم ) ( از لغت فرس اسدی ) ( ناظم الاطباء ) ( از برهان ) ( از آنندراج ) .
امعا = اکیخ
غار = اگنان/ تهال
البا. [ اَ ] ( اِ ) به لغت زند و پازند بمعنی شیر باشد که عربان لبن گویند. ( برهان ) . لبنیات = پشوِه : هر چیز که فرآورده ی شیری باشد. ( پازند )
الفیدن
مجمع = اُلُم
آنا / آن به لغت زند و پازند به معنی "مادر" است! #مستاجران با ادعای تملک خانه!
حصار = انباخون
انبازیدن = شریک شدن ، مشارک کردن ، شرکت کردن
انبازیدن = شریک شدن ، مشارک کردن ، شرکت کردن
همان اندخسیدن
حمایت = اَندَخش / هویه / هوبه
مکالمه = اَندِشمال / اندشمار / همدَرَنجِش
اندهاش = مدهوش گشتن
عرض = اَنزَن عرض خیابان = انزن خیابان
اوچ = شرط و گِرو
شرط کردن
اُوریدن ( Ovridan ) = تمام کردن
اوژولش = اقتضا و تقاضا از کارواژه ی اوژولیدن
اَوسو= اندوه و غم ، افسوس
اوغر = [ اَ غ َ ] ( اِ ) مجمع پادشاهان و حکام و اشراف. مجمع و محفل سلاطین و اشراف و حکام و اکابر
اَونَنگ / اوشَنگ = بند رخت آویز ، طناب لباسی
عصاره = اونیا
اِیتِبا = سرور و شادمانی و کامرانی
تملک = ایتگینی مالک = ایتگین
محیط = ایرال/ گِردنا
دیگر برابر های مردم: ایرگ / ایری
این = شک و تردید
در فارسی "اینجیدن" = زخم کردن ، مجروح نمودن
بازوشتن = 1 - احاطه کردن 2 - پیچیدن
بالُستن / بالُشتن
در زند "بانبَربیتا"
استعداد = بذره
برتهیده
برخف
موافقت کردن = برزندن / بیوازیدن
بَرزندن = موافقت کردن، قبول کردن
به بالا پریدن
برشکستن = منصرف شدن
تقطیع = برکاوش برکاویدن = قطعه قطعه کردن.
برکراییدن / برکرائیدن = با حیا و شرمگین بودن.
ابژه = بَرمود برمود = شی ء ، چیز
تعصب = بَرنایشت / دُرُشتگری ، دُرُشت ورزی
شازیدن / شاختن = کوتاه شده ی بشازیدن ، علاج کردن ، درمان کردن
قصد کردن = برنشستن / دریازیدن
تفرقه = بَریاش
طریقه = بَریره
علم = بَرینکه
قانون ( به معنی اصل و قاعده ) = بَز ( Baz ) / هند ( Hand ) / کواسه
بَزفَند = تنبل و کاهل
مقابله = بُزهِش / بوزهش
ابداع = بَژوج بژوج = اختراع، انکشاف جدید
بسنخدن. [ ب َ س َ ن َ دَ ] ( مص ) تخمیر نمودن. || به جوشش آوردن. ( ناظم الاطباء ) .
بُغرا = خوک نر
مُدِل = بُغمار / بغماز
بغماز= 1 - محیط دایره ، پیرامون 2 - صورت دیگری از بغمار ، به معنی قالب خشت زنی
بکیت / بکیتا= اشراف و اعیان
بَگده
قدمت = بُلود
منبع = بناوَند منبع آب = بناوند آب
نیت = بَندش
اصل = بُنلاد / بُنداد / بُنیست
بُلکفد
وقار = بوچ
بوشا
بوهه = 1 - میل ، خواهش 2 - اضطراب پریشانی خیال
بُهر = پی در پی
بیارش = علاج #نظام الاطباء
بیاوَردن = 1 - منقبض کردن 2 - خشمناک شدن 3 - بدتر شدن ( زخم و جراحت )
به فارسی = بِیتا
استخراج کردن = بُرونیدن / نِکوسیدن / نژیدن
بیژه
عدم دور اندیشی ، عدم سیاست
بیکامی
واژه ی "بِیل" در زند و پازند به معنی "چاه" بوده است که در فارسی کنونی به "وِیل" تغییر یافته و در عربی هم کاربرد دارد! چاه ویل
بیلفَخَند= اجتماع
پیلوا
معاینه = بیناب
بیَنجیدن
این کارواژه به بیوازیدن ب معنی "قبول کردن" تبدیل شده است. ( #نظام الاطباء ، ص696 )
ما واژه ی "بی وایگی" به معنی عدم ضرورت را هنوز داریم می توان از آن � "وایگی" به معنی ضرورت را دوباره زنده کرد.
بیوستن
پیوسش = استعفا
پِیوندن = به هم متصل کردن
پِیهَم
تافت
تالانه / تالانک
تالَت
غلبه کردن = تانیدن/ تَروَنیدن / چیهریستن
جوهر مخالف آن" تاوَر"
تاییدن
تبست
تبلونست تبلونستن
تبنا = گندم ، جو و چیز های مانند آن
تجمِش
تخاک. [ ت ِ ] ( اِ ) نوعی از مرغ ماهیخوار. ( ناظم الاطباء ) .
تده
تَراج
تراه = ترس و خوف و هراس.
تَرتَندسازی = از کاربرد انداختن
ترتبیدن
ترخنده / تَتره
تُرسین = محکم
فلجی= ترغندگی فلج = ترغند / ترغنده
فلجی= ترغندگی فلج = ترغند / ترعنده
ساکت شدن = تَرمَزدن
تموج = ترنَند موج خوردن
تَغمه : علامتی که صنعتگر بر روی صنعت خود گذارد. || علامت افتخار و احترام. وقتی داریم چرا ویژند ساختگی آخه؟
تَفریدن = کباب کردن ، بریان کردن
برابر پارسی برای تفنگ چی آخه؟؟؟
تکا / تکار = دوندگی تکاپوی ( تکا پوی )
تکروندن = وزن کردن ، پیچیدن
پرهیز و اجتناب
مستقل
تَوَن ( Lieb ) در برابر بدن ( Body )
تنسیدن
واژه ی قدیمی " تنگزیست" به معنی مضطرب و پریشان دست کم از نظر آوایی بسیار به آن نزدیک می نماید.
تواره = خار سر دیوار خانه یا باغ برای جلوگیری از سرقت
تُوال = انتها و عاقبت
تواهچه= نیک پخته شده. هوپُخت = به خوبی پخته شده. دوآتشه. [ دُ ت َ ش َ / ش ِ ] ( ص نسبی ) که دو نوبت تف آتش بدان رسیده باشد، که خوب پخته و برشته شده ...
رسم کردن = تَوَخش کردن
تاکه= طاقه ، تک افتاده
جفت ( زوج ) و طاق ( فرد ) طاق/ تاک = جدا طاک افتادن = جدا شدن ، تک و تنها شدن
توریان
غارت = توز ، لاش ، چَپاوُل ، تالان
در پاسی برابر آن "توس" = سلامتی! می شود. توس نمودن / کردن = به سلامتی نوشیدن
در فارسی "توس" = سلامتی!
توسنگ
علامت = توشمان / نمودگار / نمودش / نمودج/ دخشه / چَپراس
تدارک = تیاری / اوژنگ
تِریسَت / تیرِسَت = به معنی " سیصد " است. تَریست = 1 - ترین، بالا ترین ، برترین 2 - آن سوی ، طرف مقابل.
بیابان شناسی
تیماشناسی = مطالعه ی بیابان ها ( تیما ) و پدیده ها ی وابسته
تیماج = ، هدف ، نشانه ی تیر تیماج و آماج
هدف = تیماج / آماج/ برجاس تلک. [ ت َ ل َ ] ( اِ ) سپر و هدف و نشانه. ( ناظم الاطباء ) .
تیماوِگی
کند ذهنی
تیمناکی
جاتونتن / جاتوندن = آمدن
جاسونش = مالکیت ، تملک جاسونتن = داشتن
جاکونتن = آوردن
جالَندَر = کلیسا ، نیایشگاه
جامتونتن
جامنونتن / جامنوندن
جانوتن / جانودن = در زند و پازند به معنی ""بودن ، موجود شدن ، وجود داشن ، باشیدن""
حالت = جاوَر
جاییدن= ساکن شدن
جای گرفتن
جاییدن = ساکن شدن ، منزل گرفتن ، اقامت کردن
جَبیره / چپیره
جخشیده
تغییر = جُزِش ، وَردِش ، هیوِش ، جاوَرِش ، موشش
رَمِش ، گَهولِش ، گُهرش = تبدیل
جُدآستگی
جداسته
غیر مادی
گمان شکنی
جرکنت = شهوت پرستی
جزش و رمش = تغییر و تبدیل
حرارت = جَشَن / تَوِشت / تَفِش / هُرم / تَگ ( تک ) / تفس
جُفتگی = پیچیدگی ، خمیدگی
جَفتن= اندیشیدن
جُفتن = کج شدن ، داربست زدن
جگتیبونستن
جگرونتن / جگروندن = زدن
تدبیر = جَلگاره / جدگاره / جدکاره / جلکاره تدبیر = کاروایی ، کارروا بودن.
جَلود شناسی
جَلوَند
جَلهی = به معنی جنین باشد از هر جانداری
جَماش = قرار ملاقات پنهانی
فروبستن
مقام = جاه /جیناک / وَرج / گاژ / کاس/ شِپلَت
جَیوَد = راست و درست
چاژه / چاژ = بیهورده ، باطل ، بی معنی
سنب و سنبک نیر به قایق اطلاق می شده است. ولی سنبک کوچکتر است. تراده = قایق پود = قایق. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
چرخگاه
چَزِهین= داخلی
چُستن / بیلفختن
چَسم = اراده و خواست اَمَه = جرئت ، همت و اراده
چشش
چفتن
قطره = چَکرِه / وَژوِه / ژیک/ شامِه ( اوستایی ) / چِکال
چَماچُم = موی پیشانی Fringe
چَمَر
چمک = قوت و قدرت
مقدار = چَندا / بلیج
چوسش ، چوسیدن
چَهانی
قطره = چَهَنده / همینه.
چَهیدن
چیانیدن = تامین کردن ، فراهم کردن
چینا = جمع کننده ، چیننده
چنائیدن = فراهم آوردن ، جمع کردن # ( فرهنگ نفیسی )
چینوار . ( ص ) راست و مستقیم. ( دهخدا ) ( شعوری )
ادویه = خاوَندی / کلاگر / دیگ افزار / دیگزار / بوی افزار / بوزار
خَبانیدن= پایمال کردن
مُحکم = خَبوِه ، غَفش، هَتگُفت ، تُرس
خَبوِگی / تُرسی / تُرسین
صوتی = خُجاوی ، غَزِه ای ، شنه ای
رئیس = خُدَک / مِهِشت
خِدیِه
خرانبار = آمیزش چند نفره
هاله = خرگر ، کَلاوِه، شایوَرد ، شایراد
جُرم = خَزده / بِزِه / چَم /چَمه
خَسَر = آب منجمد شده دریا بخاطر سرمای هوا ، یخ آب شور
تاخیر = خُسک/ پَدیران
خسوردن
خسیدن = کهنه شدن و پیر شدن هم معنی می دهد
خشیج
خشیش
جناب سابقی ، سپاس حتما به پیشنهادتان عمل میکنم. این کتاب را من برای همان کار گرفتم ، البته متوجه چند ایراد شدم ولی در کل گنجینه ی خوبی ار کارواژه ها ...
خَکیدن = پایمال کردن ، زیر پا مالیدن
ورود = خَل ، کوغ
خَلاش
خُلوِه = بدنام و رسوا
خُلوِه = بدنام و رسوا
خَلیس
دهخدا نوشته تخمین از خمانا در فارسی به معنی رقیب آمده است. ولی برابر فارسی ان می تواند موارد زیر باشد: اَندَز برآورد
خمانایی = رقابت خمانا = رقیب
خَمانا
خنبانیدن = To Imitate
برق = خَنت / بُخنَوه
نَخواریدن ( Nakhvaridan ) = برانگیختن ، واداشتن ، تحریک کردن ، ترغیب کردن
خَنجِرود = تصور و خیال واهی
خُنسان / خُنشان/ خُنستان = مبارک
مشهور = خنیده / فَرنَفت / فَرنَفته / فراروی/ نامگین / نامی
طعم = خِوا
مناسب= خورا / نیابه
خورشیدن
خوزیدن
خوسانیدن
خَوِیسِه
منحنی= خَهله / چَمچاخ
وطن = خُهر / زانیچ
تلاش= خیاوار / ماچِخ / چَنان
خیل
خیلو / خیرو
خینیدن
دا
دابا
قاضی = داتوبر / کادیک
داخِس = ناتوانی ، ضعف و بیماری
دادوند
دارا کردن ، معلق کردن ، داشتن کُنانیدن ( نظام الاطبا )
کُرکُم / دارزرد / داری زرد
وظیفه = داره ، وشاد ، وشتاد ، خویشکاری ، فَریزوان یَد / یَده = وظیفه ، خویشکاری. ( # نبیگ زبان فرس باستان - تولمن )
داساری
دامال / گورنین /سُپار / کاچار
دامن بوسی
عفو = دامود
داموغ = فریاد ستم و درخواست دادرسی
داو
داهاشناسی = مطالعه ی علمی غار ها
دَب = حفظ ، حفاظت و نگداری
شکوت و شکوه ، آوازه و شان
دَپایه= مدرسه و مکتب
چکنه = دُج ، چسپناک در مورد چیز های شیرین
خلاصه = دَخ
لازم = بایَن / بایستنی
لازم = دَربا
درباختن
دربستن
درپیوستن = ملحق شدن ، منضم شدن
نصب کردن = درخاستن / نِشانستن / سُلفیدن
to mark = درخستن نشانه دار کردن
تقاضا کردن = درخواستن ، فُژولیدن ، یوزیدن ، زَستن
درخوردن
دردوختن
دررُبودن
دررسیدن = 1 - داخل شدن و ورود کردن 2 - ملحق شدن و پیوستن
دَرَزنا = توانایی غوطه وری و آغشتگی
درزند
درساختن
درسپردن
سرسپردن
درسپوختن / در خلاندن / در رواندن
دَرَشته ،
در کردن ، بدرکردن
درگرفتن
درگشتن
ضرورت = دَرواژ
قلاب = دروَند
دریاگری
دریواخ = قصور ، دریغ داشت و امتناع
دزندیس / دزاندیس
دُژاری = دزاری = معماری
دژالون = ظلم و بی انصافی
نقاهت = دژواخ / درواخ ،
دستبانه = دستکش بلند زنانه ( Opera Gloves )
دَستزیگ
دستکاله / دستغاله
دست موزه
صدر مجلس = دَستوانه / پیشگاه
تصور = دَستوم
دَسمو = لوبیایی سبز ، لوبیایی فرنگی
دُشت / زِشت
غیبت ( گناه ) =دُشیاد / دُشتیاد
عصر ( بعد از ظهر ) = دِشم
دُشنادی
مقوا = دفتین / دفتی
هدف= دَفَک تلوک. [ ت ُ ] ( اِ ) نشانه تیر. ( فرهنگ جهانگیری ) ( برهان ) ( فرهنگ رشیدی ) ( شرفنامه منیری ) ( آنندراج ) . که به عربی هدف خوانند. ( بره ...
دیمیت / دکینا / خرما بُن / مَگ / موغ ( مُخ )
دُلام = پیچش و تاب در هر چیز
دل چَلی = شجاعت ، غیرت و حمیت و استواری
دلچوری
متعلق = دلنگان / آونگان
دَلیده
دِما = مزاج و طبیعت
متورم = دَم آهنج / تُلد
دَمچام /نِژیم
دَمدَمیا / زَو / ژَو وَر = دریا، بحر. ( نبیگ هفتم دینکرد )
دایره = دَمز / باتِره /پاتره/ کِش / کشمیده گرد / تَبراک / تَبوراک / دَف
غرور و تکبر
دم و دود / دم و پوست = تدارکات
دَمیا = به زند و پازند به معنی "خون" است . . . . . . ریشه دم در عربی
دندا
دوتو
دورفرو / دورفرود/ نُغُول
سلامت = 1 - دوروزی / دُروزی 2 - بِتاوَر 3 - تندرستی 4 - گَشی
دوسند
دوسیدگی، همبندش
دوش = کودن و احمق
دوش در فارسی نیز به معنی کودن و احمق است
دونی
دانش
دهون
پارتی = بَزم / دیبار /میزاد / بُگماز / چَرَش
مفقود = دَیدا
دیره = مسکن ، خانه
دیسَمه = موج
نقطه = دیل / تیل/ ژکه
دیمر
صورت = دیمه / دیم
قضاوت = دینایی ، ویچیرانِش ، ویچیرگری
به فارسی "دیوین" = الهی ، ایزدی ، دیو قبل از گرفتن معنی شیطانی به معنی خدا بوده است
فراغت = رامِشک
رَبرونیدن = مُردن
تاراج کردن
رَت = خالی و برهنه وَنگ= خالی
رِچال / سِرِشته
حقیقت = ردکا / هُده / اَهلاییه
آنامودن = آنامیدن
رشته دار
کُرکُمین = از واژه ی" کُرکُم " در فارسی به معنی زردچوبه
رفتگی
آمدیه و رفتیه
رَمارَم = توالی ، آنچه پیاپی بیاید
جمعیت = رَم
رَمژَک
رَمَن
رُموک = سکونت و اسکان
مشقت = رَن
رَنگِش ، رنگیدن
رِنود = غیبت ، عدم حضور
رَو = آهنگ و موسیقی با سبک غمگین
رَوازاری = مجازی
روزِستار = صنعت و حرفه
روزِستار = صنعت
روزمَه
روزیدن = عرق کردن
روش ( Roosh ) = حکم و فرمان
رومه = موی زهارگاه و زیر بغل
رَوَن = تجربه
رُهو
سعی کردن
ریشتن
ریواز
نفاق = ریواس
ریهه = پادشا
هناختن ، هنودن
هنودن
هُناخت = عاطفه ، affect
زاستن
به فارسی " زامیم" = رودخانه ی بزرگ و قابل کشتیرانی و ناوبری ( بزرگ تر از رود )
زاوَری
زَب سازی
زبوز ، گرداب
زَپ
زَت
زَچنگی
زَخون = غرور
زدونتن
زدونتن
Buy = خریدن Purchase= زَدونیدن
نقاب = زَریوْ ، زَرایوْ ( Zar - iv ) ، چَزه
کم زَرمی = نبود یا کمبود تولید اشک در انسان
زائیدن ، به دنیا آوردن
شدید = زُست
زَُشت = روئیت ، دیده شدن
زُشتن
غیبت ( گناه ) = زِشتیاد
قدرت = زُغَم ، اوژ ، کَر، آما، چَمَک ، زور ، تَوْ ، نیر ، زاوَر
لحظه = زَغَنگ
زفرفیدن = اندک اندک خوردن برای تجربه ی مزه
عکس زفرفیدن
تهدید= زِلیفَن
نقاشی کردن
زَنگَلاله = کُپه ی برف
زنگَلاله = کُپه ی برف
زَوسالاری از آنجا که دریاسالار پیش از این در ترجمه ی Admiral به کار رفته است. برای جلوگیری از اشتباه با آن بجای استفاده از واژه ی دریا در ترجمه بهتر ...
قرض و دین = زوپه، شیابی
تروده
زوخ = منگوله ی پوستی
نفوذ = زوژ
قسمت = زون / نیاوه / فَرخَنج / بُریده / تِسک/ دِروشته
زَویدن
زَویره = باد سرد ناگهانی و سخت وزنده
زِهِشت
ریاضت = زهَنجه
تنزل
زیریدن
زیز / بَژ / بَج = برف ریز که آهسته بارد
زیس = طرف ، کنار ، جانب ، ساحل
اطمینان = زیغ
قدح = زیغال / ساتکین / کوزاور/ منده/ چمانچی / تُنگ/ سرتُنگ / تفاغ
زیکاشناسی
افشاء = زیمور
زیو ( Ziv ) = کشتی بخار
تساوی = زیوار
دوجانبه = زِیین ( zeyin )
ژابیژ
خلوص = ژاوگی
خلوص
ژَردی= پرخوری
بُنچه / بُنیچه
علامتی که در راه نهند برای مسافر
رشته ، قطار و سلسله ، چیز دنباله دار
ساره = نشانه یا سنگی که بر سر راه نهند برای نشان دادن فرسنگ ها.
ساره = نشانه یا سنگی که بر سر راه نهند برای نشان دادن فرسنگ .
منظم = سازمند
سازیدن
جهل = ساک
ساوَد
ساوَد
مالیات = ساوو / ساو / سا
ساوو = باج و خراج
نفیس = ساویش / ساویس
صیقل کردن ، ساییدن
سَبغانه
مذمت = سَبُکداشت
اقتدار= سِپاوِه
دیگر واژگان فارسی برای زمین = سِپَد / مَرج / دمیک / کَنا / نَسکا / اور
سِپَردار
قصر = سپرلوس ، آپادانا ، کاخ ، کوشک، شاهیگان
میدان = سِپریس / اسپریس
سِپَسایگی
بوی ضخم/ ضهم = سُپُست
بوی ضخم/ ضهم = سُپُست
سپنجین
طلسم = سپهر ه بند ، سپهره بندی
دسیسه = سِتاوه
خیمه = سِتاده / کُیان / کَشان/ جَزه
تقطیر = ستاذاب
سِتاشتن= تصاحب کردن ستاشت = تصاحب
سِتاشتن= تصاحب کردن ستاشت = تصاحب
غصب= ستاشت ستاشتن
سِتافند
سِتانا
ستاننده
خدعه = سِتاوه
قصابی = سَتاوین
حس = سَتَرسا
تشویش = سُتُرکِش
سِتَنج ها
ذخیره = بُرُنگ / سِتَنج / چَم / چَمه / چَماک
اسم مصدر از ستوردن
محور = آسه ، سُتونه ، تَزرِه ، وَرنه
سُتونه = محور و مدار
سَج = صورت ، رخساره
مسلح = سَجاکَند / جانِه دار / زیناگین
فریز = سَجام / شَجام
سَجاهَر = قرین و نظیر و همانند
سُخ = خوب و نیک
لجاجت به فارسی = سِخال
سخت پای
ثابت = سخت ساق
سُخش = از سخنیدن ، به معنی گفتار
سَخش= برق و درخشش
سُداب = قوت و قدرت
در گذشته در فارسی نیز به جای هزار پا ، "صد پا" گفته میشده شکل دیگر باقی مانده ی آن: سنپایه. [ سَم ْ ی َ / ی ِ ] ( اِ ) خزنده ای است که در گوش رود. ه ...
بعضی ها با اعتماد به نفس کامل جوری نظر مینویسند که انگار. . . . روی سخن با شماست آقای رضایی! در چندین جا این را نوشته ای! اینقدر درک ا ین که زبان های ...
از "سِنود" در فارسی به معنی ابر آمده
" آوه " واژه ای کهن در فارسی به معنی تنور است.
در پهلوی "اوی بَغ" می گفتند.
رقیب ، حریف
آوَهَن = قلعه ، خانه ، دژ
دوار = سَرال
سربستی = آزادی ، معافی و نجات
سرپر
سرجا : صندلی مخصوص صاحب ضیافت در کنار میز ، مهم ترین جای میز
سرچکادی
سرچکادی
سَردَور: رئیس جاسوسان ، جاسوس اعظم که حرکات پادشاه را گزارش کند. ( دهخدا ) دَور : جاسوسی که از اخبار امرا و حکام و اعیان تحقیق نموده به پادشاه نویس ...
مسکن = سرگذر / کَرخ
سَرَندیدن = 1 - نشتن در حالیکه یک پا روی پای دیگر قرار گیرد. 2 - آبیاری کردن
سرنوبه
سرنگیدن
سَرواده
سَروب
عصر ( دوران ) = سروبند
برابر فارسی عهد ( به معنی دوران ) = سَروبند عهد ( به معنی پیمان ) = پیغون / غُنوند
سَروَرسیدن
سَروَرَسیدن= به کار برده شدن ، استعمال شدن
سفرنگ
سُکَر = بشقاب ، دوری
جماع = آمیغ ، سِکَند ، تن آمیزی ، سِپوزش
سِکزیدن = 1 - تاختن و دویدن و دواندن 2 - پریدن و جستن 3 - لگد زدن ، جفتک زدن 4 - سرکش شدن ، نافرمانی کردن 5 - بد و شرور شدن ، پلید شدن
سِگار
به فارسی "سَگایی" ، با نام علمی "Coitus More Ferarum" ، روش آمیغ سگان
سِگزیدن = 1 - گناه کردن ، ارتکاب به جرم / گناه 2 - پیچیده شدن
سُگوشاک = برق ، صاعقه
واژه ی فارسی "سُگول" = شکم گرفتگی زا ، کُمگیرو ، یبوست آور
به گمان من عرق سَگی نیست! اصل آن سِگی به معنی باده ای خاص ایران است
سَله
شَر = سَلیش / آک
نقب زدن = سُمچه زدن / شکاویدن ، اشکاویدن
سمغند
قاعده = سَن
عادت = سان / چَم
کثرت = سنادی / سناوی
کثیر = سَناو ، فَرَوت
سَنگه / سُغُر / جَبروز / تیغالک
سِنمیدن = 1 - زور به کار بردن ، اعمال فشار کردن 2 - تحمل زحمت کردن 3 - مشکل شدن ، بغرنج شدن
سوب در فارسی = آب
در فارسی واژه ی "سوپَس / سِپَس" به معنی" بعد از آن" ، احتمالا همریشه آن است.
یکی از چهار خلط ، سودا
سورستان
سوزیان
سوکه
سوله
سومان
سه پَهِر= 1 - یک سوم ساعت ، هر 20 دقیقه 2 - بعد از ظهر
سَهی
سیابیدن
سیچیدن
آزار و درد و رنج
سیغود
سیمناد
بدر = گِردمَه / سیمین نان / ناکاسته مَه / خار
غفلت = سَیویست سویس. [ س َ ] ( اِ ) آگاه نبودن است که به عربی غفلت خوانند. ( برهان ) . غفلت. آگاه نبودن. ( آنندراج ) ( جهانگیری ) . عدم آگاهی. غفلت. ...
سیه خانه / چَرَس خانه
سیه سر
شافیدن
شاک
شاکورد / شابورد / شادورد = هاله و خرمن ماه
شالهنگ
شامان
شاویدن = شایستن ، شدن ، روانه شدن
به لغت زند و پازند یعنی "گذاشتن"
شَبیم
واژه فارسی نزدیک به آن "شَتَن/ سَتَن" است.
از ریشه " شجارا" به لغت زند یعنی درخت
شجارا = به لغت زند یعنی درخت
شَجش / شَجایش / شجانش مَرِش ( مَریدن )
محل وقوع = شُدنگاه
شده بند
تهمت = شَروا / چُربَک
شَسپ = غیبت ، عدم حضور
شِست = قصد و نیت
شسن / گوش ماهی
مشروع = شفاد
چاوه / چاره
شُفت
واریشیدن = دورباره زخمی را باز کردن ، زخمی را منجر به خونریزی دوباره ی کردن ، تازه کردن زخم
شُفُردَن
بی استعداد = شَفَک / بی هنر / بی مایه / بی بذره
شفود / شفور = نامشروع
وَرومند = مشکوک ، بی تصمیم ، دارای ابهام شکاک = شَکَروَنده ، شَکمَند
مشکوک = شَکَروناک ، شک آمیز ، چَم پریش
شَکَرویدن ( Shakarvidan ) = شک کردن ، گمان بردن ، تردید کردن
به فارسی هم "شِکال" به معنی پابند می شود. و واژگانی مانند شکال گاه داریم
شُکُردن = قتل کردن ، آدم کشتن
شَکرا شَکرِش = شهرت و اشتهار به چیز های بد ، بدآوازگی ، بدنامی
شکَم گرفتگی / کُم گرفتگی
شکوخیدگی
شِکِهیدن/ شُکُهیدن
شکیفتن
غصب = شُلُم
قد = شِلو ( Shelv ) / کُو
شَما
شماخ
شَمریدن
شَمَند = تندرست ، سالم ، قوی
جمعیت = شَمول
شمه
شَمیا
استیگما = اَنگ ، شِنار
سِن = شَنَت سنین = شَنَتان ( زند و پازند )
دمامه / دمام ( تبل ) = شَندَف
شنگ ماهی
شِنوِش شنودن = اطاعت کردن
شَنونیدن / شنونیتن = ( به زند و پازند ) یعنی نوشتن
شخودن = تامین کردن ، فراهم کردن
تکمیل = شودی
شودن
اسباب ( سبب ها ) = شَوِگان اسباب ( وسیله ) = اَنگاز اسباب ( خانه و منزل ) = مانیه
علاج = شونست ، گُزیره
علت = شَوِه / بایکر
ملاحظه = شَوهیر
ممنوع = شَهاد
جَزا = شیان / وشیان جُزا = متغییر ، تغییر دهنده ، تغییر کننده . ر. ک جُزیدن
منوَر = شیده
شیفتگی= عشق بیمارگون و وسواسی واعتیاد وار
شیناب = سعی ، کوشش و ممارست
شیوه = نگاه شهوانی
شیوه = نگاه از روی شهوت
در فارسی " شیویدن" = لرزیدن To Shiver
شَییدن= مسلح شدن
کاچول ، کچول
کاخه
منزل = کاژه / گازه / کُهَنبار / کاط
کاست
ریا = کانه / پوزابکی
کاو کلور
کتگری / درودگری
رئیس = سرکرده / کَچیر/ کَچیرده
کد = به معنی نخست و اول نیز هست.
فرد = کد / کَس فرد ( عدد ) = تاک / طاق جفت و تاک = زوج و فرد
کدبا
کَدُفت
کَراز = تب زایمان
آشفته / کراشیده
مثل = کُراه
انتها = کَراه / انجامَن
کرتاخ
کَردا = دیروز ، مخالف فردا
کردنگ
کردمند
کَرزه = مادرزادی که آلت تناسلی ( زهار ) نداشته باشد.
کِرشیدن = میسر نشدن کار ، نشدن ، جور نشدن
کَرشیدن = فرونتی کردن ، خزوع و خشوع نشان دادن
کَرکام = منظور و مقصود
کَرمند
تجمع = کُرند
مصاف و محل صف کشیدن دو سپاه برای جنگ = کُرنگ ( Korang )
چاق = کُروت توسه. [ س َ / س ِ ] ( ص ) فربه و چاق و نیک پرورش یافته. ( ناظم الاطباء ) .
کَروِه / کاواک = دندان میان تهی شده
آواستن = تراشیدن ، پیراستن
کزدیدن = جلا دادن ، صیقل دادن
کژخوانی = Dyslexia ناخوانی = Alexia
قابلمه = پاتیل ، کژغان، کالوشه، لَوید، سُفلی تیان. ( اِ ) دیگ سرگشاده بزرگ . تنکره. [ ت َ ک ِ رِ ] ( اِ ) دیگ و دیگ مسی. کلوید. [ ک َل ْ ] ( اِ ) ...
هزیمت ، کوچ ، رحلت ، فرار
کساردن
کساردن = تحمل کردن بهتر است این معنی را از گساردن جدا کنیم
فضاحت = کَستی
ضمیر = کشاک
خط = کشه / کشمیده / کت / اَفشَم
کَشی
مشقت = کِفا
ثبات = اَموششی ( پهلوی ) / کَفتور/ برجایی
تحمل = کَفتور / کَفتول / توش
کفلگاه
کفیار
کفیز /کویژ
کُلکُم
کم پایی
ناقص = کمین / سوتام
تَمَندگی / کُندزبانی / گران زبانی / کَلته زبانی
کُندواله
کَندمند
کَنزا / گندا. [ گ ُ ] ( ص ، اِ ) فیلسوف و دانا.
کُنشمندی
کِنگ= نوجوانی در اواخر نوجوانی و در شرف آغاز جوانی
کنگ = ازانگشت تا سرشانه خود این واژه هم قبلا در فارسی به کار می رفته است: ارم. [ اَ ] ( اِ ) مابین آرنج و دوش یعنی بازو .
کُنوَری ، کَردِگی
کیفیت = 1 - کنونه / کنونگی. ( دهخدا ) 2 - چِسانی ( دهخدا ) 3 - چونانی 4 - چگونی ( معین )
قد و قامت = کَو
سهل و آسان = کواشیمه / کواسیمه
قاعده = کُواشه
جمع = کُوال/ کَوال
گروه و طایفه
کوزِش
کوشه
به فارسی "کوکه" = قرص نان کوچک
کوهَدی
بچه ی سر راهی
انداس / اِمشاش
کُویستیدن = کوبیدن و زدن
ساده لوح = کهشته / چُلمن
کُهوین
کیاده
کیازند
مخالف = کیاگن/ شکسته گمان/ چپ تاب / چپ بند
کُیان
کیانی = Royal کیانه /کیانزاده = Royality
کیب
کیبیدن
کیپانیدن
کیت
کیرمان چیرچنگ. [ چ َ ] ( اِ ) چرمینه را گویند و آن آلتی باشد به اندام آلت تناسل که از چرم ساخته باشند. مچاچنگ. ایرکاشی. آلت چرمینه. ( دهخدا )
کیرکاشی
عذاب و عقوبت = کیستار
مردم سیاسی ، رجل سیاسی
زعفران = لاژه ، کیسَر ، جاوی
کیشمند
کیفا
کَیفه = کف دست
انسان = کیک
ظلمات = تاریکی / کیکَن
کیل / خَم
کیلان
کِیلدار / کیل دار
ایده = مانژه ایدئولوژی = مانژمان =ظرف و چارچوبی برای مانژه ایدئولوژی زدگی = مانژمان زدگی #پیشنهادی
انتقام = کین ستانی / کندَل
خصومت = کینوَری / کین وَری / غَنیمی
علت = کیود / کیوده چیزه بوذ. [ زِ ] ( اِ ) سبب. باعث. جهت. دلیل. ( ناظم الاطباء ) ( دهخدا ) . چیزه بوذگر. [ زِ گ َ ] ( اِ مرکب ) مسبب. ( ناظم الاط ...
کیه دان
فراغت = ماژ
ماژدَر
ماناف
مانو = شهرت و آوازه دیگر برابر ها: پُرنامی / نام آوری / نامداری / نامَکیه
لوازم خانگی = مانه
قصور = مانیت/ مایَند
مُتکیدن = مُشکیدن
کارِش= کاشت
براب موافق واژه ی فارسی داریم . . موافق = هامِل براب مخالفی میتوان آن را منفی کرد و سپس کوتاه کرد پیشنهادی : مخالف = نامِل
هامل = همدل . . . > هامدل. . . . . > هامِل = موافق
قَمَری = ماجین
مَچاچنگ چیرچنگ. [ چ َ ] ( اِ ) چرمینه را گویند و آن آلتی باشد به اندام آلت تناسل که از چرم ساخته باشند. مچاچنگ. ایرکاشی. آلت چرمینه. ( دهخدا )
در حالت امری یعنی "با ناز گام بردار! بخرام ! "
مچیدن = خرامان راه رفتن
رباینده
مُخستان = نخلستان = دیمیت زار = خرماستان = خُرستان
خزیدن
مُده = مریض
مَرداش = تاریخ
ظالم = مردم گزا / گُرداس
مِرش = استفراق
مروستن = علاج کردن ، چاره کردن شکل دیگر مروسیدن
واژه ی باستانی آن "مِسماجَنگ" است. شکل های دیگر این واژه "مساچَنگ" ، " مَسچنگ" و "ماچنگ" است.
مُشتاسنگ
چیدن
مُشکیدن
تمساح = مَگَرمَج
ملاغه = چمچه
برابر قصد = مَلچَکا / اَندز / دریازه
مَلخودن
مطیع = مُلَند
مِنج = تخم {گیاه و میوه}
مَهتَک = منجک = گهواره ی نوزاد
برابر رکود ( در اقتصاد ) = مَنده / مندک
موخ = نشان ، سمبل ، علامت
"مورچال" = خندق ، برابر دیگری که عربی هم نشده! گوهین = خندق اَواکَن = خندق ( فارسی میانه )
مونه
مویتُنیدن = شمردن
مویند = صنعت گر مویندی = صنعت گری
میچودن= 1 - پرداختن 2 - انجام دادن #فرهنگ نفیسی
گمرُک = میرواری / بَخشبندر/ شهبندری
میریدن = یخ شده شدن و انجماد از سرما ، پژمرده شدن از سرما
میسیدن = نوازش کردن ، مالیدن
صوت = ناد / شَلیخ صوتی = نادین / شلیخی
ناریدن / ناراندن = دراز تر کردن
نازِش
نازوری
دروی کردن
نانیوشان
ممکن = ناوَر
به پارسی " ناوَر فرتاش "
ناهوا
ناهوش
نایِر = لوله ی کوچک هم خانواده با نای و نایژه
نایژه کردن
طغیان = نبارش
نِتاس = رفاه نِتاسیدن = در رفاه زیستن
نجوان = زعفران
بله در مکنزی آنطور نوشته شده که درست هم هست ولی به طور کنایی و مجازا. در اصل نگیختن یعنی" پایین کشیدن" {پرده یا حجاب} همان آشکار کردن چیزی پنهان است ...
وند ها و گهواژه ی فارسی دکتر محمود حسابی
نَخیری / نَخِری = نخستین زاده ( برهان قاطع ) ( آنندراج ) . نخستین فرزند. ( از ناظم الاطباء ) .
قطار = نرگه
تصفیه = نژمودن
معین کردن = نِشاخیدن / جوسیدن
تعیین کردن = نشاخیدن ، جوسیدن
نِشاریدن
منقار = نِشک /نول/نوک/نک/ تک/ شند/ شَنید/ چِنگ /کَلَفت . / کُلنه
قلاب = نَشَل / کَژَک / کَناره / کَلاشکِه / قناره
کِدِر = نِشواره
نشیل
مست
نغام = ذرات پراکنده در هوا
نغم زدن
ایرنگ
پَدِستادن= سوگند خوردن ، تعهد دادن
توریدن
خسته شدن
نزارستن = تضعیف
پِیموختن = پوشیدن
شافتن
کنوردن
کَرشیدن = کسی را بازی دادن. کنوریدن. [ ک َ / ک ِ دَ ] آدم بازی دادن و فریفتن مردم.
آوِستُردن = زدودن ، پاک کردن
کَنبیدن = خارج شدن
کُنبیدن / پژوَردن
فرکندن
سریشیدن
میلاویدن
شایه = برتری ، فضیلت ، امتیاز ، ویژگی و هر آنچه شایسته کند
رایه
هایه = تایید کننده
موید = هایه
نایه
نافی = نایه
واپایه = کنترول گر ، تنطیم کننده ، مهار کننده
بهتر شدن
نِگاف
دفن کردن = نِیکَندن ، نگندن
نگنده
هُناد = رد و اثر
نماک
نمشته
هدف = نموک تموک. [ ت َ ] ( اِ ) نشانه تیر باشد که عرب هدف گویند. ( برهان ) . نشانه تیر بود. ( لغت فرس اسدی چ اقبال ص 274 ) ( از فرهنگ جهانگیری ) ( از ...
دفینه= نَواد
نوآورد
نورَند = ترجمه ی تحت اللفظی
نوریته
نوس
مباحثه = نَوسیره
قول = نوله
نوبت = نُویک / نیابه / پستا / گزک
پیشانی = نَویل / چَماچَم
اتلاف کردن = نهاریدن
تزئین کردن = نُهبانیدن / آراستن / پیسیدن
نِهِستن
مخزن = نهَندره / تونگه / تونک
نَهور
نام دیگر آ " نیلاب" است
نیماد = تمییز
نیناد = حوصله و صبر و تحمل
نیواد = جرات و شهامت
جو و اتمسفر = نیوار
انتظام = نیوراد
کائنات = نیوَر
نیوند = فهم و ادراک
تفکیک = وابُرِش / چاوَرِه
واخوردن
وادادن
دفع کردن = واراندن / خَنگاندن
قابله = واردین
قیام کردن = وارستادن / برخاستن /چَغمونِستن
اضمحلال = وارفتگی
حین = وازیره / هنگام / وقت
واساختن
انکار کردن = واسرنگیدن
واسوختن
واشکافتن
قصاص = واکُشتن
واکشیدن = دست درازی کردن ، تعرض کردن
واکشیدن = دست درازی کردن
جراحت = والانه
واهُش آمدن = از مستی در آمدن واهشیدن
لزوم = وایی لزوم داشتن = واییدن
واییدن = لازم بودن ، لزوم داشتن ، ضرورت داشتن ، بایستن
تفریق = وِجارش
فتوا = وَچَر
سهام = وَراستاد
ورام
نشستن
وَرسنگ = معتبر ، با اعتبار
متورم = وَرغاره
شفاف = وَرغَشت
وَرکار = شاغل ، استخدام شده ، مشغول به کار
وَرگشت = افول ، ویرانی و تباهی
لقب = وَرنام
تخت شاهی = پات / اورنگ / وَروار/ سَریر
وُسو= آنکه بر خود تکیه کند ، دارای اعتماد به نفس
معاش = وَشتا ، زیوِش
وشناد = فراوان ، انبوه
وشناب = آب شاهدانه
وَشیان = جزاء و کیفر
مونث = ماده / وَکده
مدت = وِلا در این مدت = در این وِلا
متفرق = وِلاو / پاشیده / پراکنده
وَنج = مبر م و حیاتی
امتحان = وَند
وندسار = مرکز دایره
مایحتاج = وَتکول
ویژاندن = تخصیص دادن ، اختصاص دادن ، خصوصی کردن
2 - ویژیدن / آویژیدن = پاک کردن ، طاهر کردن ، پالودن
ویشانیدن = دعوت کردن ، فراخواندن
دعوت کردن = ویشانیدن
فرصت = ویل
ناقص = ویلان ناقص ( در کار ) = بلانه
طفره = وَیدانک ( Vaydaanak )
هارِش = خودنمایی و تفاخر
هَمال سازی
موافق = هامِل / بَرزنده
هاوُش گرایی
البته = هاینه
هَبَک = کف دست
ایثار = هُدمان
هُراش / هیخَر = برابر فارسی و با ادبانه ی مدفوع
هرانید = طبیعت ، حالت ، چگونگی اَشَه = طبیعت. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
هرانید = طبیعت ، حالت ، چگونگی
مذهب = هرای / کیش
عصا = هرباس
بوقلمون = هَربه/ پیلمرغ
ظرف = هَرته ، لو ، خُنور ، سَوین پُلوک = ( اِ ) تُلوک ، ظرف میگساری که به شکل حیوانات ساخته شده باشد. تاپو. ( اِ ) ظرفی را گویند که از گل ساخته باش ...
فاضل آب = هرزآب
امداد و استعانت = هَرزید
امداد و استعانت = هَرزید
هَرَش= اولین شیر دهی پس از زایمان ، آغوز هِرش= زهر و سم
قراول = هَرکُش
ابله = هُرگ/ لَهنه / گلاوِه / غُت / غُتفر/ غمر
هَرَم - = پیری
خباثت =به فارسی " هَرنوت" پیسی = خباثت. ( دهخدا )
برقراری = هِرنیز
شکنجه
هُره = برابر فارسی Butt Hole
هَریار = دندان اضافی
صوتی = هَرینی
مالیات = هُز / چندا
هَستبَت= نکره و ناشناس
جمع بندی کردن = هَست بود کردن
قبول کردن = پذیرفتن / هَستیدن / مَکروندن / فراسِتاندن / آهیدن
مهاجرت = هَش / فَروایِش
محافظت کردن = هَشتیدن / پاسیدن / سَراییدن
هَشتیدن = محافظت کردن ، نگهداشتن
هَشِستن = ترک کردن
اطلاع = هَشَن
هِشیدن
فروگذاشتن
قصور = هَفتوت
هَفتوت = قصور و فروگذاشت
به معنی "متوجه ی بالا باش و حواست را جمع کن تا برویم"
حمله = هَله / اوگَت / ایبگت / آما / اَمَه/ اَمَله ( اوستا )
قد = هُلیه
کلیت = همادینگی کلی = همادین کل = هماد کلا = همادی
هَماش = فرومایه ، حقیر ، کمینه خواه و قانع ، کوته پرواز
تعدی و جور = همجا
همجا / اَندرخت / گزایش/ بیداد / اَویشتاب = ظلم و ستم و جور.
دوقلو = هم شکم / جُمولی/ جُمُلو ( دوقلو؟ ) / یَمَه / یَم/ جَم/ جُنابه
هَموا = مراد و مقصود
حمله = هَمه /ایوبار/ اییَر
خطا = هَمید / اِشکوخ / ایرَنگ
هَمید = خطا ، گناه ، خبط
هوخیدن
روح = هولِس
کذب = هیتان
هیرسایی = عزوبت هیرسا = عزب
پارسا
Nape of the Neck به تازی قفا و به فارسی "هیره"
هیزه / نیزه ی سه شاخ
هیوه
عفت و عفاف = هیوند
یارش = دوست یابی ، دوست شدن
لعنت = یارند ، فَریه ، شَنِه
مالیات = یاره مامور مالیات = یاره گیر
سنه = سال / یار
ساحل = یالو / یالود / دَنب/ پیش گژد. [ گ ِ ] ( اِ ) ساحل دریا. ( آنندراج ) . لَیجور = ساحل رودخانه بار = ساحل ، کرانه دریا. ( وندیداد )
اسپ بان
یای = بیمار ، ناخوش
خسارت = یَبه
اجتماع = یراغ
قَلَم = یراغه / کِلک
انتظار = یَرمَر
الهی = یزشنی
الهی = یزشنی
یزغند = سگ شکاری
ملاقات = یک رسی ملاقات کردن = یک رسیدن یکسریدن. [ ی َ / ی ِ س َ دَ ] ( مص جعلی مرکب ) مجتمع گردیدن به جایی. ( آنندراج ) .
یکرشته
مجرد = یکسره
یکسریدن = جمع شدن و ملاقات کردن با هم
قاعده = ینگ
یوا کردن = تلف کردن ، هدر دادن
هوس کردن ، میل کردن ، یوبه داشتن
قطره = یوجه
هاپو ، ، توله سگ و سگ کوچک = یوزَل ، یودک ، یوزَک
یُهره
مِیل = یُهر / ویخاز / ویخازش
یُهر = میل
یهیدن
منزلت = گاژ
کودک مذکر و رسوا و بی آبرو به روسپی گری
گاوِد = گاو وحشی
کافر = گاوَر
گاهنگان
گَبتر / لُنبت تر / گُت تر / مِهتر
گَپو
عظیم الچثه = گَبز
گَبنا = مرد ، مذکر
عظیم = گُته / گُت / ماروت / گَب/ سرغَنه
سلاح = گَدر /وَدَر/ جانه/ زین / سناه / تیگ/ زَیِه / زای
گَدر= سلاح ، آلت
قنات = گذراب / کانَک/ کانَت/ راهَنگ / کَهن
گِرامش = قدرت توانایی و لیاقت
نگاه کردن
گِردا = عذر ، معذرت
گِردابش / برایه
گرداناد = خدایا بگردان
چالاکی
گِروَر = واجب ، لازم
گِروَر = واجب ، لازم
جمعیت = آمارِگان ( پهلوی ) ، گُروزه ، شَمول
گُریچه زدن / گُریچ کاوی
گریو
خیانت = گریودم / بیوند
علاج کردن = گُزردن ، ویدیدن
گَزیت = مالیات سالانه
گُسنده
تکانیدن قالی
گَلبَت = کشتی و جهاز بزرگ
انباشتن
گِلیز آوری
گُنجا = قابلیت و استعداد گنجیده شدن و جا گرفتن
ظرفیت = گُنجایی / گنجایه / زَرفییِه
گُنجیده
بیت المقدس/ اورشلیم = گنگ دژهخت / گنگ دژ
برابر فارسی عاملیت = گنورِگی
برابر فارسی عامل "گنوره" است.
Language
صمغ = گَوَچ
گَوِشت
گوشتاسب
پسوند چی به معنی نگهداری و داشتن و کابردش مانند پسوند بان است. مثلا این واژه ها هم معنی اند گوشچی = گوش بان = گوشدار = پاسدار
حماقت =گولی ، غُولِگی
گولیدن
کارواژه ای امری = گومباش = به معنی ول کن ، بگذار بشود و اگر آن اتفاق اوفتد مشکلی پیش نخواهد آمد.
گوناب
گونسته
فرناک / آبخانه / کِنارآب
گوهر زای / گوهر زاد / اَسپوره
مجرا = گوهین
گویانی
گُهر گُستر
دوران نوزادی ، دوران کودکی
گیاخُن / گیاخَن = آهسته و پیوسته ( کارکردن ، رفتن )
گیتی افروز
بی غیرت = گید
گیرداشت = توانایی و قدرت گرفتن
تسخیر = گیرِش
قصه گو = گیوَر / داستان گو
در فارسی " لاج" و " لاس" به معنی سگ ماده اند. ماتم. [ ت َ ] ( اِ ) سگ ماده. ( ناظم الاطباء ) .
در این باره مطمعن نیستم ولی گمان میکنم "لاجوردی" که گاهی "لاژوردی" نیز در فرنگ ها آورده شده از "لاژه" به معنی زعفران و "ورد" به معنی گل ساخته شده . ر ...
مدح = لاف
لانگ
لالَنگ
نان
باتلاق = لایِستان ، ماندآب ، لَشاب
پیراهن آستین کوتاه
بارونی ( جامه بارانی ) = لَباده / لباد
اندار
مطرود = لُتره
قایق کوچک ، کرجی
دَرِس= چهره ( اوستایی ) لَچ = صورت
لَخاگر ، کفشدوز ، موزه ساز
جزئی = لَختی / باذَم ( باذذم )
جزئیات = لَختی ها
لُرس = شفت ، ترحم
فارسی ترحم = لُرس
مقاوم
ممکن است با " لَست " در پارسی به معنی مقاوم و پایدار از یک ریشه باشد.
مقاوم = لَست / پدزنا/ فتایه / پتایه / تاوا مقاومت = لَستینگی / اَنیسون /تاوِست /فَتایِش /وایستش / پدزنش مقاومت کردن = تاوستن / پدزدن / پدایستادن
لَست ( Last ) = مقاوم
لَش
لشکر پژوه
قطعه = لَشکه ، شِهنُو ، پوژنگ ، پَر / پَل ( شل و پل= شل و پَر / پَرپَر = قطعه قطعه )
لَم = به معنی آسایش است. مانند "لم دادن"
می توان این واژه ی زشت را با " لَمتُر" جایگزین کرد.
چاق = فربه / لُنبه/ اوثِه ( اوستایی )
غرغرو = لَندا / لُندا
leg = برابر "لِنگ" در فارسی. از بیخ ران تا سر انگشتان پا.
لوت = برهنه و عریان
قَمَر = لوخَن
لورا شدن
جُزام = خوره / لوری
برابر حلوا در فارسی "لوز / لوزه" است. ویلانج. [ ] ( اِ ) مطلق حلوا را گویند. ( برهان ) ( آنندراج ) . شیرینی. درپهلویگ ( پهلوانیگ ) واژه ی " پُست" ...
چهار دست و پا راه رفتن مانند کودکان که هنوز نمی توانند بر روی دو پا راه بروند.
رُژِ گونه = لَونِه / گنجره
عقاب = لُه ( loh ) / مود / آموت / اِرژِثیه / جَجا
عوام = لَهنه
اجازه = لِهی
لیو = خورشید
غرزاد
مجعد در فارسی = موی غَف / کورس/چنگله / چِزِه / تُکوک/ تابخورده
غفده
پیمان / غُنوَند
لخت مادر زاد
Fate به پارسی" فات" = سرنوشت و تقدیر
فاج / تاج
بالای درخت
فاداشتن = روبه رو کردن ، مقابله کردن
فارَفتن = مقدم شدن ، بزرگ شدن ، پیشی گرفتن
فاروفتن/ فارُفتن / وارفتن = دوباره روفتن ، تمیز کردن دوباره
فارندیدن / وارندیدن = دوباره شخم زدن ، دوباره بیل زدن زمین
فاگرفتن = 1 - روبه رو شدن ، ملاقات کردن 2 - دچار شدن ، مبتلا شدن 3 - تعرض کردن 4 - جلوگیری کردن ، مانع شدن
فا گویی مکرر در صحبت ، نوعی لکنت با فراوانی بالای تلفط حرف ف
فَبال
فکاهی = فَپوس/ فُپوس
فُتان
فُتانیدن
فُتانیدن= ساقط کردن
انتشار = فَترآیش ، کُشوف
فُتودن = حرف زدن سنجیده ، با اندیشه و با احتیاط.
سود / فَخت
قوی = کَوی / فَخرِز / اوژومند/ گَرومند / سور / گَبز / اَماوَند ( پهلوی ) / اوژِه/ نیروا / تهم ( اوستایی ) / ایسوَن ( اوستایی )
فَخَم = پارچه ای که زیر درخت میوه آویزان کنند و درخت را بتکانند تا میوه ها برداشت شود.
فخمیدن
فَدا = در پارسی به معنی های زیر است: 1 - قاعده و قانون ، اصل 2 - سرمشق و الگو
تله ای دارای سنگ که بروی دیوار دژ می گذاشتند برای پس زدن سربازان دشمن.
فراخیزیدن = گام نهادن با تزلزل ، مانند نوباوگان که به تازگی راه رفتن را یاد می گیرند.
فرصت
فراغ
تظاهرات بالینی = فرانمود بالینی
فراویز
فرخا / فراخا / فراخنا = گشادی
فَرخاد = غالب و چیره بُگمار = غالب ، قاهر و پیروز گینده = غالب
خوش اخلاق شدن
نرم کردن ، لطافت بخشیدن
فرخنج
هرس کردن = فَرخَویدن، پَرخَویدن ، کَزدیدن
فرداب کردن
فُرز ه= کنار رودخانه و در یا ها که محل حرک یا پهلوگیری کشتی ها بُود.
آغوز
فرغندگی
فَرَفت = شاهزاده
تیهور = فرفور = فرقور
فرگفت فرگفتن
فَرمَرُست
خجالت کشیدن
فَرناد زاوَر : قدرت، توان. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ ) سیزد = قدرت ، زور. ( # نویسه خوان فارسی میانه - مَری بویس )
فَروَت = فارسی کثرت
فروخوانش
فروخواندن
یک سایت بسیار چرت و غیر علمی و مخالف علمی نویسی به خصوص سره نویسی فارسی .
فَروَرد = 1 - جدایی و افتراق 2 - ذهن و ادراک #فرهنگ_نفیسی
واژه ی پارسی " فروزینه " به جای چخماق همیشه استفاده میشده و می شود.
فروک = مرغ جوان تخم ناکردن نِخَنگ = خروس جوان تازه به بلوغ رسیده
فروگشت= انقراض فروگشتن = منقرض شدن
فرومیراندن
فرومیراندن
تعلیق = فروهِشتگی / اَندَروایی
فَروهیدن= ترک کردن
فَریوَردن = راست شدن و درست شدن
فزه
هسته انگور
فغیاز
ناکجا آباد
هر جایی می تواند باشد
فَلانه = نره ، آلت جنسی
فلاوه
فنانیدن
اوینیستن / اوینیدن = انتقاد کردن
می توان از شکل پارسی این واژه "یوخه" استفاده کرد.
رندیدن
آموختن
شناریدن / شنازیدن / شناویدن = شنا کردن
مشورت کردن
در زبان ایتالیایی می گویند basta
ایوجیدن/ ایوزیدن = متحد کردن ، ایویدن ، ایوه کردن
ایوجیدن/ ایوزیدن = متحد کردن ، ایویدن ، ایوه کردن
ویوزیدن = عمل زدایی کردن ، کاری انجام شده را به حالت قبل در آوردن ، معکوس کردن ، خنثی کردن
آشِنودن = فهمیدن ، درک کردن
اُزواردن = فهمیدن
وَغَشتن = آشکار کردن ، شناساندن
پیخستن = تضعیف کردن
پیچ دار کردن ، پیچاندن ، تافتن
چشمک زدن ، سوسو زدن
تافتن
یوغیدن ، جفت کردن
ترنگیدن
نوفیدن
اعلام کردن ، شیپور شدن
سورمیدن
آیوزیدن = رنجیدن ، به دردسر افتادن
چیره شدن ، پیروز شدن
پیروز شدن
زمیدن = چیره شدن ، برتری یافتن
تسیویدن = لرزیدن
تشنه شدن ، احساس عطش
نُوُشتن
تَوَشتن = سفر کردن ، طی کردن ، پیمودن ، نوردیدن
انتقال دادن ، فرستاددن
جزیدن ، ترادیسیدن
جزیدن ، میدن ، تغییر شکل دادن ، وردیدن
تلاندن ، له کردن ، پیخستن
له کردن
پهرماهیدن = پرماسیدن ، لمس کردن
شنکنجه کردن
تقویت کردن
غُرونبشت = غُرنبیدن
گرایش داشتن ، میل کردن
الفندن
ستاندن ، ستادن ، گرفتن
جنباندن ، تکان دادن ، آویختن ، لرزیدن
قوذت دادن ، بلعیدن
به آرامی عطسه کردن
شان و منزلت = فرباره
جهاد
غالب
عقل = فَرز / فَرزو / اَنجِم / زیر / زیری
شناویدن
شنازیدن = شنا کردن
آگُستن
مردانگی و زنانگی نرینگی و مادگی نره و نیامه چُل و چوز فَز ( فزار ) و نَس ولی بهترین واژه "زهار" است که می تواند هم برای مرد و هم برای زن استفاده شود.
آنامِش ، آنامیدن
آنامیدن / نمیدن / فرودیدن
فرغول
حضور
آنامیدن = نمیدن = توجه کردن
آنامش = توجه آنامیدن = توجه کردن
برگماشت
فرور
فسره
فنار = منار ، مناره ، آتش دان
فَندَل = بند ، مانع ، چیزی که با آن راه را بند آورند.
فیار
مردم
ایش /ایشه
ایم = مرد زن مرده
چربیدن
تامین کردن ، توشه فراهم کردن
آخیدن = موفق شدن
نَمشیدن
کوشیدن
کش آمدن
کش آمدن
شَمغیدن
چسپیدن ، مخیدن
برای جلوگیری از اشتباه بهتر است به جای مخیدن از برمخیدن به معنی نافرمانی استفاده شود.
چغریدن
چَغریدن = ترسیدن و جا خوردن و از جای پریدن
زل زدن ، خیره نگاه کردن
ثابت کردن ، ثبات دادن
غَلیدن = راه رفتن در گل و صدای چلپ چولوپ ایجاد کردن ، صدای چکمه بر روی گل خیس
تاختن
ومیدن
پاشاندن آب و غیره
متصل کردن
تُف کردن
گنجاندن ، جا دادن در خود ، جا داشتن ، جادار بودن
وَژک = وجب ، Span وژیدن = سنجیدن ، وجب کردن ، To span
گُزَردن = حل کردن یک مسعله و مشکل ، سر در آوردن از یک موضوع
حل مسعله کردن
سَرَنکیدن = تروهیدن ، اجتماعی شدن
آهسته عطسه کردن
خُفیدن = شنوشک کردن ، عطسه کردن
شکست فاحش دادن ، تار و مار کردن ، منکوب و سرکوب کردن ، بدنام و رسوا کردن ، به فضاحت کشاندن و اعمال قدرت
ریزیدن ، ریز ریز کردن
پودر کردن با ضربه
ماچ آبدار کردن ، بوسیدن صدا دارد
1 - فاسد شدن برای میوه و 2 - خواب آلود شدن برای انسان
موشتن = غلطاندن ، جابه جا کردن مُشتن =مالیدن
چارپخ ( چهارپخ )
گرز
چار مادر
چاژ ( چاژه ) = بیهوده ، بی معنی
وزق
غضروف = چَرَندو / گُروچه / کَرکَرَک / کَرکَرانَک / کُرجَن
چان = چون ، چطور ، به چه نحو
ثابت کردن ، نصب کردن
چیتا ، یوزپلنگ
زن پیر مایل به مردان جوان
چربی و پی
لیز به معنی اندک و ریز نیز بوده است . مانند "چیز لیز" به معنی "چیز اندک".
بی آلایش
ژرافه
پرخور
ژَکور
ماما / ژَم/ پیشدار
پادَست
پاسَبز
پَتَل / بوریا
پَرتَله
پِیوسِش
پیشاران = نسخه ی پزشک
پیزی / پِند
مرد
محسوس = پودات / پولابی
لباس = پوشا / جامه / پَدموز/ ویهار / سیاو / کاص / پَرَند / وَر ( بَر ) / وَستار / رَخت
پوژنگ
پُوب = فرشی که برای زینت انداخته شود نه استفاده .
شرور = پواچ / آکا
پَنیوش = ضربان رگ و قلب
پَنین = هرگز و همیشه.
پَنَند = عدد مجهول
قاب ، دوری ، بشقاب
پندره / پسندره
پِند = نشیمنگاه
پَن
شیشه ، آبگینه
پَلکَن ( بلکن )
خاک
پَلَخ
روزنه ، منفد ، دریچه
پَگوی
پَغنه = درجه ، پله ، زینه ، دینه
پشدید = عنایت ، مرحمت ، لطف
پشتیبان ، حمایت
حرام زاده = موک / مول / مادر غن / جامغول
پس لشکر
پس شام = سحری ( فرهنگ نفیسی )
مَفصَل =پَستوق
پژوه هست بدون کسره روی و
پِژوِه = تفتیش ، تجسس و تفحص
پَژوده = برابر جاسوس است
پَژقند = گزافه گویی
پَژار = گام ، قدم
پَژاد = سالمند
پُژ= برف ریز
پِزی = طرف ، کنار ، سور ، جانب
پِزه = سلاح
پَزد = روح
اصلاح کردن
پَروِه / تیغ آورده
پَروُز = اصل و نسب، نژاد
غافل
پَرَن = دیروز دوش = دیشب = دیشب دیروز = شب دو روز پیش
پَرموته = چیز ، شیء ، ماده ، جسم
پَرگین = عام و شایع
رَحِم = پَرکام ( #فرهنگ نفیسی )
پرغول شکل قدیمی تر بلغور بوده همان طور که می بینید تبدیل ر به ل بسیار رایج است.
پر از ابر ، هوای پر از ابر بارانی ، هوایی که احتمال بارش باران برود.
برخلاف حرف دهخدا ، اتفاقا پُرسی به تنهایی به کار می رود و به معنی "باج و خراج ، مالیات یا جریمه " است.
پَردُو ( واو ساکن ) = به معنی سقف ، ایوان ، تیر کوچک و بالا خانه است
پَردَن = حد و کرانه
هشتن / گماردن / واگذاردن
بخشیدن = بخش بخش کردن ، تقسیم کردن
توزیع
نهفتگی بازگُمیزش ( روش شناسی پژوهش )
توضیح دادن ، شرح دادن
نگیختن
برابر پارسی " نِگیختن " = مواجهه کردن. ( اوِستیگ ) ( پارسیگ )
اجرا کردن ، اقدام کردن
نِبَستن= خوابیدن / قرار دادن / نهادن
خوابیدن
گناه کردن
دخشک
آه کشیدن
تیر انداختن ، پرتاب کردن
تقسیم کردن = برخیدن / وابخشیدن/ وشکیدن
تکان دادن و ریختن
اختلال اختلالات لطفا این واژه ی زشت رو از فارسی حذف کنید! . به جای آن آشفتاری و آشفتگی را به کا برید.
نشاختن / نشاخیدن / نشاستن = به معنی نشاندن است. در نبیگ های بیگانه برابر To Set Up به معنی گذاشتن ، صاف نشاندن ، بر تخت نشاندن ، به قدرت رساندن و قر ...
واخیدن = جدا کردن
جدا کردن
ریویدن = باز پس فرستادن
هَچیدن = ربودن
پاک سازی
خجالت کشیدن و فرار کردن
آبریزیش بینی
بینی خِلمیده / بینی آبریز
ژاژیدن / نشخوار کردن
مالیدن به هم
دزدی کردن ، کش رفتن
برمشیدن
رُبیدن / رُبودن
ریویدن
مِیچودن = برشته کردن
پزافتن = پز آمدن = پخته شدن ، رسیدن ( میوه و امثال آن ) ، از کالی و خامی در آمدن
داسَر دادن = پاداش دادن
غربال کردن
برگشتن ، برگشت دادن
آبخش بودن = پشیمان بودن
اَبَخش = پشیمان
پاسخ دادن
برداشتن ، حذف کردن
آیاسیدن / آیاستن = به یاد آوردن
آیاستن = خطور کردن خاطره ، به یاد آوردن ؛ فراخواندن
آیاستن = خطور کردن خاطره ، به یاد آوردن ؛ فراخواندن
اُروازستن= شادی کردن ، لذت بردن
اُروازستن = To rejoice
آنافتن = سرپیچی کردن ، نافرمانی کردن اَنافتن = خراب کردن ، معدوم کردن، نایاب کردن
نافرمانی کردن
مَخیدن
نافرمانی کردن
بشولیدن = to realize
متوجه شدن
سوهان زدن , بهم ساییدن
کویستن = رفع کردن ، سرکوب کردن
فروزیدن
فروزه دادن ، صفت دادن ، صلاحیت دادن ، کیفیت دادن
زابیدن
سنبیدن = مشت زدن ، محکم کوفتن ، ضربه زدن
فاسد شدن ، گندیدن
شماغیدن
وَغستن
عمومی کردن ، برای عموم آشکار کردن
آخانیدن = رواج دادن ، تبلیغ کردن ، بالا بردن
غرور ، آدم مغرور ، تکبر و افاده
تکبر ورزیدن
الغندن
گویا به معنی مورد تبعیض واقع شدن نیز هست.
شخم زدن
شخم زدن
سنایاندن = To Please
احترام گزاشتن ، خشنود کردن
خشنود کردن
انباشتن
انباشتن
انباشتن
روفانیدن = تمیز کردن دندان ها
ترغیب کردن
هاختن
ترانیدن
زَمود = الگو از کارواژه ی زَمودن
الگو و نقش زدن
ایجاد درد با سوزن زدن، دردی مانند سوزن فرو رونده ، درد سوزن سوزنی
آشختن = لبریز شدن ، غوطه ور شدن ، سر ریز کردن
سرکوب کردن ، ستم کردن
گشودن
داخیدن / شغودن =مشاهده کردن To Observe
مشاهده کردن
تغذیه کردن ، غذا خوردن
توجه کردن
اصلاح کردن
فروتنی کردن
تَروهیدن = قاطی شدن در جمع ، گرم گرفتن با دیگران ، معاشرت کردن ، To mix Socialy
دوشیدن
اندازه گرفتن
بَریدن = To Mail
ناقص درک کردن
به معنی ترسیدن هم هست.
آنالیز = آنا ( نا ی منفی ساز ) لیز ( لیزیدن = مخلوط کردن ) عمل عکس مخلوط کردن = تجزیه کردن ، فروکاستن لیزه = آمیخته ، نالیزه = نیامیخته
فَغاک خشوک ناپاکزاده سندره
خیدن = خودن
شک کردن
لیزیدن
آنالیز = آنا لیزیدن = نالیزیدن لیزیدن به معنی آمیختن و درهم کردن بوده ، نا منفی میکند - - - > نالیزیدن = جدا کردن ( از آمیختگی در آوردن ) #فرهنگ دک ...
طمع کردن ، شهوت داشتن برای چیزی
شهوت داشتن
زیدن / زیناندن =برگزیدن، انتخاب کردن
لَنگیدن
بلند کردن
ترک کردن
وِجاردن = لاغر شدن
جهیدن به جلو
نباستن
دراز کشیدن
تلابیدن = روده بر شدن ، قهقه زدن از خنده
دانستن
شعله ور کردن ، افروختن
اوزَدن = کُشتن، میراندن. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
ومیدن = پیوستن
آیوختن = پیوستن ، پیوند دادن ، وصل کردن
جرنگیدن
ازبایستن / فراخواندن
احضار کردن
1 - دعوت کردن 2 - تخصیص دادن
پیخستن
بَنجا= صمیمی، نزدیک. بنگرید به " بَنجیدن"
صمیمی شدن
سوزش درد
فزایستن
لابیدن
بازداشتن ، منع کردن
درغال کردن
غلیدن to immerse
والوچاندن ، خمانیدن
اروندیدن
پلک زدن ، بیکار بودن
کریسیدن = ریا کردن
ریا کردن ، ریاکار بودن
چَلیدن = عجله کردن ، دویدن ، حمله کردن
به معنی عجله کردن نیز هست
شکار کردن ناریدن
ژفیدن
ژفیدن
به قلاب آویزان کردن
آکیشیدن = To hook
1 - گرامیدن ، گرامی داشتن 2 - شرم کردن
بُرزیدن = گرامی داشتن ، ارج نهادن
سِنودپردازی پیدا کردن شکل هایی خاص در ابر ها ( سنود= ابر ) ، نوعی ایلوژن
خواستمان
پُرسِمان همپَرِشتی= مصاحبه ، مشاوره. ( اوستا )
الفاختن / الفختن / بلفختن / انباشتن / اندوختن
پژکمیدن
منع کردن ، به تعویق انداختن ، مانع شدن ، بازداشتن
پژکمیدن
فنودن / فنانیدن
از معنی های اصلی آن "تردید کردن و مردد بودن است"
فنانیدن / فنودن = تردید کردن ، مردد بودن ، تعلل کردن
عجله کردن ، شتاب و اشتاب کردن
عجله کردن
خو گرفتن ، عادت کردن
هاختن
برشته شدن ، برشتن ، سرخ شدن
رشد کردن
به سوگ نشتن ، سوگواری کردن
آراختن = کار خیر کردن ، خییری کردن ، خیریه زدن
رفتن ، حرکت کردن
تمسخر
میوه دادن ، ثمر دادن ، نتیجه دادن
سجیدن / شجاییدن = انجماد
عطر زدن / بوی عطر دادن
سَمیدن
مجبور شدن
مجبور کردن به کاری / چیزی
= لاوریدن
افراشتن استحکامات برای جنگ ، آماده ی جنگ شدن
سغدیدن / آسغدیدن = ساختن ، شکل دادن
تشتن = شکل دادن
فلیختن
جنگیدن
فریوریدن = ایمان داشتن ، اعتبار دادن ، تحسین کردن
آشنا شدن ، آشنا کردن
مشهور شدن
نِگیختن = در معرض گذاشتن ، بی دفاع گذاشتن ، مواجهه کردن. ( #فرهنگ پهلویگ سموئل نیبرگ ) ( #وند ها و گهواژه های فارسی )
توضیح دادن
هلانیدن = بیرون انداختن to expel
بیرون انداختن
هلانیدن
خسته شدن
خسته کردن ، مغلوب کردن
چاوشکی = اعلام عموی ، مراسم اعلام کردن خبر سفر یک زائر
به اطلاع رساندن ، اعلام کردن ، آگاه کردن همه با بانگ زدن
چاویدن
بشتر بودن ، فراتر رفتن exceed
فرایستن
تولیدن
جا خالی دادن
تهی کردن ، تخلیه کردن
تُهیدن / تُهانیدن
دامیدن
تاییدن = برابر بودن
زاستن
پدیدار شدن
پژواک دادن
نوشیدن
ویشفتن = مختل شدن
کراسیدن = کراشیدن
تقطیر کردن
ترکاستن
بحث کردن ، جدل کردن
حذف چیز غیر ضروری ، خرج کردن
ویزیستن
وانانَمِشیدن = از بی راهی در آمدن ، از وهم در آمدن ، از توهم خارج شدن
Disillusionment از توهم خارج شدن
نانَمشیدن ( نا نَمشیدن ) = ناکام شدن نانَمَشیدن/ نانَمِشیدن = سراب دیدن ، دچار خطای بصری شدن
سراب ، وهم ، ایلوژن
نانَمَش
رشد و توسعه دادن Develop
مُرنجانیدن = نابود کردن
ویران کردن
آناست کردن = نابود کردن ، نهست کردن، نیست کردن ، از بین بردن
نابود کردن
زَمودن
دفرمه شدن بدن ، از ریخت و قیافه افتادن، زایل شدن
تصمیم گرفتن
پوهیدن = پوسیدن ، تحلیل رفتن
کَشَفتن = پژمرده شدن ، گندیدن ، زوال ، فاسد شدن ، تحلیل رفتن
گزاییدن / وینِهیدن / زینینیدن = To Cause Damage
لطمه زدن ، آسیب زدن
بیشازیدن / پشازیدن / بشازیدن = در مان کردن ، معالجه کردن
نفرین کردن
فریوریدن = تحسین کردن ، اعتبار دادن ، اعلام باور داشتن به درستی یک ادعا. ( فرهنگ پهلوی ) برچیدن: نسبت دادن. "بر خودچیدن". افتخار چیزی را مال خود دا ...
جَرَستیدن = غیژ غیژ کردن در ، صدای لولای روغن نخورده.
جَرَستیدن = غیژ غیژ کردن در ، صدای لولای روغن نخوردن
نزشتن = پیمود ، پوییدن ، طی کردن فاصله
زوج
زوج = تَروه / تووِه
کهیدن / کخیدن = To Cough
فاسد شدن
فاسد شدن
کنترول کردن ، محافظت کردن
کارواژه ی کهن "لاغیدن " در فارسی به معنی تمسخر کردن و خندیدن بوده است.
در فارسی ما کارواژه ی "همینیدن" به چم : ۱_ سرودن ۲_ نواختن را داشته ایم ، گمان من این است که ریشه ی این واژه همین کارواژه ی فارسی باشد
دخول
تحقیر کردن ، خفت دادن
مقدس و متبرک کردن
نوینیدن
بیولیدن
آدینیدن = نیدن / آنیدن ، هدایت کردن برابر Conduct
نیدن
در فارسی "نیدن"
ایراختن = To Condemn
نهمبیدن / اَویشتن
تکمیل کردن ، کامل کردن
سرودن ( چکامه ) ، نواختن ( ساز )
رنگ کردن
توختن
اسپیختن / اشپوختن = مجبور کردن ، اجبار کردن
نَشلیدن
محکم گرفتن Clutch
پالاییدن ، تمیز کردن
هنون = اثر هنود= تاثیر مانند نمون که از نمود گرفته شده است.
فرجَست
شکاف برداشتن ، پاره شدن ، خراشیده شدن
شکاف برداشتن ، پاره شدن ، خراشیده شدن
تغییر کردن
کهولیدن / گهوایدن = تغییر کردن
تغییر کردن
جاور کردن ، تغییر کردن
تغییر کردن ، دگرگون شدن
تغییر کردن
آساردن = آماردن ، هماردن ، شماردن ، محاسبه کردن
شپوختن / اِشپختن = قلدری کردن
شپوختن / اشپختن
تخمیر کردن
زور گویی ، بولی کردن ، قلدری کردن
خشم گین شدن ، نزاع کردن ، پرخاش کردن
رَخیدن = نفس نفس زدن
پَرزیدن = مانع شدن ، سد کردن
انتقاد کردن ، نقد کردن ، سرزنش کردن
آکِستن / آکشتن = بستن ، پیوند دادن ، وصل کردن
اندیشیدن
کیفتن = خم شده به سویی ، گرایش و میل پیدا کردن
فیت = فرزام = درخور ، برازنده ، مناسب
ریشخند کردن ، مسخره کردن Laughing
مَلنجیدن = بر کشیدن ، جذب کردن
تَریدن = جذب کردن
نِهاردن = تُنُک کردن ، رقیق کردن
سیجیدن = تنظیم کردن ، آراستن
اَرستیدن = 1 - آراستن 2 - منظم کردن
آراستن
آبیستن= آراستن
آراستن
آمودن = 1 - آراستن 2 - مهیا کردن ، آماده کردن
آریدن = آراستن
خشمناک کردن ، رنجاندن
مَسیدن/ مَشتن = اندوختن ، جمع آوری کردن
هیویدن = جُزیدن ، تغییر کردن
فریفتن
موافقت کردن
غمگین کردن ، رنجاندن
اندرز دادن ، پند دادن ، نصیحت
آراستن ، مرتب کردن ، منظم کردن
آراستن ، آراییدن
انتقاد کردن ، پند دادن ، سرزنش کردن
بدست آوردن
چکیدن ، انزال
= ژودن ، خوردن ، بلعیدن
ژودن = 1 - بلعیدن ، خوردن 2 - ترک کردن ، غفلت کردن 3 - وراجی کردن
بلع
زَه = درخواست ، آرزو
عزیز ترین
= زیستن
گودی ، ژرفا
زیم = زمان ، مدت ، سال
زیچ = تقویم
مراقبت کردن
دارای زین ( ذهن )
هشیار ، مراقب ، حواس جمع
زفان / زسپان = خطلا ، اشتباه ، بیهوده
زیاک / زهاک = فرزند
زستن = 1 - طلب کردن 2 - جُستن ، جستوجو کردن
اشتباه ، نادرست
زرغون = سبز ، تر و تازه
زرمان در پهلوی = پیری ، سالخودگی و ناتوانی
از معانی دیگر آن = ساق پا
زام = زم ، زمین
زاک / زاق = فرزند ، بچه
زهاک = زاده ، فرزند ، خانواده ، نسل
دارای فرزند
زهک = به معنی عنصر و ماده نیز بوده است
زهک = جنین انسان ، فرزند ، اولاد ، نسل
در پهلوی یوخت = جفت ، زوج
ابر بارانی
یوتَر = 1 - دیگر 2 - مشخص
جدا کردن
مجزا ، جدا
یوشداسرینیدن = تطهیر کردن ، پاک کردن ، شستن
یاوَر در پهلوی به معنی "دفعه ، باز ، زمان" نیز بوده است.
یَتَک = خاصیت
یَسک = بیماری ، ناخوشی
گفتن سخنان مقدس ، قُدسی گویی ، دعا کردن ، زمزمه کردن آیات الهی
نیوشه
🟣 واژگان فارسی برای زمان= زمان دون زیم گاه وَخت اَوام سا اَمد ( Amd ) وازیره نُویک اَنبام یاوَر جار
لیزگ ، اولیزگ = آب دهان ، تف ، خیوگ
آیاخت = قصد
اراده
قصد ، نیت آیاختن
قصد کردن ، نیت کردن ، تصمیم گرفتن
حرکت کردن
اِشنافتن = درک کردن ، فهمیدن
هنود = تاثیر از کارواژه ی هناییدن و هنایش
تاربین
تعریق عرق کردن
ازدواج با خیشاوندان ، ازدواج فامیلی
به تملک خود در آوردن
مطعلق کردن ، اختصاص دان
تعلق ، تعلق داشت ، وابستگی
صمیمیت ، خودی بودن
قائم به ذات خود ، به خود متکی ، خداوندگار ، فنا ناپذیر
به معنی تکرار کردن و از بر کردن نیز هست.
احساس رضایتی که از خوردن غذا حاصل می شود.
خوَمر هم تلفظ می شود
Xumr = رویا
محکم ، استوار
خروسته = صدمه دیده ، لطمه دیده
موذی
خیزیدن ، برخاستن
محصور کردن ، احاطه کردن ، محاصره کردن
اصلی ، اساسی ، سرچشمه
عقب زدن ، پس راندن ، دفع کردن
ووئیک = رنج ، سختی
ویزاستن / گزاستن = زیان زدن ، آسیب زدن
ویاپِهیستن = دیوانه شدن
دیوانه
ویخازیدن = خود را وادار کردن # ( فرهنگ پهلوی فره وشی )
میل ، تمایل
ترک کردن ؛ رها کردن
گداختن
ناخوشی ، بیماری
غصه ، اندوه
ویشتن = تغییر از خوب به بد ، از حال خوب به حال بد در آمدن
منهدم کردن ، نابود کردن
زهراگین
بی توجه ، تنبل ، غافل ، بی میل
ویش = زهر ، سم ، کیسه ی صفرا
ویسپ = همه ، هر ، کل
ویس = 1 - ناحیه ( پهلویگ ) 2 - قبیله ، دهکده. ( اوستیگ ) - - - - - > بدین معنی باید " ویث " نگاشته شود. 3 - مِلک ، دارایی. ( اوستیگ )
نظم و ترتیب
ارتکاب به گناه ، جرم
فاسد ، مفسد ، نا پاک و جانی
تمرین
ویناردن = تمرین کردن گُناردن = مرتب کردن
وین = بار ، دفعه
تعمییر کردن
تمرین کردن
پاره کردن ، ویران کردن ، شکافتن
مخلوط کردن
محدود ، دارای حد و مرز
متغییر
حد ، سرحد ، مرز
بیدار شدن
تحقیق ، تفحس ، جستو جو
اغفال شده
تشخیص ، قضاوت
تمییز ، تشخیص
تشخیص
معتبر ، راست ، اصلی ، مسلم
1 - توضیح دادن 2 - مشخص کردن 3 - تشخیص دادن
ویشست = اکثر ویشستی = اکثریت
لقاح
وَستن = تیر انداختن
مهیا کردن ، مرتب کردن
نژاد
الهام
وازَنیدن = هدایت کردن
وَزنیدن = روشن کردن ، افروختن
وایِنیدن = به پرواز در آوردن ، روانه کردن ، به حرکت در آوردن
رشد و نمو
وَخش = 1 - جان ، نفس 2 - درخشش
وَتیه = شرارت
وسناد = برای این که کم کم به "واسه" تبدیل شده است
غذا دادن
آزوردیدن = منحرف شدن
وَرْس = موی سر. ( # سفرنگ زند کهن به پهلوی – مارتین هاگ )
برمیدن / ورمیدن = از بر کردن ، حفظ کردن
از ورزیدن به معنی ماهر
پیروز شدن
1 - پیروزی ، فتح 2 - دفاع
وَن = پیروز ، فاتح
واهَر = بیهوده ، نادرست ، اشتباه
واچیدن ، واژیدن = گفتن ، بیان کردن
به حرکت درآوردن ، بردن
بازافراهیدن
احضار کردن
تعبییر کردن ، تفسیر کردن
مرده ، بی جان
اقدام کردن ، خارج شدن ، برخاستن
خارجی
برخاستگی ، برآمدگی ، افراشتگی
صبحگاه ، سحر ، پگاه ، دمدمای صبح
اوش به معنی صبح هم هست و مخالف دوش به معنی شب
خاستن ، بلند شدن
قربانی
1 - اندیشه 2 - مشاوره
خوشبخت کردن شاد کردن برای گذشته است و در حالت کنونی از دیسه "اوروازیدن" بهره گرفته می شود.
شاد کردن
خوشبختی
دارای اندیشه ی شاد ، سعید ، خوشبخت
اوروَر = غذا
اول ورزیدن = 1 - نفض کردن ، فسخ کردن 2 - پشیمان شدن ، توبه کردن
بلند شدن ، خیزش
اول اوستن = برخاستن ، بلند شدن
لایه بندی
روساخت
در برسی متون قدیمی به واژه ی "اول تر" به معنی بالا تر برخوردم. این موضوع که اول - به عنوان پیشوندی به معنی بالا در فعل هم استفاده می شده باعث شد فکر ...
ادا کردن کینه توختن = حل کینه با عمل انتقام گرفتن
آرام ، ساکت
کوشش و تلاش
تَروفتن = دزدیدن ، سرقت
ما در پهلوی واژه ی "تَرَفت" / Traft به معنی سرقت و دزدیدن را داشته ایم. همانندی این دو واژه اتفاقی به نظر نمی رسد.
تُو = بخش ، قسمت
کفاره دادن ، جبران کردن ، تنبیه کردن ، پشیمان شدن ، توبه کردن
تویه = توانایی ، نیرو ، قدرت "تویه و پویه ی کار کردن"
آفرینش ، خلاقیت
محقق ، مسلم و حتمی
ترون = تر و تازه ، لطیف
مغرور و متکبر
ترمانیدن = حقیر شمردن ، خوار کردن ، تکبر ورزیدن ، گستاخی کردن Snub
1 - اندازه گرفتن ، سنجیدن 2 - تراز کردن ، متعادل کردن
تن در آمیزی ، آمیزش جنسی
تَنبان = 1 - ناصحیح ، نادرست 2 - نامنظم
عنکبوت = تَنَند ، وَرَند ، کاردوانک، کارتَنَک ، دیوپای ، کرونته ، تارتَن ، شیرمگس، جولاهَک، تفینه تَن = عنکبوت. ( # نبیگ هفتم دینکرد )
تَم / تُم = تاریکی
روان کردن ، به حرکت درآوردن ، به جریان انداختن ، حرکت دادن
شویش = قحطی
شپیار =شربت
بی توجهی ، غفلت
سِتوری ( پهلوی ) = قیومیت ، امانت داری
سود = گرسنگی
سِتوش = عذاب قبر
ثابت ، ایستاده و استوار
مدهوش شدن ، بی هوش شدن
گیج ، بیهوش
سِتَر = مدهوش ، گیج ، غش کرده ، ضعف کرده و بر زمین افتاده
ستمه = شدید
سریشَک= توده ، گروه ، دسته
سرو ( sraw ) در پهلوی به معنی آوازه و نام و شهرت است. خسرو/ هسرو = خوشنام دسرو/ دشسرو= بد نام
سپورهیدن = کامل کردن ، تمام کردن سپور = کامل
سپور / اسپور = کامل ، تمام
سپاش / اسپاش = فضا ، فلک ، جهان Space
سنود ( اوستان ) = به معنی ابر است.
سَنوَر = کمان
سهمان = حد و مرز سهمانمند = محدود
مالیات ، باج و خراج
حریص و طماع
غارت کردن ، تاراج کردن
سوی، جهت
روی ، چهره ، صورت
تمسخر استهزا
موی بدن
ریست = نعش و جنازه ی مرده ریس کش = نعش کش
ریخَن = ارثیه ، ثروت
رایِنا / رایِناک = حاکم ، نظم دهنده ، فرمانروا
راز = معمار
رختکی / رختکیه = نا خوشی ، بیماری
رونیدن = به حرکت آوردن ، وادار به رفتن کردن
رَدی / ردیه = ریاست و سرپرستی
رادی کردن ، بخشش کردن
رَشتن = رنگ کردن
قاعده ، نظم، ترتیب ، رسم
خاصیت طبیعی
کسی که بتواند رنج را تحمل کند ، قوی
رَسیک= کودک
از خاطر بردن ، از یاد بردن ، فراموش کردن ، حذف کردن ، پس راندن
رانَکیدن = آزار و اذیت کردن
خوش بودن ، شاد بودن
راذنیدن = آراستن ، نظم دادن ، منظم کردن ، تقسیم کردن ، حرکت دادن راذش = نظم دهی راذناک = منظم راذ= نظم
1 - مخالفت کردن 2 - عقب راندن 3 - جنگیدن
زهدان ، رَحِم
دارای انواع گوناگون ، اقسام بسیار
کفاره ، تنبیه جسمانی به منظور طلب مغفرت ، ریاضت کشیدن
استغفار کردن
پوهلیستن / پوهلیدن = کفاره دادن
پیدا شدن ، آشکار شدن
شاکی ، کسی که به دادگاه شکایت برد
گوهر آگین ، زینت شده با گوهر و سنگ های گران بها
پیمینیدن = شیر دادن پیم = شیر خوراکی
پِن= خسیس
پژم = رنج و غصه
پزامش = بلوغ
پزد = یخ ، شبنم یخ زده
بلوغ
در پهلوی ، پزد = رنج و غصه
فعالیت
فاتح ، پیروز
پاک ، تمیز
پاد یاریدن = مخالفت کردن ، دشمنی و رقابت کردن ، ضدیت کردن
پدویستاری = کمک ، یاری
تطهیر و طهارت
جواب دادن
مقاومت کردن ، تحمل کردن ، قوی کردن
پتوکی / پتوکیه = استحکام ، دوام یافتگی
پدودن = ادامه دادن ، ادامه یافتن ، دوام داشتن
پتایش = دوام ، ادامه
مطابق با ، بر طبق . . . ، بنابر. . .
پدرودن / پتروتن = هجوم بردن ، حمله کردن
پتروچ = قوت و غذا
پاتَرم هم تلفظ می شود
پوشیدن ، لباس پوشیدن
اوفتادن ، نزاع ، زد وخورد کردن
لباس ، پوشش ، حجاب
توا نا ، نیرو مند
فرمانروایی ، پادشاهی، ستاک کارواژه ی پادشاهیدن
شروع ، آغاز
تغذیه
غذا
پیت = غذا ، مغذی ، ماده مغذی
پتیستن = تهدید کردن پتسیت = تهدید
مانع ایجاد کردن ، باطل کردن ، جلوگیری کردن ، مهار کردن ، مانع شدن ، عقب راندن ، مخالفت کردن پتران گر = بازدارنده
قیم ، وکیل ، وکیل مدافع ، دفاع کننده
کمک ، یاری ، دستگیری
پاتَرم = رعیت
پتکی / پتکیه = قدرت ، زور ، توان ، استعداد
پادفراسنیدن =تنبیه کردن پادافراهش = تنبیه پادافراه = تنبیه، مجازات
پَشت = معاهده ، قول ، وعده ، پیمان
پَشن = تعهد
مدافع ، مدعی الیه ، کسی که از او در دادگاه شکایت شود
تکمیل
پاسخ دادن
مهیا شدن ، آماده شدن
موافق ، سازگار ، مطابق
به معنی سازش و تطابق است.
پساچ / پساز = شکل زمان حال آن است.
پروست = حصر ، محاصره ، احاطه ، اسارت
پروند = حصر ، محاصره پروندش = محاصره بودن ، اسارت
پَرِخت = باقی مانده ، بازمانده ، زنده مانده
پَرِختن = زاید بودن ، بازماندن ، باقی ماندن
پَرگَوار = اطراف
رین = دفعه پنج رین = پنج دفعه
اجتناب کردن ، پرهیز کردن ، جلوگیری کردن ، مراقبت کردن
پَهرُم = عالی ، اعلا ، بهترین
آغل
پَه = چهارپا ، گله ، رمه
نسخه ی دوم ، المثنی ، کپی
اوژ = نیرو اوژمند = نیرومند
Ovam = وقت ، زمان ، مرحله
معتبر ، امین ، موثق ، قانع کننده
برخیزاندن ، بلند کردن
پاک کردن ، ستردن
اوستام ، در پهلوی ، زمینه ، اساس
ویران کردن ، خراب کردن ، نابود کردن
1 - کامل ، پر 2 - منظم
"رون " به معنی جهت و سمت و سو است اورون = از طرف ، از سوی "او" به معنی" از" یا From است مثلا "اوپیش" می شود "از پیش / از جلو"
1 - افتادن ، پایین افتادن ، فرود آمدن 2 - اتفاق افتادن ، روی دادن ، رخ دادن
علیحضرت ، والا حضرت
اوغارش = دفع ، پس رانی اوغارشمند = قابل دفع
در فارسی پهلوی اودَر ( Odar ) به معنی سگ آبی بوده است . به احتمال زیاد این واژه از پارسی به انگلیسی رفته.
1 - مقدر کردن 2 - تخصیص دادن 3 - خراب کردن
1 - دراز کشیدن ، 2 - بی اثر ماند
نیاو = 1 - مناسب ، درخور ، شایسته 2 - کوشش ، تلاش
نیارش / نیارشن = انحلال ، فساد ، پراکندکی
نوید دادن ؛ خبر دادن
دعوت کردن
قعر ، ته ، پایین
پایین ترین
گذاشتن
نیسی = زیر ، پایین ، پست
کاستن ، کم کردن نرفسش = کاهش ، نقصان
اجر ، پاداش ، حق الزحمه
رضایت نیمژیدن
نیمژیدن= رضایت دادن ، اعلام رضایت با پایین آوردن مژه ی چشم
نیکژیدن / نیکژش = اظهار کردن ؛ افشا کردن ، بیان کردن چیزی پنهان از دیگران
= نگاه ، توجه، مراقبت
جای دادن در چیزی ، گذاشتن
دفن کردن ؛ پنهان کردن ، چیزی را در جایی قرار دادن
نهیختن / نیهیختن = جلوگیری کردن ، فروکشیدن ، افسار کشیدن ، کنترول کردن
نهادنِ سنیهه = خلع سلاح ، سلاح بر زمین نهادن
نیغوکش= اطاعات ، فرمان بری نیغوکیدن= اطاعت کردن ،
فرار
انکار
انباشت کردن ؛ روی هم چیدن
نِوَکتُم = بهترین ، نیکوترین ، با فضیلت ترین
دقیق
نِندَر = داخل ، تو ، اندرون
Na - yidan = رهبری کردن
نشک / نسک = کتاب ، متن ، نوشته
نسک = کتاب ، تکست ، متن علمی یا مذهبی
خراب کردن نانش
تخریب ، خراب کردن از کارواژه ی نانیدن
مرده شور ، مرده کش ، نعش کش
نِسا = در پهلوی به معنی نعش یا جنازه انسان مرده است.
nepote/ Nepotem در لایتین و ایتالیایی از" نَپَت" در فارسی پهلوی به معنی نوه و قوم و خویش می آید. نیاز به ترگمان نیست ، می توان نوشت "نپت گرایی""
نَپَت = نواده ، فرزند زاده ، دودمان ، فامیل
نرفیسش= 1 - کاهش ، نقصان 2 - کم شدن قرص ماه و تبدیل شدن آن به هلال ماه
ناریک = بانو ، خانم
به معنی بانو ، خانم
جراحت
ظلم مانند واژه ی مستمندان= مظلومان
مورواندیش= مرغ اندیش ، کسی که از روی نحوه ی پرواز پرندگان فال می گیرد.
پرنده
مولان = معده به فارسی
مَرَنجِنش = تخریب ، ویرانی ، غارت
موشگی / موشیه = عیب و نقص یا ناتوانی
موشیدن = 1 - ناتوان شدن ، ضعیف شدن 2 - منحرف شدن
مزه و طعم
مزه و طعم
1 - تقلب 2 - دروغ 3 - سخن زشت و ناسزا
برابر فارسی آن = میخ گاس
مخک / میخک = لباس تنگ
مَش تری ( مش تریه ) = به معنی بزرگ تری در پهلوی است
مِسَک = شاش
مَزَن = شدید ، قوی ، بزرگ
تبخیر شدن
مایش از "مایشن" به معنی مقاربت جنسی است. مایش همچنین به چم "سنجش" است ، که اسم مصد از کارواژه ی مودن است.
ماتیان / ماتکیان = 1 - اصلی ، اساسی 2 - کتاب ، رساله
آینده ، زمان آینده ، کسی که می آید ، نزدیک شونده
مَستُرگ = جمجمه ، کاسه ی سر
برابر فارسی جمجمه = مَستُرگ ، کَدُف
مسنیدن = بزرگ داشتن ، تجلیل کردن مسنش = بزرگداشت
در پعلوی "به معنی آندازه و ارتفاع" مسای سینه = به اندازه ی عرض سینه
برابر فارسی آن "مانسَر" است. و مانسر بر به فرشته ی حامل وحی گفته می شده.
بُک گرفتن / بک واستدن = افزایش ناگهانی حجم آتش ، زیاد شدن زبانه ها ، بسیار شعله ور شدن ، بسیار گرخیدن ، آتش گرفتن ، منفجر شدن از آتش
ماندن ، توقف کردن ، باقی ماندن
قصور
مَنگ = ( پهلویگ ) 1 - قاعده ، روش ، قانون 2 - معتاد ، بی هوش.
تقصیر
انتقام گرفتن ، توختنِ کینه ، ادای دِین و کینه
کرنیدتن / کرنیدن = بریدن ، قطع کردن ، پاره کردن
نوعی قلعه ، دژ
قالب ریزی کردن ، آفریدن
به آرزو رساندن ، کام روا کردن ، کام کسی را برآوردن
ترکیدن ، ویران کردن ، شکافتن ، پاره کردن ، فاسد کردن
هدایت کردن ، رهبری کردن
میل ، خواسته
کار نیک ، عمل صالح ، عملکرد خوب
خوشگل ، خوش تراش ، خوش ریخت و خوش ساخت
ساچیدن ، سازیدن = تطابق و سازگار شدن ، انظباق ، مناسب بودن
هونیا
هونیدن ، هونش = فشردن ، خرد کردن ، عصاره ی چیزی را کشیدن
هونش = فشار ، عمل خورد کردن با فشار
هونیدن
هیس هَس هین همه به معنی فوری هستند.
به معنی کثافت ، مدفوع و آلودگی هم هست
در پهلوی واژه ی "هِریه" به معنی ثروت وجود داشته است. شباهت زیادی با این واژه ی انگلیسی - فرانسوی دارد.
درست
دوران نوهَماگی
ظلم کردن ، ستم کردن
ظلم کردن = هیچیدن / سیزیدن
هَختن = تلقین کردن ، ترغیب کردن
هاوندی ، هاوندانه
هاوَند = مساوی ، معادل، برابر. ( ( # وندیداد - هَرَسُویتس وِرلَگ ) )
هَت = 1 - اگر 2 - یعنی
هین = هَس = فوری ، بلافاصله
هین = فوری هَس = فوری
هر ویسپین
اَخوان = جهان ، عالم ، هستی
1 - تمدد عضلات 2 - بیرون کشیدن
هَنام
همبویهیتن ، همبوهیدن = در شکم مادر به وجود آمدن ، تشکیل نطفه
هنبَختن ، هنبختار / اوبختن = تخصیص دادن ، تخصیص
هنباسیدن
ناف مَرزی ناف = اعضای یک خوانواده ، خویشاوند درجه یک مرزیدن = آمیزش گناه آلود ، زِنا
همستاریدن ، همستارش = ضدیت کردن ، رقابت کردن ، مخالفت کردن
حریف = همستار / همبَد
1 - ایوانیدن ، ایوانش = متحد کردن 2 - همنیدن / همنیتن/ همیدن ، همنش = متحد کردن
تمایل
شبیه = هَمال / مان / گِراهِشته / انگوشیده
هلک = احمق ، دیوانه هلکی = حماقت ، دیوانگی
فصل ( برای کتاب ) = هات ، فرگَرد ، بخش هات به معنی فصل های کتاب است. مانند یسنای هفت هات در اوستا
شکل دیگر هازیدن هاچیدن ، هاچش : سوق دادن ، تحریک کردن ، ترغیب کردن ؛ برانگیختن ، هدایت کردن
آمیختن ، مخلوط کردن
پلیس = گِزیر / جُلویز
نفرین کردن
علاوه بر هرباسپ واژگان زیر را هم داریم: گدوک= سیاره گدوکی = وابستهه به سیاره ، سیاره ای
گَرزِش
افراط = "فره بود" / گزافکاری
اجبار کردن ، زور به کار بردن: 1 - فرچوانیدن ، فرچوانش 2 - واداشتن ، واداشت ، وادارش 3 - سِنمیدن
توسعه = فرایمندی / روذِش
فَروَست= محتوا فَروَستن = در بر داشتن ، محتوی بودن ، شامل بودن ، متضمن بودن ، گنجاندن
فَروَست= محتوا فَروَستن = در بر داشتن ، محتوی بودن ، شامل بودن ، متضمن بودن ، گنجاندن
فَروَست= محتوا فَروَستن = در بر داشتن ، محتوی بودن ، شامل بودن ، متضمن بودن ، گنجاندن
فرتوم = دارای اولویت فرتومی = اولویت
فراشم = تجدید ، ترمیم ، تولید مجدد
فرکانیدن = بنا کردن ، اساس و پایه چیزی را گذاشتن برابر Found در انگلیسی
فرجستن = خارج شدن ، بیرون جهیدن ، به جلو پریدن
فرجفتن = انجام دادن ، به فرجام رساندن ، پایان دادن.
فرهیست = عمده ، غالب
تک خدایی به پهلوی ایوخدایی ( Monotheism ) با یکتاپرستی ( Monolatry ) فرق می کند. تک خدایی یعنی فقط یک خدا هست. یکتا پرستی به بیان دقیق تر تک پرستی یع ...
در پهلوی داشته ایم: ایوَر / ایوَره / ایوَریک = مطمعن ایوَری / ایوَریه/ ایوَرِگی = اطمینان
اتونیه / Etonih به معنای کیفیت نیز به کار می رفته.
اتونیدن: / اتونیهیدن: 1 - چنان بودن ، چنان شدن 2 - اتفاق افتادن ، مقدر شدن ، روی دادن
ایراختن
اِرنگ= اشتباه ، لغزش ، خطا . . . . . . Error
اِچینیدن = هیچ کردن ، به هیچ تبدیل کردن ، به صفر رساندن
دُواریستَن = دویدن ، گریختن ، سرگردان بودن ، با شتاب رفتن
عفونی = دُشگند عفونت = دشگندی / ریماس / گندایی/ شَماغیدگی
برای این که با افراییدن و افرایش اشتباه گرفته نشود می توان آن را به صورت کوتاه شده ی "افرهیدن ، افرهش" استفاده کرد.
دِزیدن = بنا کردن دژ ، برپایی استحکامات جنگی ، خاکریز سازی ، ساختن یک ساختمان یا دیوار
کوشیدن
برگاشت = فرار = Disclaim برگاشتن = فرار کردن ، شانه خالی کردن از مسئولیت
برگاشت = فرار برگاشتن = فرار کردن ، شانه خالی کردن از مسئولیت
برابر پارسی برای حالت های ماهیچه: انقباض ( Contraction ) = فشردگی اتساع ( Dialation ) = گشودگی انبساط ( elongation ) = کشیدگی تحریک ( Excitation ) = ...
برابر پارسی برای حالت های ماهیچه: انقباض ( Contraction ) = فشردگی اتساع ( Dialation ) = گشودگی انبساط ( elongation ) = کشیدگی تحریک ( Excitation ) = ...
برابر پارسی برای حالت های ماهیچه: انقباض ( Contraction ) = فشردگی اتساع ( Dialation ) = گشودگی انبساط ( elongation ) = کشیدگی تحریک ( Excitation ) = ...
برابر پارسی برای حالت های ماهیچه: انقباض ( Contraction ) = فشردگی اتساع ( Dialation ) = گشودگی انبساط ( elongation ) = کشیدگی تحریک ( Excitation ) = ...
برابر پارسی برای حالت های ماهیچه: انقباض ( Contraction ) = فشردگی اتساع ( Dialation ) = گشودگی انبساط ( elongation ) = کشیدگی تحریک ( Excitation ) = ...
دُرُستبُد = پزشک ، بشازنده
سه معنی دارد : 1 - سفت کردن ، بستن 2 - تکرار کردن ، زمزمه کردن یک ورد به صورت مکرر ، سرود خواند ، شعار دادن 3 - شکوه و شکایت کردن 4 - صحبت کردن
به جای واژه ی متن یا تکست می توان از "دیپ" استفاده کرد.
به جای متن یا تکست می توان از "دیپ" استفاده کرد.
دِزیدن = بنا کردن دژ ، برپایی استحکامات جنگی ، خاکریز سازی ، ساختن یک ساختمان یا دیوار
دیسیدن ، دیسش، دیستن = شکل دادن
دیستن = شکل دادن
کاذب = دون ، دروغین ، کاستین
جهت = دشن / رون / سوی/ کوست/ زی / نیمک /پَریگ / آلَگ / اَرَک / جَن
چاشش = تربیت ، تعلیم ، آموزش
آموختن ، تعلیم دادن ، دانستن
چاشش = تعلیم
چندنیدن = تکان دادن ، به ارتعاش در آوردن ،
بورزش ، برزیدن ، گرامی داشت
بَرِهنیدن/ بَرِهِنیدن = خلق کردن ، آفریدن ،
نجات دادن ، نجات یافتن
بِکردن = رفع کردن ، درو کردن ، بیرون کردن
در پهلوی "بانبیشن"
اَخوار = مشکل اَخواری = سختی و مشقت
اَویشتن= مُهر و موم کردن ، بستن
غنی و ثروتمند = آتاو ، آتاوه ثروتمندی = آتاوگی فقیر = ناتاو ، ناتاوه فقر = ناتاوگی
غنی و ثروتمند = آتاو ، آتاوه ثروتمندی = آتاوگی فقیر = ناتاو ، ناتاوه فقر = ناتاوگی
اپراهیتن ، افراهیدن = منحرف کردن ، از گمراه کردن به انحراف کشاندن افراهش=تحریف افراهیدگی= انحراف
اپراهیتن ، افراهیدن = منحرف کردن ، از گمراه کردن به انحراف کشاندن افراهش=تحریف افراهیدگی= انحراف
اپراهیتن ، افراهیدن = منحرف کردن ، از گمراه کردن به انحراف کشاندن افراهش=تحریف افراهیدگی= انحراف
آنوست= نااستوار ، بی ثبات
آنهیتن ، آنهیدن = هدایت کردن ، رهبری کردن ، آدرس دادن
آناتاویه ، آناتاوگی . . . . . . ناتاوِگی ناتاوِه = فقیر
آناوِش = تخریب آناویدن، آنافتن = خراب کردن آنافته = خراب
آناوِش = تخریب آناویدن، آنافتن = خراب کردن آنافته = خراب
آکوستن = به زنجیر بستن، بستن ، بستن کشتی با بند به اسکله ، آویختن چیزی از سقف
آلَک = به معنی " طرف ، سوی ، جهت " در پهلوی
آکار کردن ، بی اثر کردن ، بی فایده کردن.
اَدین = بی دین
مزناهش مزناهیدن = بخار شدن مزناه = بخار
شایَن
الزام = بایَند ضرورت = بایستگی
امکان = شایند / شایِش
"درفشیدن" به معنی لرزیدن و موج خوردن پرچم بدست باد است.
مانستان ، مَندیر
برابر فارسی circumplex
مازه ، مازو
شکل واژه ای فارسی است ، نه تازی و اکدی و عبری و سامی و. . . . ، شکل از Shkala ( skala ) در سانسکیریت می آید. به معنی "شکن شدن ، نمایان شدن"
برابر فارسی آن "جِرنده" است.
اَفشه ی جو
از ریشه ی هندواروپایی است و یونانی Historia را از Sutra در سانسکیریت ساخته اند. واژه ی Story در انگلیسی هم از همین ریشه است.
اَخرُک
بار = وین ، گَزَک ، کَش، تیم ( اوِستیگ ) ، هو، شُو ( #اوستاخوان - هنس ریشِلت )
زای به معنی آلت وسیله یا سلاح هم می باشد.
زیچ = گاهشمار
دوستان گویا این واژه در عربی هم استفاده میشه و انگار فارسی نیست! ( کامت قبلی من اشتباه بوده پوزش می خواهم ، هر چند که در واژه نامه ی بتهایی به عنوان ...
" سا" پسوندی به معنی زمان بوده است. "ایسا " کوتاه شده ی" این سا" و به معنی این زمان. "پسا" به معنی پیسن گاه یا بیگاه و دیر وقت شدن است. "اوسا" کوت ...
" سا" پسوندی به معنی زمان بوده است. "ایسا " کوتاه شده ی" این سا" و به معنی این زمان. "پسا" به معنی پیسن گاه یا بیگاه و دیر وقت شدن است. "اوسا" کوت ...
" سا" پسوندی به معنی زمان بوده است. "ایسا " کوتاه شده ی" این سا" و به معنی این زمان. "پسا" به معنی پیسن گاه یا بیگاه و دیر وقت شدن است. "اوسا" کوت ...
" سا" پسوندی به معنی زمان بوده است. "ایسا " کوتاه شده ی" این سا" و به معنی این زمان. "پسا" به معنی پیسن گاه یا بیگاه و دیر وقت شدن است. "اوسا" کوت ...
گیله به معنی زنبیل یا سبد است. گیله ی لباسی = سبد لباسی ، سبدی که در آن لباس های کثیف را برای شستن جمع میکنند.
عامل
علوم هُناختی
تله = پَهَند /نَژَنگ / فَخ / ثَرَنگ/جال
چرا خیلی از گیاهان به مُشک ختم می شوند؟ مانند بیدمشک ، تمشک ، نمشک ، فرنجمُشک ، پلنگمُشک؟؟؟
ولی در کل انگلیسی زبون زیباییه ، نباید بر این زبان خرده گرفت ، این زبان تاریخ خودشو دارد ، کاش علامه ی دهر "بهزاد جان رضایی" یه کم تاریخش رو می خوندن ...
سوارگان
سنب و سنبک نیر به قایق اطلاق می شده است. ولی سنبک کوچکتر است.
سماری اسپاش پیما
اجاردن
در فارسی واژه ی کهن "دون" به معنی زمان را دشته ایم. مانند واژه ی ایدون به چمار "این زمان " و واژه ی "آندون" به چمار "آن زمان". خود اصطلاح اکیوت و کرو ...
در فارسی واژه ی کهن "دون" به معنی زمان را دشته ایم. مانند واژه ی ایدون به چمار "این زمان " و واژه ی "آندون" به چمار "آن زمان". خود اصطلاح اکیوت و کرو ...
در فارسی واژه ی کهن "دون" به معنی زمان را دشته ایم. مانند واژه ی ایدون به چمار "این زمان " و واژه ی "آندون" به چمار "آن زمان". خود اصطلاح اکیوت و کرو ...
در فارسی واژه ی کهن "دون" به معنی زمان را دشته ایم. مانند واژه ی ایدون به چمار "این زمان " و واژه ی "آندون" به چمار "آن زمان". خود اصطلاح اکیوت و کرو ...
در اقتصاد به جای آن می توان از "پایندانه" که پارسی و نوشتن آن در متن چشم نواز تر است استفاده کرد.
اجاره دادن خانه
خشکی سالاری در برابر زَوسالاری = Thalassocracy
واژه ی " آوَخ " نیز به معنی بهر و بهره به کار می رفته است .
مرزانه ، راهانه
جمع = بیشال ، رَمَن
ریتم = رون ریتمیک = روه مند
تمامیت = گِشتی ، گِشتال , - - - - - - > گشتالت @_@ تمام = شگاله تمامیت شَگالِگی
میوش ، میوانش = تحرک ، تحریک گیختن ، گیزش = حرکت ، تحریک
فراندازش
کرانیدگی ، کرانش ، ویمَندش
مطلق = اَوَند
کلمه ی english در اصل آلمانی و به معنی قلاب ماهی گیری است.
فراخه : به معنی راست شدن موی بدن به صورت یک موج
بوختن
باژرنگ
کارواژه ی آستانیدن برابر آن است.
تلفته
برهنه و بُرا = رک و بی پرده
از ریشه ی چاپ به چم سریع. چاب اُک = چابک Chop Chop = چابک باش! چابک باش!
اِسا پِسا کردن
چنگارشناسی
چنگار شناسی
ایده = مانژه
بیماری های تراگیر جنسی
آمیزشی : وابسته به پیوند آمیزشی زن و مرد
بالست ، بالستار
برنمود
زوارش
معین و مقرر کردن
زایگان
زایگان
Criteria = برسنجگان Criterion = برسنجه برابر های پارسی برای ملاک
Criteria = برسنجگان Criterion = برسنجه
Criteria = برسنجگان Criterion = برسنجه
یارش / یارییه
یارش / یارییه
هامه ( پارسی است )
هامه
هامه ( پارسی است )
برابر پارسی برای عمومی
بابر پارسی برای جامعه شناسی هازمان = اجتماع هازمانی = اجتماعی
هازه شناسی
یوسیدن
یوسیدن کیمونستن. [ ن ِ ت َ ] ( هزوارش ، مص ) به لغت زند و پازند به معنی خواستن و طلبیدن باشد
هیاکیدن
خَلَند
غُندش
پزام = بالغ پزامش = بلوغ از کار واژه ی پزاندن و پختن.
پَزام = بالغ پزامش = بلوغ از کار واژه ی پزاندن و پختن.
پزام = بالغ پزامش = بلوغ از کار واژه ی پزاندن و پختن.
پزام = بالغ پزامش = بلوغ از کار واژه ی پزاندن و پختن.
زُردشناسی
زُرد شناسی
heritage = برمانده به جای میراث hereditary = برمانیدگی به جای موروثی inheritance = بر مانش
standardization = پِیسنجاندن ( اقتصاد ) Standard = پِیسنجه
تباهش ( علوم اعصاب ) تباهیدن
تکوند گرایی ( هازه شناسی )
تخشانش ( اقتصاد رفتاری = کدیوگری رفتاری ) تخشانیدن
نِتارش ( اقتصاد رفتاری )
عجیب است که برابر های زیادی برا این واژه نوشته نشده. بیایید این واژگان زیبا را از فراموشی در بیاوریم: به طور کلی Anesthesia به معنی هشیاری نیست بکل ...
آسیدن = بالا آمدن ، طلوع و بر دمیدن خورشید بررستن = بالا آمدن بردمیدن = طلوع کردن
زَنانیدن : به معنی زندگی تازه بخشیدن زنانش
از معانی دیگر آن : بار ، دفعه ، زمان
ربوخه = یوخه برابر پارسی برای ارضاء
پِنته / پِنده
همچغشیدن / هم چخشی کردن
آسیمگی ( روانشناسی ) برابر پارسی اضطراب
تنیدگی ( روانشناسی ) فشار روانی تنش برابر Tension است.
اِیدرنیگی ( روانشناسی ) ، وضعیت ذهنی بودن در اینجا و اکنون. ایدر دو معنی دارد = 1 - اینجا ، 2 - اکنون ایدرینگی ( Here and Now ) به حالتی اطلاق م ...
اِیدرنیگی ( روانشناسی ) ، وضعیت ذهنی بودن در اینجا و اکنون. ایدر دو معنی دارد = 1 - اینجا ، 2 - اکنون ایدرینگی ( Here and Now ) به حالتی اطلاق م ...
خوشمزگی به بیان دقیق تر بیشتر یک مزه ( Taste ) است تا طعم ( Flavor ) برابر کهن برای آن در فارسی = بسیم. [ ب َ ] ( اِ ) به زبان زند و پازند خوش مزه ...
فِن برابر MEME ( روانشناسی ) ، میم در آغار به معنی " ژن فرهنگی" بود. چیزی برابر با ژن زیستی در فرهنگ که توانایی تکثیر و رونوشت از خود را دارد . با ...
فِن ( روانشناسی ) ، در آغار به معنی " ژن فرهنگی" بود. چیزی برابر با ژن زیستی در فرهنگ که توانایی تکثیر و رونوشت از خود را دارد . با ورود به شبکه ها ...
برابر پارسی آن فروداشت : ( فُ ) در خنیاشناسی ( موسیقی شناسی ) ، فروگذاشت و پایان یک آهنگ .
برابر پارسی برای "تعریف"
باید واژه ای باشد که فقط به این چم و کاربست به کار رود. بهترین واژه "هِدارش" است.
قطعا پیشنهاد قدیمیه "دویچمگوییک" به دلایل آشکار نم تواند فراگیر شود. پیشنهاد من استفاده از کارواژه قدیمی "چَخیدن" یا "چغیدن" به چم "حرف زدن، دم زدن ...
خوکیدن ، خوکانیدن ، خوک ، خوی ، خوییدن ، خوگیری = از ریشه خُلق و خوی یک فعل اسمی سببی کهن به معنی "عادت دادن" است.
اموشیوژنز هیجان زایی ( در روانشناسی ) ، فرآیند شکل گیری و ایجاد هیجان در انسان.
پرهون پیچ
پرهون پیچ
اورینگی اور ( ابر در اوستان ) پسوند شباهت ین و پسوند گی = برابر واژه ی Nuance که آن هم از سایه روشنی که در رنگ های ابر ها بر اثر نور خورشید ایجاد می ...
اندش = اندیش = اندیشه در شاهنامه به یک معنا به کار رفته
اور ( ابر در اوستان ) ین گی = برابر واژه ی Nuance که آن هم از سایه روشنی که در رنگ های ابر ها بر اثر نور خورشید ایجاد می شود ریشه گرفته است. هرچند بر ...
روانشناسی پسندار ، والانس با تلفظ آنگلوفونی به صورت وِیلِنس ، در برابر انگیختار ( Arousal ) دو محور اصلی از ویژگی های عاطفه ( Affect ) هستندکه پسندا ...
بوشهری : بادکنک
خیار چنبل ، به ویژه اگر دراز ، و ناصاف و پیچ در پیچ رشد کرده باشد.