پیشنهاد‌های غلامرضا نصراللهی (١٠٦)

زیر لفظی می خوای ؟ به کسی گفته می شود که ناز می کند و حرف خودش را نمی زند یا جواب سوال طرف مقابل را نمی دهد.

شواهد واژه ی شمشیرگر ، از سایت گنجور : " هم چنانکه پشم و پنبه مر پذیرفتن صنع استاد شمشیرگر و صورت شمشیر را مهیا نیستند . " ( زادالمسافرین ، ناصر خسر ...

ستاره سوختگی : هان ای حکیم زحمت مجنون چه میدهی داغ ستاره سوختگی را علاج نیست ( اهلی شیرازی ) * ما برق آه خود بفلک بر کشیده ایم جرم ستاره سوختگی هم ...

حمله خوانی : از مشاغل رایج در عصر صفویه است و منظور از حمله خوانی ، خواندن کتاب " حمله حیدری " برای مردم در مجالس خاص بوده است. " حمله حیدری " منظومه ...

طامه : از روستاهای جی اصفهان است و در سده های نخستین اسلامی به اهالی آنجا طامذی ( طامه ای ) می گفتند. ( به طامذی در همین سایت " آبادیس " مراجعه شود ...

پشتک و وارو : ۱. کله معلق زدن ۲ . از حرکات ورزشی در ژیمناستیک

ناحیه برخوار از قدیمی ترین بخش های ناحیه تاریخی اصفهان است و قدمت آن به پیش از اسلام باز می گردد. نام های گز و گرگاب و سین و دستگرد که چهار روستای بُ ...

وصله : هر فضله ز عزمش رخشی است بادپای هر وصله ز حزمش درعی مزرد است ( ابوالفرج رونی ، سایت گنجور ، دیوان ابوالفرج رونی ، قصیده ۱۷ )

وا افتادن : جا ماندن ، از قلم افتادن ، چیزی که باید در جا و مجموعه خودش قرار گیرد ، جا بماند.

گلستانه : سیّد سلیمان بن سیّد محمّد باقر گلستانه، خوشنویس ادیب قرن سیزدهم هجری. در اصفهان ساکن بوده و خط نسخ را خوش می نوشته و معاصر شاه عباس دوم و ...

پیر سلیمان : به واژه " هفشوئی " در همین سایت ( آبادیس ) مراجعه شود.

هفشوئی : منسوب به " هفشویه " از روستاهای اصفهان. ، از بزرگان آنجاست : پیر سلیمان هفشوئی اصفهانی بن پیر احمد یاناکی هفشوئی، شاعر و ادیب فاضل. از شعراء ...

ابو ایوب سلیمان بن داود بن بُشر منقری شاذکونی اصفهانی کوفی، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری. پدرش در یمن تجارت می کرد و دوخته هایی را می فروخت که د ...

اصبهان : اسپهان ، اسپهان ، اصفهان . معرب واژه ی " اسپَهان بوده که اعراب مسلمان فاتح اصفهان آن را به کار می برده اند و اسپهان عصر ساسانی شامل دو قصبه ...

استبعادی ندارد : بعید نیست . دور نیست . ممکن است. باور پذیر است. قابل قبول است.

حُمید بن مَسعَده : ابو علی حُمید بن مَسعَده بن مبارک سامی بصری ، از محدثان برجسته قرن سوم هجری است. از بصره به اصفهان آمد و کاتب قاضی ابی الشوارب شد ...

قاق :در گویش مردم روستای کلهرود از توابع شاهین شهر اصفهان ، وقتی که بادام و گردو برسند و بتوان به آسانی پوست سبز آنان را جدا کرد گفته می شود گردو یا ...

مُنَقّا : ( به ضمِّ میم و فتح نون و تشدید قاف ) نوعی از بادام با پوست نازک و مغز تُرد و خوشمزه است.

باباشاه اصفهانی ( باباشاه عراقی ) ملقب به رئیس الرؤسا ، از نستعلیق نویسان نامی در قرن دهم . در کوهپایه اصفهان متولد شد و در همانجا پرورش یافت و سرانج ...

داستان جذاب خودروی ژیان از آنجا آغاز می شود که شرکت اتومبیل سازی سیتروئن در آن سال خودروی کوچک دو سیلندری با نام سیتروئن ۲CV ( دو اسبه ) یا �دودوش� ر ...

ابوبکر طلحی : به مدخل طلحی در همین واژه نامه ( سایت آبادیس ) مراجعه شود.

برتیانی : منسوب به بِرتیان از محله های منطقه خوراسکان جی اصفهان است . علی بن ابی علی انصاری بِرتیانی از محدثان قرن چهارم هجری از دانشمندان این روستای ...

برتیان : از روستاهای منطقه جی در شرق شهر اصفهان است. گویا قلعه برتیانچی فعلی بازمانده همان روستای برتیان قدیم باشد. روستاهای قدیمی ایشان ، جی شیر ، س ...

طلحی : ابوبکر عبدالله بن یحیی بن معاویه طلحی کوفی از محدثان قرن چهارم هجری است. وی ازجمعی کثیر از محدثان حدیث نقل می کند از جمله : ابوحصین قاضی ، اب ...

ابن مَمَّک : ابوعمرو احمد بن محمد ( معروف به مََّمک ) بن ابراهیم بن حکیم بن اسید مدینی اصفهانی از محدثان رَحّال و صدوق قرن سوم هجری است . وی به ابوعم ...

رقام : احمد بن موسی تمیمی اصفهانی معروف به رقام، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری است. از محدّثان مورد وثوق بوده است. از بکر بن بکار و محمّد بن عاصم ...

همودو hamoudo : در لهجه اصفهانی به معنی همدیگر .

ابوعبدالله غزّال : محمّد بن عبدالرّحمن بن سهل بن عبدالرحمن بن مَخلَد اصفهانی از مشاهیر و بزرگان حدیث اصفهان در قرن چهارم هجری است. وی در طلب حدیث به ...

گوشه : روستایی کوچک نزدیک شهر گلپایگان و در دامنه رشته کوه الوند گلپایگان است که به خاطر وجود یک امامزاده در آن به امامزاده گوشه معروف است. از مفاخر ...

ح‍س‍ن ص‍در ع‍رف‍ائ‍ی فرزند علی به نام حسن صدر سالک در تاریخ ۱۳ اردیبهشت۱۲۸۸ ش. در اصفهان به دنیا آمد. او ادیب و سراینده بود، سرایندهٔ تصنیف معروف آ ...

ایلیا : نام خاندان هنرمند کاشی ساز در اصفهان است. نیای بزرگ این خاندان استاد آقاجان کاشی پز یکی از کاشی سازان زبردست اصفهان در دوره قاجاریه است و کاش ...

ایلیا : به " حسین بن عبدالله ایلیای اصفهانی " در همین سایت ( مراجعه شود .

عقیلی : مجید عقیلی هنرمند گرافیست ایرانی ، در روز ۲۵ شهریور ۱۳۴۲ ه. ش. در اصفهان به دنیا آمد وی دانش آموخته دانشگاه هنر تهران و دارای مدرک درجه یک هن ...

ینبوع اصفهانی : میرزا علی محمّد زفره ای اصفهانی متخلّص به �ینبوع� فرزند ملاّ محمّدعلی بن حاج محمّداسماعیل زفره ای کوهپایه ای اصفهانی، فاضل طبیب و شاع ...

کوته: مرد را پامال خواری می کند طغیان حرص شمع کوته میشود چون شعله بالا می کشد ( آقا زمان واضح اصفهانی ، قرن یازدهم هجری )

مناقب خوانی : خواندن کتاب های شعر و نثر در مدح چهارده معصوم مورد اعتقاد شیعیان در خیابان ها و مکان های عمومی را گویند. مناقب خوانی در دوره حکومت آل ب ...

ابراهیم بن نائله. : ابواسحاق ابراهیم بن محمّد بن حارث بن میمون مدینی اصفهانی معروف به �ابراهیم بن نائله� از محدّثین بسیار مشهور اصفهان در قرن سوم هجر ...

سریجانی ( به ضمّ سین ) : ۱. منسوب به " سُریجان" از روستاهای مدینه ( شهرستان ) اصفهان. ۲. سُریجانی: ابواسحاق ابراهیم بن محمد بن فاخر سُریجانی مدینی از ...

سریجان ( به فتح سین ) : از روستاهای مدینه ( شهرستان ) جی اصفهان بوده و در قرون اولیه اسلامی ( دوم تا هفتم هجری ) آباد بوده و شهرت زیادی داشته است. و ...

تک به تک : به وضعیتی گفته می شود که بازیکن فوتبال رو در روی دروازه بان حریف قرار گیرد و موقعیت زدن گل را داشته باشد . ( از اصطلاحات ورزش فوتبال )

قمشه : نام قدیمی شهر شهرضا در استان اصفهان است. در منابع قدیم آن را. " قمیشه" و " قومشه " نیز ضبط کرده اند. نام قمشه در تذکره نصرآبادی ( از تذکره های ...

رشکنه ( به کسر را و کاف و نون ) : از محله های قدیمی شهر شهرضا در استان اصفهان است. قبلا رشکنه مزرعه ی کشاورزی در حومه قمشه ( شهرضا ) بوده و یک قنات ...

جوی هُرهُر. : جوی هُرهُر یا جُرهُر گورستانی قدیمی در شهر یزد است. قدمت این گورستان به قرن دوازدهم هجری می رسد. مساحت تقریبی این قبرستان در حال حاضر ...

قبرستان جوی هُرهُر. : قبرستان معرفی است در یزد. به " جوی هُرهُر " در همین سایت ( آبادیس ) مراجعه کنید.

جوی هُرهُر : یکی از قبرستان های بسیار قدیمی یزد و مزار بسیاری از علما و عرفا و شعرای یزد است . این قبرستان در خیابان مهدی یزد قرار گرفته و قسمت اعظم ...

بیدآباد : ۱. نام محله ای معروف است در شهر اصفهان ۲. نام کوچه ای معرف است در شهر یزد

آقامحمّدامین اصفهانی متخلّص به �فایق�، فرزند آقاشاه ولی، شاعر ادیب، از سخنوران قرن یازدهم هجری در حدود سال ۱۰۳۶ق در اصفهان متولّد شد. از کسب پوستین د ...

نزهت اصفهانی : میرزا طاهر انصاری متخلّص به �نزهت� از شعرای قرن چهاردهم هجری. او در حدود سال 1300ق در اصفهان متولّد شده و تحصیلات خویش را مطابق سبک زم ...

مرام گذاشتن : لوطی گری ، فداکاری و بخشندگی ، کنایه از فداکاری و کمک به رفیق و دوست [ از اصطلاحات رایج میان جوانان امروز ]

کافه فیروز : از دیگر کافه های دهه 30 و 40 در تهران کافه �فیروز� بود که زمانی در خیابان �نوبهار� جمهوری برو و بیایی داشت و پاتوق افرادی چون �جلال آل ...

صف شکن : ایرج صف شکن نویسنده و شاعر متولد ۱۳۲۶ در اصفهان و فارغ التحصیل دوره دکترای داروسازی است. وی تحصیلات خود را در دانشکده داروسازی دانشگاه اصفه ...

آشکوب : اگر برای تو نبود مسیر هفت انجم نه آشکوب فلک پست همچو هامون باد ( جمال الدین محمد بن عبدالرزاق اصفهانی )

دلاویز : طرف دانه دام بر آتش نهاده یی بازم بطره از چه دلاویز می کنی ( خواجوی کرمانی )

زرکوب : محمد بن عبدالرزاق زرکوب یکی از ادبای قرن هشتم هجری و از قدیمی ترین کاتبان مثنوی معنوی و دیوان شمس تبریزی است و احتمالا از نوادگان صلاح الدین ...

آقا رخ : پرویز آقارخ، هنرمند پیشکسوت نقاشی از جمله نقاشی ریال و هایپر ریال معاصر در سال ۱۳۴۲ ا. ش. در اصفهان متولد شد. او مدرک دیپلم خود را از هنرستا ...

زرکوب: استاد محمد حسین شهریار می گوید : زرکوب کواکب را خال رخ دریا کن

حلقه زلف گرهگیر تو دست آویز ماست گرچه زاهد سبحه صد دانه دست آویز یافت. آصفی ( از آنندراج ) .

عمداً از فرصت ها استفاده نکردن

لگدکوب : آقا زمان واضح اصفهانی شاعر قرن یازدهم هجری گوید: مشق تحملم ز لگد کوب غم رسید چون سطر جاده از قلم پاشدم تمام. منبع : تذکره نصرآبادی ، تصحی ...

واضح : روشن ، درخشان ، معلوم اثیرالدین اخسیکتی گوید : گر از سپهر بپرسی که کیست پشت سلاطین زبان بمدح سراید بحرف واضح و والا * در باب چهارم مرزبان نا ...

واضح ساوجی : میرزا مبارک الله معروف به ارادت خان واضح نیز یکی دیگر از شعرای خود شیفته و از مخالفان سبک صائب است. وی که در شعر شاگرد میر محمد خان راسخ ...

شولستانی : محمد زمان بن جعفر شولستانی از کاتبان اهل فضل و علم در قرن یازدهم هجری است . وی چند نسخه خطی را به خط نسخ کتابت کرده است از جمله: ۱. " تهذ ...

کارلادانی : زین العابدین کارلادانی از بزرگان روستای کارلادان از روستاهای بلوک ماربین در غرب شهر اصفهان بوده است. در قرن سیزدهم می زیسته و انواع خطوط ...

مصاحفی : ابوعلی احمد بن محمد بن ابراهیم بن زیاد مصاحفی اصفهانی از محدثان قرن چهارم هجری است. و در سال ۳۳۴ ه. ق. درگذشته است. ( ذکر اخبار اصفهان ج ۱ ص ...

صیدلانی : ابوعلی احمد بن محمد بن ابراهیم اصفهانی صیدلانی از محدثان قرن پنجم هجری است. وی در سال ۴۲۲ ه. ق. درگذشت ( تاریخ الاسلام ، ذهبی ج ۲۹ ص ۷۹

سنگ بست : دیواری برآورده با سنگ . در روستاهای کوهستانی به خاطر شیب زیاد کوهستان به صورت پلکانی در دامنه کوه دیوارهای سنگی ( سنگ بست ) را می سازند و پ ...

عُذری بیگدلی : اسحاق بیگ بیگدلی شاملو متخلص به " عُذری " . رجوع شود به : عُذری ، در همین سایت ( آبادیس )

عذری : اسحاق بیگ بیگدلی شاملو متخلّص به " عُذری " فرزند آقا خان ، از شاعران و سخنوران قرن دوازدهم هجری است. او برادر لطفعلی آذر بیگدلی نویسنده تذکره ...

زجّآج : اسحاق بن محمد بن اسحاق زجّاج ، از عارفان و زاهدان قرن سوم هجری است . در اصفهان می زیست و حدیث نیز می گفت . ( ذکر اخبار اصبهان ج ۱ ص ۲۲۲ )

رِنان : بنگرید به واژه رِهنان در همین واژه نامه ( آبادیس )

فابزانی: ابوجعفر احمد بن سلیمان بن یوسف بن صالح بن زیاد بن عبداللّه عقیلی فابزانی، از محدّثین اصفهان است. از اهالی قریه �فابزان� اصفهان بوده که امروز ...

گل بابا بلخی . از شاعران ایرانی است. گویا در قرن سیزدهم هجری می زیسته و در عروض و قافیه و معما گویی مهارت داشته است. از اوست : به خاک میکده نبود نشا ...

رِنانی : عبدالله بن عاشور رِنانی ؛ از مشاهیر خوشنویسان خط نسخ در دوره قاجاریه ؛ >>> رجوع شود به : عبدالله بن عاشور در همین سایت ( آبادیس )

رِهنان : نام روستای از ناحیه ناربین در غرب شهر اصفهان است که تا سال ۱۳۸۲ تابع شهرستان خمینی شهر بود و سپس به شهرستان اصفهان ملحق شد و شهرداری منطقه ۱ ...

امین ولاشانی : مرتضی امینی ولاشانی متخلص به �امین� فرزند رجبعلی از شاعران معاصر در دوازدهم خرداد ماه سال ۱۳۲۱ ه. ش. در یک خانواده ی مذهبی و کشاورز در ...

آلِمون : در گویش کلهرود ( شهرستان شاهین شهر اصفهان ) به معنای آرزو.

کلهرود : نام روستا و دهستانی در شهرستان شاهین شهر و میمه در استان اصفهان است . کلهرود در کوهپایه های جنوب کرکس واقع شده و اب و هوای ان در بهار و تابس ...

شیت کردن : جدا کردن پنبه های به هم چسبیده از یکدیگر را گویند.

شیت: در لهجه مردم کلهرود ( شهرستان شاهین شهر اصفهان ) به معنای فلج شدن و ناتوان شدن به کار می رود. گاهی آن را به تنهایی و گاهی با کلمه شَل به کار می ...

خیال اصفهانی : میرزا غیاث الدّین احمد متخلّص به �خیال� فرزند صدرالدّین محمّد بن میرزا عبدالحسیب علوی عاملی، عالم فاضل ادیب شاعر، در اصفهان نزد عدّه ا ...

بلخی : ابوالفضل احمد بن محمد بن محمد بن یوسف سِسِمی بلخی * روح شود به " سِمسِمی " در سایت آبادیس

سِمسِمی : لقب ابوالفضل احمد بن محمد بن محمد بن یوسف سِمسِمی بلخی از بزرگان فقه و حدیث اهل سنت در قرن چهارم هجری است . وی در سال ۳۵۸ ه. ق. به اصفهان ر ...

سِمسِمی : کسی که شغل عاری یا خرید و فروش کنجد را دارد ( تاریخ اصفهان : مجلد رجال و دانشمندان ؛ جلال الدین همایی ؛ تهران : ۰پژوهشگاه علوم انسانی و مطا ...

ابوبکر سجستانی رجوع به : سجستانی در این سایت شود.

سیستانی: ابوبکر عبداللّه بن سلیمان بن اشعث سجستانی، از محدّثین قرن سوم و چهارم هجری ؛ وی اغلب سال های عمر را در اصفهان بوده، و سرانجام در سال 316ق در ...

ضابطه نویس : محمّد حسین ضابطه نویس، از خطاطان خط نستعلیق است. نزد ابوتراب اصفهانی مشق خط نمود و سپس به کتابت پرداخت. ( احوال و آثار خوشنویسان ج۳ ص ۶۹ ...

کف خواب : به فتح کاف ، به معنی مسافری است که به علت کمبود تخت در اتاق مسافرخانه مجبور است در کف اتاق مسافرخانه یا جاهای مشابه بخوابد. این اصطلاح در آ ...

لوله تفنگی : در زمان ما یکی از انواع مدل پاچه شلوار زنانه یا مردانه گفته می شود که شبیه لوله تفنگ است.

قبرستان شهدا : نام قبرستانی در روستای قهجاورستان از ناحیه چی در شرق اصفهان است. در حدود سال ۱۹ ه. ق. در جنگی که بین اهالی اصفهان و ارتش اعراب مسلمان ...

لنبان ( به ضم لام و سکون نون ) : نام محله ای در اصفهان. لنبان از روستاهای حومه اصفهان در قبل از اسلام بوده و پس از اسلام به آبادی و جمعیت آن افزوده ش ...

اَبِدو [ به فتح الف و کسر باء و سکون واو ] : مورچه قرمز و درشت ( در اصطلاح مردم روستای کلهرود از توابع شهرستان شاهین شهر اصفهان )

شاهد مثال : در اصطلاح دانشمندان علم لغت به کلمه یا جمله یا مصراع شعری گفته می شود که برای روشن کردن مفهوم لغت یا نشان دادن قدمت آن در کتاب های قدیمی ...

کُپ : همانند ، شبیه ، [ مخفف و مترادف کُپی ]

کُپ کُپی : آرام و یواش وبه شکل خمیده و یا چهار دست و پا راه رفتن ( در گویش کلهرود از روستاهای شهرستان شاهین شهر و میمه در استان اصفهان )

کُپ : نوعی مدل موی سر

کُپ کردن : تعجب کردن ، زمینگیر شدن و درماندگی و تعجب در برابر یک اتفاق پیش بینی نشده. ( در اصطلاح رایج بین جوانان امروز )

جازاری : منسوب به روستای جازار ( گازار ) در دهستان شاخنات واقع در شهرستان بیرجند در استان خراسان جنوبی است. از مفاخر دانشمندان این روستا حسن بن اسدا ...

"زلف به خون کسی شکستن" یعنی زلف را چین و گره دادن به قصد گرفتار کردن عاشق تا سر حدّ مرگ. شاهد مثال : " گفتمش زلف به خون که شکستی؟" حافظ زلف در قاموس ...

قتلغ شاه : قتلغ شاه بن عمر شاه ، از ادیبان و دانشمندان قرن هفتم هجری است . در اصفهان ساکن بود و در سال ۶۷۶ ه. ق. به خواهش خواجه شمس الدین جوینی کتاب ...

سایه به سایه دنبال کسی بودن : کنایه از کسی را به طور دقیق و بسیار نزدیک تعقیب کردن .

اسواری: ابو سهل مرزبان بن ابراهیم بن محمد بن سهل بن مرزبان اسواری اصفهانی ، از محدثین قرن چهارم هجری و منسوب به روستای اسوار جی. اصفهان بود. وی از نی ...

چهل دختران ( اصفهان ) : ۱. برج چهل دختران در محله خوابجان اصفهان که تا اوایل قرن ۱۴ ه. ش. وجود داشت و اکنون کوی چهل دختران در محله خوابجان اصفهان باز ...

کیچی : نام روستایی در جنوب اصفهان و نزدیک شهر بهارستان است. قدمت این روستا احتمالا به قبل از اسلام باز می گرد. شغل اهالی آنجا دامپروری و کشاورزی و تج ...

لغات یوسفی. : نام کتابی است که شمس الدین محمد اصفهانی معروف به شمسای اصفهانی در سال ۱۰۵۵ ه. ق. نوشته است و نسخه ای از آن در کتابخانه دکتر صادق کیا در ...

شَبش : ( در گویش مردم روستای کلهرود از توابع شهرستان شاهین شهر اصفهان ) چوب بلند و باریک درخت که برای تکاندن میوه ها و محصولاتی چون گردو و بادام از د ...

دم کول [ به ضم دال ] : حشره ای که دم خود را به دوش می کشد ، کژدم ، عقرب ( از واژگان مورد استفاده مردم روستای کلهرود از توابع شاهین شهر اصفهان )