پیشنهاد‌های علی باقری (٤٠,٣٤٣)

ذنب در لغت به معنی آثار شوم و تبعات کارى است .

مبطل از ماده ابطال در لغت معانی مختلفی دارد: باطل کردن چیزى , دروغ گفتن ، شوخی و استهزاء نمودن ، و امر باطلی را مطرح کردن.

اثیم از ماده اثم به معنی کسی است که بر گناه مداومت می کند . اثیم از ماده اثم به معنی مجرم و گنهکار است ، صیغه مبالغه و معنی مبالغه را می دهد . ( تفس ...

سلف در لغت به معنی هر چیز متقدم است ، و لذا به نسلهاى پیشین سلف و به نسلهاى بعد از آنها خلف اطلاق می شود ، و به معاملاتی که به صورت پیش خرید انجام می ...

واژه ی ام در لغت به معنی اصل و اساس هر چیزى است و اینکه عرب به مادر ام می گوید بخاطر آن است که ریشه خانواده و پناهگاه فرزندان است ، بنا بر این ام الک ...

ذات در لغت عرب به معنی عین و حقیقت اشیاء نیامده ، بلکه این اصطلاحی است از سوى فلاسفه بلکه ذات به معنی صاحب است ، و به این ترتیب جمله انه علیم بذات ال ...

میزان در لغت به معنی ترازو و ابزار سنجش وزن است ، اما در قران در معنی کنائی به هر گونه معیار سنجش ، و قانون صحیح الهی ، و حتی شخص پیامبر اسلام ( صلی ...

آزفة در لغت به معنی نزدیک است .

جَنب:جنب در لغت به معنی پهلو است و سپس به هر چیزى که در کنار چیزى قرار گرفته باشد اطلاق می شود ، همانگونه که یمین و یسار به معنی طرف چپ و راست بدن اس ...

هدایت در لغت به معنی دلالت و راهنمائی توأم با لطف و دقت است و آنرا به دو شعبه تقسیم کرده اند : ارائه طریق و ایصال به مطلوب و به تعبیر دیگر هدایت تشری ...

مَثَل:مثل در لغت عرب هر سخنی است که حقیقتی را مجسم سازد ، و یا چیزى را توصیف کند ، و یا چیزى را به چیز دیگر تشبیه نماید . ( تفسیر نمونه ج : 19 ص : ...

اَربَعُ الاَرباع : مراد تب "ربع است. و تب ربع تبی است که سه روز قطع شود و روز چهارم برگردد. مراد از اربع الارباع حمیّات چهارگانه است و آن عبارت است ا ...

ارباب تیر : ارباب قلم . ( ( در سخن چون سخن جهانگیر است زان بر ارباب تیر سرتیر است ) ) ( کارنامه بلخ، ۱۹۹ ) ( فرهنگ لغات و تعبیرات مثنوی های سنای ...

ادب القاضیین : ادب القاضی، ملتزم شدن و عمل کردن قاضی است بر آنچه که شرع برای او تعیین کرده است از قبیل بسط و رفع ظلم و عدم میل و منحرف نشدن بر یکی از ...

اختلاج بدن : اختلاج اعضاء، بر جستن اندام، جستن اندامها، حرکت عضلانی بی اراده که گهگاه پوست چسبیده ی خود را نیز به حرکت آرد و زود گذرد. ( ( از تمطی ...

اجمد : از جمد به فتحین گرفته شده که به معنی آب و سالی که در او باران نبارد و جَماد کسحاب، زمین که باران به وی نرسیده باشد و سال بی باران و ناقه ای که ...

اجل نامده قوی زره هست: اقتباس از کلام علی علیه السلام"نعم المجنُّ اجلٌٌ مستاخَر". اجل نامده نکو سپر است. ( ( مرد را آهنین زره گره است اجل نامده قو ...

ابنای عصر : همزادان، هم عهدان، اهل روزگار . ( ( شعر ابنای عصر اندر شر هم روان است لیک سوی سقر ) ) ( حدیقه ۷۱۴ ) ( فرهنگ لغات و تعبیرات مثنوی های ...

از تعبیرات مختلفی که در لغت عرب آمده می توان استفاده کرد که غلام حد فاصل میان طفل ( کودک ) و شاب ( جوان ) است که در زبان فارسی از آن تعبیر به نوجوان ...

جحیم در لغت به معنی آتشهائی است که روى هم متراکم شده است

ما در فارسی هیزم را آتش گیره و کبریت یا فندک را آتش زنه می نامیم ، و در لغت عرب هیزم را وقود و کبریت و فندک را زند یا زناد می نامند .

محاریب جمع محراب در لغت به معنی عبادتگاه یا قصرها و ساختمانهای بزرگی است که به منظور معبد ساخته می شود . گاهی نیز به قسمت صدر مجلس ، یا صدر مسجد و م ...

حجاب در لغت به معنی چیزى است که در میان دو شیء حائل می شود به همین جهت پرده اى که در میان امعاء و قلب و ریه کشیده شده حجاب حاجز نامیده شده .

خشیت و خوف هر چند در لغت به یک معنی ( یا نزدیک به یک معنی ) می باشند ، ولی در عرف صاحبدلان در میان این دو فرقی است ، و آن اینکه : خوف به معنی ناراحتی ...

خوف وخشیت هر چند در لغت به یک معنی ( یا نزدیک به یک معنی ) می باشند ، ولی در عرف صاحبدلان در میان این دو فرقی است ، و آن اینکه : خوف به معنی ناراحتی ...

قرة از ماده قر ( بر وزن حر ) به معنی سردى و خنکی است ، و از آنجا که معروف است اشگ شوق همواره سرد و خنک ، و اشک غم و حسرت داغ و سوزان است تعبیر به قرة ...

ساعة در لغت عرب به معنی جزء کمی از زمان است .

بحر در لغت - چنانکه راغب در مفردات می گوید - در اصل به معنی آب فراوان و وسیع است .

واژه قوام ( بر وزن عوام ) در لغت به معنی عدالت و استقامت و حد وسط میان دو چیز است و قوام ( بر وزن کتاب ) به معنی چیزى است که مایه قیام و استقرار بوده ...

سبات در لغت از ماده سبت ( بر وزن وقت ) به معنی قطع نمودن است ، سپس به معنی تعطیل کردن کار به منظور استراحت آمده ، و اینکه روز شنبه را در لغت عرب یوم ...

عورة در اصل از ماده عار به معنی عیب است و از آنجا که آشکار شدن آلت جنسی مایه عیب و عار است در لغت عرب به آن عورت اطلاق شده .

قذف ( بر وزن حذف ) در لغت به معنی پرتاب کردن به سوى یک نقطه دور دست است ، ولی در این گونه موارد - مانند کلمه رمی - کنایه از متهم ساختن کسی به یک اتها ...

کَلَّا : کلا کلمه اى است که در لغت عرب براى منع و جلوگیرى و ابطال گفتار طرف مقابل می آید به معنی چنین نیست که تو فکر می کنی ، و در واقع نقطه مقابل اى ...

صلوات جمع صلوة به معنی معبد یهود است ، و بعضی آن را معرب صلوثا می دانند که در لغت عبرانی به معنی نماز خانه است . و مساجد جمع مسجد معبد مسلمین است .

الحاد در لغت به معنی انحراف از حد اعتدال است و لحد را از این جهت لحد گویند که حفره اى در کنار قبر و خارج از حد وسط آن است .

الحاد در لغت به معنی انحراف از حد اعتدال است و لحد را از این جهت لحد گویند که حفره اى در کنار قبر و خارج از حد وسط آن است .

نون در لغت به معنی ماهی عظیم ، یا به تعبیر دیگر نهنگ یا وال است بنا بر این ذا النون یعنى صاحب نهنگ ، و انتخاب این نام براى یونس به خاطر ماجرائی است ک ...

واژه کرب در لغت به معنی اندوه شدید است ، و در اصل از کرب به معنی زیر و رو کردن زمین گرفته شده ، چرا که اندوه شدید دل انسان را زیر و رو می کند .

گرچه عصیان در عرف امروز معمولا به معنی گناه می آید ولی در لغت به معنی خارج شدن از اطاعت و فرمان است ( اعم از اینکه این فرمان یک فرمان وجوبی باشد یا م ...

واژه مهد - چنانکه راغب در مفردات می گوید - به معنی جایگاهی است که براى کودک آماده می کنند ، خواه گهواره باشد یا دامان مادر و یا بستر ، و مهد و مهاد ه ...

محراب محل خاصی است که در عبادتگاه برای امام یا افراد برجسته در نظر گرفته می شود ، و در علت نامگذاری آن ، دو جهت ذکر کرده اند : نخست اینکه از ماده حرب ...

اسراء در لغت عرب به معنی سفر شبانه است ، در حالی که کلمه سیر به مسافرت در روز گفته می شود . وقتی قرآن می فرماید " سیروا فی العرض " یعنی اینکه سعی کن ...

اسراء در لغت عرب به معنی سفر شبانه است ، در حالی که کلمه سیر به مسافرت در روز گفته می شود .

جو در لغت به معنی هوا است ( آنچنان که راغب در مفردات می گوید ) و یا قسمتی از هوا که از زمین دور است

فَاصْدَعْ از مادّه صدع در لغت به معنای شکافتن به طور مطلق، و یا شکافتن اجسام محکم است، و به درد سر شدید هم صداع می گویند، به خاطر این که گویی می خواه ...

سموم در لغت به معنی باد سوزانی است که گویی در تمام روزنه های پوست بدن انسان نفوذ می کند زیرا عرب به سوراخهای بسیار ریز پوست بدن ، مسام ، می گوید و سم ...

بداء در لغت به معنی آشکار شدن و وضوح کامل است ، و به معنی پشیمانی نیز آمده ، زیرا شخصی که پشیمان می شود حتما مطلب تازه اى براى او پیدا می شود .

قط به معنی پاره شدن از عرض است . همانگونه که، قد به معنی پاره شده از طرف طول است .

و قد به معنی پاره شده از طرف طول است ، همانگونه که قط به معنی پاره شدن از عرض است

استباق در لغت به معنی سبقت گرفتن دو یا چند نفر از یکدیگر است .