برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
97 1456 100 1

غزنویان

/qaznaviyAn/

معنی غزنویان در لغت نامه دهخدا

غزنویان. [ غ َ ن َ ] (اِخ ) سلاطین غزنوی. حکومت غزنویان به دو دوره تقسیم میشود:
دوره ٔ اول حکومت غزنویان : در اواخر عهد سامانیان بر اثر تسلط غلامان ترک نژاد در دستگاه دولتی و بروز اختلاف در میان امرا و وزرا و صغر سن شاهان و ضعف و عدم تدبیر آنان و فشارهای پیاپی آل بویه بر خراسان ، زمام اداره ٔ ممالک وسیع از دست اولیای آن دولت بیرون رفت ، چنانکه خراسان و ماوراءالنهر را مدتی دراز جنگ و اختلاف و خونریزی و نفاق فراگرفته ، و حالتی پیش آمده بودکه در این بیت فردوسی که خود ناظر بر همین اوضاع بود خلاصه میشود:
زمانه سراسر پر از جنگ بود
به جویندگان بر جهان تنگ بود.
وقت امرای دولت سامانی از حدود سال 370 هَ. ق. به بعد به سعایت و کشتن یکدیگر و عصیان بر پادشاهان میگذشت ،و از آن جمله است وضعی که بر اثر سعایت امرا میان منصوربن نوح (350-366) هَ. ق. و البتکین حاجب از غلامان سامانیان که به مرتبه ٔ سپهسالاری خراسان رسیده و پیش از سلطنت منصور؛ یعنی در عهد حکومت عبدالملک این سمت را داشته بود پدید آمد، و او را ناگزیر کرد که با غلامان خود و دسته ای سپاه مجهز از خراسان بیرون رود، و حکومتی در خارج از قلمرو سلطنت سامانیان در شهر غزنه تشکیل دهد (351 هَ. ق.)، لیکن هنوز چندی از استقرار او در آن دیار نگذشته بود که درگذشت ، و جانشینان او تا حدود سال 366 هَ. ق. کاری از پیش نبردند. در این سال یکی از غلامان البتکین به نام سبکتکین که در دستگاه البتکین به مراتب عالی ارتقا جسته و داماداو شده بود جای خداوند خود را گرفت. از این هنگام حکومت غزنوی از مشرق و مغرب توسعه یافت ، چنانکه سبکتکین در ولایت سند شروع به فتوحاتی کرد. و از سال 384 هَ. ق. هم به درخواست منصوربن نوح برای اطفاء نایره ٔطغیان آل سیمجور و فائق بر خراسان تاخت و آن را تصرف کرد و سپهسالاری آن را با لقب سیف الدوله برای پسر خود محمود گرفت ، لیکن به پیروی از سیرت البتکین نسبت به امرای سامانی حق ناشناسی نکرد، و اطاعت ظاهری خود را همچنان محفوظ داشت ، و بعد از فوت او (387 هَ. ق.)محمود نیز که در سپهسالاری خراسان باقی مانده بود همچنان در ظاهر نسبت به امرای آل سامان راه اطاعت میسپرد تا در سال 389 هَ. ق. به نحوی از اطاعت آنان بیرون آمد، و مقارن همین اوقات امرای آل افراسیاب حکومت سامانی را در ماوراءالنهر برانداختند، و محمود ر ...

معنی غزنویان به فارسی

غزنویان
سلسله ای که در ایران شرقی پس از سامانیان سلطنت کردند .دوره سلطنت این خاندان را بدو قسمت باید تقسیم کرد : الف - دوره اول در دوره پادشاهی عبدالملک سامانی غلامی ترک بنام [ الپتگین ] بامارت طخارستان رسید و سپس در غزنین بحکومت پرداخت . پس از مرگ او پسرش اسحاق و بعد از او غلامش بلکاتگین بحکومت رسیدند ولی موسس واقعی این خاندان سبکتگین غلام و داماد الپتگین است . وی در شهر غزنین حکومت و سلسله ای ایجاد کرد که بمناسبت پایتخت سلسله در این شهر بغزنویان شهرت یافته. جانشین او محمود که مردی دلیر و شجاع بود قلمرو خود را از مشرق و جنوب آورد . وی برامرای صفاری سامانی آل زیار و آل بویه غلبه کرد و چند بار بهند لشکر کشید و غنایم بسیار بپایتخت خویش آورد . پس از محمود محمد شاه شدو پس از اندک مدتی مسعود بسلطنت رسید . وی اگر چه دلیر بود اما شرابخوارگی و عیاشی و سوئ تدبیر سلطنت او را از میان برد و مایه غلبه سلجوقیان برایران شد . دوره اول حکومت غزنویان با شکست مسعود از سلاجثه درنزدیک حصار دندانقان مرو ( ۴۳۱ ه ق .) و قتل او بدست غلامانش بهنگام فرار از غزنین ( ۴۳۲ ه ق .) بپایان میرسد . ب . دوره دوم پس از آخرین شکست سپاهیان غزنوی بسال ۴۳۱ سلطان مسعود بسرعت بجانب غزنین عقب نشست و بعد از این شکست خراسان و خوارزم و گرگان وری و اصفهان از چنگ غزنویان بیرون رفت . وی بسوی هندوستان پیش رفت ولی چون بنزدیک رباط ماریکله رسید غلامان و لشکریانش بر خزاین سلطان زدند و آنرا غارت کردند و امیر محمد را که همراه سلطان آورده بودند بامارت برداشتند و مسعود را اسیر کردند و بقلعه مسهود بغزنین تاخت و با محمد و لشکریان عاصی جنگید و همه مخالفان پدر را از میان برد . بدین گونه دوره دوم حکومت غزنویان آغاز شد و از سال ۴۳۲ تا ۵۸۲ یا ۵۸۳ یعنی ۱۵٠ سال ادامه یافت . در این دوره از مودود تا تاج الدوله خسرو ملک سیزده پادشاه بر جای محمود غزنوی تکیه زدند . از دوره سلطنت مودود تا عهد پادشاهی ابراهیم بن مسعود مدتی میان سلجوقیان و غزنویان جنگ و ستیز ادامه داشت تا سلطان ابراهیم و ملکشاه صلح کردند بر اینکه هیچیک از جانبین قصد مملکت دیگری نکند . شاهان غزنوی پس از شکست مسعود از سلجوقیان تنها بافغانستان و سیستان و ولایت سند اکتفا کردند . لیکن بتدریج دایره حکومت ایشان تنگتر شد خاصه که سلاطین ...

غزنویان در دانشنامه اسلامی

غزنویان
غزنویان، در سالهای (۳۵۱ – ۵۸۲) هـ.ق حکومت کردند که یک دولت فارسی زبان، نظامی و اسلامی بود، دولت غزنوی خاستگاه نژادی و پایگاه علمی خاصی نداشت. سلاطین غزنوی مانند سامانیان و آل بویه، منسب نامه نویسان را بر آن داشتند تا گذشتۀ آنان را به پادشاهان پیش از اسلام ایرانیان پیوند دهند.
غزنویان ۲۳۰ سال به عنوان قدرتی قابل توجه در شرق افغانستان (غزنه) و شرق هند بودند."الپتکین" سپهسالار خراسان به عنوان یکی از مؤسسین دولت غزنوی که غلامی ترک نژاد، در دربار ساسانیان بود توانست غزنه را تصرف کند و با گرفتن منشور از منصور بن نوح سامانی موقعیت خود را در غزنه سامان دهد. بعد از الپتکین یکی از غلامان او به نام "بلکتکین" ۱۰ سال در غزنه قدرت را به دست گرفت و بعد از او "بوری تکین" ۲ سال در راس قدرت بود اما به علت بی لیاقتی خلع شد و جای او را "سبکتکین" گرفت، او نیز غلامی ترک نژاد بود که در زمان سلطنت منصور بن نوح سامانی در خدمت الپتکین بود، در واقع مؤسس واقعی دولت غزنویان سبکتکین بشمار می رود. بعد از سبکتکین پسرش "محمود" به جای او نشست، او نیز مانند پدر از سامانیان اطاعت می کرد، دوران سلطان محمود و سلطان مسعود که در منابع به عنوان دوره نخست غزنوی یاد می شود، اوج قدرت سیاسی و نظامی دولت غزنویان بود که اتفاقات مهمی در آن رخ داد که به اختصار به مهمترین آنها اشاره می کنیم.
فتوحات سلطان محمود
سلطان محمود در زمان سلطنتش غزوه های زیادی از جمله در بهاطیه، مولتان، شوکپال و...انجام داد.فتوحات او در هند دو دلیل عمده داشت:۱- مناطق واقع در شرق قلمرو آنان، از ثروتی چشمگیر برخوردار بود که می توانست انتظارات مادی سپاه غزنوی را تامین کند.۲- اهالی سرزمین شرقی قلمرو غزنویان غیر مسلمان بودند و نشر اسلام علاوه بر آنکه انگیزه مجاهدان دینی برای پیوستن به سپاه محمود بود حمله سلطان محمود را توجیه می کرد و در لشکر کشی به هند از همه مهمتر فتح سومنات بود.از دیگر لشکر کشی های محمود تصرف سیستان بود که آنجا را از چنگ امیر خلف صفاری بیرون آورد و وی هم چنان توانست ری را از مجد الدوله دیلمی بگیرد.
← سلطان محمود و خلافت عباسی
بعد از محمود پسرش سلطان مسعود قدرت را به دست گرفت او برای آرام کردن مناطقی که شورش کرده بودند به کرمان و تهران لشکر کشید و برای کسب ش ...

غزنویان در دانشنامه ویکی پدیا

غزنویان
دولت غَزنَوی یا غزنویان (۹۷۵–۱۱۸۷ م) (۳۴۴ ه‍.ق - ۵۸۳ ه‍. ق) یک حکومت ترک تبار و مسلمان در بخشی از شرق خاورمیانه و جنوب آسیای میانه بود. اما به عنوان مروج و ناشر اسلام مورد توجه و تأیید خلافت عباسی بود. شهرت این حکومت در جهان، بیشتر به خاطر فتوحاتی است که در هندوستان انجام داده است.
تاریخ ایران و جهان (۱)، سال دوم آموزش متوسطه، رشتهٔ علوم انسانی، دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی ایران، ۱۳۸۱. (صص ۲۷۵ تا ۲۸۴)
صفا، ذبیح اللّه، تاریخ ادبیات در ایران (۵ جلد)، انتشارات فردوس، ۱۳۶۷.
سایکس، سرپرسی، تاریخ ایران (۲ جلد)، ترجمه سید محمدتقی فخرداعی گیلانی. (صص ۳۹ تا ۴۱)
باسورث٬ادموند کلیفورد. تاریخ غزنویان. ترجمه محمد مقدم، تهران ٬امیرکبیر۱۳۷۸٬.
تاریخ ایران - دکتر خنجی
تاریخ اجتماعی ایران. مرتضی راوندی. تهران، ۱۳۵۴
تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ا.آ. گرانتوسکی - م.آ. داندامایو، مترجم، کیخسرو کشاورزی، ناشر: مروارید ۱۳۸۵
تاریخ ایران از عهد باستان تا قرن ۱۸، پیگولووسکایا، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۳.
از آنجا که غزنویان نخستین پایه های شهریاری را در شهر غزنین آغاز نمودند به غزنویان نامدار شدند. بنیانگذار این دودمان سلطان محمود غزنوی بود. پدران او از خانات ترک بودند که در خراسان می زیستند نام آورترین شهریاران این دودمان سلطان محمود و پسرش سلطان مسعود بودند. پس از سلطان مسعود این دودمان رو به ناتوانی گذارد و چندی بستر حوزه فرمانروای اش به بخش هایی از هندوستان و افغانستان کنونی محدود شد. حکومت غزنویان هند از نظر هنردوستی و توجه به شاعران فارسی سرا از اهمیت بالایی برخوردار است.
در اواخر حکومت سامانیان یکی از سرداران ترک به نام آلپ تگین کوشید با همدستی عده ای دیگر، یکی از اعضای خاندان سامانی به نام نصر بن عبدالملک بن نوح را به حکومت برساند اما نتوانست و پسر عموی وی یعنی منصور بن نوح به جای وی بر تخت نشست. پس از این ماجرا البتکین راهی شهر غزنین در افغانستان شد و در آنجا حکومت را بر دست گرفت.
دولت سامانی که حکومتی ضعیف بود و از سمت فرارود (ماوراءالنهر) نیز با حکومت مسلمان و ترک نژاد ایلک خانیان درگیر جنگ بود به ناچار البتکین حاکم غزنین پذیرفت. البتکین تا پایان عمر خود در شهر غزنین اقامت گزید ا ...


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

غزنویان در دانشنامه آزاد پارسی

غَزنَویان
سلسله ای از پادشاهان ترک نژاد که در شرق ایران حکومت کردند (حک: ۳۶۶ـ۵۸۳ق). چون مرکز حکومتی این سلسله بیشتر شهر غزنه بود، به «غزنویان» معروف شدند. سلسلۀ نخست این دودمان که غزنویان «آل الپتکین» خوانده می شود، به دست الپتکین (حک: ۳۵۱ـ۳۵۲ق) تأسیس شد و پس از او به ترتیب اسحاق بن الپتکین (حک: ۳۵۲ـ۳۵۵ق)، بلکاتکین (حک: ۳۵۵ـ۳۶۴ق) و پیری تکین (حک: ۳۶۴ـ۳۶۷ق) به حکومت رسیدند، اما فرمانروایی غزنویان آل الپتکین زیر نفوذ سامانیان بود و استقلالی نداشت. تا این که سرانجام ناصرالدین سبکتکین ، داماد الپتکین ، پیری تکین را از سلطنت برکنار کرد و خود به امارت نشست (حک: ۳۶۶ـ۳۸۷ق) و سلسلۀ قدرتمندی را در شرق ایران، مشهور به غزنویان آل ناصر (یا آل سبکتکین)، بنیان نهاد. وی حوزۀ فرمانروایی خویش را گسترش داد و حکمروایی بزرگی را در نواحی مرزی هند ایجاد کرد. پس از وی ، پسرش اسماعیل غزنوی (حک: ۳۸۷ـ۳۸۹ق) به سلطنت رسید، اما کمی بعد به دست برادرش ، محمود، از سلطنت خلع شد. سلطان محمود غزنوی (حک: ۳۸۹ـ۴۲۱ق)، قدرتمندترین پادشاه این سلسله ، بر نواحی وسیعی حکم راند. قلمرو حکومت او پنجاب ، بخش هایی از سند، شمال بلوچستان ، افغانستان ، غور، سیستان ، خراسان و قسمت های مرکزی ایران، تخارستان و برخی مناطق مرزی سیحون را دربرمی گرفت . فتوحات او در هند غنایم زیادی نصیبش کرد. از سوی دیگر، با نبرد با آل بویه و دیگر قدرت های محلی و اطاعت از القادر بالله، خلیفۀ عباسی ، توانست پایگاه خلافت را مستحکم کند. پس از او، بیشتر دورۀ حکومت پادشاهان غزنوی ، در رقابت شاهزادگان بر سر کسب سلطنت و مقابله و درگیری با سلجوقیان و کشمکش و نفوذ در هندوستان گذشت و سرانجام با شکست آخرین پادشاه این سلسله ، خسرو ملک، از غوریان ، امپراتوری غزنویان منقرض شد (۵۸۳ق). پس از سلطان محمود پادشاهانی از این سلسله با نام های محمد غزنوی، مسعود اول، مودود غزنوی، مسعود دوم، علی بن مسعود غزنوی، عبدالرشید غزنوی، فرخزاد غزنوی، ابراهیم غزنوی، مسعود سوم، شیرزاد غزنوی، ارسلان شاه غزنوی، بهرام شاه غزنوی، خسروشاه غزنوی و خسروملک غزنوی حکومت کردند. از وجوه درخشان تمدن غزنوی شکوفایی ادب فارسی در این عصر است ؛ به طوری که چهار شاعر بزرگ سبک خراسانی یعنی فردوسی، عنصری، فرخی و منوچهری در دورۀ غزنویان درخشیدند. پادشاهان این سلسله غالباً برای ا ...

ارتباط محتوایی با غزنویان

غزنویان را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

حشمت الله جوزغزی
طایفه غز یکی از طوایف افغانستان است که زبان این طایفه با هجوم چنگیز خان مغول دست خوش تغییر شد

ولی با روی کار آمدن دولت غزنوی زبان پارسی دوباره زبان رسمی کشور شد

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• سلجوقیان و غزنویان   • مسعود غزنوی   • قلمرو غزنویان   • پوشاک غزنویان   • رویداد های مهم غزنویان   • پایتخت غزنویان در جدول   • محدوده و قلمرو حکومت غزنویان   • غزنوی دوبلور   • معنی غزنویان   • مفهوم غزنویان   • تعریف غزنویان   • معرفی غزنویان   • غزنویان چیست   • غزنویان یعنی چی   • غزنویان یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی غزنویان
کلمه : غزنویان
اشتباه تایپی : yck,dhk
آوا : qaznaviyAn
نقش : اسم
عکس غزنویان : در گوگل

آیا معنی غزنویان مناسب بود ؟           ( امتیاز : 97% )
شبکه مترجمین ایران