باباطاهر عریان

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] باباطاهر عریان (ادبی). باباطاهر عریان همدانی یکی از شاعران اواسط قرن پنجم هجری قمری و معاصر طغرل بیک سلجوقی بوده است.
ولادت او در اواخر قرن چهارم اتفاق افتاده است. درباره زندگانی این شاعر عارف، اطلاعات دقیقی در دست نیست. تنها روایت ها و داستان هایی از مقام علمی و عرفانی این شاعر وجود دارد و گفته اند دلیل این که به او عریان می گفتند، این است که از علایق دنیا دست کشیده بود؛ و به روایت راحة الصدور راوندی، زندگی وی معاصر با پادشاهی طغرل بیک سلجوقی بوده و با این پادشاه ملاقات داشته و او را به عدل و احسان درپادشاهی سفارش کرده است.
معاصران بابا طاهر
به طور مسلم زندگی باباطاهر در قرن پنجم سپری شده، قرنی درخشان و پربار از حیات دانشمندان و شاعران نامور؛ از جمله معاصرین باباطاهر، ابوریحان بیرونی (دانشمند)، ابوالفضل بیهقی، ابوسعید ابولخیر (عارف) است. بدیهی است که بابا طاهر نیز می بایست دارای مقامی بس رفیع بوده باشد که اسم او در بین نوابغ عصر ثبت شده است.
علت محبوبیت
مقدار زیادی از محبوبیت باباطاهر بی گمان به سبب افکار او و نزدیک بودن لهجۀ او به فارسی صحیح و روانی کلام و آهنگ دل نشین الفاظ و سادگی وزن و بحر متحدالشکل آن است. (بحر هزج مسدس محذوف: مفاعیلن مفاعیل). بیش تر اشعاری که از بابا طاهر به جا مانده، ترانه هایی است به لهجه لری که در اثر کثرت استعمال و اشتهار، از صورت اصلی آن تغییر یافنه و به فارسی دری نزدیک شده است.وی بدون هیچ پیچیدگی و یا توسل به اصطلاحات علمی، افکار و اندیشه های خود را بیان کرده و شعرش بسیار روان، ساده و بی پیرایه است؛ اما از آنجا که از ضمیر و جان سوخته دلی برآمده، لاجرم بر دل مخاطب می نشیند.
ویژگی های اشعار
...

پیشنهاد کاربران

آیا باطاهر عریان لک زبان بوده ؟
آیا آوردن لغات لکی در اشعارش اتفاقی بود ؟
من چند نمونه از واژه های دخیل در دوبیت های وی را می آورم شما خود قضاوت کنید .
چند لغات از دوبیت های ایشان به زبان لکی :
...
[مشاهده متن کامل]

استعمال فعل " بی" لکی به جای "بود" فارسی.
به جای فعل دارم وجود فعل "دیرم " لکی در دوبیتی ها .
آوردن "واجم " به جای می گویم
واژه لکی "بو" به جای " باد " فعل دعایی
آوردن کلمه " روج " در برخی ابیات به جای " روز " و ده ها کلمه دیگر :
غمت " مهله" که "مو" تنها نشینم
مریزاد بارک الله مرحبا غم
دلم میل گل باغ ته "دیریِ:
درون سینه ام داغ ته "دیریِ"
"بشم" آلاله زاران لاله چینم
"وینم آلاله هم داغ ته :دیریِ"
نوای ناله غم اندوته ذونه"
عیار قلب و خالص بوته ذونه
"بوره" ای روی تو باغ بهارم
خیالت مونس شبهای تارم
شب تاریک و بیابان پر ورک "بی"
در این را روشنایی کمترک "بی"
ته که می شی بمو "چاره بیاموز
که این تاریک شوان را چون "کرم روج"
دلی نازک به سان شیشه" دیرم "
اگر آهی کشم اندیشه دیرم
همه دل زآتش غم " سوتنی" بی
بهر جان سوز هجر افزوتنی بی
که از دست اجل بر تن قبایی
اگر شاه و گدایی دو تنی بی
همه جا جای تو" مو "کور باطن
غلط گفتم، غلط استغفرالله
بی تو " تلواسه" دیرم ای نکو یار
زهر در کاسه دیرم ای نکو یار
"جره " بازی بدم رفتم به نخجیر
سبک دستی بزد بر بال مو تیر
پریشان سنبلان پرتاب "مکه"
خمارین نرگسان پر خواب" مکه"
زدل نقش جمالت در "نشی یار"
خیال خط و خالت در نشی یار
سگت ار پا نهد بر چشمم ای دوست
بمژگان خاک راهش "روته" دیرم
"دیم" یک عندلیب خوشنوائی
که می نالید وقت صبحگاهی
رضا ضَحاکی راحت
دبیر و مدرس تاریخ
و ادبیات.

البته زبان قدیم مردم همدان زبان رازی بوده نه لری، لران همدان لران ثلاثی هستند و ولایت ثلاث در جنوب استان همدان کنونی. خود شهر همدان در گذشته به رازی ( رازی یا راژی به معنی زبان منسوب به ری، مثل زکریای رازی، زبانی بوده که از شهر ری آغاز میشده و در بخش هایی از شمال اصفهان کنونی، همدان، اراک و. . . سخن میرفته. ) و امروزه به فارسی سخن میگویند. اصطلاحات آنها با مردم شمال اصفهان ( نائین و اردستان و کاشان و نطنز و پیرامون ) و اراک به همین دلیل مشترک است.
...
[مشاهده متن کامل]

زبان رازی امروزه تقریبا مرده است. پیران چند روستا بدان سخن میگویند، البته زبان های شمال اصفهان، روستاهایی در اطراف محلات ( اگر اشتباه نکنم ) و. . . زبانشان به آنها مانسته و شاید با آن ها یکی است.

باباطاهر لرزاده ای از شهر کهن لر نشین همدان که به کهن زبان لری شعر می سرود
بروئی لر
اشعار باباطاهر به زبان لری بود است
ایشون مرید شاه خوشین لرستانی بوده. .
واژگان لری در دوبیتی های او کاملا مشخصه
الان بخشی زیادی از مردم استان همدان هم لرتبار هستن. . ملایر. توسرکان. نهاوند. اسدآباد.
بابا طاهر اصالتا لک است از دشت خاوه دلفان به همدان مهاجرت کردن اشعار به زبان لکی هم دارند
سلام . بابا طاهر اهل روستای اریان در نزدیکی ملایر می باشد و به غلط عریان خوانده می شود. اشعارش نیز به لهجه اهالی همان روستاست .