برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
95 1435 100 1

کرمان

/kermAn/

معنی کرمان در لغت نامه دهخدا

کرمان. [ ک ِ ] (اِ) قلعه و حصار. || بندر. (ناظم الاطباء).

کرمان. [ ک ِ ] (اِخ ) ناحیتی است مشرق وی حدود سند است و جنوب وی دریای اعظم است و مغرب وی ناحیت پارس است و شمال وی بیابان سیستان است و این ناحیتی است که هرچه بسوی دریاست جایهای گرمسیری است و مردمانی اند اسمر و جای بازرگانان است و اندر وی بیابانهاست و از وی زیره و خرما و نیل و نی شکر و پانید خیزد. طعامشان نان ارزن است و هرچه از دریا دور است و به بیابان سیستان نزدیک است جایهایی است سردسیر،آبادان ، با نعمتهای بسیار و تنهای درست و اندر وی کوههای بسیار است و اندر وی معدن زر و سیم است و مس وسرب و مغناطیس. شهرهای کرمان بنابه نقل حدود العالم عبارت بوده است از: 1- سیرگان ، قصبه ٔ کرمان است و مستقر پادشاست و شهری بزرگ است. 2- بافت و خیر ، دو شهرکند آبادان و با نعمت فراوان. 3- جیرفت ، شهری است نیم فرسنگ اندر نیم فرسنگ و جای آبادان است و بسیار با نعمت است. 4- شیران ، شهرکی است به براکوه نهاده میوه و هیزم و برف جیرفت ازاین شهرست. 5 - مغون ، ولاشکرد، کومین و بهروکان ، شهرکهایی اند خرد و بزرگ و از این شهرها نیل و زیره و نی شکر خیزد. 6- بلوچ ، مردمانی اند میان این شهرها و میان کوه کوفج نشسته بر صحرا و دزدپیشه و شبان و ناپاک و خونخواره و این مردمان بسیار بودند و پناه خسرو ایشان را بکشت به حیلتهای گوناگون. 7- کوفج ، مردمانی اندبر کوه کوفج و کوهیانند و ایشان هفت گروهند و هر گروهی را مهتری است و این کوفجان نیز مردمانی اند دزدپیشه و شبان و برزیگر. 8- هرموز، بر نیم فرسنگی دریای اعظم است جایی است سخت گرم و بارگه کرمان است. 9- شهر روا، شهرکی است بر کناره ٔ دریا و اندر وی صیادانند. 10- سوریقان ، مزروقان ، کسبان ، روین ، خبروقان شهرهایی اند با آب چاه و نعمتی فراخ و هوایی معتدل. 11- کاهون ، خشناباد، دو شهرکند خرد به راه پارس. 12- کفتر و دهک ، دو شهرکند بر کوه بارجان. 13- ده کور و دارجین ، دو شهرکند میان بم و جیرفت ، آبادان و با نعمت بسیار و از وی دارچین خیزد. 14- خواش و ریقان ، دو شهرکند میان سند و میان کرمان اندر بیابان نهاده. 15- شامات... قار ، حنان غبیرا، کوغون ، رائین ، سروستان ودارجین ، شهرهایی اند میان سیرگان و بم. 16- بل ، شهری است با هوائی تندرست و حصاری محکم و از جیرفت ...

معنی کرمان به فارسی

کرمان
ناحیه ای بوده است در اطراف غزنین .
ارجمندی و بزرگی . کرامت
۱ - مسجدی است در کرمان . بنا بر کتیبه سر در شرقی بانی آن محمد بن مظفر منصور است که در سال ۷۵٠ ه. ق . بنا شده . محراب بسیار زیبایی با سنگهای مرمری دارد که آیاتی از قر آن با خط زیبا بر آن نوشته شده حجاریها و کاشی های معرق چینی مانند در آن بکار رفته است این مسجد سابقا در خارج از شهر بوده لیکن امروز در وسط شهر قرار دارد ۲ - مسجد دیگری که بسیار قدیمی و بنام مسجد الملک معروفست جزو جوامع شهر کرمان است این مسجد در حدود ۸۳٠ سال قبل بنا شده هر دو مسجد بارها تعمیر گردیده اند .

کرمان در دانشنامه اسلامی

استان کرمان در جنوب شرقی ایران واقع شده و مرکز آن شهر کرمان است. مساحت این استان در حدود ۱۷۵۰۶۹ کیلومتر مربع می باشد و جمعیت این استان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۵۱۵،۱۱۴ نفر بوده است. ارتفاعات این استان از رشته کوه های مرکزی ایران چین خوردگی های آتشفشانی آذربایجان شروع می شود و تا بلوچستان امتداد دارد و دنباله آن چندین بار در فلات مرکزی به وسیله حوزه های پست داخلی و کویر قطع می شود. رشته کوه های مرکزی در این منطقه دشت های وسیع استان را از یکدیگر جدا می سازند. این کوه ها به طور کلی ۲ رشته عمده هستند که از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده اند و مهم ترین آن رشته کوه های بشاگرد کوهبنان است. این رشته کوه ها دنباله کوه های جندق و بیابانک هستند که تا کرمان و بم گسترش یافته اند. رشته دوم کوه هایی هستند که از یزد تا کرمان و چال جازموریان کشیده شده اند و به موازات رشته اول امتداد دارند. استان کرمان دارای آب و هوای متنوعی است. مثلاً در قسمت های شمالی که نزدیک کویر است، آب و هوای خشک و کویری و در قسمت جنوبی آب و هوایی معتدل و دلپذیر دارد. بیشتر نقاط شهر کرمان با کوه احاطه شده است. کرمان شب های زمستانی بسیار سردی دارد. کوه های جوپار و پلوار و جفتان در جنوب و جنوب شرق کرمان در تمام طول سال برف دارند. متوسط مقدار باران در طول سال در کرمان معادل ۱۳۵ میلی متر است. به دلیل نزدیکی کرمان به کویر لوت، این شهر در تابستان گرم و در بهار دارای طوفانهای شن می باشد، ولی بطور کلی آب و هوای این شهر به نسبت خنک است.
موسسه مطالعات ایران و اوراسیا    
...
بدایع الازمان فی وقایع کرمان (تاریخ افضل)، نوشته افضل الدین ابوحامد احمد بن حامد کرمانی، فرآورده مهدی بیانی
این کتاب که در پایان سده ششم هجری نوشته و به تاریخ افضل معروف شده و به گمان در 606 هجری پایان یافته است، اطلاعات گستردهای درباره جغرافیای کرمان و بخش های گوناگون آن دربردارد و با توصیف بناهای شهرهای مهم آن سامان، به رو ...


کرمان در دانشنامه ویکی پدیا

کرمان
کرمان (نام منطقه ای در پارسی باستان: کارمانیا کارمانا) یکی از کلان شهرهای ایران و مرکز استان کرمان پهناورترین استان ایران در جنوب شرقی این کشور واقع است. جمعیت این شهر طبق سرشماری بر اساس آمار سال ۹۵ معادل ۷۳۸٬۷۲۴ نفر بوده است. جمعیت شناور ثابت شهر کرمان در روز به بیش از یک میلیون نفر می رسد. کرمان یکی از پنج شهر تاریخی ایران است. وسعت شهر کرمان حدود ۱۳ هزار هکتار است و به دلیل وسعت شهری و جمعیت، این شهر جزو کلان شهرهای ایران طبقه بندی شده است. حاشیه نشینی مهم ترین مشکل کلانشهر کرمان است. کرمان به عنوان پایلوت دولت الکترونیک انتخاب شده است و در برنامه های توسعه کشور باید به شهری الکترونیکی تبدیل شود. شهر کرمان با ۱۷۵۶ متر ارتفاع از سطح دریا، سومین مرکز استان بلند و مرتفع ایران محسوب می شود. همین عامل ارتفاع این شهر باعث اعتدال اقلیم این شهر نسبت به سایر شهرهای نیمه کویری ایران شده است.
در کتاب شاهنامه فردوسی در بخش پادشاهی اشکانیان از کرمان با نام کجاران (بم) یاد شده است و دلیل تغییر نام آن به کرمان اینگونه در بیتی آورده شده است:
در روی زمین نیست چو کرمان جایی
کرمان در گذشته نام های دیگری چون کجاران (بم)، کرمانیا، کارمانا و گواشیر داشته است. نام کرمان را در کتیبه های داریوش می توان دید. در آنجا کرمان نام ناحیه ای است که از آن چوب یاک برای کاخ های هخامنشی حمل می شود. نوشته های یونانی هم آن را کرمان خوانده و مردم کرمان را تیره ای از پارسیان گفته اند. از ریشه کر (کر به اوستا و کری به سانسکریت) چندین واژهٔ سانسکریت در دست است و بر این مبنا چند فرض در رابطه با معنای واژهٔ کرمان در دست است:
«چو یک چند بگذشت بر هفتواد بر آواز آن کرم کرمان نهاد»
عکس کرمان
کرمان به چند معنی در متن های فارسی بکار می رود:
استان کرمان یکی از استان های ایران است.
کرمان یکی از شهرهای ایالت کالیفرنیا آمریکا است.
شهر کرمان مرکز استان کرمان است.
روستای کرمان یکی از روستاهای شهرستان سواد کوه.
...


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

نقل قول های کرمان

کرمان کلانشهری در جنوب شرق و مرکز استان کرمان است. این شهر به لجاظ وجود آثار تاریخی جز پنج شهر تاریخی طراز اول ایران است. در سنگ نبشته های داریوش، کرمان نام جاییست که از آن چوب یاک برای کاخهای هخامنشی حمل می کرده اند. نام های پیشین کرمان عبارتند از: بوتیا، کارمانیا، ژرمانیا، کریمان، گواشیر، بردشیر و... در فرهنگ آنندراج آمده: «کریمان» پدر «نریمان» آن شهر را به نام خود نهاده. همچنین کرمان در اوستا و سنسکریت به چم «کوشا» و نریمان، به چم «مردانه» آمده است.
• «هر کس تاریخ کرمان را به درستی بخواند مانند آن است که تاریخ همه جهان را خواند» ، مستشرق فرانسوی -> ژان اوبن
• «کرمان شهر عشق است.» -> ویکتور هوگو
• «استان کرمان سینهٔ ستبر ایران و همواره حافظ کشور در خطرها بوده است... لشگری که در دوران دفاع مقدس از استان های کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان تشکیل شده بود، در سخت ترین نقاط جبهه حضور یافتند و شکست ناپذیری خود را بارها و بارها به دشمن به اثبات رساندند... بیشتر مردم استان کرمان قبل از اینکه امام خمینی (ره) به شهرت برسند، از مقلدین ایشان بودند.» -> اکبر هاشمی رفسنجانی
• زیره به کرمون می بره
• -> فردوسی
• -> خواجوی کرمانی
• -> شاه نعمت الله ولی
• -> قاآنی
• -> خاقانی
• -> دکتر احمد ناظرزاده کرمانی
• -> واعظ قزوینی

ارتباط محتوایی با کرمان

کرمان در جدول کلمات

از محصولات شرکت خودروسازی کرمان موتور
سیلو
به کرمان نبرید
زیره
قلعه ای در کرمان یادگار عهد صفوی
رودک
ناشی به کرمان می برد
زیره
یکی از باغ های زیبا و تاریخی شهر کرمان است
بیرماباد
آدم ناشی به کرمان می برد
زیره
از آثار دیدنی و باستانی شهرستان بافت استان کرمان که در نوع خود بی نظیر و دارای مناظر بسیار زیبا و پدیده های شگفت انگیز است
غار طرنگ

کرمان را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

بهادر
کرمان
استانی در جنوب شرقی ایران و ایالتی در ایران باستان
برای دیگر کاربردها، کرمان (ابهام‌زدایی) را ببینید.
کرمان (نام منطقه‌ای در پارسی باستان: (کارمانا) یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان کرمان پهناورترین استان ایران درجنوب شرقی این کشور واقع است.
جمعیت این شهر طبق سرشماری بر اساس آمار سال ۹۵ معادل ۶۳۴۱۳۲ نفر بوده‌است. کرمان یکی از پنج شهر تاریخی ایران است.
وسعت شهر کرمان حدود ۱۳۰۰۰ هکتار است و به دلیل وسعت شهری و جمعیت کرمان، این شهر جزو کلان‌شهرهای ایران طبقه‌بندی شده‌است. حاشیه‌نشینی مهمترین مشکل کلانشهر کرمان است.
کرمان در حال تبدیل شدن به شهری الکترونیکی است و این شهر به عنوان پایلوت دولت الکترونیک انتخاب شده‌است و در برنامه‌های توسعه کشور باید به شهری الکترونیکی تبدیل شود.
شهر کرمان با ۱۷۵۶ متر ارتفاع از سطح دریا، سومین مرکز استان بلند و مرتفع ایران محسوب می‌شود و همین امر باعث اعتدال نسبی هوای شهر کرمان در تابستان شده‌است.
کرمان
نام محلی:کِرمون
کشور: ایران
استان:کرمان
شهرستان:کرمان
بخش:مرکزی
نام(های) قدیمی:
کارمانیا، گواشیر، کارمانا، ژرمانیا، بوتیا، شش‌دروازه، کریمان
سال شهرشدن:هزاره سوم قبل از میلاد

جمعیت:۶۳۴٬۱۳۴ نفر سال ۱۳۹۵

مساحت:۱۳۰۰۰ هکتار
ارتفاع از سطح دریا:۱۷۵۶ متر از سطح دریا(سومین مرکز استان مرتفع ایران)
میانگین دمای سالانه:۱۵٫۸درجه سانتیگراد
میانگین بارش سالانه:۱۲۲٫۷ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه:۷۷روز

ره‌آورد:قالی، پته، زیره، قاووت، کلمپه، کماچ سهن، فالوده کرمانی، پسته، ظروف مسی
پیش‌شماره تلفنی:۰۳۴

شناسهٔ ملی خودرو:ایران۴۵

کرمان، خاستگاه تاریخ ایران زمین

ریشه نام کرمان:
کرمان در گذشته نام‌های دیگری چون بوتیا، کرمانیا، کارمانا و گواشیر داشته‌است. نام کرمان را در کتیبه‌های داریوش می‌توان دید. در آنجا کرمان نام ناحیه‌ای است که از آن چوب یاک برای کاخ‌های هخامنشی حمل می‌شود. نوشته‌های یونانی هم آن را کرمان خوانده و مردم کرمان را تیره‌ای از پارسیان گفته‌اند. از ریشه کر (کر به اوستا و کری به سانسکریت) چندین واژهٔ سانسکریت در دست است و بر این مبنا چند فرض در رابطه با معنای واژهٔ کرمان در دست است:

کرمن به معنی کار و کوشش و وظیفه و نیز کارکن و کوشا، کرمینه به معنی ماهر و استاد، کرمان بندا به معنی کاربنده یا وظیفه‌شناس و واژه‌های دیگر که از کرمان ساخته شده‌اند، همه معنی کار و کوشش را می‌رسانند و بنابراین کرمان به معنای سرزمین کوشش و کار است.
ریشهٔ دیگر کر که به اوستایی �کر� به سانسکریت �کری� تلفظ می‌شود و به معنی بریدن و کشتن و جنگیدن است و واژه‌های کارد، پیکار و کارزار نیز از آن است که بر این مبنا کرمان به معنای سرزمین جنگ و پیکار است.
فرض سوم این است که کرمان واژه‌ای اسطوره‌ای است و از واژهٔ کریمان پدر نریمان گرفته شده‌است. چنان‌که در فرهنگ آنندراج می‌خوانیم: کریمان پدر نریمان آن شهر را به نام خود بنا نهاده. بر این مبنا باید فرض کرد که در اوستا و سانسکریت، کرمان به معنای کوشا، و نریمان به معنای مردانه باشد.
به باور فریدون جنیدی پژوهشگر زبان‌های باستانی و ایران‌شناس، واژهٔ کرمان از کِر به معنای کوه و مان (پسوند مکان) تشکیل شده و به معنای سرزمین کوهستانی است که با توجه به موقعیت کوهستانی شهر و استان کرمان بیش از دیگر فرضیه‌ها مقرون به واقعیت می‌نماید.
تاریخ:
شاهنشاهی‌های پارسی:

سر اسب مربوط به دورهٔ ساسانیان، پیداشده در کرمان. این اثر اکنون در مالکیت موزه لوور قرار دارد.

قلعه دختر و قلعه اردشیر از آثار دوران ساسانی در شرقم شهر کنونی کرمان، که هنوز خرابه‌های آن‌ها برجاست، گواه بر این است که لااقل در زمان اردشیر بابکان در همین محل، شهری آباد یا قلعه‌ای مهم وجود داشته‌است. مؤلف جغرافیای کرمان معتقد است که حدود ۲۲۰ پس از میلاد، به هنگام فتح کرمان به دست اردشیر این محل گواشیر نام داشته و مرکز ولایت کرمان بوده‌است بنا به گفته هرودت کرمانیا از قبایل دوازده‌گانه ایران می‌باشد و ساتراپی چهاردهم (دارا) مشتمل بر ایالت کرمان بوده‌است.

در روایات اساطیری آمده‌است که کیخسرو کرمان و مکران را به رستم بخشید همچنین نشانی‌هایی از فرمانروایی بهمن بر این خطه می‌دهند آنگاه روایت تاریخی این سرزمین آغاز می‌شود و اینکه در زمان هخامنشیان کوروش آن را تبعید گاه نبونید (پادشاه مغلوب شدهٔ بابِل) قرار داد سپس سخن از حکومت اشکانیان را شکست داد و فرزند خود را که او هم اردشیر نام داشت به حکومت کرمان گماشت.

بنا به نوشته‌های مورخ کلدانی و کاهن معبد مردوک در سالهای ۵۳۹–۵۳۸ -که کتب او از منابع مهم تاریخ زمان کورش است – کرمان از ولایات تابعه کوروش بوده و محلی مطمئن برای او به‌شمار می‌رفته‌است. در عصر داریوش کبیر نام کرمان جزء ولایات تابعه هخامنشی آمده‌است و در کتیبه بنای شوش کلمه‌ای مشاهده می‌شود که نام چوب درختی بوده‌است که برای استحکام بنای ساختمان‌ها (شاید همان کاخ) به کار می‌رفته و محل تهیه این چوب کرمان ذکر شده‌است. در این مورد داریوش می‌گوید �چوب بیش مکن از گنداره (پیشاور) وکرمان حمل شود.�

در متن کتیبه‌ای که از شاپور اول ساسانی – در اطراف کعبه زرتشت در نقش رستم فارس – بدست آمده‌است، شاپور دربارهٔ قلمرو خود چنین می‌نویسد:
منم خداوندگار مزداپرست شاپور شاهنشاه ایرانیان وغیر ایرانیان. امارات و ولایات امپراتوری ایران اینها هستند: پارس، پارت، خوزستان، میشان، آشور، آذیان، عربستان، آذرآبادگان (آذربایجان)، ارمینیا (ارمنستان)، سسیگان، کرمان و سیستان.
هرودت و استرابون مورخان یونانی که قبل از میلاد مسیح می‌زیسته‌اند در تشریح سفر بازگشت اسکندر مقدونی پس از فتح هند نوشته‌اند �اسکندر مقدونی سرزمین کرمان را برای تصرف هندوستان پیموده، هنگام مراجعت با لشکریان خود که حدود یکصد و بیست هزار نفر پیاده و پانزده هزار نفر سواره بودند به شهر کرمان وارد شد وفرمان داد که مدت یک هفته لشکریان وی در این شهر استراحت کنند و به جشن و سرور بپردازند و از این مطلب معلوم می‌شود که شهر کرمان در عصر تا چه حد وسیع آباد و پر نعمت بوده که توانسته این همه لشکر را به خود راه دهد و آذوقه آن‌ها را فراهم سازد� (بر گرفته از کتاب از قلعه دختر تا دقیانوس تألیف محمد دانشور انتشارات مرکز کرمان‌شناسی)


سراسرنمای نقشه قدیم ایران، ایالت بزرگ کرمان که چنداستان را در برمی گرفته‌است

در کتب تاریخی از عهد قدیم، چند جا به نام کرمانیان به صورت بخشی از ایران برمی‌خوریم هرودت می‌گوید: پارسی‌ها به شش طایفه شهری و ده نشین و چهار طایفه چادرنشین تقسیم شده‌اند شش طائفه اولی عبارتند از: مرفیان، ماسپیان، پانتالیان، دروسیان، گرمانیان در خصوص گرمانیان تصور می‌رود همان کرمانیان باشند. در کتیبه‌های هخامنشی ظاهراً مقصود از کلمه کارمانیا همان کرمان است.
بروس مورخ کلدانی و کاهن مردوک در ذکر فتح بابل توسط کوروش و مسلط شدن کوروش بر نبونید پادشاه بابل می‌نویسد:
�... کوروش با او به رأفت رفتار کرده به کرمان تبعیدش کرد تا در آنجا سکنی گزیند، نبونید در آنجا تا آخر عمر بزیست و در همان‌جا در گذشت� (برگرفته از حاشیه استاد باستانی پاریزی بر کتاب تاریخ کرمان بقلم احمد علی خان وزیری)

احمد علیخان وزیری (مؤلف کتاب جغرافیای کرمان) معتقد است که حدود ۴۳۰ سال قبل از اسلام – به هنگام فتح کرمان بدست اردشیر – این محل گواشیر نام داشته که مرکز ولایت کرمان بوده‌است. بخشی از خانه‌های مسکونی مردم فقیر در پای دامنه‌های این دو تپه و قلعه شکل یافته بوده و بعداً با گسترش تدریجی شهر کرمان در جهت غرب توسعه یافته وبا توجه به توسعه و رونق اقتصادی در دوره‌های بعد از اسلام این شهر به تدریج نضج گرفته و رفته رفته بزرگتر شده تاجایی که وسعت آن به حدود دویست هکتار رسیده هم رسیده، با گذشت زمان و به دلیل نا امنی منطقه و حمله غارتگران و دزدان علاوه از حصارهای رفیعی که دور قلعه دختر وقلعه اردشیر کشیده شده بود گرداگرد شهر نیز حصاری بلند کشیده شد.


سراسرنمای ارگ راین، دومین بنای خشتی بزرگ جهان
باستانی پاریزی مورخ معاصر در کتاب وادی هفتواد به نقل از تاریخ ایران در زمان ساسانیان و همچنین در حاشیه کتاب تاریخ کرمان تألیف احمد علی خان وزیری آورده‌است �گشتاسب پسر لهراسب در سال ۵۷۷۲ از هبوط آدم به طالع میزان آن را بنا نهاد و در آن بنای آبادانی نهاد و آتشکده ساخت و بعد از آن اسکندر رومی بر ایران مستولی شد و ممالک ایران را به ملوک طوایف بخش کرد، کرمان در تصرف اشکانیان بود در اواخر عهد ملوک طوایف در این خطه دلگشا، هفتواد نامی کرمانی، امیر بود قلعه‌ای در بالای کوهی بساخت. اردشیر بابکان که سر سلسله و پادشاه اول ساسانیان بود ملوک طوایف را در ایران برانداخت و به کرمان آمد. ملک هفتواد بستد به طالع میزان بنای این شهر عظیم گذاشت که اکنون آثار حصار و خندق آن خارج شهر باقی است و آن را موسوم به گواشیر نمود.

ابن اثیر در جلد اول الکامل به نقل از طبری می‌گوید: �چون اردشیر به کرمان رفت در آنجا حاکمی بود که بلاش نام داشت و جنگ شدیدی درگرفت و اردشیر در آن جنگ شخصاً شرکت داشت و بلاش را اسیر کرد و شهر را گرفت و فرزند خود را که نیز اردشیر نام داشت در آنجا گذاشت و… و قلعه‌ای که به نام اردشیر معروف است شاید در زمان همین اردشیر بابکان و پسرش اردشیر که حاکم کرمان بود ساخته شده باشد و پیش از آن از قلعه دختر قلعه کهنه از شهر دفاع و حفاظت می‌کرده‌اند. بنای شهر کرمان تا قرن چهارم ه‍.ق در جنوب شرقی قلعه اردشیر وقلعه دختر و در پار این دو قلعه شکل می‌گیرد و از قرن چهارم ه‍.ق به بعد رشد شهر به سمت غرب بوده‌است و از قرن نهم به بعد رشد شهر و محلات آن از غربی‌ترین نقاط شهر شهر قدیم به سمت شمال و سپس به جانب جنوب شرق بوده‌است. در بخش سازمانی کرمان، و قبل از خراب کردن حصار، ۳۲ محله و جود داشته‌است که در حال حاضر اکثراً به صورت قدیمی خود و بعضاً به صورت مخروبه و بعضاً مخروبه و گاهی با انجام تغییرات جزیی باقی مانده‌است.

پس از اسلام :

نوشتار(های) وابسته: تاریخ کرمان در دوره قاجار
در دوره اسلامی و مقارن با ۲۱ تا ۲۴ هجری قمری و سال‌های بعد از آن، کرمان همواره مورد هجوم اعراب قرار گرفت. در زمان حکومت خلفای عباسی کرمان به شورش‌های مکرر دست زد ولی هیچ‌یک به سامان نرسید تا سرانجام در سال ۲۵۳ هجری قمری به تصرف یعقوب لیث، مؤسس سلسه صفاریان درآمد. پس از آن این سرزمین در زیر سلطه حکومت‌های قدرتمند زمان مانند سامانیان، دیلمیان، آل بویه و سلاجقه قرار گرفت. در عصر غزنویان فرمانروایان خونریز و هوسران آرامش را از مردم گرفتند. تنها در عهد سلجوقیان، حکومت ملک قاورد و فرزندانش بود که کرمان روی رفاه و آسایش دید و آثاری چون مسجد ملک پدید آمد. پس از حکومت ۱۵۰ ساله سلاجقه باز با حمله مغول بلای غز بر کرمان نازل شد. براق حاجب از سرداران قراختائیان، کرمان را به تصرف درآورد. از اعقاب وی ترکان خاتون بر کرمان فرمانروایی یافت که در آبادانی شهر کوشید و دخترش پادشاه خاتون نیز حاکمی فاضل و حامی دانشمندان بود. این سلسله از ۶۱۹ تا ۷۰۳ ه‍.ق در کرمان سلطنت کردند. در زمان حکومت قراختائیان بود که مارکو پولو سیاح معروف ونیزی از کرمان دیدن کرد. در سال ۷۱۴ هجری قمری امیر مبارزالدین محمد مؤسس سلسله آل مظفر، کرمان را تصرف کرد.

تیموریان از سال ۷۹۶ تا ۸۳۴ بر کرمان فایق آمدند. سپس تنی چند از طایفه قراقویونلو در کرمان به قدرت رسیدند.


دروازه مسجد که آقامحمدخان قاجار از طریق آن وارد کرمان شد.
سلاطین صفوی از ۹۱۵ ه‍.ق کرمان را به متصرفات خود افزودند در ۱۰۰۵ ه‍.ق گنجعلیخان از سوی شاه عباس صفوی به حکومت کرمان رسید که بر اثر تدبیر و تداوم حکومت او، شهر چندی روی آسایش و آرامش دید و زمانه برای ترقی و آبادانی مناسب شد. در روزگار افول قدرت صفویان، افاغنه کرمان را به جزای شهامت و مقاومت در برابر آنان به خاک و خون کشیدند و نادرشاه افشار هم هنگامی به کرمان رسید که بر اثر کشتن رضاقلی میرزا (پسرش) به جنون آدمکشی مبتلا شده بود. او دستور گردن زدن مردم بی‌گناه را صادر کرد و یکی از بزرگترین قتل‌عامهای معروف تاریخ کرمان را به راه انداخت. نادرشاه افشار و عمال او هنگام تسخیر آن در سال ۱۱۶۰ ه‍.ق ضمن غارت و چپاول اموال مردم بسیاری مردان آن را سربریده و از کله آنان مناره‌هایی ساختند. محله پامنار که هنوز هم به همین نام خوانده می‌شود یادگار آن فاجعه و تجدیدکننده خاطرات تلخ آن جنایت تاسف‌انگیز می‌باشد.

کرمان به دلیل حمایت از آخرین بازمانده زندیه (لطفعلی خان زند) گرفتار خشم آقامحمدخان قاجار قاجار شد که به روایت تاریخ، هفت من (به روایتی بیست هزار جفت و به روایتی دیگر هفتاد هزار جفت) چشم از مردم درآورد. جانشینان او تلاش کردند تا با اعزام حاکمانی مدیر و مدبر همچون محمداسماعیل خان نوری �وکیل الملک� و ابراهیم خان ظهیرالدوله به بازسازی شهر کرمان و دلجویی مردم بپردازند و با برپایی آثاری چون مجموعه ابراهیم خان گذشته‌ها را به فراموشی بسپارند. " هرگز این جنایت فراموش نمیشود "


رشد مساحت شهر در طول تاریخ

در سال ۱۲۹۳ هجری قمری دور شهر کرمان تقریباً یک فرسخ (۶ کیلومتر) به شکل قثا (خیار چمبر) و طولش از دروازه خراسانی (دروازه گبری) تا دروازه رق آباد (ریگ آباد) و عرضش از دروازه وکیل تا دروازه ارگ و این شهر با برج و بارو و خندقهایی به عرض تقریبی ده متر و عمق چهار متر، محصور بوده‌است. شهرکرمان مشتمل بر شش دروازه بوده‌است:

دروازه مسجد یا دروازه وکیل در محل فعلی میدان شهدا (مشتاق)
دروازه ناصری واقع در شرق محله شهر
دروازه گبری یا خراسانی
دروازه سلطانی یا دولت
دروازه ارگ یا دروازه باغ
دروازه رق آباد
وسعت شهر کرمان که تا اواخر قاجاریه و در داخل حصار حدود دویست هکتار بود با تخریب حصارها که از دهه اول قرن حاضر با تخریب دروازه‌ها شروع شد وتا دهه ۴۰ ۱۳ ادامه یافت در سال ۱۹۶۹ میلادی مصادف با ۱۳۴۵ ه‍.ش بر اساس نقشه‌ای که روگراستون ترسیم نموده‌است به ۴۰۰ هکتار رسیده‌است یعنی در نیمه قرن ۱۴ ه‍.ش وسعت شهر کرمان دو برابر شده‌است. بر اساس آمار منتشر شده شهرداری کرمان محدوده خدماتی شهر در سال ۱۳۵۷ به ۳۰۷۲ هکتار و در سال ۶۵ به ۵۰۸۸ هکتار و در سال ۱۳۷۱به ۷۶۵۲ هکتار در سال ۱۳۷۵ ۱۱۰۰۰ هکتار و در سال ۱۳۷۸ به حدود ۱۵۰۰۰ هکتار رسیده‌است؛ و اکنون در زمره کلانشهرهای ایران جای گرفته‌است.

پایتخت بودن در دوره‌های مختلف تاریخی

شهر کرمان به دلیل اهمیتی که در ایران داشته در برهه‌هایی از زمان به عنوان پایتخت ایران مطرح بوده‌است. در برخی دوره‌ها چند پایتخت در زمان‌های مختلف و در دوران حکام و پادشاهان مختلف وجود داشته‌است. در برخی دوره‌ها کرمان به عنوان پایتخت ایالتی مطرح بوده و چند شهر مهم دیگر را هم در قلمرو خود داشته‌است. دوره‌هایی که کرمان در کنار برخی شهرهای دیگر پایتخت بوده‌است:

قراختائیان:(حدود ۷۰ سال، تنها کرمان پایتخت بوده‌است).
آل بویه:به همراه چند شهر دیگر و در دوره‌های مختلف.
آل مظفر:کرمان به همراه چند شهر دیگر.
زندیه: پس از سقوط شیراز توسط آقامحمدخان قاجار، لطفعلی خان زند به کرمان رفت و این شهر را مدتی پایتخت قرار داد.

برخی صنایع و معادن:
صنایع مس شهیدباهنر
شرکت صنایع مس شهید باهنر در ۱۲ کیلومتری شهر کرمان است، که محصولات متنوعی از قبیل انواع ورق، تسمه و فویل، لوله و مقاطع تولید می‌کند. ظرفیت تولید سالانه محصولات نهایی این شرکت بالغ بر ۵۵ هزار تن می‌باشد.

صنایع زغال‌سنگ:
شرکت صنایع زغال سنگ کرمان، طی ۱۰ماه سال ۱۳۸۵ تولید زغال‌سنگ خام در این شرکت به یک‌میلیون و ۱۵۰هزار تن رسیده‌است.

فرش الماس کویر:
فرش الماس کویر کرمان یکی از کارخانجات فرش استان کرمان است و این کارخانه صادرکننده به چهارده کشور دنیاست.

سیمان ممتازان:
صنایع سیمان ممتازان کرمان یکی از کارخانجات شهرکرمان است.

صنایع لاستیک بارز :
عملیات احداث شرکت صنایع لاستیک کرمان (گروه صنعتی بارز) در سال ۱۳۶۳ به عنوان نخستین شرکت صنایع لاستیک‌سازی ایران، در کرمان آغاز شد.
شرکت صنایع لاستیک بارز کرمان دومین کارخانه بزرگ لاستیک‌سازی خاورمیانه پس از ترکیه است. این کارخانه تا سال۱۴۰۰با تولید ۲۶۰۰۰۰تن لاستیک به رتبه نخست خاورمیانه خواهد رسید.

صنایع سیمان کرمان:
گروه صنایع سیمان کرمان که مرکز اصلی آن کرمان – کیلومتر ۱۷ بزرگراه خلیج فارس می‌باشد در تاریخ ۱۲ مرداد ماه سال ۱۳۴۶ ابتدا به صورت سهامی و به نام شرکت سیمان کرمان تحت شماره ۱۷۰ در اداره ثبت شرکت‌های کرمان به ثبت رسید.

نیروگاه سیکل ترکیبی کرمان:
نیروگاه سیکل ترکیبی کرمان از بزرگترین نیروگاه‌های کشور و از منابع تأمین انرژی این استان است.

صنایع پزشکی کرمان:
اولین تولیدکننده لوازم پزشکی ایران در سال ۱۳۵۱ توسط عباس حاج غنی تأسیس و در سال ۱۳۶۱ اقلام تولیدی آن به ۲۸ قلم رسید. هم اکنون تعداد تولیدی این کارخانه به ۸۵ قلم رسیده و با ظرفیت سالانه ۱۰۰۰۰۰ قطعه در حال فعالیت می‌باشد.

گلاب و عرقیات زهرا:
گلاب زهرا نام کارخانه تولید گلاب و روغن گل است که در کرمان توسط همایون صنعتی زاده و همسرش شهین‌دخت سرلتی (صنعتی) در سال ۱۳۵۶خورشیدی تأسیس شد. این کارخانه نخستین واحد تولیدی است که موفق به دریافت گواهینامه ارگانیک در تولید گلاب و روغن گًل شده‌است.
گلاب زهرا بزرگترین صادرکننده گلاب و روغن گل در ایران می‌باشد و محصولات آن در اروپا و سایر دنیا به فروش می‌رسد. همه ساله برای تمدید گواهینامه ارگانیک مزارع و کارخانجات این واحد تولیدی توسط کارشناسان انجمن خاک انگلستان مورد بازرسی قرار می‌گیرد

موقعیت جغرافیایی و تقسیمات سیاسی:
الگو:نقشه‌استان کرمان استان کرمان در جنوب شرقی فلات مرکزی و بین ۵۳ درجه و ۲۶ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۲۹ دقیقه طول شرقی و ۲۵ درجه و ۵۵ دقیقه تا ۳۲ درجه عرض شمالی قرار دارد. این استان از شمال به استان‌های خراسان جنوبی و استان یزد، از شرق به استان سیستان و بلوچستان، از غرب به استان فارس و از جنوب به استان هرمزگان محدود می‌شود. مساحت استان کرمان در سال ۱۳۸۸ معادل ۱۸۳٫۱۹۳ کیلومتر مربع بوده و از لحاظ وسعت بزرگ‌ترین و پهناورترین استان کشور به حساب می‌آید. این استان در تقسیمات کشوری سابق ایران استان شماره ۸ کشور بود.

براساس آخرین تقسیمات کشوری، استان کرمان دارای۲۲ شهرستان، ۶۳ شهر، ۵۳ بخش و۱۴۳ دهستان است. شهرستان‌های آن عبارت‌اند از: انار، بافت، بردسیر، بم، جیرفت، رابر، راور، رفسنجان، رودبارجنوب، ریگان، زرند، سیرجان، شهربابک، عنبرآباد، فهرج، قلعه گنج، کرمان، کوهبنان، کهنوج، منوجان، نرماشیر، ارزوییه.


وضعیت طبیعی:

جغرافیای طبیعی:
بیشتر نقاط شهر کرمان با کوه احاطه شده‌است. متوسط ارتفاع شهر کرمان از سطح دریا ۱۷۵۵ متر است. شهر کرمان نیز خود در کنار کوه صاحب الزمان قرار گرفته‌است. کرمان شب‌های زمستانی بسیار سردی دارد. کوه‌های جوپار و پلوار و جفتان در جنوب و جنوب شرق کرمان در تمام طول سال برف دارند. شهر کرمان در عرض جغرافیایی ۳۰٫۲۹ و طول جغرافیایی ۵۷٫۰۶ قرار گرفته‌است.

آب و هوا:
متوسط مقدار باران در طول سال در کرمان معادل ۱۲۲٬۷ میلی‌متر است. بطور کلی آب و هوای این شهر به دلیل ارتفاع زیاد از سطح دریا به نسبت خنک و معتدل است. کرمان سومین مرکز استان مرتفع ایران بعد از شهرکرد و یاسوج است.
تابستان‌های کرمان نسبتاً خنک و زمستان‌های آن بسیار سرد است. بیشترین میزان بارش برف در شهر کرمان مربوط به سال ۱۳۵۱ بوده‌است که با ۴ روز بارش برف در این شهر ارتفاع برف به ۷۰ سانتی‌متر رسید.

دین:
دین اکثر مردم شهر کرمان اسلام و مذهب مردم شیعه است و نیز مرکز فعالیت و تجمع شیخیه در شاخه کریمخانیه این شهر می‌باشد. برای این فرقه این شهر مقدس است. بزرگان ایشان چون محمدکریم خان کرمانی ،محمد خان کرمانی، حاج زین العابدین خان ابراهیمی، حاج ابوالقاسم خان ابراهیمی، حاج عبدالرضا خان ابراهیمی در این شهر زندگی می‌کردند و مسجد ابراهیمی در کرمان متعلق به ایشان است. جمعیت چند هزار نفری از زرتشتیان و اقلیتی از کلیمیان (یهودیان) نیز در کرمان زندگی می‌کنند. در این شهر اقلیت‌های دینی مراسم‌ها و جشن‌های آیینی خود را آزادانه برگزار می‌کنند. جشن باستانی سده که در نوع خود بزرگترین جشن زرتشتیان می‌باشد همه ساله در بهمن ماه در کرمان برگزار می‌شود و جشن سده کرمان در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار فرهنگی ملی ایران ثبت گردید.

فرهنگ و ادب:
قومیت :
تقریباً تمامی مردم شهر کرمان همچون سایر مناطق مرکزی ایران از قوم آریایی و فارس می‌باشند اما در قرون گذشته در مواردی اقوام مختلفی خصوصاً از اقوام و عشایر ترک آسیای میانه و حتی مغول به مناطقی از استان کرمان کوچ داده شده‌اند و همچنین تعدادی از عشایر لر بویراحمدی و لر لک و نیز طوائفی از قوم بلوچ نیز در ادوار گذشته به این استان مهاجرت کرده‌اند که عمدتاً مگر در موارد معدود، به دلیل معاشرت و اختلاط با افراد بومی در گذر زمان استحاله شده و هویت خود را از دست داده و قابل تشخیص نمی‌باشند.

زبان و گویش:
در شهر کرمان زبان اهالی زبان فارسی و لهجه کرمانی می‌باشد.
از آنجا که استان کرمان پهناورترین استان ایران است، به دلیل مهاجرت اقوام مختلفی از جمله ترک، لر، و بلوچ به منطقه کرمان در طول تاریخ، تنوع زیادی در لهجه و گویش محلی در شهرستان‌های مختلف این استان نیز ایجاد شده و هم اینک گویش‌ها و لهجه‌های متفاوت و متنوعی در این استان به چشم می‌خورد.

کرمان از نگاه شاعران بزرگ:
فردوسی
چو بگذشت یک چند بر هفتواد
مر آن حصن را نام کرمان نهاد
مولوی
کبوترخانه جان‌ها از او معمور گشت
پس چرا این زیره را من سوی کرمان می‌برم

شاه نعمت‌الله ولی
هرچند کز روی کریمان خجلیم
غم نیست که پرورده این آب و گلیم
در روی زمین نیست چو کرمان جایی
کرمان دل عالم است و ما اهل دلیم

سعدی
که می‌برد به عراق این بضاعت مزجاة
چنان‌که زیره به کرمان برند و کاسه به چین؟

خواجوی کرمانی
آنها که ندارن نم چشم و غم دل
خاصیت این آب و هوا را نشناسند

میرزا آقاخان کرمانی
گر از ملک کرمان سرایم رواست
که هندوستانی خوش آب و هواست

راجی کرمانی
ببال ای بر و بوم کرمان زمین
ز عزّ و شرف تا به چرخ برین
زمین تو بالاتر از آسمان
مکان تو بالاتر از لامکان

محمد فرخی یزدی
اهل کرمان همه آسوده و فارغ ز بلا
کس بر ایشان نکند ظلم، چه پنهان چه ملا

واعظ قزوینی
اگر قماش‌شناسی برای فرشِ سرا
کدام قالی کرمان چو آب و جاروب است

قاآنی
حدیث خلد با شیرازیان، اکنون بدان مانَد
که مشتی زیره، زی کرمان برند از بهر کرمانی

دکتر احمد ناظرزاده کرمانی
گرت هواست که هرگز به عافیت نرسی
غریب پرور و خودکش چو اهل کرمان باش

خوراک و شیرینی‌های محلی:
کرمان همانند سایر شهرهای ایران، از انواع غذاهای سنتی و با طعم‌های متفاوت برخوردار است که برخی از آن‌ها در مناسبت‌های ویژه و تعداد بسیاری نیز به شکل عادی در طی سال تهیه می‌شود.

غذاهای محلی :
فالوده کرمانی، آش شولی (اوماچو)، روغن جوشی، چغوک بریزو، حلیم بادمجان، آش آماج، آش شلغم، آش جو (کرمانی)، آش مخلوط، آش کدو، آبگوشت کرمانی، توکی، گندم شیری، کاکل کنف شادانه، قاتق تخمه، قاتق، قاتق بنه، زیر جوش، کشک گردو، کشک یونجه، سردوش، اشکنه، کشک کدو، کشک سیب، گورماست، سیراب بنه، کله جوش، بز قرمه، کشک و بادمجان، نان پز، کاچی، قاتق شیر، برشتو، نان پر، نان چرب و شیرین، خرماست، خرما تخم مرغ، کپو، روغن جوشی و چنگ مال


کلمپهٔ گردویی کرمان
شیرینی‌های محلی ویرایش
کلمپه
کماچ سهن
قطاب
برشتو
نان چرخی
شیرینی خانگی پرریز
خرمابریز
جاذبه‌های گردشگری ویرایش

گنبد جبلیه، مربوط به دورهٔ ساسانیان

محراب و سقف مسجد ملک (امام)

کرمان به دلیل موقعیت خاص تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی خود همیشه به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و همه ساله میزبان تعداد فراوانی از گردشگران داخلی و خارجی می‌باشد.

جاذبه‌های تاریخی:
کرمان از استان‌های مهم و تاریخی کشور به حساب می‌آید. استان کرمان مرکز جنوب‌شرق کشور است و به نوعی مرجع صنعتی، فرهنگی، سیاسی، کشاورزی دانشگاهی-علمی، مذهبی و سایر شاخص‌ها در میان استان‌های منطقه جنوب شرق کشور است. استان کرمان همچنین بیش از ۶۶۰ اثر ملی ثبت شده دارد و از استان‌های تاریخی ایران است.
استان کرمان پنج اثر ثبت شده در میراث جهانی یونسکو دارد و رتبه نخست ایران را از این حیث دارد.


باغ فتح‌آباد
گنبد جبلیه: از بناهای مربوط به دوران قبل از اسلام است که به نام گنبد گبری نیز در تواریخ آمده‌است. در تمامی تواریخ بنای گنبد به دورهٔ ساسانیان نسبت داده می‌شود (گویا آتشکدهٔ بوده‌است - یا قبر یکی از زرتشتیان). در کرمان در مورد این بنا این‌گونه شایع است که در ملات آن شیر شتر استفاده شده و از این رو در استحکام آن نقشه داشته‌است.
مجموعه گنجعلیخان: شاهکار عصر صفویه و یکی از زیباترین و پربیننده‌ترین اماکن تاریخی شهر کرمان به‌شمار می‌رود. این مجموعه که یادآور تلاش گنجعلیخان حاکم وقت کرمان است، شامل: بازار، حمام، میدان، کاروانسرا، آب انبار، مسجد و ضرابخانه‌است. حمام گنجعلیخان یکی از بخش‌های معروف و دیدنی این مجموعه‌است که معماری زیبای آن تحسین هر بیننده‌ای را برمی‌انگیزد. به دلیل این‌که این حمام به موزهٔ مردم‌شناسی تبدیل شده مجسمه‌های مومی در جاهای مختلف حمام قرار گرفته که افرادی از طبقات مختلف جامعه آن زمان نظیر خوانین، روحانیون، پیشه وران و مردم عادی را نشان می‌دهند.
باغ شازده: باغ شازده یا شاهزاده یکی از زیباترین باغ‌های تاریخی ایران مربوط به دورهٔ قاجاریه می‌باشد که در شهر ماهان، حوالی شهر کرمان در دامنه کوه بلند و زیبای تیگران واقع شده‌است. این باغ در تاریخ سی‌ام تیرماه ۱۳۹۰ به ثبت جهانی یونسکو رسیده‌است.
مسجد جامع مظفری: در قرن هشتم (سال۷۵۰) هجری قمری و در زمان آل مظفر بنا شده‌است و در میدان مشتاق کرمان قرار دارد. �پوپ� باستان‌شناس معروف این مسجد را از مفاخر معماری اسلامی، ایرانی و زمینه بالندگی این سرزمین می‌داند.
مسجد جامع ملک: (که پس از انقلاب اسلامی ایران به مسجد امام تغییر نام داده) در قرن پنجم و در زمان سلجوقیان ساخته شده‌است، قدمتی هزارساله دارد و هم‌اکنون در بخش جنوبی ناحیهٔ تاریخی بازار کرمان واقع است. این مسجد ۱۰۱ متر طول و ۹۱ متر عرض دارد و از جمله مساجد چهارایوانی به‌شمار می‌رود. برج سلجوقی نیز در همین محدوده واقع شده‌است که در ضلع شمال شرقی مسجد ملک کرمان قرار گرفته‌است.
آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی: آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی (عارف و شاعر نامی قرن نهم) در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر کرمان در شهر ماهان واقع شده‌است. این بنا ۳۲۰۰۰ مترمربع مساحت دارد. این مجموعه طی شش قرن بنا شده و تداوم معماری ایران را در شش قرن گذشته و به صورت زیبایی به تماشا گذارده‌است. بیشترین توسعه این مجموعه در دوران قاجاریه انجام شده‌است.

آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی
بازار کرمان: این راسته بازار از میدان ارگ شروع و به میدان مشتاقیه ختم می‌شود. هر بخش از بازار کرمان در زمان یکی از فرمانروایان این شهر ساخته شده و به خاطر برخی ویژگی‌هایش در ایران منحصربه‌فرد و دارای شهرت جهانی است. این بازار طولانی‌ترین راسته بازار ایران محسوب می‌شود.
آتشکده زرتشتیان: کرمان میزبان جمعیتی چند هزار نفره از زرتشتیان است. آتشکده زرتشتیان کرمان یکی از زیباترین آتشکده‌های جهان به‌شمار می‌آید. تنها موزهٔ مردم‌شناسی زرتشتیان جهان نیز در این آتشکده جای دارد. کرمان یکی از معدود شهرهایی است که هنوز جشن سده (از جشن‌های ملی ایران) هر ساله ۱۰ بهمن ماه در آن برگزار می‌شود. جشن سده کرمان در فهرست آیین‌های ملی ایران ثبت شده‌است.

حصار شهر قدیم کرمان: از آثار ملی ایران و مربوط به دورهٔ قاجاریه است.
شیوشگان:کوه شیوشگان یا کوه صاحب الزمان در قسمت شرق شهر کرمان در استان کرمان است. قدمت دستکند آن به ۱۲ هزار سال قبل بر می‌گردد که �شیوشگان� نام باستانی آن کوه است.
بقایای دایناسورها.
یخدان مؤیدی برای ذخیره یخ در گذشته به کار می‌رفته‌است و در تقاطع خیابان ابوحامد و خورشید واقع است.

مسجد گنجعلیخان
یخدان زریسف
یخدان جو مویدی مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان سام (پیروزی) واقع شده‌است.
ارگ راین: این قلعه تاریخی در حوالی شهر راین در نزدیکی کرمان واقع است که با مساحتی بیش از بیست و دو هزار مترمربع، دومین بنای خشتی بزرگ جهان بعد از ارگ بم محسوب می‌شود. گفته می‌شود قدمت آن به دوره ساسانیان بر می‌گردد.
قلعه دختر و قلعه اردشیر: از یادگارهای هنر معماری پیش از اسلامی است که قدیمی‌ترین آثار تاریخی در کرمان به‌شمار می‌روند و بقایای آن اعجاب بینندگان را برمی‌انگیزد. ساختمان‌های این قلعه روی هم به دو قسمت مجزا تقسیم می‌شوند. قسمتی که بر فراز قلعه نسبتاً مرتفع جنوب شرقی قرار دارد و سابقاً قلعه کوه نامیده می‌شد و کاملاً به علت وضعیت طبیعی از قلعه دیگر مجزاست. قسمت دوم بر تپه کوتاه تری قرار دارد و به قلعه دختر یا آتشکده آناهیتا موسوم است. قلعه اردشیر در بالای تپه مرتفعی واقع شده که تا سطح جلگه قریب پانصد پا ارتفاع دارد. دیوارهای قلعه از خشت‌های بسیار ضخیم ساخته شده‌است.

مجموعه وکیل: که به دستور یکی از فرماندهان دیگر در زمان قاجاریه ساخته شده‌است و شامل بازار وکیل، حمام وکیل و کاروانسرای وکیل است.
مجموعه ابراهیم خان: ابراهیم خان ظهیر الدوله حاکم کرمان در دورهٔ قاجاریه با ساخت بازار، حمام، آب انبار، مدرسه و خانه مدرس، بانی این مجموعه بوده‌است.
تخت درگاه قلی بیگ: مقبره یکی از نوادگان بهرام بیگ به نام درگاه قلی بیگ است. درگاه قلی بیگ از امرای اواخر دورهٔ صفویه و رئیس ایل افشار در کرمان بوده‌است. وی، تنها فرد معروف افشار بود که طی ۱۵۰ سال بعد از گنجعلیخان نامش بر سر زبان‌ها بوده‌است.
آرامگاه خواجه اتابک: از آثار قرن ششم هجری قمری و مربوط به دوران سلجوقیان می‌باشد. این بنا محل دفن �خواجه محمد اتابک� از رجال دوران سلجوقیان است.
آرامگاه مشتاق علیشاه: گنبد مشتاقیه که به سه گنبد نیز شهرت دارد، از آثار دوران قاجاریه در شهر کرمان است. سه گنبد در سال ۱۲۶۰ قمری بر روی قبور مشتاق علی شاه (عارف بزرگ قرن دوازدهم ه‍. ق)، شیخ اسماعیل و کوثرعلیشاه بنا گردید. آثار تزئینی مجموعهٔ مشتاقیه که در قرن اخیر ساخته شده‌است شامل کاشی‌کاری، نقاشی، گچبری، کاربندی و مقرنس می‌باشد.
باغ موزه هرندی: از آثار ملی ایران، شامل باغ زیبا، موزهٔ دیرینه‌شناسی و موزه ساز
خانه امینیان: مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان شریعتی، کوچه ته باغ لله، پلاک ۵۲۵ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه غفاری: مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان شهید مطهری (احمدی)، کوچه شهید مطهری، پلاک ۲ واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه پرداختی: نمونه‌ای از خانه‌های زیبای ایرانی و از آثار ملی ایران و مربوط به دورهٔ قاجاریه است.
جاذبه‌های طبیعی

باغ شازده

باغ آقا، کنسولگری پیشین انگلستان در کرمان
کویر لوت شهداد: از جمله مناطق طبیعی کرمان که همواره مورد توجه ایرانگردان و جهانگردان قرار داشته کویر لوت شهداد است. گرمترین نقطه کره زمین با درجه حرارت ۷۰٫۷ درجه سانتیگراد در این کویر قرار دارد.
دیگر جاذبه طبیعی این منطقه کلوت‌های شهداد است که بزرگترین عارضه کلوخی طبیعی دنیا به‌شمار می‌آید و به عنوان منحصربه‌فردترین و جذابترین عارضه کویر نام برده می‌شود. کلوتها در اثر فرسایش آبی و بادی طی هزاران سال شکل گرفته‌اند و از دور مانند شهری بزرگ اما بدون جمعیت به نظر می‌آیند.
کوه هزار: با ۴۵۰۱ متر ارتفاع، چهارمین کوه مرتفع ایران و مرتفع‌ترین قله جنوب کشور است.
روستاهای دامنه کوه هزار، با آب و هوایی دلپذیر و آبشار راین که در دل این کوه قرار دارد، در فصل بهار و تابستان پذیرای میهمانان زیادی است. این کوه سرچشمه رودخانه بزرگ هلیل رود است. همچنین مرتفع‌ترین مناطق مسکونی ایران روستاهای باب زنگی و اردیکان با ارتفاع بیش از ۳۳۰۰ متر در کوه هزار قرار دارند.
باغ نظر: باغ نظر بیش از۲۵۰ سال قدمت دارد. اکنون این باغ به عنوان پادگان آموزشی ۰۵ نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌شود.
باغ بیرم آباد: این باغ که در شرق شهر کرمان و در جوار بنای تاریخی تخت درگاه قلی بیگ قرار دارد، توسط بیرام بیگ افشار در دورهٔ صفویه ساخته شده‌است.
باغ نشاط:این باغ در انتهای خیابان فردوسی کرمان قرار دارد، از باغ‌های قدیمی است که حوادث تاریخی مهمی از جمله محاصره سردار نصرت حاکم کرمان در بیش از یک قرن پیش در آن اتفاق افتاده‌است. تاریخ احداث این باغ به دوران قاجاریه بازمی‌گردد.
باغ آقا: بنای این باغ مربوط به دوره قاجاریه‌است و محل کنسولگری انگلستان در کرمان بوده‌است.
باغ فتح‌آباد: این باغ در ۲۵ کیلومتری شهر کرمان قرار دارد و در سال ۱۲۵۵ هجری خورشیدی توسط فضلعلی خان بیگلربیگی از حاکمان کرمان در زمان قاجاریه ساخته شده‌است و ۱۳۵سال قدمت دارد.
باغ سرآسیاب: این باغ متعلق به دورهٔ سلجوقیان است. باغ سرآسیاب در جنوب شرقی شهر کرمان واقع شده‌است.

باغ مشیز: باغ مشیز متعلق به دورهٔ قراختائیان است که کرمان پایتخت بوده‌است و واقعه �رقص ترکانی� در این باغ اتفاق افتاده‌است. (تاریخ کرمان۱۵۶)
باغ گلشن: باغ گلشن کرمان توسط ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان در دوران قاجار ساخته شده‌است و ادامه ارگ کرمان است.
باغ دیلمقانی: این باغ مربوط به دورهٔ قاجاریه است و اکنون به عنوان پرورشگاه مورد استفاده قرار گرفته‌است.
باغ لله: باغ لل اکنون تنها نامی از خود به یادگار دارد و متعلق به خواجه اتابک برقوش در دورهٔ سلجوقیان است.
جاذبه‌های مذهبی

امامزاده حسین جوپار
امامزاده حسین جوپار: یکی از مهمترین زیارتگاه‌های شیعه در ایران است. برخی از علمای شیعه ارزش زیارتیِ آن را برابرِ شاه‌چراغ در شیراز می‌دانند.
بنای این آرامگاه مربوط به دورهٔ صفویه است. داخل ضریح، قبر سه امامزاده، حسین، قاسم و عبدالله که از فرزندان موسی کاظم می‌باشند وجود دارد.
مهدیه و مسجد مقدس صاحب الزمان
امامزاده محمد
آستانه شاه نعمت‌الله ولی
مسجد جامع مظفری
مسجد جامع ملک
آتشکده زرتشتیان کرمان: واقع در خیابان شهدا
آتشکده و باغچه بُداق آباد کرمان: واقع در خیابان سده
کنیسه کرمان: واقع در خیابان دکتر شریعتی حدفاصل چهارراه ولی عصر و چهارراه کاظمی

موزه‌ها

موزه زرتشتیان ایران

موزه هنرهای معاصر صنعتی
موزه هنرهای معاصر صنعتی: دومین موزه بزرگ هنرهای معاصر ایران، شامل آثار ارزشمندی از ۸۳ هنرمند ایرانی و ۱۶ هنرمند خارجی از جمله علی‌اکبر صنعتی، کمال‌الملک، سهراب سپهری، هنری مور، واسیلی کاندینسکی، پرویز تناولی و ژازه تباتبایی
باغ موزه هرندی: از آثار ملی ایران، شامل باغ زیبا، موزهٔ دیرینه‌شناسی و موزهٔ ساز
موزه زرتشتیان: اولین و تنها موزهٔ مردم‌شناسی زرتشتیان جهان،واقع در آتشکده زرتشتیان کرمان، شامل جلوه‌هایی از فرهنگ و آداب و رسوم زرتشتیان در گذشته و همچنین اسناد و آثار کهن از جمله یک جلد کتاب دستنویس گاتاها

باغ موزه دفاع مقدس: شامل باغ زیبا، گلزار شهدای گمنام، و موزه آثار و اسناد مربوط به جنگ ایران و عراق و ادوات نظامی، متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
موزهٔ ذوالفقار: بزرگترین موزه ادوات نظامی قدیمی ایران و جزو ده موزه نظامی برتر جهان، متعلق به ارتش جمهوری اسلامی ایران
موزهٔ مطبوعات: اولین و تنها موزه مطبوعات ایران مربوط به دورهٔ قاجاریه
موزهٔ سکه: واقع در ضلع شمالی میدان گنجعلیخان، شامل سکه‌های کشف یا ضرب شده در شهر کرمان از دورهٔ هخامنشیان تا معاصر
موزهٔ مردم‌شناسی: واقع در حمام گنجعلیخان، شامل مجسمه‌های مومی زیبا در جاهای مختلف حمام که افرادی از طبقات مختلف جامعه قدیمی شهر کرمان از جمله خوانین، روحانیون، پیشه وران و مردم عادی را نشان می‌دهند.
موزهٔ شاه نعمت‌الله ولی: واقع در آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی
موزهٔ سنگ: واقع در گنبد جبلیه، شامل آثار سنگی باستانی از جمله قدیمی‌ترین پرچم سنگی جهان
موزهٔ شهید باهنر: واقع در منزل شهید دکتر محمدجواد باهنر
موزهٔ ساعت: این موزه در محله (خیابان) زریسف واقع شده‌است.
موزه روحانیت
موزه پزشکی
موزه فرش
موزه بزرگ شهر
موزه آکواریوم و تاریخ طبیعی و تاکسیدرمی کرمان:این موزه در پارک شهید مطهری کرمان واقع شده‌است.
موزه پلیس: این موزه در ساختمان دفتر تحقیقات کاربردی پلیس واقع در چهارراه فرهنگیان قرار دارد.
سرانه فضای سبز
سرانه فضای سبز شهرکرمان ۱۸ مترمربع به ازای هرنفر است که بالاتراز متوسط کشوری است. در شهرکرمان ۱۸۲ پارک وجود دارد.

مراکز تفریحی

نمای آسیاب بادی در روز
آسیاب بادی کرمان: مجموعه توریستی، رستورانی آسیاب بادی کرمان بزرگترین سازه آسیاب بادی در خاورمیانه است که کاربری تشریفاتی دارد. ساختمان این رستوران، کافی شاپ یکی از منحصر به فردترین سازه‌های طراحی و اجرا شده در ایران است که سازه بیرونی‌اش با ارتفاع ۲۶ متر و قطر ۱۲ متر به سبک آسیاب بادی‌های هلندی ساخته شده و در داخل شامل ۲ طبقه سالن پذیرایی و یک طبقه آشپزخانه و تأسیسات می‌باشد. رستوران آسیاب بادی در کیلومتر ۲۰ محور گردشگری هفت باغ علوی (کرمان به سمت ماهان) قرار گرفته‌است.
پردیسان جنگلی قائم: بزرگترین جنگل دست کاشت ایران، با وسعت بیش از ۳۰۰ هکتار، شامل جاذبه‌های طبیعی (جنگل، کوهستان، آبشار و رودخانه)، جاذبه‌های مذهبی (مسجد مقدس صاحب الزمان و گلزار شهدا)، جاذبه‌های تاریخی (گنبد جبلیه و تخت درگاه قلی بیگ) و مراکز تفریحی (پیست کارتینگ، پیست موتور کراس، دیواره‌های طبیعی صخره‌نوردی، مسیر دوچرخه سواری و اسکیت و شهربازی)، قهوه‌خانه، کافی شاپ و رستوران.
پیست اسکی سیرچ: تنها پیست اسکی جنوب شرق ایران
مجتمع كشاورزي ساسان مهيمي (جنوب استان)

تله کابین کرمان و بام کرمان (در حال احداث)
فرودگاه تفریحی کرمان: دومین فرودگاه تفریحی کشور، شامل باند هواپیمای فوق سبک، آشیانه‌های تعمیرات و نگهداری، پارک هوانوردی، پارک هوا فضا، پارک شهدای خلبان، سایت ورزش‌های هوایی، کافی شاپ و رستوران.
پیست کارتینگ
پیست موتور کراس
پارک جنگلی شهید باهنر: دیگر پارک جنگلی بزرگ کرمان که روزهای زوج هفته مخصوص بانوان است.
شهربازی بزرگ کرمان
باغ وحش کرمان
بوستان شهید مطهری
بوستان شورا (پارامونت)
بوستان مادر
شهربازی سرپوشیده پارک مادر
بوستان ریاضیات
بوستان پدر
هتل‌ها ویرایش
هتل بین‌المللی پارس کرمان(★★★★★)
هتل سنتی وکیل (۵ ستاره)(درحال احداث)
هتل بام کرمان (ساخت در آینده)
هتل جهانگردی(★★★★)
هتل گواشیر(★★★)
هتل هزار(★★★)
هتل اخوان(★★)
هتل امین(★★)
هتل کرمان(★★)
هتل ناز(★★)
هتل ایرانگردی(★★)
هتل آسا(★★)
هتل صحرا(★)
هتل آسمان(★)

هنر و صنایع دستی:
هنر
کرمان یکی از خاستگاه‌های هنر در ایران و حتی جهان است. قالی کرمان، پته دوزی، مسگری و سایر هنرها کرمان را به یک گنجینه هنری در ایران تبدیل کرده‌است.

فرش کرمان
فرش کرمان که از قدمت بالایی برخوردار است، چند دوره تاریخی را پشت سرگذاشته‌است.

دوره نخست یا عصر ترمه: این دوره هم‌زمان با زوال شال‌بافی در کرمان است. در این زمان بازرگانان تبریز برای حفظ قالیبافی در نقاطی مانند هریس، تبریز، مشهد، اراک و کاشان کارگاه‌های قالیبافی دایر کردند و در برخی نقاط به قالیبافان محلی سفارشهایی دادند و در نقاطی مانند کرمان به خرید قالی پرداختند که این کار موجب گسترش قالیبافی در کرمان شد. طراحان قالی در کرمان در این موج تازه گسترش قالیبافی، طرحهایی براساس نقشه شالهای کرمان یعنی نگاره‌های بته جقه و کاربردهای گوناگون آن تهیه می‌کردند. کاربرد نام عصر ترمه به خاطر الهام گرفتن از همین شالهای ترمه می‌باشد.
عصر بازگشت: این دوره در واقع دوره بازگشت به نقوش سنتی می‌باشد. با پایان یافتن جنگ جهانی اول و تغییر سلیقه بازار در آمریکا، تغییر اساسی در طرحهای کرمان بوجود آمد و نقش و نگاره‌های صفوی مورد تقلید هنرمندان کرمان قرار گرفت. نقشه‌های اسلیمی و گل‌های شاه عباسی و نقشهای قاب قرآنی و ترنج و لچکهای انبوه رایج شد. در اواخر این دوره باز هم بعلت بحران اقتصادی در آمریکا و توقف خریدها و سفارش‌ها، شاهد تمایل طراحان به نقوش قبلی هستیم.
عصر گوبلن: وجه تسمیه این دوره بخاطر تأثیر گرفتن نقوش قالیها از طرحهای فرانسوی به نام گوبلن می‌باشد، در واقع می‌توان گفت طرحهای قالی در این دوره اصالت خود را از دست می‌دهند. نقشهای اوبوسن و ساونری که همگی گوبلن خوانده می‌شوند، یکسر از فرانسه می‌رسید و بر دست نقاشان کرمانی باسمه برداری می‌شد و به کارگاه می‌رفت شاید بتوان گفت که در همین دوره‌است که موتیفی به نام گل فرنگ وارد قالی‌های ایران می‌شود.
بطور کلی آنچه موجب شهرت طرحها و نقوش کرمان شده‌است، استفاده از موتیفهای بسیار ریز که به صورت گسترده در زمینه قالی پخش شده‌اند و یک طرح پرکار را بوجود آورده‌اند. نکته قابل ذکر دیگر این است که طراحان کرمانی از نقوش گل و برگ و درخت استفاده کرده و می‌کنند. شرکت سهامی فرش کرمان نیز با بیش از ۶۰ سال سابقه از قدیمی‌ترین تولیدکنندگان فرش‌های اصیل کرمان است. از جمله طرح‌های معروفی که در کارگاه‌های قالیبافی کرمان بافته می‌شود به طرح‌هایی چون سبزیکار، طرح‌های تصویری و افشان می‌توان اشاره کرد که بهترین طرح‌های سبزیکار اغلب در حوزه قالیبافی راور بافته می‌شود و مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: طرح حافظ، لیلی و مجنون، خیام و منظره. طرح‌های افشان به ویژه افشان شاه‌عباسی که شاید برترین آن‌ها در دوره معاصر، حاصل دست توانای طراحان خاندان شاهرخی بوده‌است و نیز نقوش قاب قرآنی، انواع درختی، گلدانی تلفیقی از دیگر طرح‌های معروف کرمان است و انواع گل فرنگ طرح‌های گوبلنی در اوایل سده سیزدهم هجری شمسی بخش مهمی از طرح‌های منطقه کرمان را به خود اختصاص داد که برگرفته از هنرهای تزئینی غیرایرانی بود و طرح‌های شکارگاه، بازوبندی، خشتی و لوزی خاتم از دیگر طرح‌های این منطقه هستند.در مورد طرحهای رایج امروزی در کرمان نویسندگان کتاب‌های مقدمه‌ای بر شناخت قالی ایران و فرشنامه ایران معتقدند که این طرحها عبارتند از: طرحهای خوشه انگوری، سبزیکار چمنی، گلدانی و درختی، ستونی ۳۳ پل، برگ چغندری، قاب قرآنی، بته جقه‌ای، لچک ترنج کف ساده و همچنین نقشه‌های گل فرنگ و گوبلن یا نقشه‌های شکارگاه و افشان، بازوبندی، خشتی. به‌طور کلی قالی‌های کرمان را می‌توان به دو گروه شهری‌باف و عشایری‌باف تقسیم کرد که شهر کرمان مهم‌ترین مرکز عرضه قالی‌های شهری باف و سیرجان مهم‌ترین مرکز عرضه فرش‌های عشایری هستند.


پته کرمان
پته
پته دوزی نوعی از رودوزی‌های ایرانی است که طی آن تمام سطح پارچه بوسیلهٔ بخیه‌های نخی و رنگین پوشیده می‌شود و هنرمندانی که اکثراً نیز از زنان و دختران خانه‌دار هستند با کمک سوزن نقوشی ذهنی را که الهام گرفته از پندارها و بینش‌های شخصی شان است بر زمینهٔ پارچهٔ پشمی ضخیمی به نام �عریض� می‌نشانند.

ظروف مسی
کرمان یکی از معروفترین شهرها در زمینه مسگری است و صنایع دستی مس از صنایع دستی مهم کرمان محسوب می‌شود.

خیابان‌ها و معابر مهم شهر ویرایش
شریعتی، ۲۴ آذر، بهمنیار، امام جمعه، باقدرت، بلوار جمهوری اسلامی، میدان آزادی، هزار و یک شب، شفا، الغدیر، شهاب، استقلال، منتظری (جهاد)، احمدی (مطهری)، خورشید، ۱۷ شهریور، شهدا (زریسف)، فیروزاباد، مدیریت. حکیم. بلوارباستانی پاریزی. خیابان کارگر. میرزا آقاخان، مولوی، حافظ، سعدی، امام خمینی، سرباز، شاه (شاه نعمت‌الله ولی)، بلوار ۲۲ بهمن، ابوذر، رسالت، مشتاق، پل روگذر غدیر، پل روگذر با قدرت، پل روگذر ۹ دی، پل روگذر فجر، پل روگذر ۲۴ مهر، میدان خواجو، بلوار ۲۴ مهر، سرآسیاب، باهنر (ناصریه)، مهدیه، سده، مالک اشتر، شیخ احمد کافی، عباس‌پور (پارادیس، دستغیب، صدوقی

بزرگراه‌های شهری
کرمان از شهرهایی است که بزرگراه‌های متعددی در آن احداث شده‌است تا از بار ترافیک درون شهر کاسته شود. البته تا حدودی مؤثر بوده‌اند اما با این وجود همچنان ترافیک شهری کرمان بالا است. کرمان در زمینه احداث بزرگراه‌های شهری از شهرهای پیشتاز است.

بزرگراه یادگار امام
بزرگراه امام خمینی
بزرگراه امام رضا
بزرگراه آیت‌الله خامنه‌ای
بزرگراه امام علی
بزرگراه گردشگری هفت باغ

امکانات فرهنگی

نشریه‌ها
پایگاه اطلاع‌رسانی آرمان کرمان
پایگاه اطلاع‌رسانی بوتیا
روزنامه پیام ما
روزنامه کرمان امروز
روزنامه حدیث کرمان
روزنامه واقعه
هفته نامه صدای تاک
روزنامه سفیر کرمان هفته نامه مهر کریمان
سینماها و سالن‌های نمایش
شهر تماشا (پارامونت)
آسیا
مهتاب
نور
درخشان
تماشاخانه پارس

نگارخانه‌ها
نگارخانه فریاد
نگارخانه صورتگر
نگارخانه مهر
نگارخانه بهشت
نگارخانه هومهر

فرهنگسراها
فرهنگسرای دفاع مقدس
فرهنگسرای کوثر
فرهنگسرای جان جهان: توکل آباد
خانه فرهنگ بوعلی
خانه شهروند بهار
خانه فرهنگ بهشت: فیروزآباد
خانه فرهنگ قمر بنی هاشم
خانه فرهنگ ادب
فرهنگسرای خواجه اتابک

کتابخانه‌ها
شهر کرمان دارای ۱۹ کتابخانه می‌باشد به نام‌های: کتابخانه ملی کرمان، شهید مفتح، شهید بهشتی، شهید مطهری، کتابخانه مسجد جامع کرمان، کتابخانه مروه، کتابخانه تخصصی علوم قرآنی، کتابخانه تخصصی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، کتابخانه یزدانی فرد و کتابخانه امام.

نمایشگاه بین‌المللی جنوب شرق
این مکان نمایشگاهی در بزرگراه هاشمی رفسنجانی قرار دارد.

حمل و نقل
کلانشهر کرمان به عنوان مرکز سیاسی، فرهنگی و صنعتی منطقه جنوب شرق قرار دارد و این امر حمل و نقل را برای این شهر از اهمیت بالایی برخوردار ساخته‌است.
شهری ویرایش
در شهر کرمان پل‌های روگذر و زیرگذر بسیاری وجود دارد و این پل‌ها به کاهش ترافیک در برخی از نواحی این شهر کمک بسیاری کرده‌است. کلانشهر کرمان دارای خطوط اتوبوسرانی و تاکسیرانی فعال و پرتردد است. تعداد اتوبوس‌های خط واحد کرمان به بیش از۳۰۰ دستگاه رسیده‌است. کرمان همچنین یکی از معدود شهرهایی است که طرح کارت الکترونیکی اتوبوس را به صورت جدی پیاده‌سازی کرده‌است و در این زمینه به شکلی مؤثر فرهنگ‌سازی شده‌است و توسط شهروندان کرمانی انجام می‌شود.

قطارشهری کرمان (متروی کرمان)
احداث قطار شهری کرمان به تصویب شورای شهر کرمان رسیده‌است و در صورت تصویب در مراجع قانونی بالادست و نیز تأمین اعتبارات لازم، ساخت آن در سال‌های آینده آغاز خواهد شد. تعداد خطوط، مسیر و ابتدا و انتهای هر خط، نوع سامانه، ظرفیت، سرعت تجاری، طول، تعداد و موقعیت ایستگاه‌ها و سایر ویژگی‌ها پس از تصویب نهایی مشخص خواهد شد. با این حال محتمل‌ترین گزینه، خط شرقی - غربی، از ورزشگاه امام علی، واقع در انتهای غربی بلوار جمهوری و در نزدیک فرودگاه بین‌المللی کرمان، تا میدان شهدا (فلکه مشتاقیه) می‌باشد. بنا بر اظهار شهردار کرمان، سامانه‌های مترو و قطار شهری(LRT) منتفی شده و تنها سامانه مورد نظر تراموا است.در آبان ماه سال نود و چهار شهرداری کرمان از مترو به عنوان حمل و نقل عمومی کرمان و در کنار آن تراموا خبر داد. همچنین با ایجاد سازمان قطارشهری کرمان و حومه موافقت شد.

بین شهری
فرودگاه بین‌المللی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی کرمان
شرکت هواپیمایی ماهان ایر
شرکت بین‌المللی هوایی ماهان ایر متعلق به کرمان است و از کرمان به دنیا معرفی شده‌است. پروازهای کرمان به اقصی نقاط ایران و جهان در حال انجام است. این شرکت در سال ۱۹۹۲ میلادی در کرمان تأسیس شد و اکنون در لیست شرکت‌های بزرگ هواپیمایی جهان قرار دارد.

پایانه مسافربری
پایانه مسافربری جدید کرمان که در خرداد ماه سال۱۳۹۲ افتتاح شده‌است. این پایانه با نام آدینه کریمان در شهر کرمان و در سه طبقه ساخته شده و مجهز به هتل و امکانات جانبی نیز می‌باشد و بزرگترین و مدرن‌ترین پایانه مسافربری جنوب شرق ایران ویکی از بزرگترین‌ها در کشور است.
راه‌آهن
شهر کرمان به دلیل موقعیت خاص خود از راه‌آهن و قطار برخوردار است و تعداد زیادی از مسافران با قطار جابجا می‌شوند. همزمان با آغاز ساخت یکی از بزرگترین کارخانه‌های فولاد در شهر بافت عملیات مطالعاتی ساخت راه‌آهن سیرجان بافت آغاز شده و همچنین با وصل راه‌آهن سیرجان بافت به کرمان سیرجان بیش از پیش از موقعیت صنعتی و اقتصادی برخوردار خواهد شد. همچنین با وصل خط راه‌آهن سیرجان شیراز سیرجان به بهمراه کرمان چهار راه بزرگ ترانزیتی ریلی خواهند شد که علاوه بر رشد صنعتی قابل توجه اشتغال زایی بی نظیری خواهد داشت

مسیرهای اصلی دسترسی به شهر کرمان
ورودی از سمت سیرجان، شیراز و بندرعباس
ورودی از سمت رفسنجان، تهران، یزد و اصفهان
ورودی از سمت بم، زاهدان
ورودی از سمت زرند و راور و مشهد
ورودی از سمت جوپار، بافت و بندرعباس
ورودی از سمت بندرعباس، رودان، کهنوج، جیرفت و راین

کرمان آینده
کلانشهر کرمان یکی از شهرهای در حال توسعه و با رشد سریع در ایران است و در سال‌های اخیر عملاً به عنوان مرکزیت جنوب شرق ایران شناخته شده و سالانه شاهد مهاجرت به خود می‌باشد به‌طوری‌که طی سالهای ۸۵ تا ۹۰ حدود ۱۰۰ هزار نفر به کرمان مهاجرت کردند و جمعیت آن نیز در سال ۱۴۰۴ به بیش از یک میلیون نفر خواهد رسید. در کلانشهر کرمان هم اکنون طرح‌های بزرگ شهری با سرعت بالا در حال اجراست.

مهم‌ترین مشکلات شهری
آب‌های زیر زمینی که باعث اختلال در توسعه عملیات عمرانی از جمله ساخت پل‌ها (روگذر و زیرگذر) شده‌است.
طرح فاضلاب کرمان که با کندی در حال پیشرفت است و مشکلاتی را برای آسفالت خیابان‌ها و بزرگراه‌ها ایجاد نموده‌است.
ترافیک سنگین و نیمه سنگین (در بعضی نقاط شهر) در ساعاتی از روز و شب، که به دلیل موارد زیر است:
نبود سیستم حمل و نقل مناسب مانند مترو
متناسب نبودن ظرفیت بعضی خیابان‌ها با حجم انبوه و رو به رشد وسایل نقلیه به ویژه اتومبیل هاو همچنین وجود تقاطع‌ها و چهارراه‌های بسیار. (که البته که با ساخت پل‌های روگذر و زیر گذر در نقاط مختلف شهر رو به بهبود است)
وجود برخی ادارات، کارخانه‌ها و انبارها در مرکز شهر.
حاشیه‌نشینی: عمدتاً به دلیل مهاجرت بی‌رویه روستاییان و اهالی سایر شهرهای استان به مرکز استان رخ داده‌است.

رسانه‌ها
دیداری
شبکه استانی کرمان: در حال حاضر شبکه استانی کرمان نزدیک به صورت بیست و چهار ساعته برنامه دارد.برخی شهرهای استان‌های مجاور نیز به راحتی می‌توانند این شبکه را دریافت کنند. علاوه بر این تمامی شبکه‌های تلویزیونی ملی در کرمان قابل دریافت هستند.

شنیداری
رادیو کرمان رسانه مهم استانی است که در شهر کرمان فعال است و علاوه برآن کلیه شبکه‌های رادیویی در شهر کرمان قابل دریافت هستند. از ابتدای دی‌ماه ۱۳۹۱ رادیوی مرکز کرمان ۲۴ ساعته شد.

بهداشت و درمان
افراد زیادی از استان‌های مجاور از جمله هرمزگان و سیستان و بلوچستان و حتی سایر استان‌ها برای امور درمانی به شهر کرمان مراجعه می‌کنند. اخیراً نام کرمان در لیست ۱۰۰۰ شهر پاک دنیا نیز ثبت شده‌است.

کرمان، قطب پیوند کبد و کلیه ایران
کرمان یکی از سه قطب پیوند اعضا در ایران است. عمل‌های سخت و فوق حرفه‌ای پیوند اعضا در کرمان که یکی از سخت‌ترین آن‌ها کبد است، به عنوان قطب پیوند کبد و کلیه کشور انجام می‌شود و بیماران بسیاری از شهرهای دیگر ایران مراحل مداوای خود را در کرمان سپری می‌کنند. بخش پیوند اعضای بیمارستان بزرگ افضلی پور کرمان یکی از مراکز مهم و حرفه‌ای پیوند اعضای ایران است.

بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مهم
بیمارستان افضلی پور
بیمارستان پیامبر اعظم
بیمارستان شهید دکتر باهنر
بیمارستان ارجمند
بیمارستان راضیه فیروز
بیمارستان سوانح سوختگی
بیمارستان شفا
بیمارستان فاطمه‌زهرا
بیمارستان ۵۷۹ ارتش
بیمارستان خداداد مهرابی
بیمارستان شهید بهشتی
بیمارستان الزهرا
بیمارستان سیدالشهدا
بیمارستان مهرگان
بیمارستان پارس (درحال احداث)
بیمارستان نوریه: بیمارستان تاریخی نوریه، در سال ۱۲۹۶ شمسی و در انتهای خیابان زریسف کرمان بنا شده‌است، نخستین بیمارستان بومی و محلی این شهر محسوب می‌شود و با شماره ۳۶۳۶ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته‌است. بانی و واقف این بنا نورالله خان ملقب به ظهیر الممالک نوه ابراهیم خان ظهیرالدوله که مدتی از سال ۱۲۱۸ تا ۱۲۴۰ حاکم کرمان و منشأ خدمات و آبادانی زیادی بوده‌است.
کلینیک تخصصی و فوق‌تخصصی بعثت

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی
دانشگاه شهید باهنر کرمان: از دانشگاه‌های مادر ایران و قطب ریاضیات ایران
دانشگاه علوم پزشکی کرمان: دانشگاه علوم پزشکی تیپ یک ایران، شامل دانشکده‌های: پزشکی، دندان پزشکی، داروسازی، پیراپزشکی، طب سنتی، بهداشت، پرستاری و مامایی، مدیریت و اطلاع‌رسانی
دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان
دانشکده فنی شهید چمران کرمان
دانشکده فنی شهید دادبین کرمان
دانشگاه پیام نور کرمان
مرکز آموزش علمی کاربردی بلدالامین
مرکز بین‌المللی تکنولوژی و علوم پیشرفته کرمان
موقعیت خاص استان کرمان از نظر منابع انسانی متخصص، توان معدنی و کشاورزی، جاذبه‌های سیاحتی، اقتصادی متکی بر تولید را برای این منطقه به ارمغان آورده‌است. وجود دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، صنایع مادر خصوصاً در زمینه صنعت و معدن و مراکز بزرگ کشاورزی و حضور نیروهای متخصص بسترساز مجموعه‌ای به نام مرکز بین‌المللی علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی شده‌است. این مرکز در انتهای جاده هفت باغ علوی در محدوده‌ای به وسعت ۲۰۰۰ هکتار و در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر کرمان و در جوار شهر تاریخی ماهان واقع گردیده‌است. سنگ بنای این مجموعه در پی تفاهم نامه بین وزیر وقت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و پروفسور عبدالسلام فیزیکدان پاکستانی (رئیس وقت فرهنگستان علوم جهان سوم (گذاشته شده‌است. بر اساس ماده واحده مصوب سال ۱۳۷۵ مجلس شورای اسلامی این مجموعه تأسیس گردید و اساسنامه آن در سال ۱۳۷۷ به تصویب هیئت وزیران رسید.

ورزش
اماکن ورزشی
ورزشگاه ۱۵۰۰۰نفری شهید باهنر
ورزشگاه ۳۰۰۰۰نفری اختصاصی مس کرمان (درحال احداث)
ورزشگاه کیانی: واقع در محله فیروزآباد
ورزشگاه سلیمی کیا (تختی سابق)
مجموعه ورزشی امام علی
پیست موتور کراس
پیست اسکی سیرچ: این پیست که مهمترین و تنها پیست اسکی جنوب شرق کشور است، در منطقه سیرچ در نزدیکی شهر کرمان واقع شده‌است و از نواحی مهم ورزش‌های زمستانی منطقه جنوب شرق کشور محسوب می‌شود.
باشگاه سوارکاری کرمان
پیست کارتینگ
پیست دوچرخه سواری(در دست احداث)
سالن اختصاصی سنگنوردی
بزرگترین پیست اسکیت جنوب شرق کشور: این پیست اسکیت با مساحت ۸۰۰ مترمربع در بوستان شهید باهنر کرمان قرار دارد.
تیم‌ها و باشگاه‌های ورزشی
باشگاه صنعت مس کرمان
در حال حاضر مهمترین باشگاه ورزشی کرمان باشگاه مس کرمان است. این باشگاه در رشته‌های مختلف ورزشی تیم‌های زیادی را در لیگ‌های برتر و سایر لیگ‌ها سازماندهی و حمایت می‌کند.


تیم فوتبال مس کرمان
هم اکنون تیم فوتبال مس کرمان در لیگ دسته یک فوتبال ایران حضور دارد. تیم فوتبال مس کرمان یکبار عنوان سومی لیگ برتر فوتبال ایران را کسب کرد و توانست به جمع ۱۶ تیم برتر لیگ قهرمانان آسیا راه یابد.
تیم هندبال مس کرمان در لیگ برتر حضور دارد. این تیم‌ها سابقه حضور در جام باشگاه‌های آسیا را دارند. تیم هندبال مس کرمان در فصل ۹۴–۹۵ لیگ برتر ایران عنوان سومی را از آن خود کرد.
تیم دوچرخه سواری مس کرمان در لیگ برتر دوچرخه سواری حضور دارد.
تیم شطرنج مس کرمان در لیگ برتر شطرنج کشور قرار دارد.
تیم تکواندو صنعت مس کرمان در لیگ برتر تکواندو باشگاه‌های کشور حضور دارد.
مدرسه بیس بال بشرا کرمان
این تیم توانست در زمستان سال ۱۳۹۱ به قهرمانی لیگ برتر بیس بال کشور دست یابد.

باشگاه والیبال لاستیک بارز کرمان
تیم والیبال بارزکرمان در لیگ دسته اول والیبال ایران حضور دارد.

باشگاه کوهنوردی جوپار
گروه کوهنوردی جوپار اولین گروه مدون است که پس از هیئت کوهنوردی در استان کرمان شکل گرفت

میزبانی‌ها
کرمان در مهر ماه سال ۹۲ میزبان مرحله انتخابی رقابت‌های فوتبال قهرمانی جوانان زیر ۱۹ سال آسیا در گروه چهارم بود. در این گروه تیم‌های ملی ایران، عربستان، تاجیکستان و لبنان حضور داشتند. میزبانی این رقابت‌ها یکی از مهم‌ترین میزبانی‌هایی بود که کرمان در طول تاریخ ورزشی خود بر عهده داشته‌است.

شهرهای بزرگ استان کرمان

ردیف نام شهر شهرستان جمعیت ۱۳۸۵ جمعیت ۱۳۹۰ جمعیت ۱۳۹۵

۱ کرمان کرمان ۵۱۵٬۱۱۴ ۵۳۴،۴۴۱ ۵۳۷،۷۱۸

۲ سیرجان سیرجان ۱۶۷٬۰۱۴ ۱۸۵،۶۲۳ ۱۹۹٬۷۰۴

۳ رفسنجان رفسنجان ۱۳۶٬۳۸۸ ۱۵۱،۴۲۰ ۱۶۱٫۹۰۹

۴ جیرفت جیرفت ۹۵٬۰۳۱ ۱۱۱،۰۳۴ ۱۳۰٬۴۲۹

۵ بم بم ۷۳٬۸۲۳ ۱۰۷،۱۳۱ ۱۲۷٬۳۹۶

۶ زرند زرند ۵۴٬۷۴۵ ۵۷،۷۴۹ ۶۰٬۳۷۰

۷ کهنوج کهنوج ۳۸٬۵۷۱ ۴۳،۹۷۷ ۵۲٬۶۲۴

۸ شهربابک شهربابک ۴۳٬۹۱۶ ۴۵،۲۶۵ ۵۱٬۶۲۰

۹ بافت بافت ۳۵٬۰۰۸ ۳۳،۱۰۷ ۳۴٬۵۱۷

۱۰ بردسیر بردسیر ۳۱٬۸۰۱ ۳۱،۸۷۰ ۲۵٬۱۵۲

۱۱ راور راور ۲۲٬۹۱۰ ۲۱،۹۰۱ ۲۲٬۷۲۹

۱۲ عنبرآباد عنبرآباد - ۱۸،۷۳۱ ۱۸،۱۸۵

۱۳ بروات بم - ۱۸،۶۳۳ ۲۲٬۷۶۱

۱۴ ماهان کرمان - ۱۷،۱۷۸ ۱۹،۴۲۳

۱۵ منوجان منوجان ۱۲،۵۸۷ ۱۴،۲۸۶ ۱۵،۶۳۴

۱۶ انار انار - ۱۳،۰۸۹ ۱۵٫۵۳۲

۱۷ قلعه گنج قلعه گنج - ۱۲،۶۶۳ ۱۵,۹۹۷

۱۸ رودبار رودبار جنوب - ۱۲،۲۲۳ ۱۴٫۷۴۷

۱۹ فهرج فهرج - ۱۱،۹۳۹

۲۰ رابر رابر - ۱۱،۶۵۷ ۱۳٫۲۶۳

۲۱ کوهبنان کوهبنان - ۱۱،۰۹۳ ۱۰٫۷۶۱

۲۲ راین کرمان - ۱۱،۰۰۶ ۱۵٫۶۷۲

۲۳ محمدآباد ریگان - ۹،۶۶۴ ۲۰٬۷۲۰

۲۴ نجف شهر سیرجان - ۹،۴۴۸ ۲۰٬۱۶۴

۲۵ گلباف کرمان - ۸،۸۲۸

۲۶ ارزوییه ارزوئیه - ۷۷۵۵ ۶٫۸۶۸
واژگا
کرمان=ک ر م ان
ک=کا=گاو
ر=حرکت
م=ماه/ماده/مادر
ان= در /آنان
کرمان= کوچ گاو مانگا
بێهڕاد سابڵاغی موکریانی کوردی
به زبان کوردی موکری مخفف کرمانج به معنی روستایی و رعیت بی فرهنگ و زبون و ملک ئاغاوەت ها یعنی اربابهاو برای یک شهرستانی فحش نیز میباشد

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• جاهای دیدنی کرمان   • کرمان ایران   • استان کرمان   • جمعیت کرمان   • شهر های کرمان   • شهرستان کرمان   • نام کرمان قدیم   • کرمان بورس   • معنی کرمان   • مفهوم کرمان   • تعریف کرمان   • معرفی کرمان   • کرمان چیست   • کرمان یعنی چی   • کرمان یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی کرمان
کلمه : کرمان
اشتباه تایپی : ;vlhk
آوا : kermAn
نقش : اسم خاص مکان
عکس کرمان : در گوگل

آیا معنی کرمان مناسب بود ؟           ( امتیاز : 95% )