زبان ترکیِ ترکمنی با داشتن هفت میلیون گویش ور در کشورهای ترکمنستان، ایران، افغانستان، عراق و سوریه یکی از زبان های عمده قومی در این منطقه به شمار می رود. ترکمنی از جمله زبان هایی است که ادبیات آنان در درازای تاریخ، کم تر بر کتابت و آثار نوشتاری مبتنی بوده است. هم چنین جوامع ترکمن زبان در کشورهای مختلفی پراکنده اند. به همین علت، امروزه شاهد کتابت زبان ترکمنی با خطوط مختلف عربی، روسی و لاتین می باشیم. همان گونه که می دانیم، ترکمنهای ایران، افغانستان، عراق و سوریه از الفبای عربی استفاده می کنند. با این حال در میان اکثریت جامعه ترکمن زبان جهان الفبای لاتین ترکمنی متداول است. در کشور ترکمنستان زبان ترکمنی با الفبای لاتین رسمیت دارد.
ایجاد یک الفبای عربی استاندارد و واحد برای زبان ترکمنی یک پروژه ٔ طولانی مدت حداقل در چهار دهه ٔ گذشته در ایران بوده است. البته که استفاده از الفبای عربی - فارسی بدون هیچ تغییر و یا استانداردسازی، برای زبان ترکمنی مناسب نیست، چرا که اولا که در الفبای عربی - فارسی، چندین حرف صامت برای یک صدای واحد وجود دارد، به طور مثال، حروف «ت» و «ط». و دوما این که، الفبای عربی - فارسی حروف و حرکات مورد نیاز برای نشان دادن حروف صدادار موجود در ترکمنی را ندارد.
الفبای مدرن عربی ترکمنی برای اولین بار توسط مرحوم دکتر حمید نطقی در دی ماه سال ۱۳۶۵، با نام «املاء قایدالاری» ( یازی قایدالاری ) ، به معنای قواعد املاء در مجله وارلیق ارائه شد. در دهه های بعدی، الفبای عربی ترکمنی در کتب و نشریات مختلف به جامعه ٔ فرهنگی ترکمن های ایران ارائه شد و در طول دهه ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰، جلسات سمینارهای مختلفی در ترکمن صحرا برای حل اختلافات و برطرف کردن شبهه ها برگزار شد. در نهایت، کار تدوین و ارائه ٔ نوشتار استاندارد عربی ترکمنی به جامعه ٔ ترکمن ایران بر دوش آقای محمود عطاگزلی، نویسنده و محقق پیش کسوت ترکمن محول شد. وی همین طور مسئولیت ویرایش و تصحیح بیش از ۳۰ کتاب ترکمن زبان را به عهده داشت. [ ۱] الفبای عربی ترکمنی استاندارد، ثمره ٔ تلاشهای آقای عطاگزلی و سایر فرهنگیان ترکمن، امروزه در نشریات ترکمن زبانی مثل «صحرا» و «یاپراق»، وبسایت های خبری داخلی مثل «ترکمن نیوز» ( لینک ) و همین طور وبسایت رادیو تلویزیون ملی ترکیه ( لینک ) استفاده می شود.
آقای محمود عطاگزلی، در مرداد ۱۳۹۲، به روزترین مجموعه قوانین نوشتار ترکمنی را در نسخه ای الکترونیکی با نام راهنمای نوشتار درست ترکمنی ( به ترکمنی: تورکمن یازوو قادالاری, Türkmen Ýazuw Kadalary ) منتشر کرد. در این نشریه، نه تنها حروف ترکمنی ارائه شده اند، بلکه قوانین واج شناسی و آواشناسی ترکمنی و قوانین نوشتار برای بازتاب دادن صحیح واجها و صداهای زبان ترکمنی نیز مرور شده اند. [ ۲]
این نوشته برگرفته از سایت ویکی پدیا می باشد، اگر نادرست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید: گزارش تخلفایجاد یک الفبای عربی استاندارد و واحد برای زبان ترکمنی یک پروژه ٔ طولانی مدت حداقل در چهار دهه ٔ گذشته در ایران بوده است. البته که استفاده از الفبای عربی - فارسی بدون هیچ تغییر و یا استانداردسازی، برای زبان ترکمنی مناسب نیست، چرا که اولا که در الفبای عربی - فارسی، چندین حرف صامت برای یک صدای واحد وجود دارد، به طور مثال، حروف «ت» و «ط». و دوما این که، الفبای عربی - فارسی حروف و حرکات مورد نیاز برای نشان دادن حروف صدادار موجود در ترکمنی را ندارد.
الفبای مدرن عربی ترکمنی برای اولین بار توسط مرحوم دکتر حمید نطقی در دی ماه سال ۱۳۶۵، با نام «املاء قایدالاری» ( یازی قایدالاری ) ، به معنای قواعد املاء در مجله وارلیق ارائه شد. در دهه های بعدی، الفبای عربی ترکمنی در کتب و نشریات مختلف به جامعه ٔ فرهنگی ترکمن های ایران ارائه شد و در طول دهه ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰، جلسات سمینارهای مختلفی در ترکمن صحرا برای حل اختلافات و برطرف کردن شبهه ها برگزار شد. در نهایت، کار تدوین و ارائه ٔ نوشتار استاندارد عربی ترکمنی به جامعه ٔ ترکمن ایران بر دوش آقای محمود عطاگزلی، نویسنده و محقق پیش کسوت ترکمن محول شد. وی همین طور مسئولیت ویرایش و تصحیح بیش از ۳۰ کتاب ترکمن زبان را به عهده داشت. [ ۱] الفبای عربی ترکمنی استاندارد، ثمره ٔ تلاشهای آقای عطاگزلی و سایر فرهنگیان ترکمن، امروزه در نشریات ترکمن زبانی مثل «صحرا» و «یاپراق»، وبسایت های خبری داخلی مثل «ترکمن نیوز» ( لینک ) و همین طور وبسایت رادیو تلویزیون ملی ترکیه ( لینک ) استفاده می شود.
آقای محمود عطاگزلی، در مرداد ۱۳۹۲، به روزترین مجموعه قوانین نوشتار ترکمنی را در نسخه ای الکترونیکی با نام راهنمای نوشتار درست ترکمنی ( به ترکمنی: تورکمن یازوو قادالاری, Türkmen Ýazuw Kadalary ) منتشر کرد. در این نشریه، نه تنها حروف ترکمنی ارائه شده اند، بلکه قوانین واج شناسی و آواشناسی ترکمنی و قوانین نوشتار برای بازتاب دادن صحیح واجها و صداهای زبان ترکمنی نیز مرور شده اند. [ ۲]
wiki: الفبای ترکمنی