برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
95 1433 100 1

نظامیه

/nezAmiyye/

معنی نظامیه در لغت نامه دهخدا

نظامیه. [ ن ِ می ی َ / ی ِ ] (اِخ ) نام مدارسی است که به امر خواجه نظام الملک وزیر دانشمند و مقتدر دولت سلجوقیان ، در قرن پنجم هجری قمری ، در ولایات مهم قلمرو سلجوقی تأسیس شد، و ظاهراً نظامیه ها نخستین مدارسی بوده است که برای طلاب و دانشجویان آنها راتبه و شهریه ٔ معین و مداومی مقرر شده است. این مدارس به صورت آموزشگاههای مرتب شبانه روزی مخصوص شافعی مذهبان اداره می شده و وسایل آسایش طلاب آنها از هر حیث فراهم بوده است. معروفترین نظامیه ها عبارت است از:
1 - نظامیه ٔ نیشابور، این مدرسه در اواخر نیمه ٔ اول قرن پنجم هجری قمری به امر خواجه نظام الملک برای امام الحرمین ابوالمعالی عبدالملک بن عبداﷲ جوینی متوفی به سال 487 هَ. ق. بنا شد و ابوالمعالی سی سال در آنجا به تدریس و خطابه و ذکر می پرداخت و روزانه سیصد مرد در آنجا به دانش آموزی جمع می شدند، از طلاب و دانش آموزان نامدار این مدرسه اند: امام محمد غزالی و اوحدالدین انوری ابیوردی.
2 - نظامیه ٔ بغداد، بنای این مدرسه در سال 459 هَ. ق. پایان گرفت ، نظام الملک برای ساختمان این مدرسه 200000 دینار از مال خود خرج کرد و موقوفات متعدد و پردرآمدی بدان تخصیص داد، در نظامیه ٔ بغداد حجره هائی به سکونت طلاب اختصاص داشت و کتابخانه ٔ معتبر آن از کتابهای ارجمند انباشته بود. در این دارالعلم بزرگ شش هزار تن دانشجو به تحصیل فقه و تفسیر و حدیث و نحو و لغت و ادبیات و فلسفه ، اشتغال داشتند و به روایت ابن جبیر اندلسی که در سال 580 هَ. ق. بغداد را سیاحت کرده است : «بغداد را نزدیک سی مدرسه است و بزرگترین و مشهورترین آنها نظامیه است » در آغاز تأسیس نظامیه ٔ بغداد از امام شیخ ابواسحاق شیرازی دعوت شد تادر آنجا به تدریس پردازد و تا فرارسیدن وی امام ابونصر بغدادی ، معروف به ابن صباغ بیست روزی بدین مهم پرداخت ، امام غزالی نیز از مدرسان این دارالعلم بود. تولیت نظامیه ٔ بغداد بعد از خواجه نظام الملک با فرزندان وی بود و این دانشگاه بزرگ مذهب شافعی تا قریب دوقرن بعد از ایجاد در اوج عظمت و اشتهار بود و از آن پس نیز با اینکه مدرسه ٔ مستنصریه از شهرت و اعتبار آن کاسته بود، مدتها دایر بود.
3 - نظامیه ٔ بلخ ، از اساتید معروف آن آدم بن اسدالهروی است و از شاگردان بنام آنجا رشید وطواط است ...

معنی نظامیه به فارسی

نظامیه
یا مدارس نظامیه . عنوان مدارسی که نظام الملک وزیر معروف سلجوقیان در شهرهای مختلف بنا کرد و بنام او به نظامیه معروف شد . اهمیت این مدارس که خاص شافعیه بود بحدی است که بعضی از مولفان قدیم را به اشتباه افکنده و بر آن داشته است که نظام الملک را نخستین بانی مدارس در اسلام بشمرند بعضی از نویسندگان قدیم هم متعرض این موضوع شده و وجود مدارس را پیش از نظام الملک فراموش نکرده اند. سبکی آنجا که از بنای مدرسه نظامیه بغداد سخن بمیان آورده چنین نگاشته است : [ نظام الملک مدارسی در بلخ و نیشابور و هرات و اصفهان و بصره و مرو و آمل ( در طبرستان ) و موصل بنا کرد و گویند که او را در هر شهر از شهرهای عراق و خراسان مدرسه یی است و از این گذشته بیمارستانی در نیشابور و رباطی در بغداد بنا نهاده است . اما ذهبی نظام الملک را نخستین بانی مدارس میداند ولی این سخن درست نیست زیرا در نیشابور پیش از تولد نظام الملک مدرسه دیگری بنام [ سعدیه ] در نیشابور که امیر نصر بن سبکتکین برادر سلطان محمود آنگاه که والی نیشابور بود آنرا بنا نهاد و باز مدرسه دیگری در نیشابور از بناهای ابوسعید اسمعیل بن علی بن المثنی استر آبادی واعظ و صوفی وجود داشت و مدرسه چهارمی هم در نیشابور بود که استاد ابواسحق اسفراینی بنا کرد و در شرح احوال استاد ابواسحق گفته اند که پیش از بنای مدرسه او مدرسه یی مانند آن نساخته بودند و این خود گفتار صریحی است در اینکه پیش از اسفراینی مدارسی در نیشابور بنا شده بود . گویا نظام الملک نخستین کسی است که برای طلاب راتبه یی مقرر داشت زیرا بر من ثابت نیست که پیش از نظام الملک چنین کاری کرده باشند . ولی ظاهرا این گفته سبکی نیز از هر جهت درست نیست چه شواهدی در دست است که برای طلاب و مدرسین گذشته از جای اقامت در بسیاری از مدارس راتبه و نفقه نیز معین میکردند ولی این کار نظام الملک نظم و ترتیب تازه یی در مدارس ایجاد کرد و آنها را بصورت آموزشگاههای مرتب شبانه روزی در آورد که در آن وسایل آسایش و تحصیلات طالب علم از بسیاری جهات فراهم بود. مدارسی که نظام الملک در نیشابور و بغداد و شهرهای دیگر ایجاد کرد همه بنام نظامیه موسوم بودند . پیش از آنکه نظامیه بغداد ساخته شود نظام الملک در نیشابور مدرسه یی ساخت که بنام وی نظامیه خوانده شد . بنای این مدرسه برای امام الحرم ...

نظامیه در دانشنامه ویکی پدیا

نظامیه
نِظامیه نام مدارسی است که در زمان سلجوقیان برای آموزش علوم و فنون روز در شهرهای بزرگ آن دوره؛ اصفهان، بغداد، نیشابور، آمل، قاهره و بلخ هرات تأسیس شد.
شیخ مصلح الدین سعدی
ابوالنجیب سهروردی
شیخ شهاب الدین عمر سهروردی
ابوالفرج جوزی
ابواسحاق شیرازی
محمد غزالی
قطب الدین شیرازی
امام شیخ ابوعامر فضل بن اسماعیل تمیمی جرجانی
اولین مدارس از این دست به همت وزیر برجستهٔ آلپ ارسلان سلجوقی، خواجه نظام الملک توسی تأسیس گردیدند. به همین خاطر به این مدارس نام نظامیه دادند.
کلمهٔ نظامیه به همین معنا در این بیت از سعدی* نیز به کار رفته است:
مدرسه نظامیه در بغداد توسط «خواجه نظام الملک» بنیان نهاده شد. نظامیه همچنان تحت تأثیر آرای افرادی همچون امام محمد غزالی است. آموزش در نظامیه، تعالیم اشاعره بود. نظامیه یکی از معروف ترین مدارس بغداد بود که حجره هایی به سکونت طلاب افراشته داشت. این مدرسه به تدریس مذهب شافعی می پرداخت. شایع است که خلیفه به شکایت بعضی از مخالفان این مدرسه را مدتی بسته است.
نظامیه (تربت حیدریه)، روستایی از توابع بخش جلگه رخ شهرستان تربت حیدریه در استان خراسان رضوی ایران است.
این روستا در دهستان میان رخ قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۴۱ نفر (۱۰۵خانوار) بوده است.
نظامیهٔ بغداد به دستور نظام الملک در شهر بغداد به سال ۱۰۶۵م/ ۴۵۹ق ساخته شد. این نخستین مدرسهٔ بزرگ اسلامی در شرق شمرده می شد؛ آموزش در آن رایگان بود و شاگردان آن مقرری دریافت می نمودند. نظامیهٔ بغداد در تاریخ آموزش در شرق اسلامی بسیار تأثیرگذار نامبرده می شود، از جمله مراکز برجسته علمی شد. مشهورترین مدرّس نظامیه بغداد ابوحامد محمد غزالی بود که به دعوت نظام الملک در ژوئیه ۱۰۹۱م/ ذی القعده ۴۸۳ق در آن تدریس می کرد. از اوایل سدهٔ نهم هجری به بعد، اطلاعی از سرگذشت نظامیه یا ساختمان آن در متون ذکر نشده است. برن ...


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

نظامیه در دانشنامه آزاد پارسی

نِظامِیّه
عنوان عمومی مدرسه های علمیۀ اسلامی که خواجه نظام الملک طوسی ( ۴۰۸ـ۴۸۵ق)، وزیر دولت سلجوقیان، در شهرهای بزرگ اسلامی، ازجمله در بغداد، اصفهان، نیشابور، بلخ، و هرات تأسیس کرد. نخستین نظامیه، در ۴۵۹ق در بغداد گشایش یافت. مدرسه های نظامیه، تابع سازمانی منظم و اکثراً دارای مسجد و کتابخانه و بیمارستان بودند و استادان و واعظان در آن جا به تربیت و تعلیم طلاب می پرداختند. از میان نظامیه ها، نظامیۀ بغداد شهرت بیشتری دارد. مدارس نظامیه غالباً اختصاص به فرقۀ شافعیه داشت و خواجه نظام الملک خود از پیروان این مذهب بود. ادارۀ اوقاف و امور این مدارس به دست متولی هایی بود که غالباً از طرف سلطان سلجوقی معرفی می شدند. استادان و واعظان نظامیه ها از بین مشاهیر و علمای عهد انتخاب می شدند و کتاب داران نیز از علما و ادبای بزرگ بودند. تدریس و تولیت نظامیۀ اصفهان یا صدریه با آل خجند و تصدی امور نظامیۀ نیشابور بر عهدۀ امام الحرمین جوینی بود؛ تولیت نظامیۀ بغداد را نوادگان خواجه نظام الملک داشتند. مشهورترین استادانی که در مدارس نظامیه به تدریس پرداخته اند عبارت اند از ابوحامد غزالی، صدرالدین خجندی، و ابوالفرج ابن جوزی. چند تن از شاعران مشهور ایران مانند انوری، رشید وطواط، ظهیر فاریابی، و سعدی نیز در این مدارس تحصیل کرده بودند. خطیب تبریزی، که از مشاهیر فضلا و ادبای عصر خود بود، چندی کتابدار نظامیۀ بغداد بوده است. برخی از مدارس نظامیه با نام مدرسان یا محل بنای آن ها خوانده می شدند، چنان که نظامیۀ اصفهان با نام یکی از مدرسان آن، صدرالدین، به صدریه هم مشهور بوده است. نظامیه های شناخته شده در مسیر شرق به غرب عبارت بوده اند از نظامیۀ مرو، نظامیۀ هرات، نظامیۀ بلخ، نظامیۀ نیشابور، نظامیۀ آمل (طبرستان)، نظامیۀ اصفهان، نظامیۀ بصره، نظامیۀ بغداد، نظامیۀ موصل.

ارتباط محتوایی با نظامیه

نظامیه را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

من
یک مدرسه که در دوازده شهر متنوه ساخته شده
کیانا
مدارسی که خواجه نظام الملک توسی آن را ساخته بود.
کیانا
مدارسی که خواجه نظام الملک توسی آن را ساخته بود که مثل دانشگاه و مدارس امروزی اداره می شد.
سیمین
ابواسحاق نظام به فتح ن و تشدید ظ
از بزرگان نامدار فرقه ی معتزله

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• مدرسه نظامیه چیست   • عکس مدرسه نظامیه بغداد   • مدرسه نظامیه نیشابور   • استادان مدارس نظامیه   • نظامیه ها   • عکس مدارس نظامیه   • نظامیه اصفهان   • وظیفه ی قوه ی مقننه   • معنی نظامیه   • مفهوم نظامیه   • تعریف نظامیه   • معرفی نظامیه   • نظامیه یعنی چی   • نظامیه یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی نظامیه
کلمه : نظامیه
اشتباه تایپی : kzhldi
آوا : nezAmiyye
نقش : صفت
عکس نظامیه : در گوگل

آیا معنی نظامیه مناسب بود ؟           ( امتیاز : 95% )