برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
99 1537 100 1
شبکه مترجمین ایران

قافیه

/qAfiye/

برابر پارسی: همآوا، رج، پساوند سروده

معنی قافیه در لغت نامه دهخدا

قافیة. [ ی َ ] (ع اِ) رجوع به قافیه شود.

قافیه. [ ی َ / ی ِ ] (ع اِ) مشتق از قفو. (آنندراج ). پس گردن. (منتهی الارب ) (بحر الجواهر). || ازپی رونده. (آنندراج ): اتیته علی قافیته ؛ ای علی اثره. || پس آوند . سرواده. (ناظم الاطباء). در اصطلاح عبارت است از مجموع آنچه تکرار یابد در الفاظ مشابهةالاواخر یا لفظی متغایرالمعانی که واقعند در اواخر مصراعها یا بیت ها. (آنندراج ). کلمه ٔ اخیر از بیت که اعاده ٔ آن لازم باشد و یا آخرین حرف متحرکی در بیت که پس از آن حرف ساکنی باشد و این حرف ساکن پیروی حرف متحرک را نماید و یا حرفی که بنای قصیده بر آن باشد. (ناظم الاطباء). نزد شعراء آخرین کلمه از شعر را گویند. مانند لفظ حومل در این شعر:
قفا نبک من ذکری ̍ حبیب و منزل
بسقط اللوی بین الدخول فحومل.
و این قول اخفش است. و دیگران گفته اند: قافیه از آخر بیت تا نزدیکترین ساکنی که بدان ملحق گردد، با حرکتی که پیش از آن واقع است ، قافیه باشد. و نیز گفته اند با متحرکی که قبل از آن است. بنابراین بنا بر تعریف اول در شعر مذکور قافیه از حرکت حاء حومل است تا آخر بیت. و بنابر تعریف ثانی از خود حاء تا پایان شعر است. هکذا ذکر السید السند فی حواشی العضدی. مولوی عبدالحکیم گوید: قافیه مشتق است از قفو و آن بمعنی تبعیت است ، زیراقوافی یکی بر اثر دیگر آید. صاحب مطول گفته : قافیه آخرین کلمه از بیت می باشد. و تقفیه عبارت است از توافق بر حرف اخیر. و در پاره ای از رسائل آمده که حرف روی اگر متحرک بود قافیه را مطلقه ، و اگر غیر آن بود قافیه را مقیده نامند و مقیده گاه مردفه و گاه مجرده و گاه مؤسسه باشد و قافیه ٔ مطلقه بر شش قسم بود: مطلقه ٔ مجرده ، مطلقه ٔ مردفه ، مطلقه ٔ مؤسسه ، مطلقه ٔ به خروج ، مطلقه ٔ به ردف و مطلقه ٔ به تأسیس و خروج - انتهی. و در رساله ٔ منتخب تکمیل الصناعه می آورد: قافیه نزد شعرای عجم عبارت است از: مجموع آنچه تکرار یابد در الفاظ مختلفه بحسب لفظ و معنی یا به حسب لفظ فقط و یا بحسب معنی فقط که آن الفاظ واقع شده باشد در اواخر مصراع ها و یا بیتها و یا در چیزی که بمنزله ٔ آنها باشد. بشرط آنکه مجموع از حروف و حرکاتی معینه باشد، مثل روی و تأسیس و اشباع. و آنکه بعضی تمام کلمه را قافیه گویند، و بعضی دی ...

معنی قافیه به فارسی

قافیه
پشت گردن، پس گردن، آخرچیزی، حرف یاکلمه آخربیت
۱ - ( اسم ) مونث قافی از پی رونده ۲ - بعضی از آخرین کلمه بیت باشد بشرط آن که آن کلمه عینا در آخر ابیات دیگر تکرار نشود پس اگر تکرار شود آنرا ردیف خوانند و قافیه در ماقبل آن باشد چنانکه : رخ تو رونق قمر دارد لب تو لذت شکر دارد چون کلمه دارد تکرار شده آن را ردیف خوانند و قافیه در کلمه قمر و شکر است چون ما قبل رائ قمر و شکر متحرک است قافیه این شعر حرفی و حرکتی بیش نباشد یعنی حرف رائ و حرکت ما قبل آن و اگر ماقبل حرف آخرین از کلمه قافیه ساکن باشد چنانکه : ای نرگس پر خمار تو مست دلها ز غم تو رفت از دست . قافیه آن از آخر کلمه باشد تا بنخستین حرکتی که پیش از سواکن آن بود . پس قافیه این شعر دو حرف و حرکتی بیش نباشد و آن سین و تائ است و حرکت ماقبل آن اما اگر حرف آخرین از کلمه قافیه از نفس کلمه قافیه نباشد بلکه بعلتی بدان ملحق شده باشد چنانکه : برخی چشم مستشان وان زلف همچون شستشان . که کلمه اصلی در آخر این شعر مست و شست است و شان از بهر اضافت جماعت بدان ملحق شده است . قافیه آن از آخر کلمه باشد تا نخستین حرکتی که پیش از سواکن حروف نفس کلمه باشد . پس قافیه این شعر پنج حرف و حرکتی باشد یعنی از نون تا حرکت ماقبل سین مست و شست و این جمله را قافیه خوانند و هر کدام از حروف و حرکات قافیه را نامی است و هیچ یک از حروف قافیه در همه قصیده ( غزل و قطعه ) نباید تغییر کند الا حرف دخیل جمع: قوافی . یا کلمه قافیه . آخرین کلمه اصلی و غیر مکرر بیت ( یا مصراع اول مطلع ). یا فن ( علم ) قافیه . شناختن احوال انواع قوافی است .یا قافیه مطلق . آنست که حرف روی متحرک باشد قافیه موصول . یا قافیه معمولی . آن است که لفظ مرکب را در حکم بیسط قرار دهند . یا قافیه مقید . آنست که حرف روی ساکن باشد . یا قافیه موصول . قافیه مطلق . یا قافیه بر کسی تنگ شدن . در سختی و اشکال افتادن . یا قافیه را باختن ( مفت باختن ) اشتباه کردن خطایی از کسی سر زدن : هنگامی که سر بلند کرد نگاه چشمهایش غیر عادی بود و ابرویش پرید . هما شستش خبردار شد که قافیه را مفت باخته است .
آنکه قافیه سازد
...

معنی قافیه در فرهنگ معین

قافیه
(فِ یَ یا یِ) [ ع . قافیة ] ۱ - (اِفا.) از پی رونده . ۲ - (اِ.) حرف یا کلمة آخر بیت در شعر. ، ~را باختن کنایه از: مغلوب شدن ، فرصت را از دست دادن . ، ~به کسی تنگ شدن کنایه از: به زحمت و دردسر افتادن .

معنی قافیه در فرهنگ فارسی عمید

قافیه
۱. پشت گردن، پس گردن.
۲. آخر چیزی.
۳. (ادبی) یک مصوت یا رشته ای از چند صامت و مصوت که در آخرین کلمۀ ابیات یک قطعه شعر یا در آخرین کلمۀ مصراع های یک بیت تکرار شود، ولی این تکرار، تکرار یک کلمه با معنی واحد نباشد، مانند «ﺴَﺖ» در این شعر: ای نرگس پرخمار تو مست / دل ها ز غم تو رفت از دست، و یا « َر» در این شعر: زلف تو تکیه بر قمر دارد / لب تو لذت شکر دارد (انوری: ۸۰۰)، پساوند، سرواده. &delta، در بیت اخیر کلمۀ «دارد» ردیف است.
۱. سنجندۀ قافیه، ناقد شعر.
۲. شاعر.

قافیه در دانشنامه اسلامی

قافیه
قافیه. (ع اِ) مشتق از قفو. پس گردن. از پی رونده: اتیته علی قافیته؛ ای علی اثره.|| پس آوند. سرواده.
در اصطلاح عبارت است از مجموع آنچه تکرار یابد در الفاظ مشابهةالاواخر یا لفظی متغایرالمعانی که واقعند در اواخر مصراعها یا بیت ها.کلمه اخیر از بیت که اعاده آن لازم باشد و یا آخرین حرف متحرکی در بیت که پس از آن حرف ساکنی باشد و این حرف ساکن پیروی حرف متحرک را نماید و یا حرفی که بنای قصیده بر آن باشد. نزد شعراء آخرین کلمه از شعر را گویند. مانند لفظ حومل در این شعر:
                      
و این قول اخفش است و دیگران گفته اند: قافیه از آخر بیت تا نزدیکترین ساکنی که بدان ملحق گردد، با حرکتی که پیش از آن واقع است، قافیه باشد و نیز گفته اند با متحرکی که قبل از آن است. بنابراین بنابر تعریف اول در شعر مذکور قافیه از حرکت حاء حومل است تا آخر بیت و بنابر تعریف ثانی از خود حاء تا پایان شعر است.
هکذا ذکر السید السند فی حواشی العضدی. مولوی عبدالحکیم گوید: قافیه مشتق است از قفو و آن بمعنی تبعیت است، زیرا قوافی یکی بر اثر دیگر آید. صاحب مطول گفته: قافیه آخرین کلمه از بیت می باشد و تقفیه عبارت است از توافق بر حرف اخیر.
در پاره ای از رسائل آمده که حرف روی اگر متحرک بود قافیه را مطلقه و اگر غیر آن بود قافیه را مقیده نامند و مقیده گاه مردفه و گاه مجرده و گاه مؤسسه باشد و قافیه مطلقه بر شش قسم بود: مطلقه مجرده، مطلقه مردفه، مطلقه مؤسسه، مطلقه به خروج، مطلقه به ردف و مطلقه به تأسیس و خروج - انتهی.
و در رساله منتخب تکمیل الصناعه می آورد: قافیه نزد شعرای عجم عبارت است از: مجموع آنچه تکرار یابد در الفاظ مختلفه بحسب لفظ و معنی یا به حسب لفظ فقط و یا بحسب معنی فقط که آن الفاظ واقع شده باشد در اواخر مصراع ها و یا بیتها و یا در چیزی که بمنزله آنها باشد. بشرط آن که مجموع از حروف و حرکاتی معینه باشد، مثل روی و تأسیس و اشباع.
و آنکه بعضی تمام کلمه را قافیه گویند و بعضی دیگر مجرد حرف روی را به طریق مجاز است بنابر قول جمهور و ذکر قید مختلفه برای احتراز است از ردیف و ذکر قید مصراع ها و بیتها برای شمول تعریف مطلعها را و قطعه ها را ...

قافیه در دانشنامه ویکی پدیا

قافیه
قافیه، مشتق از ق ف و، به معنای پس گردن و ازپی رونده است. در فارسی آن را پساوند گویند، و اصطلاحی است در نظم و شعر.
مترادف: ترادف در لغت به معنی پیاپی شونده است، و آن قافیه ای است که دو حرف ساکن پیاپی داشته باشد و یک حرف آخرِ ساکن، مانند یار (قدما مصوّت های بلند را ساکن به شمار می آوردند)؛
متدارک: تدارک در لغت به معنی دریابنده و دریافت کننده است، و آن قافیه ای است که دو حرف متحرک و یک حرف آخرِ ساکن داشته باشد، مانند خِرَد؛
متکاوس: در لغت به معنی انبوه است، و در اصطلاح، قافیه ای است که چهار حرف متحرک داشته باشد و یک حرف آخرِ ساکن، مانند بزنمش؛
متواتر: تواتر در لغت به معنی پیاپی شونده و پیاپی آینده است، و آن متحرکی است که در دو طرفش حرف ساکن باشد، مانند درکش؛
متراکب: متراکب در لغت به معنی برهم نشسته است، و آن قافیه ای است با سه حرف متحرک و ساکنی در آخر، مانند فِکَنَد.
«قافیه»، قسمت تکرارشونده از کلمه هایی است که در نظم و شعر تکرار می شود، به شرط آن که قسمت تکرارشونده جزئی از کلمهٔ قافیه باشد و به آن الحاق نشده باشد. درضمن، اگر کل کلمه ـ و نه جزئی از آن ـ به یک معنی و از یک ریشهٔ واحد تکرار شود، به آن ردیف می گویند. آخرین حرف اصلیِ قافیه را «رَوی» می گویند؛ به عنوان مثال، در کلمات جام، وام، دام، نام و آرام، حرف «م» رَوی است.
معین در فرهنگ معین در مدخل «قافیه» نوشته است:
«ای نرگس پرخمار تو مست دل ها ز غم تو رفت از دست.» قافیهٔ آن از آخر کلمه باشد تا به نخستین حرکتی که پیش از سواکنِ آن بود. پس قافیهٔ این شعر، دو حرف و حرکتی بیش نباشد و آن سین و تاء است و حرکت ماقبل آن؛ اما اگر حرفِ آخرین از کلمهٔ قافیه از نفْس کلمهٔ قافیه نباشد بلکه به علتی بدان ملحق شده باشد چنان که: «برخیّ چشم مستشان و آن زلف همچون شَستشان.» که کلمهٔ اصلی در آخر این شعر، «مست» و «شَست» است و «شان» ازبهر اضافتِ جماعت بدان ملحق شده است. قافیهٔ آن از آخر کلمه باشد تا به نخستین حرکتی که پیش از سواکنِ حروفِ نفْسِ کلمه باشد.»
قافیه هایی برای مهدکودک (به انگلیسی: Rhymes for the Nursery) ...


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

قافیه در دانشنامه آزاد پارسی

در لغت به معنای پسِ گردن و نیز به معنای ازپی رونده است و در اصطلاح ادبی به حرف یا حروف یکسانی می گویند که در پایان کلماتی که حروف پایانی مشترک دارند و به تناسب قالب شعر در پایان مصراع ها و ادبیات شعر قرار می گیرند مثل حروف «وست» در بیت «نه بیگانه تیمار خوردش نه دوست/چو چنگش رگ و استخوان ماند و پوست» به شرط آن که این حروف معنادار جزء معناداری نباشد که عیناً تکرار شده باشد. واژه هایی که این حروف مشترک در پایان آن هاست واژۀ قافیه می گویند. در گذشته دو تعریف برای قافیه ذکر می شد: یکی آن که قافیه به کلماتی که دارای حروف پایانی مشترک هستند و در پایان مصراع ها و بیت ها به تناسب قالب شعر می آیند، گفته می شود. و دیگر آن که قافیه تنها به حروف مشترک در آن کلمات اطلاق می شود که شرحش را آورده ایم. نظر دوم مورد اتفاق بیشتری در میان ادیبان بوده است. مهم ترین عامل در تقسیم بندی قالب های مختلف شعر فارسی نحوۀ آرایش قافیه است. مثلاً قافیه می تواند در پایان مصراع های فرد یا زوج یا در آخر هر دو مصراع یک بیت بیاید. شکلی که قافیه به شعر می بخشد «قالب» نام دارد. قافیه در شعر سنتی اجباری است و براساس قالب شعر باید در جاهای مشخص بیاید. امّا در شعر نو نظم خاصی ندارد و شاعر به اختیار خود هرجا که نیاز داشته باشد از قافیه استفاده می کند. در زبان ژاپنی قافیه کاربردی ندارد ولی در زبان های آسیایی و اروپایی متداول است. در اروپا قافیه نخستین بار در شعر لاتینی دوره های متأخّر به کار رفت و در اشعار لاتینی و یونانی کلاسیک قافیه پردازی معمول نبود.

قافیه در جدول کلمات

قافیه
پشت گردن
قافیه شعر
سرواده
در شعر همراه قافیه می آید
ردیف
قالبی از شعر که مصرع های اول و دوم و چهارمش هم قافیه باشند
رباعی

معنی قافیه به انگلیسی

rhyme (اسم)
نظم ، شعر ، قافیه ، سجع ، پساوند ، سخن قافیه دار ، بساوند
rime (اسم)
نظم ، شعر ، یخ زدگی ، سرما ریزه ، شبنم یخ زده ، قافیه ، سجع ، سخن قافیه دار ، بساوند

معنی کلمه قافیه به عربی

قافیه
قافية
سجع
قافية

قافیه را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

ثنا
این واژه عربی است و پارسی آن فَشما می باشد که از اوستایی: فْشْما fshmã ساخته شده است
محمدحسین بهاری
پس‌آوند

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

تازه ترین پیشنهادها

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• قافیه ها   • مثال برای قافیه   • انواع قافیه   • قافیه در غزل   • حروف قافیه   • قافیه یاب   • قافیه ساز   • شعر دارای ردیف و قافیه   • معنی قافیه   • مفهوم قافیه   • تعریف قافیه   • معرفی قافیه   • قافیه چیست   • قافیه یعنی چی   • قافیه یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی قافیه

کلمه : قافیه
اشتباه تایپی : rhtdi
آوا : qAfiye
نقش : اسم
عکس قافیه : در گوگل

آیا معنی قافیه مناسب بود ؟           ( امتیاز : 99% )