گوگان

- ) و یک واژه پارسی پهلوی است ( که بی گومان هستند ) ، می توان گفت که گو دارای چیم کبود و همینگونه معنی سبزه به رنگ سبز آبی را می دهد، می توان گفت که گُو افزون بر این دو معنا، می تواند همان کوتاه شده واژه گاو نیز باشد و گوگان می تواند به چیم تکثیر کننده گاو هم باشد.

تاوریز، تابریز، تبریز: چون پیرامون شهر با کوهستان در بر گرفته شده است و رفت و آمد به آن بویژه در گذشته بسیار دشوار و توانفرسا بوده است. راه شیبلی را تازه با خودرو به دشواری می رفتند، چه برسد در گذشته های بسیار دور!
ارداویل، ارتاویل، ارتویل، اردویل، اردبیل: ارد و اردا در زبان پارسی پهلوی به چیم راستی و حقیقت هستند، و ویل همان شهر است، شهر راستی و حقیقت.
هرومیا، ارومیا، ارومیه: هروم یا اروم به چیم روم شرقی است و ارومیه بر سر راه ایران به روم شرقی جای داشته است و از این رو به این نام خوانده شده است.
مییانا یا مییاناگ یا مییانَگ یا میانَگ یا میانه: ناگفته روشن است که نامی پارسی پهلوی است به چیم نیمه کننده یا نیمه راه.
خوی: خوی یعتی گرم و نمناک و نامی پارسی پهلوی است که به آبهوای شرجی این شهر نشانه رفته است.
دهخوارقان: دهخوارقان نام امروزی پس از جایگزین شدن الفبای کنونی به جای الفبای پارسی پهلوی به دنباا چیرگی اعراب و مغولان تورک تبار چنگیزی و تیموری است که سده ها بر ایران بویژه در آذربایجان خوش آبهوا ماندند. دهخوارگان به چیم ده آب آشامیدنی است. دَه همان ۱۰ و خوارَگ به چیم آشامیدنی است که به شمار رودهای این شهر در گذشته نشانه رفته است.
توفارَگان: توف همان لایه است و آرَگ یعنی آورنده از بن آوردن ( آر - ) که به آبهای این شهر می پردازد که لابه های رسوبی بر جای می گذارند.
چاراویماق: چار همان چهار است و اویماگ همان آبی است که از خاک و زمین بیرون می زند.
هریس: هر همان دارایی است و پسوند - یس به معنای انبوهی است، انبوهی دارایی و ثروت. مردم این شهر افزون بر کشاورزی و دامپروری در صنعت فرش نیز کامیابی داشتند که هم اکنون هم صنعت ارزشمندی است. این نام پارتی پهلوی است.
بِنیس: یک نام پارتی پهلوی است که در آن بِن همان بون یا بُن است که به پسوند - یس پیوسته: انبوهی از بُنها که به کوهپایه های پیرامون این روستا نشانه رفته است.
هوراند: هور همان خور و خورشید است و اند همان کوتاه شده اندر. جایی کهبر دامنه ایاز کوه و رو به خورشید است.
مَرَند: مَر به معنی آدم جانی و اَند همان اندر و نهفته است، جابی که آدمی جانی در آن زیر خاک مانده است.
ماراغا یا مراغه یا ماراگاگ یا ماراگگ: ماراگیدن ( ماراگ - ) و مراگیدن ( مراگ - ) به معنای به راه نگریستن و زیر نظر داشتن هستند و به جایگاه این شهر نشانه می روند که دژهای پیرامون آن برای پاییدن رفت و آمد در راهها به کار گرفته می شدند.
موقان: نگارش نادرست واژه پارسی پهلوی مُغان یا مُوغان است که همان آموزگاران آیین زرتشتی می باشند.
بوزینان یا بُوزینان: این واژه پارسی پهلوی به معنای نجات دهنده است و از بن بُوزینیدن ( بُوزین - ) به دست آمده است. این نام و کردبون ( مصدر ) بر پایه بُز یا بُوز می باشند که نماد نجات دادن است و با واژه بوزینَگ ( بوزینه ) نیز همریشه هستند چه بوزینه هم برای نجات مردمی در جایی که آب کمیاب است، سودمند می باشد و می تواند با چالاکی آب را بیابد. نامهایی از این دست درایران یافته می شوند، مانند : اوشتورینان یا اُشترینان در نزدیکی بروجرد، و ماهینان.
نمین و یا نَمیر: نمین یعنی نم کردنی و نمیر یعنی نم کننده، که هر دو واره پارسی پهلوی به نم و رطوبت بالا در این شهر نشانه رفته اند.
سراب: سراب یعنی سرِ آب.
سرو: یهنی سَر او و او همان آب در گویش مادی زبان پهلوی است و روی هم رفته به معنی سرِ آب می باشد. نام شهر سراوان در استان سیستان و بلوچستان نیز بیشال ( جمع ) همین نام است.
خی او یا خیاو: خ یا خی به معنی خوب، خوش؛ و او همان آب است: خوش آب، دارای آب گوارا. خ را که برابر هو می باشد در نام پادشاهان ساسانی هم می بینیم که خود را هوسرَو یا خسرَو می نامیدند که به معنی نیکنام و خوش آوازه است ( با پُرآوازه یا مشهور یکسان نیست ) . در گویش آذری به خیابان خیاوان گفته می شود که بیشال ( جمع ) خی او یا خیاو است.
ممغان: مَه: بزرگ و مَغ: سوراخ و کاریز و قنات و ان نشان بیشال بودن است که برای نامیدن جاها هم کاربری دارد: جای کاریزها و سوراخ های بزرگ. این نام پیوندی با پستان ( ممه ) و قان ( خون ) ندارد که برخی خیال پردازی می کنند و از بریدن پستان زنان می نویسند که افزون بر بیسوادی و ناآگاهی و تنبلی، روان پریشی باورمندان به این ریشه های نام ها را نیز نشان می دهد.
آذربایجان: آذر را می شناسیم که همان آتش است و آنچنان ارزیگومَند ( مهم ) که نام یکی از دوازده ماه ایرانی نیز بوده و هست. آذر پس از یورش بیگانگان و چیرگی آنان بر ایران با این حروف الفبا بدین گونه نوشته می شود وگرنه با الفبای پهلوی به صورت آدور یا آتور و یا آتَر و آدَر نوشته می شود و بایج معرب پایَگ یا پادَگ و یا پاتگ می باشد که به معنی پایه و جایگاه است آدورپایگان به معنی آتشگاهان است، پایه های آتش که نشان از فراوانی آتشکده ها و آتشگاهان زرتشتیان دارد. نام آدور به تنهایی نام شهری در جمهوری آذربایجان نیز هست.
افزون بر اینها، ریخت شناسی مردم آذربایجان، نامهای اندام های بدن، فرهنگ و تاریخ و نشانگان باستانی و تاریخی، آرمان های بزرگمردان و بزرگ زنان آذربایجان، نام رودها و کوهستان ها، و نام خوراکیهای بومی نیز نشانگر پارسی پهلوی بودن زبان مردم این سرزمین هستند که با گویش آذری از گویش های مادی این زبان هَمبید ( مشترک ) آریاییان سخن می گفتند.
برای نمونه اَل یا همان دست نماد گرفتن و به دست آوردن است و در نام شهر اَلیگودَرز در جنوب غربی ایران نیز دیده می شود که به معنی دستِ گودرز است و در اَلَگ یا اَلَک که همان سرند و غربال برای گرفتن یا به دست آوردن چیز یا چیزها است و در واژه اَلیت با معنی دست یافته و برگزیده هم هست که به زبان انگلیسی راه یافته است و نام بخشی از جنگلهای هیرکانی هم هست که شوربختانه به تازگی سوخت. بارماگ یا پارماگ با بَرمَک و پَرمَک و پارمیدا همریشه است و به معنی چندکاره است از بون پارمیدن و بارمیدن و پرمیدن و برمیدن ( پارم - ، بارم - ، برم - و پَرم - ) : چند کار را انجام دادن و مدیریت کردن، و و و .

ی " گن " به معنای گشاد ، پهن و عریض است . گوگن به معنای سبزه زار ، علف زار است ولی در "گو گنبد "گوبه معنای رنگ آسمانی ، رنگ آبی است گوگنبد به معنای گنبد آبی رنگ است . گوگان یکی از شهرهای آذربایجان شرقی است وبه مرکز بخش با همین نام گوگان تبدیل شده است واز توابع آذرشهر است .