کهکشان راه شیری

anazathāi ašaone yā jahi merencaite ašemaokhō anašava mašyasca drva sāsta
مینو ( معنی ) : درود، ای گاو سخاوتمند؛ درود بر تو، ای گاو نیکوکار ( هودا ) !
درود بر تو، که افزایش می دهی و پر روزی هستی!
درود بر تو، که [نژاد خود] را رشد می دهی و روز به روز فربه تر می شوی!
درود بر تو، که روزی را به مرد پارسا و درستکار می بخشی، و در گرو پایداری آفرینش نیک هستی ( و آن را به پارسایانی که هنوز زاده نشده اند نیز خواهی بخشید! )
ستایشت می کنم [تو را ای گاو اَیوداد]، زیرا که جَهی و اَشموغ ناپاک و مرد بدکار در تلاش برای آزار به تو هستند!
( ( یادآوری از واژه یلدا:
گاو اَیوداد یا گاو نخستین، در کیش مهر پرستی، وَرجاوَند یا مقدس به شمار می آید و هنوز هم برخی کشورها به مانندِ هندوستان گاو را می پرستند ولی به بخاطر اینکه در شب یلدا؛ اهریمن، گاو اَیوداد را طلسم کرده بود، تنها کُشتن و ریختن خون آن باعث ناتوانی اهریمن و حاصلخیزی زمین می شد!
سپس "ماه" از نطفه او خورد و روح و توانایی آن به گوش ( گئوش، دُرُواسپ ) و هَدَیوُش ( سَریشوک ) می رود و با آن ها یکی می شود!
همچنین در مصر باستان به آن: آپیس یا هاپی می گویند! ) )
.
2. yayata dunma yayata frā - āpem nyāpem upa - āpem hazangrō - vārayō baēvare - vārascit
mruya ašāum zarathuštra, yaskahe apanaštahe mahrkahe apanaštahe jaini - yaskahe apanaštahe jaini - mahrkahe apanaštahe gadhahe apa - gadhahe apanaštahe
مینو ( معنی ) : بیایید، بیایید، ای ابرها، از بالا، از پایین، بر زمین بِبارید، هزاران چِکه ( قطره ) باران، ده هزاران چِکه ( قطره ) باران!
ای زرتشت اَشَوَن ( راست کردار ) ، چنین بگو یا چنین واژگانی بکار ببر تا بیماری را نابود کنید، تا مرگ را نابود کنید، تا بیماری کُشنده را نابود کنید و بیماری گاده وایه گاده ( بیماری ناشناخته ) را نابود سازید
.
3. yezi uzīrō - hva merencaite arezahva bišazyāt yezi
arezahva merencaite xšapō - hva bišazyāt yezi
xšapō - hva merencaite ušahva bišazyāt
vī - vārenti vī - vārāhu nava āfš nava za nava urvara nava baēšaza navata baēšaza - keša
مینو ( معنی ) : اگر مرگ نیمروز ( ظهر ) فرا رسد؛ درمان، هنگام ایوار ( عصر ) خواهد رسید!
اگر مرگ در ایوار ( عصر ) فرا رسد؛ درمان، هنگام شب خواهد رسید!
اگر مرگ در شب به سراغ تو آید؛ باشدکه درمان، بامدادان ( سپیده دَمان ) به تو خواهد رسید!
و با این باران هاست، که آب از نو، زمین از نو، گیاه از نو، درمان از نو و بهبودی از نو به تو خواهند رسید!
.
4 و 8. yatha zrayō vouru - kašem apō asti hanjakhmanem
usihišta hām - yaētanghō yaonemca avi zamca zamca avi yaonemca
usihišta pāiri - haēzanguha yehe zathaēca
vaxšaēca yaonem dadhāt ahurō mazda
مینو ( معنی ) : همانگونه که دریای وُئوروکَشه ( فَراخکَرت، کاسپیَن ) جایِ گردآمدن آب هاست
[آب ها] بالا روند و پایین و به سوی راه و جاده آسمانی ( سپهر، فضا یا جَوّ ) و به سوی زمینِ زمین ( خود سیاره زمین ) و به جاده آسمانی ( سپهر، فضا یا جَوّ ) ریزند
[تو نیز ای ابر]، برخیز و غلت بزن ( گردش کن ) زیرا اهورامزدا، جاده آسمانی ( سپهر، فضا یا جَوّ ) را واسه ( برای ) تو، هموار ساخته است!
( ( گوشزد: جادِه: واژه فارسی - جا دهنده، جا دادن یا بخشیدن ) )
( ( از اینجا آگاه می شویم که "سپهر یا فضا" دارای: ابر، آب و یَخ است! ) )
.
5 و 9 و 13. uzayara uzīra hvarexshaēta aurvat - aspa stāra gufra afšcithranghō hvarexšaēta aurvat - aspa
مینو ( معنی ) : برخیزید، برخیزید ای خورشید با اسبان تندرو و چابک سوار و ای ستاره های ژرف ( کهن ) دورافتاده که تخمه آب ها را دربردارید و ای ماه که تخمه گاو نر ( اَیوداد ) در تو جای گرفته است
( ( از اینجا آگاه می شویم کهکشان راه شیری در گردش هست و خورشید در "بازوی شکارچی" راه شیری جای دارد و به این فَرنود دارای اسبان تندرو تشبیه شده است که هنگام حرکت و گردش آن در راه شیری "نقطه اوج" آن است و همچنین همه منظومه شمسی با هورسپهر ( هلیوسفر ) جانپاسی ( محافظت ) می شود!
همچنین ستارگان دنباله دار، به فرنودِ" آبی، مایع ای" که در آن ها است دنباله ای از خود پدید می آورند! ) )
.
دنباله ( ادامه ) بند:
tarasca haram berezaitīm raoxšnem kerenavāhi
dāmahva temcit uzīra yezi ahi garō deretem
mazdadhātem paiti pantām bakhō - baxtem paiti yaonem frathwarštem paiti āfentem
دنباله ( ادامه ) مینو ( معنی ) :
از بالای کوه هَرا بُرزَیتی ( البرز کوه ) بگذرید یا رَد شوید و جهان را روشن بِدارید و نورانی کنید
شما ( مَردُمان، انسان ها ) نیز برخیزید، هرگاه خواهان بهشت هستید؛ ( در اینجا آگاه می شویم: گَرودمان! در کهکشان راه شیری است! )
از جاده ای شیری ( کهکشان راه شیری ) که به دست خدایان ( ایزدان، آفریده مزدا ) ساخته و هموار شده است، رهسپار شوید!
( ( وُئوروکَشَه ( وُروکَشَه ) : واژه اوستایی و دریایی وَرجاوَند ( مقدس ) در اوستا که وَرکانه ( گرگان ) از آن پدید آمده است! -
پهلوی ( پارسیگ ) آن، فَراخکَرت: دریای فراخکرت در کنار البرز کوه ( هَرا بُرزَیتی، هَرائیتی بُرز: کوه بزرگ و با شکوه ) جای دارد و همان دریای "کاسپین" است!
کوه وَرجاوَند هَرا، هَرا بُرزَیتی، هَرائیتی بُرز:
البرز کوه، کوه بزرگ و با شکوه: 1. کوه دماوند 2. کوه میرو شمال غرب سبلان - که در اینجا کوه دماوند می باشد! ) )
( ( مردمان هم بخشی از این کهکشان هستند و انگار بخشی از کهکشان درون انسان هاست، به مانند:
شبکه کیهانی >>> شبکه عصبیِ مغز
سحابی چشم خدا ( هِلیکس ) >>> چشم انسان
و. . . ) )
.
6 و 10 و 14. āat ana parō duš - kereta āat ana parō mathrō spentō
frā - tē zathemca vaxšathemca azem idha frasnayeni frā - tē kehrpemca tevīšīmca yaozhdathāni kerenaomi
thwam hacat - puthram hacat - paēmanyam
مینو ( معنی ) : کلام ایزدی ( مانترا سپنتا ) است که کردار زشت را دور می کند یا نابود می سازد
از تو [ای کودک، اَباخترها یا سیاره های دوشیزه]، پیدایش ( زایش ) و رشد را، پاک و پاکیزه خواهم کرد و از تو [ای زن، اَبَرخوشه دوشیزه]، بدن و نیروی تو را پاکیزه خواهم ساخت
آرزو دارم ( می خواهم ) ، دارای فرزند ( اَباختَر یا سیاره ) شوی و شیرِ ( پرورده یا مواد آلی کهکشانی ) فراوان داشته باشی!
.
7 و 11 و 15. kāravaiti paēmavaiti xšviptavaiti raokhnavaiti mazgavaiti frazaintivaiti
frā - tē hazangrem xam azem idha frasnayeni
gaodhanem avi hantacina yat asti puthrahe thrimō
مینو ( معنی ) : سرشار ( غنی ) از شیر ( مواد آلی کهکشان ) ، چربی ( غُبار میان ستاره ای ) ، مغز روغن ( هسته های مولکولی ) و نژاد ( نسل ) وَرجاوَند ( پاک و سپنتا ) خواهی شد!
برای تو هزار چشمه ( xam: پرتو ایکس ) پاک ارزانی خواهم داشت
[چشمه ای ( پرتویx ) ] که به سوی کِشتزارها ( تشبیه به کهکشان ها ) روان ( جاری ) است ( سیاه چاله ) و خوراک را برای فرزندان ( اَباختَرها یا سیاره ها ) فراهم می کند
.
.
"بنده مُخَم ( مغزم ) سوت کشید، شما را نمی دانم ولی اینگونه دریافتم:
جهانِ اَستومَند ( سیاره زمین ) ما، همچون یکدونه گندم در کهکشان راه شیری و دیگر کهکشان های بزرگ است، "آندرومِدا" که به ماند!

( ( ان: در اینجا پسوند اسم ساز و چشمگیر و برتری دهندگی ) )
معنی: مزرعه، کِشتزار، گندم زار - سپهری ( فضایی ) که مانند کِشتزار گندم است!
"به فرنود اینکه جای کِشت گندم است، اهریمنان از آن دوری می گزیند و جای بهشتیان و ایزدان اهورامزدا است"
( ( نگاهی به واژه "کسی که گندم می کارد راستی می افشاند" بکنید! ) )
.
.
مِرِزو: مه رِزو ( merezu ) - واژه اوستایی کهکشان راه شیری
واژه روسی "морозный ( moroznyy ) " از همین واژه اوستایی گرفته شده است: یخبندانی، بسیار سرد
.
مِه: از واژه "miznē" اوستایی - چکه های ( قطرات ) ریز بارانِ بخش شده در هوای سرد
.
رِزو: از واژه اِرزو ( شیری رنگ ) - امروزه اَرزیز!
فلزی سپید رنگ مایل به شیری ( قَلع، Sn )
مانند چکامه فردوسی بزرگ:
به چشم خُرد چیز ناچیز کرد
دو صندوق پُر سُرب و اَرزیز کرد
( ( واژه انگلیسی galaxy هم بر همین پایه اوستا ساخته شده است:
از واژه یونانی باستان "galā: شیری رنگ" ) )
.
مینو ( معنی ) : راه یخی و سرد، کهکشان یا کهکشان راه شیری
( ( گرچه در بندهای اوستا به مَجاز، راه ( yaonem ) بکار برده است که هدف، همان کهکشان راه شیری است! ) )
"گوشزد:
در زمان کهن: در نبود آلودگی نوری، کهکشان راه شیری، از زمین نمایان بوده است و مردمان باستان به خوبی آن را می دیدند!
امروزه: در جایی بدون آلودگی نوری به مانند کویر یا پیرامون رصدخانه ها، به خوبی کهکشان راه شیری نمایان است !"
.
بند 42، فَرگَرد ( بخش ) 19 وَندیداد:
nizbayemi karō masyō upāpō būne jafranām vairyanām
nizbayemi "merezu" pourvō - hvadhātō yūidhištō mainiva dāmān nizbayemi
hapta sravō bāmya hvanghō puthranghō pusanghō bavainti
معنی: ستایش می کنم کَرماهی، آن ماهی که در ته ( عمق ) دریاچه ها زندگی می کند
ستایش می کنم "کهکشانِ ( مِرِزو ) " خودآفریده ( ذات سَرمَدی ) و کهن را می ستایم، که جنگاورتر از آفرینش های هر دو ( 1. آسمان و 2. سپهر یا جَوّ ) خرد ( دانش مَزدایی ) است
.
.
دیرینگی کهکشان راه شیری در اسطوره ها:
در افسانه های کهن "اِنوما اِلِیش" میان رودانی یا بابِلی کهن یا سومری - اَکَدی ( 3000هزارسال پیش ) می خوانیم:
مَردوک ( خدای آسمان ) با تیامَت ( خدای مارگونه آب اقیانوس ها یا الههٔ نخستینِ آب شور ) می جنگد و او را می کُشد و پس از این پیروزی، بخش یا دُم تیا مَت در آسمان قرار گرفت و به راه شیری دگرش یافت ( تبدیل شد )
.
در افسانه های یونانی مانند هومِر ( 2700سال پیش ) می خوانیم:
زئوس می خواست هراکلس ( هرکول ) ، فرزند نیمه خدای خود، از شیر الهی و جاودان هِرا بهره مند شود تا نیرویی جاودانه پیدا کند!
هِرا که هِراکلِس را دوست نداشت، زئوس برآن شد که هرکول را هنگام خوابِ هرا به او نزدیک کند و به او شیر دهد؛ ولی هنگامی که هِرا آگاه شد و از خواب پرید، او را از خود جدا کرد و شیر هِرا در آسمان پاشید و نوار سفیدرنگی در آسمان شکل گرفت؛ یونانیان آن را Γαλαξίας ( Galaxīas ) می نامند!
.
در اسطورهٔ مصر باستان ( 2400سال پیش ) ، نوت الههٔ آسمان بود:
بدن نوت ( الهه آسمان ) به گونه طاقی بزرگ بر فراز زمین کشیده شده بود و ستارگان بر بدن او قرار داشتند.
مصریان باستان، گمان می داشتند که خورشید و ستارگان در چرخه ای از بدن او گذر می کنند.
نوت هر شب خورشید را می خورد و خورشید در بدن او سفر می کند؛ سپس صبح هنگام، خورشید دوباره از او زاده می شود. به همین دلیل نوت با چرخهٔ مرگ و تولد دوباره نیز وابسته بوده و راه شیری وابستگی نمادین با او دارد!
.
.
گرچه داستان های اوستا به مهرپرستی ( 7000سال پیش ) و پیش از سپنتمان زرتشت یا زرتشت ( 6000 سال پیش ) باز می گردد!
همچنین وَندیداد اوستا که از اوستای کهن الگو گرفته است، گردآوری دانشمندان زرتشتی، پیش از مادها ( 3500سال پیش ) می باشد:
در وَندیداد اوستا، افزون بر داستانِ کهکشان راه شیری، به گونه اُسپور ( کامل ) ، به روشنگری درباره دیگر پیکرهای کیهانی ( اَجرام آسمانی ) ، پیدایش کَهکِشان، چیستی آن و چیزهایی که در آن جای دارد گوشزد کرده است!
( ( گوشزد: با خواندن اسطوره ها و داستان های کهکشان راه شیری؛ آگاه می شویم، همه آن ها از اوستا و واژگان آن الگوبرداری کرده اند! ) )

این کهکشان، کهکشانی است مارپیچی و متناهی که بخشی از گروه کهکشان های همجوار می باشد. این کهکشان یکی از میلیاردها کهکشان، در جهان قابل مشاهده است.
نام آن ترجمه کلمهٔ لاتین via lacetea است که دلیل این نام گذاری دیده شدن نوارهٔ کم رنگی از نور تشکیل شده توسط ستاره های وابسته به کهکشان است که از زمین این گونه دیده می شود. برخی منابع به طور قاطع راجع به این موضوع اعلام نظر کرده اند که عبارت راه شیری منحصرا اشاره به نواره نوری دارد که خود کهکشان در شب تولید می کند، در حالی که نام کهکشان راه شیری باید برای اشاره به خود کهکشان هم به کار رود. با این حال، معلوم نیست گستردگی این قرار داد چگونه است، و عبارت راه شیری به طور مداوم در هر دو مفهوم استفاده می شود.
کهکشان راه شیری، از روی زمین که در یکی از شاخه های بازوهای مارپیچی کهکشان قرار دارد هم چون نواری مه آلود و سفید و روشن در بالای آسمان در سراسر فلک به نظر می رسد.
این نور از ستاره ها و دیگر موادی که در درون سطح هموار کهکشان قرار دارند سرچشمه می گیرد. قطب شمال کهکشانی در بُعد ( طول جغرافیایی ) ۱۲ ساعت و ۴۹ دقیقه واقع شده است و میل آن +27. 4° و نزدیک به ستارهٔ بتا گیسوی برنیکه است. قطب جنوبی کهکشان نزدیک به ستارهٔ آلفا سنگتراش قرار گرفته است.
مرکز کهکشان در راستای صورت فلکی کمان قرار دارد، و در اینجاست که راه شیری، درخشان ترین نور خود را دارد.
سطح هموار راه شیری به خاطر انحراف محور گردش زمین، در حدود ۶۰ درجه به سمت دایرةالبروج منحرف شده است. این سطح کهکشانی در سنجش با استوای آسمانی در شمالی ترین حالت خود از صورت فلکیذات الکرسی می گذرد و در جنوبی ترین حالت از صورت فلکی چلیپا گذر می کند. این امر نشان دهنده انحراف بالای صفحهٔ استوایی زمین و صفحه دایرةالبروج نسبت به صفحهٔ کهکشانی است.
از صورت فلکی قوسی کهکشان راه شیری به نظر می رسد به غرب به سمت صورتهای فلکی ای از کژدم، آرا، گونیا، مثلث جنوبی، دو پرگار، قنطورس، مگس جنوبی، چلیپا، شاه تخته، بادبان، کشتیدم، سگ بزرگ، تک شاخ، شکارچی و دو پیکر، برج ثور، ارابهران، برساووش، آندرومدا، ذات الکرسی، قیفاووس و چلپاسه، ماکیان، روباهک، پیکان، عقاب، مارافسای، سپر، و برج قوس حرکت می کند. این واقعیت که راه شیری آسمان شب را به دو نیم کرهٔ مساوی تقسیم می کند، نشان دهندهٔ این است که منظومهٔ حورشیدی نزدیک صفحهٔ کهکشانی قرار گرفته است. کهکشان راه شیری به دلیل فضای میان ستاره ای که سطح کهکشان را پر کرده است درخشندگی نسبتا کمی دارد، که همین امر مانع می شود که ما مرکز روشن کهکشان را ببینیم، و به دلیل آلودگی نوری دیدن آن از هر نقطهٔ شهری یا برون شهری سخت است.
اندازه
صفحهٔ ستاره ای راه شیری درحدود ۱۰۰۰۰۰سال نوری قطر دارد و ضخامت آن به طور میانگین ۱۰۰۰ سال نوری است. تخمین زده شده که کهکشان راه شیری ۲۰۰بیلیون و یا احتمالا بالای ۴۰۰بیلیون ستاره دارد. رقم دقیق بسته به ستاره های با حجم بسیار کم است، که تعدادشان بسیار زیاد است. این را می توان با یک تریلیون ستارهٔ کهکشان مجاور، آندرومدا، مقایسه کرد. صفحهٔ ستاره ای لبهٔ تیزی ندارد و شعاع آن تا جایی است که هیچ ستاره ای وجود ندارد.
آنسوی صفحهٔ ستارهای، صفحهٔ ضخیم تر گازی است. مشاهدات اخیر نشان می دهد که صفحهٔ گازی راه شیری ۱۲۰۰۰سال نوری ضخامت دارد که دو برابر مقداری است که قبلا تصور می شد. به عنوان یک راهنمایی برای مقیاس های فیزیکی راه شیری، اگر قطر آنرا به ۱۰متر کاهش دهیم، منظومهٔ شمسی، با در نظر گرفتن ابر فرضی اورت، عرضی بیشتر از ۱/۰میلی متر نخواهد داشت.
هالهٔ کهکشانی که تا بیرون از کهکشان هم ادمه پیدا می کند، توسط گردش دو قمر راه شیری، یعنی همان ابرهای بزرگ و کوچک مگلانیک محدود می شود. در این فاصله یا فراتر از آن، گردش بیشتر اشیاء هاله دار توسط ابرهای مگتانیک مختل می شود، و اشیاء ممکن است از راه شیری به بیرون پرتاب شوند.
اندازه گیری های اخیر توسط ( VLBA ) نشان داده است که کهکشان راه شیری بسیار حجیم تر از آن است که قبلا تصور می شد. جرم کهکشان ما در حال حاضر مشابه با جرم بزرگترین کهکشان همسایه، آندرومدا، در نظر گرفته می شود. محققان با استفاده از ( VLBA ) و با استفاده از فرضیات کمتری نسبت به تلاش قبلی، قادر به اندازه گیری تغییرات ظاهری کهکشان و مناطق پرت و دور افتاده ای که ستاره ها در آنجا شکل می گیرند، هستند. البته در زمانی که زمین در سمت مخالف خورشید باشد. جدیدترین و دقیق ترین سرعتی که برای چرخش کهکشان در نظر گرفته می شود، در حدود ۲۵۴ کیلومتر بر ثانیه است، و این به میزان قابل توجهی بیشتر از مقدار قبلی یعنی ۲۲۰کیلو متر بر ثانیه است. و این موضوع به روشنی بیان می کند که راه شیری جرم کلی در حدود ۳ تریلیون برابر جرم خورشید دارد، که حدود ۵۰ در صد بیشتر از جرمی است که قبلا برای آن در نظر گرفته می شد.

کهکشان راه شیری از کنار
سن
نوشتار اصلی:شکل گیری کهکشان و تکامل آن.


یک شهاب سنگ برساووشی سبز و قرمز که در زیر کهکشان راه شیری در آگوست 2007 میلادی در عرض آسمان حرکت می کند
سن قدیمی ترین ستاره ای که تا کنون در کهکشان کشف شده ( HE ۱۵۲۳ - ۰۹۰۱ ) در حدود ۶/۱۳بیلیون سال تخمین زده شده است، تقریبا به قدمت جهان. که با استفاده از اشعهٔ ماورای بنفش طیف سنج بزرگبرای اندازه گیری حجم برلیم دو ستارهٔ خوشه دی کروی تخمین زده شده است. زمان سپری شده بین ظهور اولین نسل ستاره در کهکشان راه شیری و اولین نسل ستاره در خوشه بین ۲۰۰تا۳۰۰میلیون سال استنباط شده است. با در نظر گرفتن اینکه سن تخمین زده شده برای ستاره ها در خوشهٔ کروی۸/۰±۴/۱۳ بیلیون سال استسن قد . . .