- یون یک پسوند در زبان پارسی پهلوی است که برای ساختن یک واژه در پیوند با چیم واژه پیش از خود به کار گرفته می شود و این واژه پیشین می تواند یک نام جانور یا گیاه نماد چیزی، یک کَردبون نونیگ ( مصدر فعل مضارع ) و یا ایز ( حتّی ) یک پیشوند باشد. آشنایی با پسوند - یون و کاربرد آن به ویژه در جهان در پیشرفت زود و توند ( تُند ) امروزی بسیار ارزشمند است و در کنار یاری دادن به شناخت خود و زبان مادری راستین خود، به ساخت واژگان بایا ( لازم ) نیز کمک بسیاری می کند.
... [مشاهده متن کامل]
در زیر من به نمونه هایی از کاربرد این پسوند می پردازم:
۱. افزودن به نام برای ساخت نامی دیگر برای چیزی دیگر که ویژگی هایی مانند واژه نخست دارد ( در اینجا: سودمندی در فراهم کردن شیر و پشم و گوشت و چربی ) :
گُو ( = گاو ) : گُویون ( = گُوسپَند ) که در گویش آذری زبان پهلوی پس از یوورش اعراب و چنگیز تاتار و تیمور به قویون دگرگونی یافته است.
دو ( = ۲ که با گویش های گوناگونی در جای جای ایران و ایرانشهر خوانده می شود ) : دویون ( گره؛ ازدواج ) در گویش آذری زبان پهلوی
۲. افزودن به یک نامی که نماد چیزی است:
هُوما ( هُما، پرنده شکاری نماد خوشبختی و افزونی و فرخندگی ) : هُومایون ( هُمایون ) که به چیم هوگسته و خُجسته می باشد.
زَر ( = طلا؛ نماد زیبایی و درخشندگی و ارزشمندی ) : زَریون ( نامی برای دختران )
پَر ( = نماد لطافت و زیبایی ) : پَریون ( نامی برای دختران )
مار ( نماد خوش خط و نگار بودن ) : ماریون ( نامی برای دختران، همچیم با مارال )
۳. افزودن به کَردبون نونیگ برای ساخت نامی نو در پیوند با آن:
وَرد - ( وَشتَن و وَردیتَن= گَرد و گَردیدن در زبان کنونی ) : وَردیون ( ارّابه، وسیله نقلیّه )
دار - ( داشتَن= نگهداشتن و حفاظت کردن ) : داریون
۴. افزودن به یک پیشوند دارای چیمی مانند کردبون نونیگ ( شاید هم چنین کردبونی هست و من هنوز به هستومندی آن در زبان پهلوی پی نبرده ام ) :
اَف - ( پیشوندی با چیم زدوده شدن و زدودن و گسستن برای نمونه در کردبون اَفپاردَن و اَفپار - : از هم گسستن و تجزیّه کردن، این پیشوند را می بینیم ) : اَفیون ( مادَگ مخدِّر، چرا که روانگردان است و به از خود بی خود شدن کاربر آن می انجامد )
... [مشاهده متن کامل]
در زیر من به نمونه هایی از کاربرد این پسوند می پردازم:
۱. افزودن به نام برای ساخت نامی دیگر برای چیزی دیگر که ویژگی هایی مانند واژه نخست دارد ( در اینجا: سودمندی در فراهم کردن شیر و پشم و گوشت و چربی ) :
گُو ( = گاو ) : گُویون ( = گُوسپَند ) که در گویش آذری زبان پهلوی پس از یوورش اعراب و چنگیز تاتار و تیمور به قویون دگرگونی یافته است.
دو ( = ۲ که با گویش های گوناگونی در جای جای ایران و ایرانشهر خوانده می شود ) : دویون ( گره؛ ازدواج ) در گویش آذری زبان پهلوی
۲. افزودن به یک نامی که نماد چیزی است:
هُوما ( هُما، پرنده شکاری نماد خوشبختی و افزونی و فرخندگی ) : هُومایون ( هُمایون ) که به چیم هوگسته و خُجسته می باشد.
زَر ( = طلا؛ نماد زیبایی و درخشندگی و ارزشمندی ) : زَریون ( نامی برای دختران )
پَر ( = نماد لطافت و زیبایی ) : پَریون ( نامی برای دختران )
مار ( نماد خوش خط و نگار بودن ) : ماریون ( نامی برای دختران، همچیم با مارال )
۳. افزودن به کَردبون نونیگ برای ساخت نامی نو در پیوند با آن:
وَرد - ( وَشتَن و وَردیتَن= گَرد و گَردیدن در زبان کنونی ) : وَردیون ( ارّابه، وسیله نقلیّه )
دار - ( داشتَن= نگهداشتن و حفاظت کردن ) : داریون
۴. افزودن به یک پیشوند دارای چیمی مانند کردبون نونیگ ( شاید هم چنین کردبونی هست و من هنوز به هستومندی آن در زبان پهلوی پی نبرده ام ) :
اَف - ( پیشوندی با چیم زدوده شدن و زدودن و گسستن برای نمونه در کردبون اَفپاردَن و اَفپار - : از هم گسستن و تجزیّه کردن، این پیشوند را می بینیم ) : اَفیون ( مادَگ مخدِّر، چرا که روانگردان است و به از خود بی خود شدن کاربر آن می انجامد )