پارسی باستانی

زبان فارسی، بر پایه اسناد مکتوب و شواهد نوشتاری، به سه دوره تاریخی تقسیم می شود: فارسی باستان، فارسی میانه ( فارسی پهلوی ) و فارسی نو. کهن ترین اسناد شناخته شده این زبان به دوره شاهنشاهی هخامنشی، که دودمانی فارسی بود، تعلق دارد و برای تمایز این دوره از دوره های بعدی، آن را ( فارسی باستان ) می نامند.
در طی دوره های تاریخی، از زبان فارسی واژگان زیادی وارد زبان های گوناگون شده است؛ در فهرست زیر برخی از واژگان زبان فارسی باستان را میبینیم که پس از کوچ سکاها ( ساکسون ها ) به بریتانیا، با کمترین دگرگونی وارد زبان انگلیسی شده اند:
Old Persian: English
ad: eat
atar: enter
apara: para, far
arema: arm
bar: bear
duruva: durable
frya: friend
gāθu: gate
grab: grab
martya: mortal
mān: mind
hir: heir
herok: hero
hya: who
hadā: had
hauv: he
ši: she
šiyu: shoot
šta: sit, set
θah: say
ραθα: path
tars: terror
tya: that
upariy: up
van: win
var: wear, cover
vart: convert
vi: wide
vas: wish
yāra: year
yaθā: as
yavan: young
yuzhem: you
بر اساس پژوهش های دکتر مجید قدیمی، زبان شناس:
بر پایه نظریه زبان های نیاکانی که Nostratic Languages یا Borean Languages نامیده میشوند، همه زبان های جهان، بجز زبان قبیله های کوچک و دور افتاده از یک ریشه هستند که آن ریشه مشترک، با توجه به پیشینه و تاریخ سرزمین ایران که کهن ترین سر زمین جهان است همان زبان فارسی میباشد.
به زبان ساده تر: زبان فارسی، زبان منشأ و مادرِ زبان های جهان است.
پسگشت ( reference ) : در برگه 15، 9، 8 از کتاب ( ریشه شناسی واژگان شیرین ایرانی ) نوشته مجید قدیمی ( نوبت چاپ: یکم1401 ) آمده است.

رمزگشایی خط میخی فارسی باستان نقش مهمی در پژوهش های زبان شناسی و باستان شناسی داشت و راه را برای خواندن و رمزگشایی بسیاری از کتیبه ها و زبان های باستانی دیگری که با گونه های مختلف خط میخی نوشته شده بودند، هموار کرد.