هزیمت

"امیر محمود و پسر خلف با سواران سخت گزیده و مبارز و آسوده ناگاه از کمین برآمدند و بر فائق و ایلمنگو زدند زدنی سخت استوار، چنانکه هزیمت شدند. "
تاریخ بیهقی، مجلّد ششم

"و شبگیر روزِ یکشنبه ده روز مانده از جمادی الاخری سنه خمس و ثمانین و ثلثمائه جنگ کردند و نیک بکوشیدند و معظم لشکر امیر سبکتگین را نیک بمالیدند و نزدیک بود که هزیمت افتادی "
تاریخ بیهقی، مجلّد ششم

"ایشان را هزیمت کردند هزیمتی هول"
تاریخ بیهقی، مجلّد پنجم

هزیان میتواند با واژه هزینه از یک ریشه باشد و هزینه = خرج است و هزیان = انچه از خود بیرون میرانیم. از اینرو هزیمت نیز میتواند به چم خروج یا فرار باشد.
ریشه آن هم هزی میباشد نه هز => هزی اینه = هزینه
هزی ان = هزیان

متضاد ظفر

هزیمت از ماده هزم می باشد و هزم ( بر وزن جزم ) در اصل به معنی فشار دادن جسم خشک است به حدی که متلاشی شود ، و به همین مناسبت در متلاشی شدن لشکر و در هم شکستن آن به کار رفته است .

فرار کردن