نکل

سلام 🌱
ترجمه ی متن �مقاییس اللغه� ( ماده: ن - ک - ل ) :
نون، کاف و لام ریشه ای درست و استوار است که بر منع و بازداشتن دلالت می کند و همه ی شاخه های معنایی آن به همین اصل بازمی گردد.
گفته می شود: نَکَلَ عنه نُکولاً یَنْکِلُ؛ یعنی از چیزی عقب نشست و بازایستاد.
اصلِ این معنا نِکْل است؛ یعنی قید و بند، و جمع آن أنکال است، زیرا قید انسان را بازمی دارد و مانع حرکت می شود.
نِکْل همچنین به آهنِ لگام گفته می شود.
و گفته می شود: او از کارها ناکل است؛ یعنی در انجام آن ها ناتوان و سست است.
ابن دُرید گفته است: �خدا او را به نُکل یا نُکله افکند�، یعنی چیزی بر او فروفرستاد که موجب تنکیل ( عقوبتِ بازدارنده ) می شود.
از همین باب است: نَکَّلتُ به تنکیلاً و نَکَّلتُ به نَکالاً؛ که همه بر همان قیاس اند، و معنایش این است که با او کاری انجام داد که او را از تکرار بازدارد و دیگران را نیز از انجام همان کار منع کند. و این، بهترینِ دو وجهِ معنایی است.
همچنین گفته می شود: مَنْکَل چیزی است که انسان به وسیله ی آن تنبیه و عبرت داده می شود. شاعر گفته است:
�و بر پشت هایشان با مَنْکَل بیفکن�.
اما حدیث: �إنّ الله تعالى یحبّ النَّکَلَ على النَّکَل�؛ تفسیرش در خود حدیث چنین آمده است که منظور مرد نیرومندِ آزموده بر اسب نیرومندِ آزموده است. این معنا مربوط به همان تفسیر خاص حدیث است و از اصل لغوی ای که ما بیان کردیم به شمار نمی آید.
به معنی امروزی چالش است حتی در حدیث مورد اشاره یعنی کسی که چالش ها را پشت سر می گذارد
اگر بخواهیم نَکَل را به زبان امروز برگردانیم، فقط �تنبیه� یا �بازداشت� نیست؛ بلکه چیزی شبیه به چالشِ سخت و بازدارنده است؛ چالشی که:
توان و استقامت فرد را می سنجد
امکانِ تکرارِ خطا یا عقب نشینی را می بندد
و برای دیگران هم پیام عبرت و هشدار عملی دارد
در خودِ حدیث هم همین معنا زنده است
> �إنّ الله تعالى یحبّ النَّکَلَ على النَّکَل�
مردِ قویِ آزموده بر اسبِ قویِ آزموده
یعنی:
انسانی که از نَکَل ها گذشته
در میدان های سخت زمین نخورده یا اگر خورده، برخاسته
و اکنون توان رویارویی با چالشِ هم سنگ یا بزرگ تر را دارد
پس اینجا نَکَل = چالشِ سنگینِ محک زننده است، نه صرف مجازات.
نَکَل: وضعیتی سخت، بازدارنده و پرهزینه که
انسان را یا می شکند یا می سازد؛
و کسی که از آن عبور کند، �مجرّب� و قابل اتکا می شود.
حتی �تنکیل� هم در این نگاه: نه صرف انتقام یا قرار دادن در موقعیتی است که بازگشت به خطا ناممکن شود
، تحولی معناشناختی را نشان داده اید که از معنای فیزیکیِ �قید و بند� آغاز می شود، به مفهوم انتزاعی تر �بازداشتن و عبرت دادن� می رسد، و در نهایت به یک �موقعیت آزمون گر و سازنده� تعالی می یابد.
� نِکْل ( قیود فیزیکی ) : نقطه آغاز، چیزهای ملموس و بازدارنده است: قید، زنجیر، آهن لگام. این ها آزادی حرکت را به طور فیزیکی محدود می کنند.
� نُکول ( بازایستادن روانی ) : سپس به فعل �نَکَلَ عنه� می رسیم که معنای خودداری ارادی یا ترس زدگی از کاری را می رساند. اینجاست که مفهوم از فیزیک به روان کوچ می کند.
� تَنْکیل ( بازداشتن عبرت آموز ) : �نَکَّلَ به� یعنی کاری کرد که هم او و هم دیگران عبرت بگیرند و بازایستند. اینجاست که بعد اجتماعی و آموزشی/تربیتی پررنگ می شود. هدف تنها مجازات نیست، بلکه پیشگیری است.
�نَکَل� را از یک موقعیت منفعلِ �بازداشته شدن� به یک موقعیت فعال �رویارویی و عبور� ارتقا می یابد .
� این نَکَل، دیگر فقط مانع نیست؛ آزمون است.
� هدفش تنها منع کردن نیست؛ ساختن یا آشکار کردن است.
� نتیجه آن می تواند شکست ( ناکِل = ضعیف و بازایستاده ) یا پیروزی و تجربه ( مُجَرَّب = آزموده ) باشد.
حدیث �إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ النَّکَلَ عَلَى النَّکَلِ� با تفسیر رایج �مرد آزموده بر اسب آزموده� در پرتو تعریف شما معنای عمیق تری می یابد:
. ( اسبِ قویِ آزموده، می تواند نمادِ ابزار، موقعیت، یا مأموریت دشوار باشد )
� محبوبیت نزد خدا: خداوند این تداومِ رشد از طریق چالش را دوست دارد. اینکه فردی از یک سختی عبور کند و نه تنها نشکند، بلکه برای سختی های بزرگ تر بعدی ساخته شود و در آن میدان نیز حاضر گردد.
�واقعیتی بازدارنده، اعم از مادی یا معنوی، که به عنوان یک آزمونِ سخت عمل می کند. این آزمون فرد را در معرض یکی از دو سرنوشت قرار می دهد: یا او را می شکند و به حالت �نُکول� ( بازایستادن ) می کشاند، یا از او �ناکِل� ( عاجز ) می سازد؛ و یا با عبور موفقیت آمیز از آن، وی را به انسانی �مُجَرَّب� ( آزموده ) تبدیل می کند که توان رویارویی با چالش های هم سنگ یا بزرگ تر را دارد. این فرآیند، علاوه بر بعد فردی، هشداری عبرت آموز برای جامعه ( تنکیل ) نیز به شمار می رود. �