نوف

• منابع ها. تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. اول و دوم، انتشارات ققنوس، ۱۳۷۴
• تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. سوم، انتشارات بدیهه، ۱۳۷۴
• حسن بیگ روملو، �احسن التواریخ� ( ۲ جلد ) ، به تصحیح�عبدالحسین نوایی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۹. ( مصحح در پایان جلد اول شرح مفصل و سودمندی از فهرست لغات�ترکی�و�مغولی�رایج در متون فارسی از سده هفتم به بعد را نوشته است )
• فرهنگ فارسی، محمد معین، انتشارات امیر کبیر، تهران، ۱۳۷۵
• غلط ننویسیم، ابوالحسن نجفی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۸۶
• فرهنگ کوچک زبان پهلوی، دیوید نیل مکنزی، ترجمه مهشید فخرایی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۹

� ریشه: به *naub - یا nav - /nau - ( به معنای بانگ زدن و آواز برآوردن ) بازمی گردد.
� هم خانواده ها: با �نویدن� ( ۱ ) ، �ژنودن� در فارسی، و �n�vva� در یغنایی و nwβ در خوارزمی هم ریشه است.
� معنا: مختص صدا، پژواک، غوغا، و پارس سگ است. این واژه در فرهنگ اسدی، برهان قاطع و متون کهن فارسی ( مانند اسکندرنامه ) به همین معنا به کار رفته است.
۲. ریشهٔ عربی ( سامی ) - مربوط به برآمدگی و بلندی:
� ریشه: ریشهٔ ثلاثی عربی ن - و - ف است که مفهوم اصلی آن بلندی، ارتفاع و برآمدگی است.
� معانی ( بر اساس نقل شما از منتهی الارب و اقرب الموارد ) :
� کوهان بلند شتر ( جمع: اَنواف )
� کنارهٔ فرج زن
� بانگ کفتار ( که اتفاقاً یک کاربرد صوتی فرعی است، اما ریشه اش به �برآمدن صدا� از حلقوم برمی گردد نه پژواک طبیعت )
� مصدر به معنای برآمدن بر چیزی، بلند شدن، و مکیدن پستان ( که باز به مفهوم برآمدن و بالا کشیدن مرتبط است ) .
- - -
نتیجهٔ نهایی:
واژهٔ فارسی �نوف� ( صدا/پژواک ) با آن ریشهٔ هندواروپایی، به لحاظ ریشه شناختی کاملاً بیگانه با واژهٔ عربی �نوف� ( کوهان/بلندی ) است و تشابه نوشتاری و تلفظیِ این دو، صرفاً یک تصادف زبانی ( اتفاق همنامی ) است.

� پژواک یا بازآوای کوه: صدایی که از برخورد به کوه، عمارت بلند، حمام، چاه و امثال آن بازگردد ( معادل عربیِ �صدا� در متون کهن ) .
� غوغا و هیاهو: شور و صدای بلندی که از انبوهیِ مردم یا حیوانات برمی خیزد.
� بانگ سگ: به صدای فریاد و پارس سگ نیز �نوف� گفته می شود ( زیرا در متون قدیم فعل �سگ می نوفد� به کار رفته است ) .
۲. کاربرد فعلی ( نوفیدن ) :
به معنای غرّیدن، برهم خوردن و شوریدن مردم، و به طور کلی �صدا کردن� است.
در متون کهن ( مانند اسکندرنامه ) چنین آمده: �آسمان بنوفید و زمین بلرزید� یعنی آسمان غرّید و به غوغا آمد.
۳. ریشه شناسی ( بر اساس فرهنگ دکتر محمدحسن دوست ) :
� این واژه ظاهراً از ریشه ایرانی باستان naub - ( با افزوده شدن پسوند - b - ) مشتق شده است.
� بن اصلی آن به nav - /nau - به معنای �بانگ زدن، آواز برآوردن� بازمی گردد ( به نقل از بیلی ) .
� هم ریشه های آن در زبان های دیگر ایرانی عبارتند از:
� خوارزمی: nwβ به معنی صدا، بانگ، آواز.
� یَغْنایی ( تاجیکی کهن ) : n�vva به معنی صدا ( به نقل از مکنزی ) .
� همچنین این واژه با �نویدن� ( شماره ۵۱۸۹ ) و �ژنودن� ( شماره ۲۸۱۷ ) در آن فرهنگ مرتبط دانسته شده است.
۴. معنای فرعی ( جغرافیایی ) :
بر اساس فرهنگ اسدی و دهخدا، به زمینی که میانش کاواک و مجوف ( گود و غارمانند ) باشد نیز �نوف� گفته می شود که احتمالاً به دلیل ایجاد پژواک در آن فضاهاست.
- - -
شاهد شعری ( عنصری، از فرهنگ اسدی ) :
از تک اسپ و بانگ و نعره مرد
کوه پرنوف شد هوا پرگرد
( یعنی از یورش اسب و فریاد مردان، کوه پر از بازآوای غوغا شد و هوا پر از گرد و غبار ) .
به طور خلاصه، �نوف� در فارسی کهن معادل آوانگاریِ �پژواک، غوغا و فریاد� بوده و ریشه ای هندواروپایی در مفهوم �بانگ زدن� دارد.