قوم بانتو

[ویکی فقه] بانْتو، شاخه ای نژادی از اقوام سیاهپوست ساکن بعضی نواحی استوایی و جنوبی افریقا است. اگر خطی فرضی از کامرون در افریقای غربی تا کنیا در افریقای شرقی بکشیم، خواهیم دید که همه ی اقوام ساکنِ جنوب این خط بانتوزبان اند مگر در حدود چند هزار نفر که به زبانهای نیلی و کوشی و خویْسان (کلیک) تکلّم می کنند. تعداد گروههای قومی یا به اصطلاح، قبایلِ تشکیل دهنده ی بانتوزبانها بسیار است به طوری که تنها در کشور تانزانیا در حدود ۱۲۰ گروه مختلف وجود دارد.
میلیونها نفر ساکنان مناطق بانتو زبان، به زبانهای متفاوتی تکلّم می کنند که همه از شاخه های بانتو به حساب می آیند.
بانتو خود شاخه ای است از یک خانواده ی زبانی بزرگتر به نام نیلوکنگو. تنها چند شاخه از این زبانها هستند که گویندگان آن ها زبان یکدیگر را می فهمند.

نظام دستوری زبان بانتو
زبانهای بانتو دارای نظام دستوری مشابه اند. با اضافه کردن پیشوند و پسوند به یک ریشه ی ثابت، مفرد و جمع و همچنین فعل ساخته می شود. اسمْ وجوه پیچیده و قواعدی برای مطابقه دارد که کم و بیش نظیر تذکیر و تأنیث در زبانهای هندواروپایی است. مثلاً muntu (یک آدم) و Bantu (قوم بانتو) از ریشه ی ntu - به دست می آید. گونه های دیگر همین دو کلمه عبارت اند از: omuntu و abantu یا umuntu و avantu یا، به ساده ترین صورت در زبان سواحلی، mtu و watu.
نام یکی از اقوام مثل «گاندا» بهتر می تواند نقش پیشوندها را روشن کند: گاندا در زبان بانتو به صورتهای بوگاندا (سرزمین گاندها)، لوگاندا (زبان گاندا)، موگاندا (یک شخص)، باگاندا (همه ی مردم) درمی آید. البته، از آن جا که سواحلی (کی سواحیلی ـ زبان سواحلی) در افریقای شرقی رواج زیاد دارد، گونه سواحلی همین کلمات نیز ممکن است به گوش بخورد، از این قرار: اوگاندا (سرزمین گانداها)، کی گاندا (زبان گاندا)، مْگاندا (یک شخص)، واگاندا (جمع مردم). در دوره ی استعماری، گونه سواحلی کلمه، یعنی اوگاندا، برای نامیدن کل کشور و گونه محلی آن، برگاندا، برای نامیدن منطقه ی گاندانشین استعمال عام یافت که هنوز همچنین است.

خواستگاه اقوام بانتو زبان
خواستگاه اقوام بانتوزبان احتمالاً در بخش غربی نیجریه امروزی بوده است. مهاجرتهایی که به پراکندگی وسیع آن ها منجر شد ظاهراً به دو هزار سال پیش برمی گردد. ظاهراً آنها، گویا با استفاده از بَلَم، از جنگل بارانزا گذشتند و روانه ی جنوب شدند و در ناحیه ی لوبایِ کاتانگا، در زئیر کنونی، سکونت گزیدند و از آنجا طی سلسله مهاجرتهایی به اطراف و اکناف پراکنده شدند به طوری که امروزه از سمت شمال تا سومالیِ جنوبی (بانتوی شمال شرقی) و از سمت جنوب تا افریقای جنوبی، یعنی فاصله ای بالغ بر ۲۰۰، ۳ کیلومتر، را می پوشانند. می توان گفت که بانتوها در همه جا ساکنان قبلی را در خود جذب کردند و تقریباً در هر جایی که برای سکونت اختیار کردند زبانشان تغییراتی یافت.

مهارت خاص بانتوها
...