لغت نامه دهخدا
قالی باف. ( اِخ ) دهی جزء دهستان اختر پشتکوه بخت فیروزکوه شهرستان دماوند. و در 54هزارگزی جنوب فیروزه کوه و 18هزارگزی شمال راه شوسه گرمسار به سمنان واقع است. موقع جغرافیائی آن کوهستانی و سردسیر است.137 تن سکنه دارد. آب آن از چشمه سار و محصولات آن غلات و شغل اهالی زراعت و ذغال و هیزم کشی به گرمسار است. راه مالرو دارد. مزارع آب سرد، خوشاب رود و شهرآبادجزء این ده است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 1 ).
فرهنگ فارسی
دهی جزئ دهستان اختر پشتکوه بخت فیروز کوه شهرستان دماوند .
فرهنگ عمید
پیشنهاد کاربران
قالی کلمه ای تورکی است که از قالاماق به معنی روی هم چیدن گرفته شده ریشه آن قالا بوده و به شکل قالی بکار می رود و با مفهوم قالی که پود بر روی هم بافته می شود مطابقت می کند
اَدمین عزیز آبادیس چقدر تابلو شدی
سعید سرور و یاشار و امین غیر خودی هر چقدر پاک من جواب می دهم. در ضمن اجازه جواب بدهم.
بررسی می کنیم که ادعای �قالی کلمه ای ترکی است� تا چه حد مستند و معتبر است. اول، قدم به قدم منابع تاریخی و زبانی را مرور می کنیم.
... [مشاهده متن کامل]
- - -
۱. بررسی ادعای ترکی بودن واژه �قالی�
ادعا: واژه �قالی� از ترکی �قالاماق� به معنای �روی هم گذاشتن� آمده است.
بررسی:
1. واژه �قالاماق� در ترکی به معنای �قرار دادن / روی هم گذاشتن� وجود دارد، اما این بیشتر یک فعل عمومی است و به صورت مشخص به فرش یا قالی سنتی ایرانی ارتباط ندارد.
2. منابع تاریخی فارسی پیش از ورود گسترده ترک ها به ایران ( حدود قرن ۱۰ - ۱۱ میلادی ) از �قالی� استفاده کرده اند. مثال ها:
ابوالفضل بیهقی ( قرن ۵ هجری ) : اشاره به فرش های معروف با نام �قالی� دارد.
زکریای قزوینی و یاقوت حموی ( قرن ۶ - ۷ هجری ) : �قالی� و �قالی قلا� به عنوان نام جغرافیایی و نوع فرش ذکر شده اند.
3. بنابراین، استفاده از �قالی� پیش از نفوذ ترکی به ایران رایج بوده و ریشه فارسی/ایرانی دارد.
- - -
۲. ریشه ایرانی و تاریخی واژه
ریشه اوستایی و پهلوی:
kata ( 𐬐𐬀𐬙𐬀 ) → محل، کده، شهرک
پهلوی: kalāk / kala → محل سکونت
ریشه جغرافیایی:
�قالی قلا� شهری در ارمنستان با سابقه تولید فرش های رنگین و مشهور
بازتاب نام شهر در �قالی� و �قالین�
تحلیل تاریخی:
فرش ها غالباً به نام محل تولید یا صادراتشان نامگذاری می شدند. مثلاً �قالی قلا� و �فرش تبریز�.
- - -
۳. نقد ادعای ترکی
مشکل اصلی ادعا:
1. تاریخ زبانی: واژه در متون فارسی کلاسیک قبل از ترکی شدن بخش بزرگی از ایران ثبت شده است.
2. ریشه شناسی مقایسه ای: هیچ منبع معتبر زبانی ( اوستایی، پهلوی، فارسی میانه ) از �قالاماق� برای فرش استفاده نکرده است.
3. تطابق معنایی: مفهوم �رج های روی هم� یک تشابه سطحی است و مستند تاریخی ندارد.
- - -
۴. جمع بندی
قالی یک واژه ایرانی با ریشه اوستایی و پهلوی است که بعدها در فارسی میانه و فارسی نوین تثبیت شد.
ادعای �ترکی بودن کلمه و ارتباط با قالاماق� فاقد مستندات تاریخی و زبانی معتبر است و بیشتر یک حدس یا استنباط سطحی است.
شکل و تلفظ �قالی� با تاریخ فرش سازی ایران و نامگذاری جغرافیایی فرش ها همخوانی کامل دارد.
- - -
۵. منابع معتبر برای رد این ادعا
1. بهنام، داریوش. زبان های ایرانی باستان: اوستایی و پهلوی. تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۸۰.
2. کریستنسن، پیتر. A Descriptive Grammar of Old Persian. Oxford University Press, 1990.
3. یاقوت حموی. معجم البلدان. بغداد، قرن ۷ هجری.
4. زکریای قزوینی. مسالک و ممالک. قرن ۶ هجری.
5. هال، مایکل. History of Carpet Making in the Middle East. London: Routledge, 2003.
- - -
💡 نتیجه نهایی:
واژه �قالی� فارسی و ایرانی است با ریشه اوستایی و پهلوی و ارتباط تاریخی با شهر �قالی قلا�. ادعای ترکی بودن و نسبت دادن آن به �قالاماق� با شواهد تاریخی و زبانی همخوانی ندارد.
- - -
سعید سرور و یاشار و امین غیر خودی هر چقدر پاک من جواب می دهم. در ضمن اجازه جواب بدهم.
بررسی می کنیم که ادعای �قالی کلمه ای ترکی است� تا چه حد مستند و معتبر است. اول، قدم به قدم منابع تاریخی و زبانی را مرور می کنیم.
... [مشاهده متن کامل]
- - -
۱. بررسی ادعای ترکی بودن واژه �قالی�
ادعا: واژه �قالی� از ترکی �قالاماق� به معنای �روی هم گذاشتن� آمده است.
بررسی:
1. واژه �قالاماق� در ترکی به معنای �قرار دادن / روی هم گذاشتن� وجود دارد، اما این بیشتر یک فعل عمومی است و به صورت مشخص به فرش یا قالی سنتی ایرانی ارتباط ندارد.
2. منابع تاریخی فارسی پیش از ورود گسترده ترک ها به ایران ( حدود قرن ۱۰ - ۱۱ میلادی ) از �قالی� استفاده کرده اند. مثال ها:
ابوالفضل بیهقی ( قرن ۵ هجری ) : اشاره به فرش های معروف با نام �قالی� دارد.
زکریای قزوینی و یاقوت حموی ( قرن ۶ - ۷ هجری ) : �قالی� و �قالی قلا� به عنوان نام جغرافیایی و نوع فرش ذکر شده اند.
3. بنابراین، استفاده از �قالی� پیش از نفوذ ترکی به ایران رایج بوده و ریشه فارسی/ایرانی دارد.
- - -
۲. ریشه ایرانی و تاریخی واژه
ریشه اوستایی و پهلوی:
kata ( 𐬐𐬀𐬙𐬀 ) → محل، کده، شهرک
پهلوی: kalāk / kala → محل سکونت
ریشه جغرافیایی:
�قالی قلا� شهری در ارمنستان با سابقه تولید فرش های رنگین و مشهور
بازتاب نام شهر در �قالی� و �قالین�
تحلیل تاریخی:
فرش ها غالباً به نام محل تولید یا صادراتشان نامگذاری می شدند. مثلاً �قالی قلا� و �فرش تبریز�.
- - -
۳. نقد ادعای ترکی
مشکل اصلی ادعا:
1. تاریخ زبانی: واژه در متون فارسی کلاسیک قبل از ترکی شدن بخش بزرگی از ایران ثبت شده است.
2. ریشه شناسی مقایسه ای: هیچ منبع معتبر زبانی ( اوستایی، پهلوی، فارسی میانه ) از �قالاماق� برای فرش استفاده نکرده است.
3. تطابق معنایی: مفهوم �رج های روی هم� یک تشابه سطحی است و مستند تاریخی ندارد.
- - -
۴. جمع بندی
قالی یک واژه ایرانی با ریشه اوستایی و پهلوی است که بعدها در فارسی میانه و فارسی نوین تثبیت شد.
ادعای �ترکی بودن کلمه و ارتباط با قالاماق� فاقد مستندات تاریخی و زبانی معتبر است و بیشتر یک حدس یا استنباط سطحی است.
شکل و تلفظ �قالی� با تاریخ فرش سازی ایران و نامگذاری جغرافیایی فرش ها همخوانی کامل دارد.
- - -
۵. منابع معتبر برای رد این ادعا
1. بهنام، داریوش. زبان های ایرانی باستان: اوستایی و پهلوی. تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۸۰.
2. کریستنسن، پیتر. A Descriptive Grammar of Old Persian. Oxford University Press, 1990.
3. یاقوت حموی. معجم البلدان. بغداد، قرن ۷ هجری.
4. زکریای قزوینی. مسالک و ممالک. قرن ۶ هجری.
5. هال، مایکل. History of Carpet Making in the Middle East. London: Routledge, 2003.
- - -
💡 نتیجه نهایی:
واژه �قالی� فارسی و ایرانی است با ریشه اوستایی و پهلوی و ارتباط تاریخی با شهر �قالی قلا�. ادعای ترکی بودن و نسبت دادن آن به �قالاماق� با شواهد تاریخی و زبانی همخوانی ندارد.
- - -
قالی